ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ୨ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି (Ceasefire) ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏବଂ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଏହି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବୁଝାମଣା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇରାନ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନେ କରାଯାଉଥିବା ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ପୁଣିଥରେ ଖୋଲିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତିକୁ "ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଦିନ" ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଥିବା ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ସମସ୍ୟା ତଥା ଟ୍ରାଫିକ୍ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ପାଇଁ ଏହା ଏକ "ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଗ" ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜର 'ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ' (Truth Social) ପୋଷ୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହାସହ ସେ ଇରାନର ପୁନର୍ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି।

ଇରାନ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆଭିମୁଖ୍ୟ

ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୟଦ ଆବାସ ଆରାଗଚି (Seyed Abbas Araghchi) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷାମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ବନ୍ଦ କରିଦେବ। ଇରାନର ସୁପ୍ରିମ୍ ଲିଡର ମୋଜତାବା ଖାମେନେଇ (Mojtaba Khamenei) ସମସ୍ତ ସାମରିକ ବାହିନୀକୁ ଗୁଳିଚାଳନା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁ (Benjamin Netanyahu) ଆମେରିକାର ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଇସ୍ରାଏଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଲେବାନନରେ ଚାଲିଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।

ପାକିସ୍ତାନର ମଧ୍ୟସ୍ଥତା ଓ ଆଲୋଚନା

ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଚୁକ୍ତି ପଛରେ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଚୀନର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶାହବାଜ ସରିଫ (Shehbaz Sharif) ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନକୁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଇସଲାମାବାଦରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି। ଉଭୟ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନରେ ଏକାଠି ହେବେ। ଜାତିସଂଘ ମହାସଚିବ ଆଣ୍ଟୋନିଓ ଗୁଟେରସ୍ (Antonio Guterres) ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବା ସହ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ଘୋଷଣା ହେବା ମାତ୍ରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ସେୟାର ବଜାରରେ ସକରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର (Crude Oil) ପ୍ରାୟ ୧୬% ରୁ ୨୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହ୍ରାସ ପାଇ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାରରୁ ତଳକୁ ଖସି ଆସିଛି। ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଏବଂ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇ ଦରରେ ଐତିହାସିକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଉତ୍ଥାନ ଦେଖାଦେଇଛି। ସେନସେକ୍ସ (Sensex) ପ୍ରାୟ ୨୭୦୦ ପଏଣ୍ଟ ଏବଂ ନିଫ୍ଟି (Nifty 50) ୩.୧୬% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି。

ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ ନେଇଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଏବେ ପରସ୍ପରର ବେସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା ପରି ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ୧୯୮୦ ଦଶକର ସେହି ଭୟାନକ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଧରଣର ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ଏକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୨୯୦ ଜଣ ନିରୀହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

୧୯୮୮ ମସିହାର ସେହି କଳା ଦିନ

ଘଟଣାଟି ଥିଲା ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୮ ର। ଇରାନ ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ମୁତୟନ ଥିଲା। ସେହି ଦିନ ଇରାନ ଏୟାର୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୬୫୫ (Iran Air Flight 655), ଏକ ଏୟାରବସ୍ A300 ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନ, ବନ୍ଦର ଆବାସରୁ ଦୁବାଇ ଅଭିମୁଖେ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ବିମାନରେ ମୋଟ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୬୬ ଜଣ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଭୟାନକ ପରିଣାମ

ବିମାନଟି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ କରିଡରରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ତଳେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଗାଇଡେଡ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କ୍ରୁଜର ୟୁଏସଏସ୍ ଭିନସେନ୍ସ (USS Vincennes) ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ୍ କରିବସିଲା। ଭିନସେନ୍ସର କ୍ରୁ ମେମ୍ବରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ବିମାନଟି ଏକ ଇରାନୀୟ F-14 ଟମକ୍ୟାଟ୍ (F-14 Tomcat) ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ। ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା କରି ଭିନସେନ୍ସର କମାଣ୍ଡର ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶକୁ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବିମାନଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ସଲିଳ ସମାଧି ଘଟିଥିଲା।

ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାର ସମୟ

ଆମେରିକା ସରକାର ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକ 'ଦୁଃଖଦ ତ୍ରୁଟି' ବା ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ଏହାକୁ ଏକ ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା। ପରେ ଆମେରିକା ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିନଥିଲା। ଏବେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପୁଣିଥରେ ଯେତେବେଳେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ - ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କ'ଣ ପୁଣି ଏକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାର କାରଣ ପାଲଟିବ?

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran War) ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅଶାନ୍ତିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ସୋମବାର, ଏପ୍ରିଲ୍ ୬, ୨୦୨୬ ରେ, ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ କମ୍ପାନୀ ତଥା ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ର ସେୟାର ମୂଲ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହାର ପ୍ରଭାବରେ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ସେୟାର ବଜାର ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବା କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ ବିନିଯୋଗକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟର ବାତାବରଣ ଖେଳିଯାଇଛି। ସୋମବାର ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ (BSE) ରେ ରିଲାଏନ୍ସ ସେୟାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪.୧୩% ଖସିଯାଇ ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ମୂଲ୍ୟ ୧,୨୯୫ ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଇଛି। ଏହା ବେଞ୍ଚମାର୍କ ନିଫ୍ଟି ୫୦ (Nifty 50) ସୂଚକାଙ୍କର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତି ସହିଥିବା ସେୟାର ପାଲଟିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ସାମଗ୍ରିକ ବଜାର ୦.୭% ତଳକୁ ଖସି ଆସିଛି।

ମାର୍କେଟ କ୍ୟାପ୍‌ରେ ବ୍ୟାପକ ହ୍ରାସ

ସେୟାର ବଜାରରେ ଏହି ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ କମ୍ପାନୀର ବଜାର ପୁଞ୍ଜିକରଣ ବା ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ (Market Cap) ଉପରେ ଗୁରୁତର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଛି। ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ୍ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ର ମାର୍କେଟ୍ କ୍ୟାପ୍ ୧୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ତଳକୁ ଖସି ଆସି ପ୍ରାୟ ୧୭.୬୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ସୀମିତ ରହିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନିଫ୍ଟି ୫୦ ରେ ଏଚ୍‌ଡିଏଫ୍‌ସି ବ୍ୟାଙ୍କ (HDFC Bank) ପରେ ୮.୮୭% ସହ ରିଲାଏନ୍ସ ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବାଧିକ ୱେଟେଜ୍ (Weightage) ରଖିଛି। ତେଣୁ ଏହି ଗୋଟିଏ ସେୟାରର ପତନ ସମଗ୍ର ବଜାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି।

ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ଉପରେ ଚାପ

ଆମେରିକା-ଇରାନ ବିବାଦ ସାଙ୍ଗକୁ ସରକାରଙ୍କ ନୂତନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ କମ୍ପାନୀ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସରକାର ନିକଟରେ ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ ଆଭିଏସନ୍ ଟର୍ବାଇନ୍ ଫୁଏଲ୍ (ATF) ଉପରେ ପୁନର୍ବାର ରପ୍ତାନି ଶୁଳ୍କ (Export Duty) ଲାଗୁ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଡିଜେଲ୍ ଲିଟର ପିଛା ୨୧.୫୦ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଏଟିଏଫ୍ ଉପରେ ୨୯.୫୦ ଟଙ୍କା ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ ହେବ। ଏହି କାରଣରୁ କମ୍ପାନୀର ରିଫାଇନିଂ ମାର୍ଜିନ୍ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି, ଯାହା ସେୟାର ହ୍ରାସର ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ବୋଲି ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ନିଜ କବ୍‌ଜାକୁ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ସହଯୋଗୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଲେବାନନର ସଶସ୍ତ୍ର ଗୋଷ୍ଠୀ ହେଜବୁଲ୍ଲା (Hezbollah) ଏଥିରେ ସାମିଲ ହେବା ପରେ ଏବେ ଲେବାନନ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।

ଲେବାନନରେ ବଢୁଛି ଧ୍ୱଂସଲୀଳା

ଗତ କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ହେଜବୁଲ୍ଲା ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ତୀବ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଲେବାନନ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୧୨୦୦ରୁ ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିସାରିଥିବା ବେଳେ, ଜବାବରେ ହେଜବୁଲ୍ଲା ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରକୁ ୩୫୦୦ରୁ ଅଧିକ ରକେଟ୍ ମାଡ଼ କରିଛି। କେବଳ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଲେବାନନରେ ୮୦ଟି ବଡ଼ ଧରଣର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ନିଜର ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ କେବଳ ଇରାନର ସହଯୋଗୀ ହୋଇଥିବା କାରଣରୁ ଲେବାନନ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ସହୁଛି।

ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ

ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଶିକାର ସାଧାରଣ ନାଗରିକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର କ୍ରମାଗତ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଲେବାନନରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ୧୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିସାରିଛି। ସେହିପରି ଦେଶର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ (୧ ନିୟୁତ) ଅଧିକ ଲୋକ ବିସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ରାଜଧାନୀ ବେରୁଟ୍ (Beirut) ସମେତ ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଅନେକ ସହର ଏବେ ଧ୍ୱଂସସ୍ତୂପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ମାନବୀୟ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଇସ୍ରାଏଲର ସ୍ଥଳପଥ ଆକ୍ରମଣ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରଣନୀତି

ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ସହିତ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଏବେ ଲେବାନନ ସୀମାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ସ୍ଥଳପଥରେ ଆକ୍ରମଣ (Ground operations) ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଦକ୍ଷିଣ ଲେବାନନର ଲିଟାନି ନଦୀ (Litani River) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ 'ବଫର ଜୋନ୍' ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଇସ୍ରାଏଲର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ। ହେଜବୁଲ୍ଲାର ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ନିଜର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଆହୁରି କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଏହି ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦୁବାଇ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦର ଉପରେ ଇରାନର ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ । ବିମାନବନ୍ଦରର ରନୱେ ନିକଟରେ ଇରାନୀୟ ଡ୍ରୋନ୍‌ର ଭଗ୍ନାଂଶ ପଡିବା ପରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣକୁ ୟୁଏଇର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ରୋକିବା ସମୟରେ, ଏହାର ଭଗ୍ନାଂଶ ବିମାନବନ୍ଦର ପରିସରରେ ଖସିପଡିଥିଲା। ଯାତ୍ରୀ ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ବିମାନ ଚଳାଚଳକୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। 

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ ବିମାନ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ସଂସ୍ଥା Emirates ପକ୍ଷରୁ ଦୁବାଇରୁ ଯାଉଥିବା ଏବଂ ଆସୁଥିବା ସମସ୍ତ ବିମାନକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାତିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ପକ୍ଷରୁ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବିମାନବନ୍ଦରକୁ ନ ଆସିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି। Dubai Media Office ସୂଚନା ଦେଇଛି ଯେ, ଏହା ଏକ ଛୋଟ ଘଟଣା ଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ କେହି ମୃତାହତ ହୋଇନାହାନ୍ତି। ତେବେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଥିବା ଭିଡିଓରେ ବିମାନବନ୍ଦରର ଏକ ଟର୍ମିନାଲ ନିକଟରୁ ପ୍ରବଳ ଧୂଆଁ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।

ଘଟଣାର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ, ମାର୍ଚ୍ଚ ୭ ତାରିଖ (ଆଜି) ରୁ ବିମାନ ସେବା ଆଂଶିକ ଭାବେ ପୁନଃ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ବିମାନବନ୍ଦର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନଙ୍କ ବିମାନ ବିଷୟରେ ଏୟାରଲାଇନ୍ସରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୂଚନା ନ ମିଳିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିମାନବନ୍ଦରକୁ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଛି, ଯାହାର ପ୍ରଭାବରେ ଗତ ସପ୍ତାହରେ ମଧ୍ୟ ଦୁବାଇ ବିମାନବନ୍ଦରର ୪ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଖସାଇଲା ଇରାନ୍ । କୁଏତରେ ଖସିଲା ଆମେରିକାର ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ F-15। ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ମାରି ଖସାଇଥିବା କହିଲା ଇରାନ୍। କୁଏତରେ ଆମେରିକା ଦୂତାବାସ ଉପରେ ମିଜାଇଲ୍ ଓ ଡ୍ରୋନ୍ ମାଡ଼ କରିଛି ଇରାନ୍। ଇସ୍ରାଏଲ-ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଛି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ । ସୋମବାର ଦିନ କୁଏତରେ ଆମେରିକାର ଏକାଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। କୁଏତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସହ ବିମାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ସୁରକ୍ଷିତ ଥିବା ସୂଚନା ଦେଇଛି।

କୁଏତ ସେନା ପକ୍ଷରୁ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଏକ୍ସ'ରେ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ବିବୃତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସୋମବାର ସକାଳେ ଏକାଧିକ ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଏଥିରେ କୌଣସି ଜୀବନ ହାନି ଘଟିନାହିଁ। Ministry of Defense ର ମୁଖପାତ୍ର କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସମ୍ପୃକ୍ତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ତୁରନ୍ତ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକ୍ତରଖାନାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥା ସ୍ଥିର ରହିଛି।

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଇରାନର ଗଣମାଧ୍ୟମ ଏକ ଭିଡିଓ ଜାରି କରି ଆମେରିକାର ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଖସିପଡ଼ିଥିବା ଦାବି କରିଛି। ଇରାନର Press TV ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାରିତ ଫୁଟେଜରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ F-15E Strike Eagle ବିମାନ ତଳକୁ ଖସୁଥିବାର ଦେଖାଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ପାଇଲଟମାନେ ପାରାଚ୍ୟୁଟ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଡେଇଁପଡୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଭିଡିଓରେ ରହିଛି। ତେବେ ଆମେରିକା କିମ୍ବା କୁଏତ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଘଟଣାର କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିନାହାନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କୁଏତ ସିଟିରେ ଥିବା ଆମେରିକା ଦୂତାବାସ ନିକଟରେ ଧୂଆଁ ବାହାରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ଅଗ୍ନିଶମ ବାହିନୀ ଓ ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ପହଞ୍ଚିଥିବା ଖବର ମିଳିଛି। ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୂତାବାସ ପକ୍ଷରୁ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନରେ ରହିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ପ୍ରତିଶୋଧ ପରାୟଣ ହୋଇ ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରୁଛି।