ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ କେନ୍ଦ୍ର ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପ (Kharg Island) ଉପରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏକ ନୂଆ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ଇରାନର ଗଣମାଧ୍ୟମ ମେହର ନ୍ୟୁଜ୍ ଏହି ଘଟଣାର ପୁଷ୍ଟି କରିଥିବା ବେଳେ ଆକ୍ରମଣ ସ୍ଥଳରୁ ଧୂଆଁ ବାହାରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଡେଡଲାଇନ୍ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରରେ ବ୍ୟାପକ ଆତଙ୍କ ଖେଳାଇ ଦେଇଛି।

ଇରାନର 'କ୍ରାଉନ୍ ଜୁଏଲ୍' ଉପରେ ନଜର

ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି ଛୋଟ ତଥା ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପକୁ ଇରାନର 'କ୍ରାଉନ୍ ଜୁଏଲ୍' (Crown Jewel) ବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରତ୍ନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। କାରଣ ଇରାନର ମୋଟ ତୈଳ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ମାଧ୍ୟମରେ ହିଁ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ। ଇରାନର ଉପକୂଳଭାଗ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ଗଭୀର ହୋଇଥିବାରୁ ବଡ଼ ବଡ଼ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହା କୁଏତ୍ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ନିକଟରେ ଥିବାରୁ କୌଣସି ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମୟରେ ଏହା ସହଜରେ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚେତାବନୀ ଓ ଡେଡଲାଇନ୍

ଗତ କିଛି ସମୟ ଧରି ଇରାନ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବାରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ତୀବ୍ର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ ଏକ ସତର୍କବାଣୀ ଦେଇଥିଲେ। ଯଦି ଖୁବଶୀଘ୍ର କୌଣସି ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ନହୁଏ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତୁରନ୍ତ ଖୋଲା ନଯାଏ, ତେବେ ଆମେରିକା ଇରାନର ପାୱାର୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍, ତୈଳ କୂପ ଏବଂ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ କରିଦେବ ବୋଲି ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୩ ତାରିଖରେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ଏହି ଦ୍ୱୀପର ପ୍ରାୟ ୯୦ଟି ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସେତେବେଳେ ତୈଳ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଓ ଆଶଙ୍କା

ଆମେରିକାର ଏହି ନୂତନ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍, ଇରାନର ତୈଳ ରପ୍ତାନିକୁ ବନ୍ଦ କରି ତାର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ନିଜର ଦବଦବା କମାଇବା ପାଇଁ ଏକ କୂଟନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ଚାପ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ତେବେ ଖାର୍ଗ ଦ୍ୱୀପରେ ଏପରି କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଇରାନର ତୈଳ ରାଜସ୍ୱ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବାରୁ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ଇନ୍ଧନ ଦରକୁ ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧ ରୂପ ନେଇଛି। ଉଭୟ ଦେଶ ଏବେ ପରସ୍ପରର ବେସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିବା ପରି ବିପଜ୍ଜନକ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହି ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥିତି ୧୯୮୦ ଦଶକର ସେହି ଭୟାନକ ଘଟଣାକୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି, ଯେତେବେଳେ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସମାନ ଧରଣର ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ଏକ ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୨୯୦ ଜଣ ନିରୀହ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

୧୯୮୮ ମସିହାର ସେହି କଳା ଦିନ

ଘଟଣାଟି ଥିଲା ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୮ ର। ଇରାନ ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରରେ ମୁତୟନ ଥିଲା। ସେହି ଦିନ ଇରାନ ଏୟାର୍ ଫ୍ଲାଇଟ୍ ୬୫୫ (Iran Air Flight 655), ଏକ ଏୟାରବସ୍ A300 ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନ, ବନ୍ଦର ଆବାସରୁ ଦୁବାଇ ଅଭିମୁଖେ ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଡ଼ାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହି ବିମାନରେ ମୋଟ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ୬୬ ଜଣ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଏବଂ ଭୟାନକ ପରିଣାମ

ବିମାନଟି ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ବାଣିଜ୍ୟିକ କରିଡରରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ସମୟରେ ତଳେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଗାଇଡେଡ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କ୍ରୁଜର ୟୁଏସଏସ୍ ଭିନସେନ୍ସ (USS Vincennes) ଏକ ଭୟଙ୍କର ଭୁଲ୍ କରିବସିଲା। ଭିନସେନ୍ସର କ୍ରୁ ମେମ୍ବରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିବା ବିମାନଟି ଏକ ଇରାନୀୟ F-14 ଟମକ୍ୟାଟ୍ (F-14 Tomcat) ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ। ଆକ୍ରମଣର ଆଶଙ୍କା କରି ଭିନସେନ୍ସର କମାଣ୍ଡର ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଆକାଶକୁ ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ଦୁଇଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଦେଖୁ ଦେଖୁ ବିମାନଟି ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇ ସମୁଦ୍ରରେ ଖସି ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସମସ୍ତ ୨୯୦ ଜଣ ଯାତ୍ରୀଙ୍କର ସଲିଳ ସମାଧି ଘଟିଥିଲା।

ଇତିହାସରୁ ଶିକ୍ଷା ନେବାର ସମୟ

ଆମେରିକା ସରକାର ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକ 'ଦୁଃଖଦ ତ୍ରୁଟି' ବା ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭୁଲ୍ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିବା ବେଳେ ଇରାନ ଏହାକୁ ଏକ ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା। ପରେ ଆମେରିକା ପୀଡ଼ିତଙ୍କ ପରିବାରକୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରିନଥିଲା। ଏବେ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ପୁଣିଥରେ ଯେତେବେଳେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରଶ୍ନ - ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା କ'ଣ ପୁଣି ଏକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଜୀବନ ନେବାର କାରଣ ପାଲଟିବ?

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ଭାରତ ଏବେ ଋଷିଆ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଋଷିଆର ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାଧା

ଭାରତ ନିଜର ମୋଟ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୮ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା କାରଣରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ଗୁଡ଼ିକ ଋଷିଆରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

ଋଷିଆରୁ ରେକର୍ଡ ତୈଳ ଆମଦାନୀ

ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଋଷିଆରୁ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପ୍ରତିଦିନ ୨.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଥିବା ୧.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୁଳନାରେ ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତୈଳ ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ରଣନୀତିଗତ ଭାବେ ନିଜର ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସକୁ ବଦଳାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତର ମୋଟ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ଋଷିଆର ଅଂଶବିଶେଷ ପୂର୍ବରୁ ୨୦.୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ତାହା ୪୬.୮ ପ୍ରତିଶତ କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଦର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଆହ୍ୱାନ

ଯଦିଓ ଋଷିଆ ଭାରତକୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ତୈଳ ଯୋଗାଉଛି, ତଥାପି ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବାରୁ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଋଷିଆ ତୈଳ ଉପରେ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୮ ରୁ ୧୦ ଡଲାର ର ରିହାତି ମିଳୁଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ୬ ରୁ ୭ ଡଲାର ଅଧିକ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସ୍ଥିତି ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱାଭାବିକ ନହୁଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ (LPG) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀର ଯୋଗାଣ ତଥା ଦର ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏକ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ବୋଧନର ତୁରନ୍ତ ପରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଇସ୍ରାଏଲ ଉପରେ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧରେ ନିଜ ବିଜୟ ଏବଂ ଏହା ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ନେଇ ଦାବି କରୁଥିବା ବେଳେ, ଇରାନର ଏହି କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଛି ଯେ ଏହି ବିବାଦ ଶୀଘ୍ର ଥମିବାର କୌଣସି ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ। ଏହି ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ସମଗ୍ର ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚେତାବନୀ ଓ ଆମେରିକାର ଦାବି

ନିଜର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ବୋଧନରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନର ସାମରିକ ଶକ୍ତି, ବିଶେଷ କରି ସେମାନଙ୍କର ନୌସେନା ଏବଂ ବାୟୁସେନାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଏବେ ନିଜର ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେବେ ଇରାନକୁ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଗାମୀ ୨ ରୁ ୩ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଉପରେ ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ହେବ ଯେ ସେମାନେ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗକୁ ଫେରିଯିବେ। ଆମେରିକାର ସମସ୍ତ ସାମରିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ପୂରଣ ହେବ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଇରାନର କଡ଼ା ଜବାବ ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ପ୍ରତିରକ୍ଷା

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଭାଷଣ ଶେଷ ହେବା କ୍ଷଣି ଇରାନ ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା। ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ କେତେକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଉତକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇଥିବା ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ବିପଦର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଇସ୍ରାଏଲ ନିଜର ଆଧୁନିକ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସକ୍ରିୟ କରିଦେଇଥିଲା ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନଷ୍ଟ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ଉତ୍ତର ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଇସ୍ରାଏଲର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାଇରନ୍ ବାଜିବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦର୍ଶାଉଥିଲା।

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପର୍କରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ଏହା ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଖୋଲିଯିବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ତୈଳ ଯୋଗାଣର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ୍। ତେବେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଏହି ଆକ୍ରମଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟାକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୫ ଡଲାର ଅତିକ୍ରମ କରିଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଗମ୍ଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ (petrochemical) ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ରିହାତି ଏପ୍ରିଲ ୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଜୁନ ୩୦, ୨୦୨୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଳବତ୍ତର ରହିବ।

ନିଷ୍ପତ୍ତିର କାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ଫଳରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ସହ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର କଞ୍ଚାମାଲ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ସର ନିରନ୍ତର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ସାମୟିକ ରିହାତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି।

କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଶସ୍ତା ହେବ?

ସରକାରୀ ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ସମୁଦାୟ ୪୦ଟି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରୁ ସୀମା ଶୁଳ୍କ ଛାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ମିଥାନଲ୍, ଆନହାଇଡ୍ରସ୍ ଆମୋନିଆ, ଟଲ୍ୟୁଇନ୍, ଷ୍ଟାଇରିନ୍, ପିଭିସି (PVC), ଡାଇକ୍ଲୋରୋମିଥେନ୍, ଭିନାଇଲ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍ ମୋନୋମର୍ ଏବଂ ଆସେଟିକ୍ ଏସିଡ୍ ପରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସରକାର ଏହି ସମୟସୀମା ପାଇଁ ଆମୋନିୟମ୍ ନାଇଟ୍ରେଟ୍ ଉପରୁ କୃଷି ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ବିକାଶ ସେସ୍ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି।

କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମିଳିବ ଫାଇଦା?

ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ କଞ୍ଚାମାଲ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ଭାରତ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ସରକାରଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ପ୍ୟାକେଜିଂ, ବୟନ ଶିଳ୍ପ, ଔଷଧ ନିର୍ମାଣ, ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ପାର୍ଟସ୍ ନିର୍ମାଣ ଆଦି କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଲାଭବାନ ହେବେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସର ଦର ବୃଦ୍ଧିର ପ୍ରଭାବରୁ ଛୋଟ ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିପାରିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିର ବୋଝ କମ୍ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି |

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପଥ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିବା ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦାବି କରିଛି। ଇରାନର ଇଂରାଜୀ ନ୍ୟୁଜ୍ ଚ୍ୟାନେଲ ପ୍ରେସ୍ ଟିଭି (Press TV) ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଭିଡିଓରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି ଯେ, ଇରାନୀ ନୌସେନାର କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରୁଛନ୍ତି।

କେବଳ 'ଶତ୍ରୁ' ଦେଶର ଜାହାଜ ଉପରେ କଟକଣା

ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଘଚି (Abbas Araghchi) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇ ନାହିଁ। କେବଳ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଦେଶ (ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲ୍) ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଜାହାଜ ପ୍ରବେଶ ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଯାଇଛି। ଇରାନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସହ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରି ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଦେଶର ଜାହାଜ ବିନା ବାଧାରେ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରିପାରିବେ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ୍ ପେଜେସକିଆନ୍ (Masoud Pezeshkian) ମଧ୍ୟ ନିଜର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖିଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥରେ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ବୋଲି ସେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ଚେତାବନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ଏହି ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ରପ୍ତାନି ହୋଇଥାଏ। ଇରାନ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ନିଜ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ନେବା ସହ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାହାଜ ପାଇଁ ଟୋଲ୍ ଫି' ଆଦାୟ କରୁଥିବା ଆମେରିକା ଓ ଗଲ୍ଫ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ଏହାକୁ ନେଇ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) କଡ଼ା ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଯଦି ଇରାନ ତୁରନ୍ତ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଖୋଲେ, ତେବେ ଇରାନର ବୃହତ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯିବ ବୋଲି ଟ୍ରମ୍ପ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ନୌସେନା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିଜର ପାଟ୍ରୋଲିଂ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଏବଂ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିତି ଏବେ ବି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ରହିଛି। ଏହି ବିବାଦ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗିରହିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ସାମଗ୍ରୀ ବହନ କରୁଥିବା ଆଉ ଦୁଇଟି ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅତିକ୍ରମ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିବେ। ଇରାନ ଅନ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ବାଟ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିବା ବେଳେ ଭାରତକୁ ଏକ 'ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ର' ଭାବରେ ବିବେଚନା କରି ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ପାଇଁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜାଗ

ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଯୋଗାଇଦେବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲର୍ଟ ମୋଡରେ ଅଛି। ଏଥିପାଇଁ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର (Persian Gulf) ରେ ନୌସେନାର ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମଧ୍ୟ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି। ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ (Energy Supply) କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ସଫଳ ହେଉଛି ବୋଲି ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି। ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ରୁଟ୍ ଦେଇ ଆହୁରି ଅନେକ ଜାହାଜ ଭାରତ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସୁରକ୍ଷିତ ପହଞ୍ଚିଲା ୪ଟି ଏଲପିଜି ଜାହାଜ

ବିଦେଶ ସଚିବ ଦେଇଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ଏଲପିଜି (LPG) ନେଇ ଆସୁଥିବା ୪ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ସଫଳତାର ସହ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ପାର କରିଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସଙ୍କଟମୟ ସମୟରେ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (Directorate General of Shipping) ର ଏକ ୨୪x୭ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ସେଣ୍ଟର ଲଗାତାର ସକ୍ରିୟ ରହିଛି। ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହି କେନ୍ଦ୍ରକୁ ୯୮ଟି କଲ୍ ଏବଂ ୩୩୫ଟି ଇମେଲ୍ ମିଳିଛି, ଯାହାର ତୁରନ୍ତ ସମାଧାନ କରାଯାଇଛି। ସରକାର ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏଜେନ୍ସିଗୁଡ଼ିକ ଏହି ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ କେତେ ସତର୍କ ଅଛନ୍ତି, ତାହା ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହେଉଛି।

ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖିଛି ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ସ୍ଥିତି ଉପରେ ଭାରତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛି ବୋଲି ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ରଣଧୀର ଜୟସ୍ୱାଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ନିର୍ବିଘ୍ନ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ନିଜର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହ ନିରନ୍ତର ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛି। ଭୌଗୋଳିକ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶର ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ସକ୍ରିୟ ରଣନୀତି ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଦେଶରେ ଇନ୍ଧନ ସଙ୍କଟର ଆଶଙ୍କା ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅଞ୍ଚଳରେ ଉତ୍ତେଜନା ଲାଗି ରହିଛି। ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଆସୁଥିବା ଦୁଇଟି ତରଳ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ (ଏଲପିଜି) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏକ ନୂଆ ତଥା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ରାସ୍ତା ଦେଇ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଅନଲାଇନ୍ ସିପ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଏହି ଦୁଇ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ପାଇନ ଗ୍ୟାସ (Pine Gas) ଏବଂ ଜଗ୍ ବସନ୍ତ (Jag Vasant) ନିରାପଦ ଭାବରେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିବା ପାଇଁ ଏହି ଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ବିପଦ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ନୂଆ ରାସ୍ତା ଏବଂ ପରିଚୟ

ଟ୍ରାକିଂ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆରବ ସାଗରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ରାସ୍ତା ବ୍ୟବହାର ନକରି ଏହି ଦୁଇ ଜାହାଜ କେଶମ୍-ଲାରାକ୍ (Qeshm–Larak) ଚ୍ୟାନେଲ ଦେଇ ଗତି କରୁଛନ୍ତି। ଆକ୍ରମଣରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ଏବଂ ନିଜର ସ୍ପଷ୍ଟ ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ନିଜର ଅନବୋର୍ଡ ମେସେଜିଂରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହୃତ 'IND SHIP AND CREW' ପରି ସାଧାରଣ ପରିଚୟ ବଦଳରେ ସେମାନେ ନିଜକୁ 'PINE GAS INDIAN SHIP' ଏବଂ 'JGVASNTINDSHIPINDCRW' ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ କରୁଛନ୍ତି। ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି ଯେ, ଇରାନୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ପୂର୍ବ ଅନୁମୋଦନ ପାଇବା ପରେ ସେମାନେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିଚୟ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରୁଛନ୍ତି।

ଭାରତର କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜାହାଜର ସ୍ଥିତି

ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୨୮ଟି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଫସି ରହିଥିଲେ। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର କ୍ରମାଗତ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ଗତ କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶିବାଲିକ୍ (Shivalik) ଏବଂ ନନ୍ଦାଦେବୀ (Nanda Devi) ନାମକ ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ଏଲପିଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟର ମୁନ୍ଦ୍ରା ଏବଂ କାଣ୍ଡଲା ପୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଦୁଇ ନୂତନ ଟ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ନିଜର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର। ଦେଶର ମୋଟ ଏଲପିଜି ଚାହିଦାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବାରୁ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଟେ।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇସ୍ରାଏଲର ଗଣମାଧ୍ୟମ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଏକ ସଠିକ୍ ଏୟାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍‌ରେ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ନୌସେନା କମାଣ୍ଡର ଅଲିରେଜା ତାଙ୍ଗସିରି (Alireza Tangsiri) ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଇରାନର ଦକ୍ଷିଣ ବନ୍ଦର ସହର ବନ୍ଦର ଆବ୍ବାସ (Bandar Abbas) ଠାରେ ଏହି ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ନିକଟରେ ଥିବା ଏହି ବନ୍ଦର ସହର ଇରାନ ପାଇଁ ସାମରିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଅଲିରେଜା ତାଙ୍ଗସିରି ଏହି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବନ୍ଦ କରିବାର ରଣନୀତି ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ଜାହାଜ ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା ଦିଗରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଇରାନ ସେନା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିନାହିଁ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ

ଇସ୍ରାଏଲର 'ଚ୍ୟାନେଲ ୧୨' ଏବଂ କିଛି ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂତ୍ରରୁ ଏହି ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନ ସରକାର କିମ୍ବା ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ଇସ୍ରାଏଲ ସେନା (IDF) ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ଯଦି ଏହି ଖବର ସତ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ, ତେବେ ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହା ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମରିକ କ୍ଷତି ହେବ।

କିଏ ଥିଲେ ଅଲିରେଜା ତାଙ୍ଗସିରି?

ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଲିରେଜା ତାଙ୍ଗସିରିଙ୍କୁ IRGC ନୌସେନା ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରତି କଠୋର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପୋଷଣ କରିଆସୁଥିଲେ। ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇରାନର ନୌସେନାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ସହିତ ଛୋଟ ଏବଂ ଦ୍ରୁତଗତି ସମ୍ପନ୍ନ ବୋଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରେ ସେ ମାହିର ଥିଲେ।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଛି ଉତ୍ତେଜନା

ବର୍ତ୍ତମାନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଛି। ଇସ୍ରାଏଲ ଏବଂ ଆମେରିକାକୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଇରାନର IRGC ପକ୍ଷରୁ ଲଗାତାର କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଡ୍ରୋନ ମାଧ୍ୟମରେ ୮୨ତମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ (Wave 82) ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଛି ବୋଲି ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ମାଟିରେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ସ୍ଥଳପଥ ଆକ୍ରମଣ ନକରିବାକୁ IRGC ପକ୍ଷରୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ସେନାକୁ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଇଛି।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଊର୍ଜା ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବିଶେଷକରି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟ ବନ୍ଦ ରହିବା ଫଳରେ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଇନ୍ଧନର ଘୋର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଛି।

ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି

ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ମୂଲ୍ୟ ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି। ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଠପ୍ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଏସିଆର ବଜାର ଉପରେ ପଡ଼ିଛି। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୧୪ ଡଲାର ପାର୍ କରିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଢେର୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଏସିଆର ଅନେକ ଦେଶ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆପଣାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି।

ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ

ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଇନ୍ଧନ ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିଥାନ୍ତି। ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବା ଫଳରେ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ପ୍ରଥମ ଦେଶ ଭାବେ ଦେଶରେ 'ଜାତୀୟ ଊର୍ଜା ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି' ଘୋଷଣା କରିଛି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ମାତ୍ର ୪୫ ଦିନ ପାଇଁ ଇନ୍ଧନ ଗଚ୍ଛିତ ରହିଛି। ସେହିପରି ଭିଏତନାମ ନିଜର ଊର୍ଜା ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଋଷ ସହିତ ନୂତନ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛି। ଭିଏତନାମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିକଟରେ ଋଷ ଗସ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏବଂ ଜାପାନ ପରି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚୟ କରିବାକୁ ନିବେଦନ କରିବା ସହ ନିଜର ସଂରକ୍ଷିତ ତୈଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଋଷର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଊର୍ଜା ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବରୁ ବର୍ତ୍ତି ପାରିନାହିଁ। ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ବୁଶେହର ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର (Bushehr nuclear power plant) ପରିସରରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣକୁ ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଉଦ୍ବେଗ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଋଷର ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ଊର୍ଜା ନିଗମ ରୋସାଟମ୍ (Rosatom) ଏହି ଆକ୍ରମଣକୁ ଦୃଢ଼ ନିନ୍ଦା କରିବା ସହ ଆଣବିକ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛି। ଏହିଭଳି ଆକ୍ରମଣ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ୱ ଆଣବିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପରିବେଶ ପାଇଁ ମାରାତ୍ମକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଦେଶରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସର ଅଭାବକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ଦୀର୍ଘ ୮ ବର୍ଷ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଇରାନରୁ ଏଲପିଜି (LPG) କିଣିଛି ଭାରତ। ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOC) ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ କିଣାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ 'ସି ବାର୍ଡ' (Sea Bird) ନାମକ ଏକ ଜାହାଜ ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ବାହାରିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଓ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା

ଆମେରିକା, ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ତିକ୍ତତା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଯାତାୟାତ ବହୁଳ ଭାବରେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଭାରତ ତାର ମୋଟ ଏଲପିଜି ଚାହିଦାର ପ୍ରାୟ ୬୦ ପ୍ରତିଶତ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତେବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାରୁ ଦେଶରେ ଉତ୍କଟ ଗ୍ୟାସ୍ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏପରିକି ଘରୋଇ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣରେ କାଟ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର କଟକଣା କୋହଳ ପରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି

ପଶ୍ଚିମ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତ ୨୦୧୯ ମସିହାରୁ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଓ ଗ୍ୟାସ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ସରକାର ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା କଟକଣାକୁ ୩୦ ଦିନ ପାଇଁ କୋହଳ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ସୁଯୋଗରେ ଭାରତ ତୁରନ୍ତ ଇରାନରୁ ପ୍ରାୟ ୪୩,୦୦୦ ଟନ୍ ଏଲପିଜି କିଣିବାକୁ ଚୁକ୍ତି କରିଛି। ଏହି ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଗ୍ୟାସକୁ ଇଣ୍ଡିଆନ ଅଏଲ ସମେତ ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (BPCL) ଏବଂ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ (HPCL) ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯିବ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ଏହି କ୍ରୟ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା 'ଟଙ୍କା' ଆକାରରେ ଦେୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

'ସି ବାର୍ଡ' ଜାହାଜରେ ଆସୁଛି ଏଲପିଜି

ଇରାନରୁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏଲପିଜି ଖେପ ଆଣୁଥିବା ଟ୍ୟାଙ୍କର 'ସି ବାର୍ଡ' କର୍ଣ୍ଣାଟକର ମାଙ୍ଗାଲୋର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିବା ନେଇ ସୂଚନା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଫସି ରହିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଯଥା ପାଇନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଏବଂ ଜଗ୍ ବସନ୍ତ କୁ ମଧ୍ୟ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରୟାସ ଜାରି ରହିଛି, ଯାହାକି ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଠାରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅସ୍ଥିରତା ଦେଖାଦେଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ କରାଯାଇଥିବା ସାମରିକ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନର ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଏବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣରେ ବ୍ୟାପକ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଆକ୍ରମଣ

ଗତ ୨୮ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ମିଳିତ ଭାବେ ଇରାନର ସାମରିକ ଏବଂ ପରମାଣୁ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇ (Ali Khamenei) ଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରେ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ମାଡ଼ କରିଥିଲା। ଏହା ସହିତ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ରୋକିବା ସହ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଏହି ପଥରେ ଯାତାୟାତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଦୈନିକ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ତରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (LNG) ପରିବହନ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ବ୍ରେଣ୍ଟ୍ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (Brent crude oil) ର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୧୧୨ ରୁ ୧୨୬ ଡଲାର ପାର୍ କରିଛି। କତାରରୁ ଏସିଆ ଏବଂ ୟୁରୋପକୁ ଯାଉଥିବା LNG ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ଆମେରିକାର ଚେତାବନୀ ଓ ନୂତନ ମେଣ୍ଟ

ସ୍ଥିତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ରୁ ଆମେରିକା ସେନା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଏକ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ତୁରନ୍ତ ଏହି ଜଳପଥକୁ ମୁକ୍ତ ନକରାଯାଏ, ତେବେ ଇରାନର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଆଯିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ଧମକ ଦେଇଛି ଯେ ଯଦି ତାହାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୁଏ, ତେବେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଶକ୍ତି ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଆଯିବ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ବ୍ରିଟେନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, କାନାଡ଼ା, ଇଟାଲୀ ସମେତ ସାତୋଟି ଆମେରିକୀୟ ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମେଣ୍ଟକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଛନ୍ତି।