ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା (Energy Security) ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ₹୪୦,୦୦୦ କୋଟି ($୪.୭ ରୁ ୪.୮ ବିଲିୟନ) ବ୍ୟୟରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଓମାନ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ସି ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (Oman-India Deep-Sea Gas Pipeline) ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଭାରତକୁ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ କରାଯାଇପାରିବ।

ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ବିଶେଷତ୍ୱ କ'ଣ?

ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ୱାଟର୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (MEIDP) ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଓମାନ କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳ ସହ ଯୋଡ଼ିବ। ଆରବ ସାଗର ତଳେ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବର ଏହି ଅଣ୍ଡର-ସି (Undersea) ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଛାଯିବ। ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରାୟ ୩,୪୫୦ ମିଟର ଗଭୀରରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀରତମ ତଥା ଜଟିଳ ଜଳଭାଗ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ, ବାଧାବିଘ୍ନ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (Natural Gas) ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଏହି ଡିଜାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଅଧିକ ରହିଛି। ଭାରତର ଏଲଏନଜି (LNG) ଆମଦାନୀର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଆମଦାନୀର ୮୫ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଯେକୌଣସି ସାମରିକ ବିବାଦ ଭାରତର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣକୁ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ବିକଳ୍ପ ପାଇପଲାଇନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛି।

ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ବହୁମୂଲ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପର ବାସ୍ତବ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ଭାରତର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ଗେଲ୍ (GAIL), ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOCL) ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ (EIL) କୁ ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ସବିଶେଷ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଆକଳନ (Detailed Feasibility Assessment) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅଟକି ରହିଥିବା ଏହି ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ଗ୍ୟାସ୍ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ୍ (SAGE) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଏକ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଦୀର୍ଘ ୪ ଘଣ୍ଟିଆ ବୈଠକ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଭାରତର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ଏହି ବୈଠକରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ପରିସ୍ଥିତିର ସଫଳ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ୩ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଗତି, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ସେବା ପ୍ରଦାନ

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବାର୍ତ୍ତା ଥିଲା ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତ୍ୱରିତ ବେଗ ବା ଗତି, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଢଙ୍ଗରେ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ସହ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା

ଦ୍ୱିତୀୟ ବାର୍ତ୍ତାରେ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେଣୁ ବିକଳ୍ପ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ଦେଶରେ ତୈଳ ଓ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଅବ୍ୟାହତ ରଖିବାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

କେବଳ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ 'ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭'

ତୃତୀୟ ବାର୍ତ୍ତାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ 'ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭' କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କ ଏକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା। ଦେଶକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ "ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ସଂସ୍କାର" ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବାକୁ ସେ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଉନ୍ନତି ଆସିବା ସହ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାର ସର୍ବାଧିକ ଲାଭ ସିଧାସଳଖ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ବୋଲି ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି。

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଇରାନ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭର୍ଚୁଆଲ୍ ବୈଠକ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ବୈଠକ ସନ୍ଧ୍ୟା ୬.୩୦ ମିନିଟରେ ଭିଡିଓ କନଫରେନ୍ସିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଏହି ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି 'ଟିମ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' ଭାବନାରେ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଯେକୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବା।

ବୈଠକର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଏହି ବୈଠକରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା, ବିଶେଷ କରି ତୈଳ ଏବଂ ଏଲପିଜି ଯୋଗାଣ, ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା, ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ବିଦେଶରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଦେଶ ଯେପରି ଏକଜୁଟ ହୋଇ ଲଢେଇ କରିଥିଲା, ସେହିପରି ଏହି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମିଳିମିଶି କାମ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ନିର୍ବାଚନ ମୁହାଁ ରାଜ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବସ୍ଥା

ନିର୍ବାଚନ ଆଚରଣ ବିଧି ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ନିର୍ବାଚନ ମୁହାଁ ରାଜ୍ୟ ଯଥା ଆସାମ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପୁଡୁଚେରୀର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଏହି ବୈଠକରେ ସାମିଲ ହେବେ ନାହିଁ। ତେବେ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ସଚିବାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ସବୁ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୈଠକ କରାଯାଇ ସ୍ଥିତି ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବ।

ସତର୍କ କରାଇଥିଲେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ

ଚଳିତ ସପ୍ତାହ ଆରମ୍ଭରେ ସଂସଦରେ ଉଦବୋଧନ ଦେବାବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଉପୁଜିଥିବା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସମସ୍ୟା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲାଗି ରହିପାରେ। ସେ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ କଳାବଜାରୀ, ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ମହଜୁଦ ଏବଂ ଗୁଜବ ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା ସହ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। ବିଦେଶ ନୀତି ଏବଂ ରଣନୀତିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ମାଧ୍ୟମରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏହି ସଙ୍କଟର ପ୍ରଭାବ କମାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଇରାନ ବିପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଯୁଦ୍ଧ ଦିନକୁ ଦିନ ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା (Indian Navy) ପକ୍ଷରୁ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଏବଂ ଆରବ ସାଗର ନିକଟରେ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବଢୁଛି ସଙ୍କଟ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସାମରିକ ଅଶାନ୍ତି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ନିଜର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୪୫% କଞ୍ଚା ତୈଳ ଏବଂ ୯୦% ଏଲପିଜି (LPG) ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥରେ ଅବରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଇନ୍ଧନ ଅଭାବ ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ଫସି ରହିଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର 'ଅପରେସନ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ'

ଏହି ସଙ୍କଟମୟ ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ଅପରେସନ୍ ସଙ୍କଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ଆରବ ସାଗର ଏବଂ ଓମାନ୍ ଉପସାଗରରେ ନିଜର ଅପରେସନାଲ୍ ମୁତୟନ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ୭ଟି ଅତିରିକ୍ତ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ସପୋର୍ଟ ଭେସେଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖାଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯେକୌଣସି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇପାରିବ।

ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ

ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ କଞ୍ଚା ତୈଳକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଦେଶକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ନିକଟରେ ଫସି ରହିଥିବା ୨୦ରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ସହିତ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ପାଲଟିଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ଇରାନର ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran War) ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହି ସଂଘର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବା କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (Crude Oil) ଉପରେ ପଡୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Hormuz Strait) ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ରହିବ ପ୍ରଭାବ?

ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ରହିଛି। ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ଉପରେ କୌଣସି ତତକ୍ଷଣାତ୍ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରୁହେ, ତଥାପି ଭାରତ ନିଜର ଘରୋଇ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବ। ଏଥିପାଇଁ ସରକାର ଏକ ‘ପ୍ଲାନ୍-ବି’ (Plan-B) ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖିଛନ୍ତି।

ସରକାରଙ୍କ ‘ପ୍ଲାନ୍-ବି’ କ’ଣ?

ମୋଦୀ ସରକାର ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ବିବିଧିକରଣ (Diversification) କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ଋଷିଆ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସଙ୍କଟ ଭାରତକୁ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ରିଜର୍ଭ ଷ୍ଟକ୍

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ପାଖରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ୱଳ୍ପମିଆଦି ବାଧାବିଘ୍ନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବଫର୍ ଷ୍ଟକ୍ ମହଜୁଦ୍ ଅଛି।

- ଏଲପିଜି (LPG) ଓ ଏଲଏନଜି (LNG): ପ୍ରାୟ ୧୫ ଦିନର ଚାହିଦା ପୂରଣ ପାଇଁ ଷ୍ଟକ୍ ରହିଛି।

- ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil): ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବା ଭଳି ରିଜର୍ଭ ଭାରତ ପାଖରେ ରହିଛି।

ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ବନ୍ଦ ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏହି ସଙ୍କଟକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।