ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବର ଜବାବରେ ଇରାନ ପୁନର୍ବାର ଆଲୋଚନା ପାଇଁ କଡ଼ା ସର୍ତ୍ତ ରଖିଛି। ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସମସ୍ତ ସାମରିକ ଘାଟି ବନ୍ଦ କରିବା ଏବଂ କଟକଣା ହଟାଇବା ପାଇଁ ତେହେରାନ ଦାବି କରିଛି।

ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଇରାନ କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଉପସାଗରରେ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ବନ୍ଦ ଏବଂ ସମସ୍ତ କଟକଣା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛି। ଏହା ସହ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷତିପୂରଣ ମଧ୍ୟ ମାଗିଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକରୁ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଉପରେ ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିବ। ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯେପରି କୌଣସି ଆକ୍ରମଣ ନହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚିତତା ଦାବି କରିଛି।

କଡ଼ା ସର୍ତ୍ତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଇରାନ ପରଦା ପଛରେ କିଛି ନମନୀୟତା ଦେଖାଉଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନ ଆସନ୍ତା ୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିଜର ବାଲାଷ୍ଟିକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ସହ ୟୁରାନିୟମ ସମୃଦ୍ଧକରଣ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ବିଚାର କରିପାରେ। ଏହାଛଡ଼ା ୬୦% ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାର ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ସଂସ୍ଥା (IAEA) କୁ ଏହାର ସେଣ୍ଟ୍ରିଫ୍ୟୁଜ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛି। ହିଜବୁଲ୍ଲା, ହମାସ ଏବଂ ଇରାକୀ ମିଲିସିଆ ଭଳି ସଂଗଠନକୁ ସମର୍ଥନ ବନ୍ଦ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରିପାରେ।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ୧୫-ସୂତ୍ରୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନେଇ ଇରାନ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକଟ କରିଛି। ଅତୀତରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ତେହେରାନ ଆଉ ବୋକା ବନିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ପୂର୍ବରୁ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ପୂର୍ବରୁ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିବାରୁ ଇରାନର ଆମେରିକା ପ୍ରତି ଅବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ିଛି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ଏକ ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୋଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନେଇ ଏବଂ କିଛି ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହାର ଜବାବରେ ଇରାନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଓ ଡ୍ରୋନ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨,୩୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ୧,୩୦୦ ରୁ ଅଧିକ ସାଧାରଣ ନାଗରିକ ଏବଂ ୧୨ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବୟସର ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଶିଶୁ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ତଟରକ୍ଷୀ ବାହିନୀ (Indian Coast Guard) ମୁମ୍ବାଇ ଉପକୂଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଭିଯାନ ଚଳାଇ ତିନୋଟି ବିଦେଶୀ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଜବତ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ତିନୋଟି ଜାହାଜ ଇରାନ ସହ ଜଡିତ ଥିବାବେଳେ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡିକ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଯାଇଥିଲା। ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବେଆଇନ ଭାବେ ତୈଳ ହସ୍ତାନ୍ତର (ship-to-ship transfer) କରୁଥିବା ସନ୍ଦେହରେ ଭାରତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

କେଉଁ ଜାହାଜଗୁଡିକ ଜବତ ହୋଇଛି?

ଜବତ ହୋଇଥିବା ତିନୋଟି ଟ୍ୟାଙ୍କରର ନାମ ହେଉଛି Stellar Ruby, Asphalt Star ଏବଂ Al Jafzia। ଏହି ଜାହାଜଗୁଡିକ ମୁମ୍ବାଇ ଉପକୂଳରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ନଟିକାଲ ମାଇଲ ଦୂରରେ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଅବସ୍ଥାରେ ଗତିବିଧି କରୁଥିଲେ। ସୂଚନା ମୁତାବକ, ଏହି ଜାହାଜଗୁଡିକ ବାରମ୍ବାର ନିଜର ପରିଚୟ ବଦଳାଇ ଆଇନର ଆଖିରେ ଧୂଳି ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ।

ଆମେରିକା ଲଗାଇଥିଲା କଟକଣା

ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବିଷୟ ହେଉଛି, ଏହି ଜାହାଜଗୁଡିକ ଉପରେ ଆମେରିକା ପୂର୍ବରୁ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା (US Sanctions) ଲଗାଇ ସାରିଛି। ଏଗୁଡିକ ଇରାନରୁ ବେଆଇନ ଭାବେ ତୈଳ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି। ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡିକୁ ଅଟକାଇବା ପରେ ମୁମ୍ବାଇ ବନ୍ଦରକୁ ଅଧିକ ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ଆଣିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଭାରତୀୟ ସମୁଦ୍ର ସୀମାରେ ନିରୀକ୍ଷଣକୁ କଡାକଡି କରାଯାଇଛି।

ଇରାନର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ତୈଳ କମ୍ପାନୀ (National Iranian Oil Company) ଏହି ଘଟଣା ଉପରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖିଛି। କମ୍ପାନୀ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଜବତ ହୋଇଥିବା ଟ୍ୟାଙ୍କର କିମ୍ବା ଏଥିରେ ଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ। ତେବେ ଭାରତ ସରକାର ଏହି ମାମଲାର ଗଭୀର ତଦନ୍ତ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି।