ଭାରତ ନିଜର ସାମୁଦ୍ରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିଛି। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ତୃତୀୟ ପରମାଣୁ ଚାଳିତ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (SSBN) ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନ (INS Aridhaman)କୁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ନିକଟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଏକ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟ ଜରିଆରେ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହା ଭାରତର ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାଏଡ୍ (Nuclear Triad) ବା ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଏବଂ ଆକାଶ ମାର୍ଗରୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତାକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।

ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଦମନର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା

ପୂର୍ବରୁ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆଇଏନଏସ୍ ଆରିହନ୍ତ (୨୦୧୬) ଏବଂ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିଘାତ (୨୦୨୪) ତୁଳନାରେ ଅରିଦମନ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ବିଶାଳ। ଏସ୪ (S4) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ୭,୦୦୦ ଟନ୍ ଓଜନର ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଲମ୍ବ ୧୨୫ ମିଟର। ଏହା ନିଜ ସାଥିରେ ୨୪ଟି କେ-୧୫ (K-15) ସର୍ଟ-ରେଞ୍ଜ୍ ମିସାଇଲ୍ କିମ୍ବା ୮ଟି କେ-୪ (K-4) ମଧ୍ୟମ ଦୂରଗାମୀ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, କେ-୪ ମିସାଇଲ୍ ୩,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଯେକୌଣସି ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ।

ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ ଏବଂ ଏସ୫ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ପ୍ରସ୍ତୁତି

ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଭେସେଲ୍ (ATV) ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଅଧୀନରେ ଭାରତର ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଚତୁର୍ଥ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ, ଯାହାର କୋଡ୍ ନାମ ଏସ୪ ଷ୍ଟାର୍ (S4*) ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଯାହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ନାମ ଆଇଏନଏସ୍ ଅରିସୁଦନ, ତାହାର ସମୁଦ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷଣ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜାରି ରହିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ସାମିଲ କରାଯିବାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଛି। ଏହା ସହିତ ଭାରତ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଏସ୫ (S5-class) ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ନିର୍ମାଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ପ୍ରାୟ ୧୩,୫୦୦ ଟନ୍ ଓଜନ ଏବଂ ୧୯୦ ମେଗାୱାଟ୍ ରିଆକ୍ଟର ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ କେ-୫ ଏବଂ କେ-୬ ଭଳି ଲମ୍ବା ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ୍ ଖଞ୍ଜାଯିବ, ଯାହା ୮,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିପାରିବ।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା ଓ ସାମରିକ ଦକ୍ଷତା

ଏହି ସବୁ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଗୁପ୍ତ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳରେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ବର୍ଷା (Project Varsha) ଅଧୀନରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ନୌସେନା ଘାଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଉଛି। ଆରିହନ୍ତ, ଅରିଘାତ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅରିଦମନ ସହିତ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଢାଞ୍ଚା ଅଭେଦ୍ୟ ହୋଇପାରିଛି। ଏହି ବିଶାଳ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଭାରତର ସେକେଣ୍ଡ-ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (Second-Strike) କ୍ଷମତାକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁନାହିଁ, ବରଂ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଶକ୍ତି ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରଖିବାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଶକ୍ତି ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏହାର ତୃତୀୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (Nuclear Submarine) INS ଅରିଧମନକୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ କିମ୍ବା ମେ ମାସରେ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରିପାରେ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧରେ ହୋଇଥିବା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'ର ପ୍ରଥମ ବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୁଡ଼ାଜାହାଜକୁ କମିଶନ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

INS ଅରିଧମନର ବିଶେଷତ୍ୱ

INS ଅରିଧମନ (S-4) ହେଉଛି ଅରିହନ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉନ୍ନତ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା INS ଅରିହନ୍ତ ଏବଂ INS ଅରିଘାତ ଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

* ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଟନ୍, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (୬,୦୦୦ ଟନ୍) ଠାରୁ ଅଧିକ।

* ଏଥିରେ ୮ଟି ମିସାଇଲ୍ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୩,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାରକ କ୍ଷମତା ଥିବା K-4 ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମୁତୟନ କରାଯାଇପାରିବ।

* ଏହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ନଜରରୁ ବର୍ତ୍ତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ରହିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।

ଚୀନ୍ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ

INS ଅରିଧମନ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହେବା ପରେ ଭାରତର 'ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାୟାଡ୍' (ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଓ ଆକାଶରୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା) ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ। ଏହା ଭାରତକୁ 'ସେକେଣ୍ଡ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍' ବା ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାଲଟା ଜବାବ ଦେବାର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ। ବିଶେଷକରି ଚୀନ୍‌ର ବଢୁଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ।

କଣ ଥିଲା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'?

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ୨୦୨୫ ମସିହା ମେ ମାସରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କାଶ୍ମୀର (PoK)ରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଶିବିର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'। ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଭାରତ ଏହି ଅପରେସନ ଜରିଆରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା। ଏବେ ଏହାର ବାର୍ଷିକୀରେ INS ଅରିଧମନର ଲୋକାର୍ପଣ ଶତ୍ରୁ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ହେବ।