ଦକ୍ଷିଣ ଜାପାନରେ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପ କେବଳ ଧନଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିନାହିଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା (Supply Chain) ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ୭.୧ ତୀବ୍ରତାର ଏହି ଭୂକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ଅତିକମରେ ୩୪ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ଅନେକ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଏବଂ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି ସେମାନଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନକୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ଶିଳ୍ପ ଉପରେ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ

ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କାରଣରୁ ଜାପାନର ପ୍ରମୁଖ ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାତା କମ୍ପାନୀ ଯଥା ଟୋୟୋଟା (Toyota), ନିସାନ୍ (Nissan) ଏବଂ ମିତ୍ସୁବିସି (Mitsubishi) ନିଜର ଉତ୍ପାଦନକୁ ସ୍ଥଗିତ ରଖିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ଟୋୟୋଟା ନିଜର ଫୁକୁଓକା ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ୩ଟି ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ଉତ୍ପାଦନକୁ ଆଗାମୀ ଅଗଷ୍ଟ ୫ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏହାଛଡ଼ା, ଟୋୟୋଟା ଏବଂ ନିସାନ୍ ପାଇଁ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ତିଆରି କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗାଣକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଆଇସିନ୍ (Aisin) ର କାରଖାନାରେ ଜଳ ଯୋଗାଣ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ଉତ୍ପାଦନ ଗୁରୁତର ଭାବେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି।

'ଜାପାନର ସିଲିକନ୍ ଭ୍ୟାଲି'ରେ ଉତ୍ପାଦନ ଠପ୍

ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରଭାବିତ କ୍ୟୁସୁ (Kyushu) ଅଞ୍ଚଳକୁ 'ଜାପାନର ସିଲିକନ୍ ଭ୍ୟାଲି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏଠାରେ ଅନେକ ସେମିକଣ୍ଡକ୍ଟର କାରଖାନା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିପ୍ ନିର୍ମାତା ଟିଏସ୍‌ଏମ୍‌ସି (TSMC), ସୋନି (Sony) ଏବଂ ରେନେସାସ୍ (Renesas) ଭଳି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର କାରଖାନା ଏଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଏହି କାରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ କାମ ସାମୟିକ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ମେମୋରୀ ଚିପ୍‌ର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଏହି ଘଟଣା ସଙ୍କଟକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଦେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ପରୀକ୍ଷା

୨୦୧୧ ଏବଂ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ବିନାଶକାରୀ ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଜାପାନର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ଅଧିକ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଜାପାନର ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସଦୃଶ। ଯଦିଓ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷୟକ୍ଷତିର ଆକଳନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥିତି ସୁଧାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ତଥାପି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିବା ପାଇଁ କିଛି ସମୟ ଲାଗିବ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ (petrochemical) ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ରିହାତି ଏପ୍ରିଲ ୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଜୁନ ୩୦, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିବ।

ନିଷ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଫଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର କଞ୍ଚାମାଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସର ନିରନ୍ତର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସାମୟିକ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଶସ୍ତା ହେବ?

ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସମୁଦାୟ ୪୦ଟି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ମିଥାନଲ୍, ଆନହାଇଡ୍ରସ୍ ଆମୋନିଆ, ଟଲ୍ୟୁଇନ୍, ଷ୍ଟାଇରିନ୍, ପିଭିସି (PVC), ଡାଇକ୍ଲୋରୋମିଥେନ୍, ଭିନାଇଲ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ମୋନୋମର୍ ଏବଂ ଆସେଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସରକାର ଏହି ସମୟସୀମା ପାଇଁ ଆମୋନିୟମ୍ ନାଇଟ୍ରେଟ୍ ଉପରୁ କୃଷି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବିକାଶ ସେସ୍ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି।

କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମିଳିବ ଫାଇଦା?

ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ କଞ୍ଚାମାଲ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଭାରତ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ପ୍ୟାକେଜିଂ, ବୟନ ଶିଳ୍ପ, ଔଷଧ ନିର୍ମାଣ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ପାର୍ଟସ୍ ନିର୍ମାଣ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଲାଭବାନ ହେବେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଦର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବରୁ ଛୋଟ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିର ବୋଝ କମ୍ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି |

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିବା 'ଏଆଇ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୬'ର ଅନ୍ତିମ ଦିନରେ ଭାରତ ଏକ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଭାରତ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପାକ୍ସ ସିଲିକା (Pax Silica) ଘୋଷଣାନାମାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ଏଥିରେ ଯୋଗ ଦେଇଛି। ଏହା କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା (AI) ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।

ଏହି ସ୍ୱାକ୍ଷର ସମାରୋହରେ କେନ୍ଦ୍ର ସୂଚନା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ, ଭାରତରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ସର୍ଜିଓ ଗୋର ଏବଂ ଆମେରିକାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ପରିବେଶ ବିଭାଗର ଅଣ୍ଡର ସେକ୍ରେଟେରୀ ଜାକବ ହେଲବର୍ଗ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହି ଅବସରରେ ଉଭୟ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ବନ୍ଧୁତା ଓ ସହଯୋଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।

ଭାରତକୁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ସ୍ୱାଗତ କରି ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ସର୍ଜିଓ ଗୋର କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଭାରତର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ ସମାଜ ଏବଂ ନବସୃଜନର ବିଜୟ। ଆମେ ସ୍ଥିର କରିବାକୁ ଚାହୁଁ ଯେ ଭବିଷ୍ୟତର ଅର୍ଥନୀତି ବାଙ୍ଗାଲୋର ଏବଂ ସିଲିକନ୍ ଭ୍ୟାଲି ଭଳି ସ୍ଥାନରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେବ, ନା କି କୌଣସି ନିରଙ୍କୁଶ ରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯେଉଁମାନେ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି। ଆଜି ପାକ୍ସ ସିଲିକାରେ ଯୋଗଦେଇ ଆମେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ଶକ୍ତିକୁ ବାଛିଛୁ।"

ପାକ୍ସ ସିଲିକା ହେଉଛି ଆମେରିକା ବିଦେଶ ବିଭାଗର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ, ଯାହା ବିଶ୍ୱସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା (Supply Chain) ସୁରକ୍ଷାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହା ଅର୍ଥନୈତିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ଆମେରିକାର ଅଣ୍ଡର ସେକ୍ରେଟେରୀ ଜାକବ ହେଲବର୍ଗ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆର୍ଥିକ ଜବରଦସ୍ତି ବିରୋଧରେ ଏକ ସାମୂହିକ ସ୍ୱର।

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଚଳିତ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ 'କ୍ରିଟିକାଲ ମିନେରାଲ୍ସ ମିନିଷ୍ଟେରିଆଲ' ବୈଠକରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍ ଜୟଶଙ୍କର ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଏବେ ପାକ୍ସ ସିଲିକାରେ ଭାରତର ଯୋଗଦାନ ଦୁଇ ଦେଶର ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ ନୂତନ ଉଚ୍ଚତାକୁ ନେଇଯାଇଛି।