ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ପୁଣିଥରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସୋମବାର (୮ ଜୁନ୍) ଦିନ ଇସ୍ରାଏଲ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ମିସାଇଲ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ଇରାନର ରାଜଧାନୀ ତେହେରାନ ସମେତ ଅନେକ ସହରରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବିସ୍ଫୋରଣ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଇରାନ ଉପରେ ଇସ୍ରାଏଲର ମିସାଇଲ ମାଡ଼

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଇରାନର ମଧ୍ୟ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଥିବା ସାମରିକ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଛି। ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ପାହାନ, ତବରିଜ ଏବଂ ତେହେରାନରେ ଏକାଧିକ ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଛି। ଇସ୍ରାଏଲର ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

କାହିଁକି ଆକ୍ରମଣ କଲା ଇସ୍ରାଏଲ?

ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଇରାନର ସଦ୍ୟତମ ମିସାଇଲ ମାଡ଼ର ପାଲଟା ଜବାବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ରବିବାର ଦିନ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଇସ୍ରାଏଲ ଉପରେ ମିସାଇଲ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଇସ୍ରାଏଲ ଲେବାନନର ରାଜଧାନୀ ବେରୁତରେ ହିଜବୁଲ୍ଲାକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବାକୁ ଯାଇ ଇରାନ ଇସ୍ରାଏଲ ଉପରେ ମିସାଇଲ ବର୍ଷା କରିଥିଲା। ଏବେ ଇରାନର ସେହି ଆକ୍ରମଣର ଜବାବରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି।

ବାତିଲ ହେଲା ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ

ଇସ୍ରାଏଲର ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ପ୍ରଶାସନ ତୁରନ୍ତ ସତର୍କତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ତେହେରାନର ମୁଖ୍ୟ ବିମାନବନ୍ଦର ଇମାମ ଖୋମେନୀ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦରର ଏୟାରସ୍ପେସକୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଛି। ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସମସ୍ତ ବିମାନ ଉଡ଼ାଣକୁ ବାତିଲ କରାଯାଇଛି।

ବିପଦରେ ଏପ୍ରିଲ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଆମେରିକାର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଏପ୍ରିଲ ୮ ତାରିଖରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ପାରସ୍ପରିକ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ହୋଇଛି ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନେଇ ଥିବା ଆଶା ମଉଳି ଯାଇଛି।

ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଘଟଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା (US Air Force) ର ଏକ କେସି-୧୩୫ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋଟ୍ୟାଙ୍କର (KC-135 Stratotanker) ବିମାନ ମଝି ଆକାଶରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଦେବା ପରେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଛି। ବିମାନଟିକୁ ଇନ୍ଧନ ଭରିବା କ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ "ଫ୍ଲାଇଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ନିକଟରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ବେଳେ ବିମାନଟି ରାଡାରରୁ ଗାଏବ ହୋଇଯାଇଛି।

'୭୭୦୦' ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଓ ରାଡାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ

ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟ୍ରାକing ସିଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଖୋଜ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବୋଇଂ ବିମାନଟି '୭୭୦୦' (7700) ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ ପ୍ରସାରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକି ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ। ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ବିମାନଟି ତଳକୁ ଖସିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିଜର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି କତାର (Qatar) ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା। ତେବେ କିଛି ସମୟ ପରେ କତାର ନିକଟସ୍ଥ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଏହାର ଟ୍ରାନ୍ସପଣ୍ଡର ସିଗ୍ନାଲ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିମାନଟି ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି କି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅବତରଣ କରିଛି, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିନାହିଁ।

ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂର ସନ୍ଦେହ

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କତାରର ଅଲ୍ ଉଦେଇଦ୍ ଏୟାର ବେସ୍ (Al Udeid Air Base) ରୁ ଦୁଇଟି ଏଚ୍୧୨୫ (H125) ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂ ବା ସ୍ପୁଫିଂ ହୋଇଥିବା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକୀୟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ କମାଣ୍ଡ (US Central Command) ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ବିଧିବଦ୍ଧ ବୟାନ ଜାରି କରାଯାଇନାହିଁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଆକ୍ରମଣର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ତିକ୍ତତା ଓ 'ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍'

ଏହି ଘଟଣା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଘଟିଛି ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ (US and Iran) ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଇରାନର କଟକଣାକୁ ଏଡ଼ାଇ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ନେବା ପାଇଁ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଗତ ମେ ୪ ତାରିଖରେ "ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍" (Operation Project Freedom) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ମିଶନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ହିଁ ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ବିମାନ ନିଖୋଜ ହେବା ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଇରାକରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ କେସି-୧୩୫ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୬ ଜଣ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନର ରାଜଧାନୀ ଇସଲାମାବାଦଠାରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନାରେ କୌଣସି ସହମତି ନହେବାରୁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ସ୍ୱରୂପ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଇରାନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନୌସେନା ଅବରୋଧ (Naval Blockade) ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଲେବାନନ ମଧ୍ୟରେ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହା ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ସଙ୍କଟଜନକ କରିଦେଇଛି।

ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ଓ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ

ଇସଲାମାବାଦରେ ଆମେରିକା ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ ଏବଂ ଇରାନ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଯୁଦ୍ଧବିରାମକୁ ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ନିର୍ମାଣରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନଦେବାରୁ ଏହି ଆଲୋଚନା ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା। ଏହା ପରେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ସୋମବାର ସକାଳ ୧୦ଟାରୁ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଇରାନର ସମସ୍ତ ବନ୍ଦର ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ କରିବ। ତେବେ ଇରାନ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ବନ୍ଦରକୁ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜ ପାଇଁ ଏହି କଟକଣା ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେରିକା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡ (CENTCOM) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନେଇ ଟକ୍କର

ଆମେରିକାର ଏହି ଅବରୋଧ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଇରାନ ଏକ ବେପରୁଆ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ବେଆଇନ ବୋଲି କହି ନିନ୍ଦା କରିଛି। ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ ଦାବି କରିଛି ଯେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ବି ସେମାନଙ୍କର ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅଛି। ସେପଟେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଇରାନୀୟ ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ଆମେରିକାର ଅବରୋଧ ଅଞ୍ଚଳ ନିକଟକୁ ଆସେ, ତେବେ ତାହାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଆଯିବ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏହି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଏହି ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

ଇସ୍ରାଏଲ-ଲେବାନନ ସଂଘର୍ଷ ଜାରି

ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଲାଗୁ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇସ୍ରାଏଲ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲା ଯେ ଏହା ଲେବାନନରେ ଥିବା ହିଜବୁଲ୍ଲାହ ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ। ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ ଲେବାନନର ରାଜଧାନୀ ବେରୁତ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଶତାଧିକ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ତେବେ ସଦ୍ୟତମ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ବିବାଦର ସମାଧାନ ପାଇଁ ୱାଶିଂଟନରେ ଲେବାନନ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ନେତାନ୍ୟାହୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।

ଆଗାମୀ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଏବେ ଉଭୟ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ନିଜର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି। ଜାତିସଂଘ ସମେତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଥିବା ବେଳେ ଏହା ଏକ ବୃହତ୍ ଆଞ୍ଚଳିକ ଯୁଦ୍ଧର ରୂପ ନେବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଆଗାମୀ କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ ସଂଘର୍ଷର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ଉପରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ଆମେରିକା ବାୟୁସେନାର ଏକ ଏଫ୍-୧୫ଇ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଇଗଲ୍ (F-15E Strike Eagle) ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ପରେ ଏକ ସର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଏବେ ବି ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ସେହିପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ (A-10 Thunderbolt II) ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି।

ଏଫ୍-୧୫ଇ (F-15E) ହେଉଛି ଏକ ଦ୍ୱି-ଆସନ ବିଶିଷ୍ଟ ମଲ୍ଟିରୋଲ୍ ଲଢୁଆ ବିମାନ, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ଜଣେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀ ଅଧିକାରୀ ରହିଥାନ୍ତି। ଆଇଏଏନଏସ୍ (IANS) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦୁଇ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ବିମାନରୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କୁ ଜୀବିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଦ୍ୱିତୀୟ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପଟେ, ସମାନ ଦିନ ଏକ ପୃଥକ ଘଟଣାରେ ଆମେରିକାର ଏକ ଏ-୧୦ ଥଣ୍ଡରବୋଲ୍ଟ-୨ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ବିମାନ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ଏହାର ପାଇଲଟଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକାର ପ୍ରାଥମିକ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦୁଇଟି ଯାକ ବିମାନ ଇରାନୀୟ ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇଛି।

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦାବି କରିଛି ଯେ, ଗତ ଏକ ମାସ ଧରି ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ତେହେରାନ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଆମେରିକୀୟ ଲଢୁଆ ବିମାନକୁ ଖସାଇବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ସର୍ଚ୍ଚ ଆଣ୍ଡ ରେସକ୍ୟୁ (CSAR) ଟିମ୍ ଏଚ୍‌ସି-୧୩୦ଜେ (HC-130J) ଏବଂ ଏଚ୍‌ଏଚ୍-୬୦ (HH-60) ହେଲିକପ୍ଟର ବ୍ୟବହାର କରି ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ସାମିଲ ଥିବା ଅନ୍ତତଃ ଗୋଟିଏ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ମଧ୍ୟ ଇରାନର ଗୁଳିମାଡ଼ର ଶିକାର ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲା। ଏହାପୂର୍ବରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯ ତାରିଖରେ ଏକ ଏଫ୍-୩୫ (F-35) ଲଢୁଆ ବିମାନ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ଓ ଏହାର ପାଇଲଟ୍ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଚଳିତ ସଂଘର୍ଷରେ ଆମେରିକୀୟ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ଥିବା ବିମାନର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଜଣାଶୁଣା କ୍ଷତି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ମିଳିତ ଭାବେ ତେହେରାନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇରାନୀୟ ସହର ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ତତ୍କାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବରିଷ୍ଠ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡର ଏବଂ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର ଓ ବିପଜ୍ଜନକ ରୂପ ନେଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ବୁଧବାର ଦିନ ଆମେରିକୀୟ ସବମରିନ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନୀ ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ ‘ଆଇଆରଆଇଏସ ଡେନା’ (IRIS Dena) ବୁଡ଼ିଯିବା ଘଟଣାର ଦିନକ ପରେ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଇରାନୀ ଜାହାଜ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ନିକଟରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ‘ପୋର୍ଟ କଲ୍’ (Port Call) ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ଏହି ଘଟଣା ଭାରତ ମହାସାଗର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।

ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ସାଂସଦ ନାମାଲ ରାଜପକ୍ଷ ଗୁରୁବାର ଦିନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ‘ଏକ୍ସ’ (X)ରେ ଏହି ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମ ନଜରକୁ ଆସିଛି ଯେ ଆଉ ଏକ ଇରାନୀ ଜାହାଜ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଏକ୍ସକ୍ଲୁସିଭ୍ ଇକୋନୋମିକ୍ ଜୋନ୍ (EEZ) ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛି ଏବଂ ଆମ ସୀମା ବାହାରେ ରହି ଜରୁରୀ ପୋର୍ଟ କଲ୍ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମାଗିଛି। ତେବେ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏଯାଏଁ କୌଣସି ଅନୁମତି ମିଳିନାହିଁ।"

ମାର୍ଚ୍ଚ ୪ ତାରିଖ ବୁଧବାର ଦିନ, ଏକ ଆମେରିକୀୟ ସବମରିନ୍ ଇରାନର ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଶ୍ରେଣୀର ଯୁଦ୍ଧଜାହାଜ ‘ଆଇଆରଆଇଏସ ଡେନା’ ଉପରେ ଟର୍ପେଡୋ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜଟି ଭାରତର ବିଶାଖାପାଟନମରେ ଏକ ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ ସାରି ଫେରୁଥିବା ବେଳେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଜଳରାଶିରେ ଏହି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା। ଇରାନଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ଦୂରରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାୟ ୮୭ ଜଣ ନାବିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା କୁହାଯାଉଛି। ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ସରକାରଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ ୩୨ ଜଣ ନାବିକଙ୍କୁ ଜୀବନ୍ତ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଏବେ ମଧ୍ୟ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଚିବ ପିଟ୍ ହେଗସେଥ୍ ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ସହ ଏହାକୁ ୱାଶିଂଟନ୍ ପାଇଁ ଏକ "ବିରାଟ ବିଜୟ" ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଏହି ଅପରେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକା ଇସ୍ରାଏଲ ସହ ମିଶି ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ବିଜୟ ହାସଲ କରିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦେଶର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟକୁ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ଫେବୃଆରୀ ୨୮ରେ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ପରାମର୍ଶପତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ, ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସାମରିକ ଘଟଣାବଳୀର ପ୍ରଭାବ ଭାରତର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ। ବିଶେଷକରି ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ସଦ୍ଭାବନା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଆଇନଶୃଙ୍ଖଳା ପରିସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନଙ୍କୁ କୁହାଯାଇଛି।

ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସତର୍କ କରାଇଛି ଯେ, କିଛି ଧାର୍ମିକ ସମାବେଶ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ସଭାରେ ବିଦେଶୀ ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଇରାନ ସମର୍ଥକ କট্টରପନ୍ଥୀ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକମାନେ ଉତ୍ତେଜକ ଭାଷଣ ଦେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଭାବନା ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ଏଭଳି ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ଗୋଷ୍ଠୀ ଉପରେ ଗୁଇନ୍ଦା ନଜର ରଖିବା ସହ ସମୟୋଚିତ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ପୋଲିସ ଓ ପ୍ରଶାସନକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ସରକାର କେବଳ ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୀତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଘରୋଇ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବକୁ ମଧ୍ୟ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବିକ୍ଷୋଭ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କାଶ୍ମୀର ଉପତ୍ୟକାରେ ମୋବାଇଲ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସ୍ପିଡ୍ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଛି। ଶ୍ରୀନଗରର ଲାଲ୍ ଚୌକ ସ୍ଥିତ ଘଣ୍ଟା ଘରକୁ ବ୍ୟାରିକେଡ୍ ଦ୍ୱାରା ସିଲ୍ କରାଯାଇଥିବା ବେଳେ ବ୍ୟାପକ ସଂଖ୍ୟାରେ ପୋଲିସ ଓ CRPF ଯବାନଙ୍କୁ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ସରକାରୀ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଲାଲ୍ ଚୌକ, ବଡଗାମ, ବାନ୍ଦିପୋରା, ଅନନ୍ତନାଗ ଏବଂ ପୁଲୱାମା ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଦେଖାଦେଇଥିଲା।

ଖାମନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ସଂଘର୍ଷ ତୀବ୍ର ରୂପ ନେଇଛି। ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନର ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ, ଇରାନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଭାବେ ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଛି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ରିୟାଦ ଓ ଦୁବାଇ ଭଳି ସହର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଏୟାରଲାଇନ୍ସ ସେମାନଙ୍କର ବିମାନ ସେବା ବାତିଲ କିମ୍ବା କାଟଛାଣ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।