ଗତ ୨୪ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ମର୍ମନ୍ତୁଦ ଏୟାର ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ୭ ଜଣଙ୍କର ପ୍ରାଣହାନି ଘଟିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଜାରି ରହିଥିବା ବେଳେ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ସରକାର ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ବିମାନର ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ବିବାଦୀୟ କମ୍ପାନୀ 'ରେଡବାର୍ଡ ଏୟାରୱେଜ୍ ପ୍ରାଇଭେଟ୍ ଲିମିଟେଡ୍' (Redbird Airways) କୁ ଭିଆଇପି (VIP) ଏବଂ ଭିଭିଆଇପି (VVIP) ଉଡ଼ାଣ ପାଇଁ ଅଧିକ ୬ ମାସର ଚୁକ୍ତିନାମା ସମ୍ପ୍ରସାରଣ (ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍) ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ନେଇ ଏବେ ରାଜ୍ୟ ରାଜନୀତିରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ଏବଂ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଇଛି।

ନିୟମକୁ ଅଣଦେଖା କରି କଣ୍ଟ୍ରାକ୍ଟ ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍

ସାଧାରଣତଃ ଏଭଳି ବଡ଼ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଟେଣ୍ଡର ଆହ୍ୱାନ କରାଯିବାର ନିୟମ ରହିଛି। ମାତ୍ର ରାଜ୍ୟ ସରକାର ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରି ବିନା ଟେଣ୍ଡରରେ ଏହି କମ୍ପାନୀର କାର୍ଯ୍ୟକାଳକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମା ୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୫ରେ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ତଥାପି କମ୍ପାନୀ ନିଜର ସେବା ଜାରି ରଖିଥିଲା। ଗତ ୧୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ବୈଠକରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଇରଫାନ୍ ଅନସାରୀ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଏକ୍ସଟେନ୍ସନ୍‌କୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇଥିବା କହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୬ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ଏନେଇ ସରକାରୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟ ସରକାର କମ୍ପାନୀକୁ ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୧.୬୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରିବେ ଏବଂ ବିମାନ ନଉଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ମାସିକ ସର୍ବନିମ୍ନ ୬୦ ଘଣ୍ଟାର ଦେୟ ହିସାବରେ ୯୬ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା (୬ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ୫.୭୬ କୋଟି ଟଙ୍କା) ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ରହିବେ।

ଦୁର୍ଘଟଣା ଏବଂ କମ୍ପାନୀର ତ୍ରୁଟି

ଦୁର୍ଘଟଣା ଦିନ ଏକ ପୋଡ଼ାଜଳା ରୋଗୀଙ୍କୁ ଏୟାରଲିଫ୍ଟ କରି ରାଞ୍ଚିରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ନେବା ସମୟରେ ବିମାନଟି ଚତ୍ରା ଜିଲ୍ଲା ସିମରିୟା ଜଙ୍ଗଲରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା। ଏଥିରେ ୨ ଜଣ ପାଇଲଟ୍, ୨ ଜଣ ମେଡିକାଲ୍ ଷ୍ଟାଫ୍, ଜଣେ ଗୁରୁତର ରୋଗୀ ଏବଂ ତାଙ୍କର ୨ ଜଣ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ସମେତ ମୋଟ ୭ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ପ୍ରାଥମିକ ତଦନ୍ତରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ବିମାନଟି ପ୍ରାୟ ୩୯ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଥିଲା ଏବଂ ୨୦୧୮ ରୁ ୨୦୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇନଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ବିମାନରେ କୌଣସି ବ୍ଲାକ୍ ବକ୍ସ (CVR/FDR) ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ଜରୁରୀକାଳୀନ ସ୍ଥିତିରେ ସରକାର ଦେଉଥିବା ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ସବସିଡି ନିୟମକୁ ଅଣଦେଖା କରି ରୋଗୀଙ୍କ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ କମ୍ପାନୀ ୮ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଆଦାୟ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି।

ବିଧାନସଭାରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ବିଜେପି (BJP) ନେତାମାନେ ବିଧାନସଭାର ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନରେ ସରକାରଙ୍କୁ ଘେରିଛନ୍ତି। ବିଜେପି ବିଧାୟକ ଶଶିଭୂଷଣ ମେହେଟ୍ଟା ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବିମାନଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁରୁଣା ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଠିକ୍ ଭାବେ କରାଯାଉନଥିଲା। ଏପରି ଏକ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ କମ୍ପାନୀକୁ ତଦନ୍ତ ନସରୁଣୁ ପୁନର୍ବାର କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚୁକ୍ତିନାମା ଦେବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ, ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ପରିବାରବର୍ଗଙ୍କୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ କୌଣସି କ୍ଷତିପୂରଣ ମିଳିପାରି ନାହିଁ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଚତ୍ରା ଜିଲ୍ଲାରେ ହୋଇଥିବା ଭୟାବହ ଏୟାର ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଦୁର୍ଘଟଣାର ରହସ୍ୟ ଆହୁରି ଜଟିଳ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ବିମାନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ୭ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ପ୍ରାଥମିକ ତଦନ୍ତରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ବିମାନରେ କୌଣସି ‘ବ୍ଲାକ୍ ବକ୍ସ’ ବା କକପିଟ୍ ଭଏସ୍ ରେକର୍ଡର (CVR) ଏବଂ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଡାଟା ରେକର୍ଡର (FDR) ନଥିଲା। ଏହା ଦୁର୍ଘଟଣାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଖୋଜିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କରିପାରେ।

ବ୍ଲାକ୍ ବକ୍ସ ନଥିବାରୁ ବିମାନର ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କ’ଣ ଘଟିଥିଲା, ତାହା ଜାଣିବା ଏବେ କଷ୍ଟକର ହେବ। ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣା ତଦନ୍ତ ବ୍ୟୁରୋ (AAIB)କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ଏୟାର ଟ୍ରାଫିକ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ (ATC) ସହ ହୋଇଥିବା ଶେଷ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ଘଟଣାସ୍ଥଳରୁ ମିଳିଥିବା ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡିବ।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ବିମାନଟି ଫେବୃଆରୀ ୨୩ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟା ୭:୧୧ ମିନିଟରେ ରାଞ୍ଚିରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଭିମୁଖେ ଉଡାଣ ଭରିଥିଲା। ଉଡାଣର ମାତ୍ର ୨୩ ମିନିଟ୍ ପରେ ପାଗ ଖରାପ ଥିବା ଦର୍ଶାଇ ପାଇଲଟ୍ ରୁଟ୍ ବଦଳାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏହା ପରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା।

ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଚତରା ଜିଲ୍ଲାରେ ଘଟିଥିବା ଏୟାର ଆମ୍ବୁଲାନ୍ସ ଦୁର୍ଘଟଣା ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଛି। ରାଞ୍ଚିରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଅଭିମୁଖେ ଯାଉଥିବା ଏହି ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ଫଳରେ ଏଥିରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ୭ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ତେବେ ଏହି ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ପାଇଲଟ୍ ସ୍ୱରାଜଦୀପ ସିଂଙ୍କ ଶେଷ କଲ୍ ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖିରେ ଲୁହ ଭରିଦେଇଛି।

'ମା', ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପରେ ଫୋନ୍ କରିବି'

ଦୁର୍ଘଟଣାର କିଛି ସମୟ ପୂର୍ବରୁ ପାଇଲଟ୍ ସ୍ୱରାଜଦୀପ ନିଜ ପରିବାର ସହ ଶେଷ ଥର ପାଇଁ କଥା ହୋଇଥିଲେ। ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ପୂର୍ବରୁ ସେ ତାଙ୍କ ମା’ଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରି କହିଥିଲେ, "ମୁଁ ରାଞ୍ଚିରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ଯାଉଛି, ଲ୍ୟାଣ୍ଡିଂ ପରେ ଫୋନ୍ କରିବି।" କିନ୍ତୁ ବିଧିର ବିଧାନ ଅଲଗା ଥିଲା। ସେହି ଫୋନ୍ କଲ୍ ପରେ ଆଉ କେବେବି ସ୍ୱରାଜଦୀପଙ୍କ ସ୍ୱର ଶୁଣିବାକୁ ମିଳିଲା ନାହିଁ।

ଇମେଲରେ ଆସିଲା ମୃତ୍ୟୁ ଖବର

ପରିବାର ଲୋକେ ପୁଅର ଫୋନ୍କୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ପରେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ଯୋଗାଯୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଫୋନ୍ ବନ୍ଦ ଆସିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଟିଭି ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକରେ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାର ଖବର ପ୍ରସାରିତ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଶେଷରେ ଏକ ଇମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ୱରାଜଦୀପଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ସରକାରୀ ସୂଚନା ପରିବାରକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଖରାପ ପାଗ ଯୋଗୁଁ ରାଞ୍ଚିରୁ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବାର କିଛି ସମୟ ପରେ ବିମାନଟିର ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଚତରାର ସିମାରିଆ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାରେ ପାଇଲଟ୍ଙ୍କ ସମେତ ଜଣେ ରୋଗୀ, ଡାକ୍ତର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି।