ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ବା ଫରେକ୍ସ ରିଜର୍ଭ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆରବିଆଇ ପକ୍ଷରୁ FCNR (ଫରେନ୍ କରେନ୍ସି ନନ୍-ରେସିଡେଣ୍ଟ) ଏବଂ NRE (ନନ୍-ରେସିଡେଣ୍ଟ ଏକ୍ସଟର୍ନାଲ୍) ଜମା ଉପରେ ଥିବା ସୁଧ ହାର ସୀମାକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି।

ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ଏବେ ଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟଙ୍କ (NRI) ଜମା ଉପରେ ଅଧିକ ସୁଧ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଏହା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଦେଶରୁ ଭାରତକୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଠି ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆରବିଆଇର ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ ଅନେକ ସରକାରୀ ଏବଂ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

୭ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ମିଳିବ ସୁଧ

ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କର ଡଲାରଭିତ୍ତିକ FCNR ଜମା ରାଶି ଉପରେ ସୁଧ ହାରକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ କିଛି ବ୍ୟାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅବଧି ପାଇଁ ଥିବା ଏହି ଜମା ଉପରେ ୬ ପ୍ରତିଶତରୁ ୭.୧୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସୁଧ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟମାନେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ବିନିଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେବେ।

ମଜବୁତ ହେବ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାକୁ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ବିଦେଶୀ ପାଣ୍ଠିକୁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର (Forex Reserves) ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସମୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ସାଜିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି ବୈଠକ ପରେ ନୀତିଗତ ରେପୋ ହାରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇନାହିଁ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ରେପୋ ରେଟକୁ ୫.୨୫ ପ୍ରତିଶତରେ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଇଛି।

ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତିନି ଦିନିଆ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି ବୈଠକ ବୁଧବାର ଦିନ ଶେଷ ହୋଇଛି। ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କମିଟି ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ସୁଧ ହାର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହାଫଳରେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଡିପୋଜିଟ୍ ଫ୍ୟାସିଲିଟି (SDF) ରେଟ୍ ଏବଂ ମାର୍ଜିନାଲ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଫ୍ୟାସିଲିଟି (MSF) ରେଟ୍ ସମେତ ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଭଳି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଆରବିଆଇ ନିଜର ନିରପେକ୍ଷ ବା 'ନ୍ୟୁଟ୍ରାଲ୍' ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିଛି।

ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବ୍ୟାହତ ହେବା ଏବଂ ମୌସୁମୀର ଅନିଶ୍ଚିତତା କାରଣରୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବଢିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ମହଜୁଦ୍ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଆଣିଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଗାମୀ ଦିନର ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ଏବଂ ସ୍ଥିତି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କମିଟି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଦେଶରେ ପଲିମର ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା ଯୋଜନାକୁ ପୁଣି ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ପାଟନା ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆରବିଆଇର ବୋର୍ଡ ବୈଠକରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଖୁବଶୀଘ୍ର ଦେଶରେ ପଲିମର ନୋଟର ଏକ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

କାହିଁକି ଆସିବ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍?

କାଗଜ ନୋଟ୍ ତୁଳନାରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ତିଷ୍ଠି ରହିପାରେ ଏବଂ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ କମ୍ ଅଟେ। ଆରବିଆଇର ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ (FY25) ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନୋଟ୍ ଛପା ଖର୍ଚ୍ଚ ୫,୧୦୧.୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୬,୩୭୨.୮ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନଷ୍ଟ ବା ଚିରି ଯାଇଥିବା ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଆରବିଆଇ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଛି। ୨୦୨୪-୨୫ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ୨୩.୮ ବିଲିୟନ ଖରାପ ନୋଟକୁ ବଜାରରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଗତ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୧୨.୩ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିବା ନୋଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ଏବଂ ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ ରହିଛି।

କ’ଣ ଏହି ପଲିମର ନୋଟ୍?

ପଲିମର ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ବା ବାଇ-ଆକ୍ସିଆଲି ଓରିଏଣ୍ଟେଡ୍ ପଲିପ୍ରୋପାଇଲିନ୍ (BOPP) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଜାଲ୍ ନୋଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼େ। ଏହାସହ ଏହି ନୋଟ୍ ଜଳ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ନିରୋଧୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚିରି ନଥାଏ କିମ୍ବା ଖରାପ ହୋଇନଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଏଟିଏମ୍ ମେସିନରେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।

ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟର ବ୍ୟବହାର

ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଦେଶରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବା ପଲିମର କରେନ୍ସିର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ଭାବରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୯୬ ସୁଦ୍ଧା ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ବଦଳରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟର ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସିଙ୍ଗାପୁର, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, କାନାଡା ଏବଂ ମାଲେସିଆ ଭଳି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଆପଣାଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଜାରରେ ନଗଦ ଟଙ୍କାର ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆରବିଆଇ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଯାଉଛି।

ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରା ତଥା ଟଙ୍କା ଏହାର ସର୍ବକାଳୀନ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ଖସିଯାଇ ଡଲାର ପିଛା ୯୬.୧୪ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ଓ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ

ବର୍ତ୍ତମାନ ଇରାନରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (Brent crude) ର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୯ ଡଲାର ପାର୍ କରିଯାଇଛି। ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ତୈଳ ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ, ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ତଥା ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ପୂର୍ବରୁ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ୯୫.୯୫ ଥିବା ବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା ଖସିଯାଇ ୯୬.୧୩୫୦ ରେ କାରବାର କରୁଛି।

ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ଓ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଭୟ

ଆମେରିକାରେ ବଣ୍ଡ୍ ୟିଲ୍ଡ (bond yields) ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଡଲାର ସ୍ଥିତି ଯୋଗୁଁ ବିଦେଶୀ ନିବେଶକମାନେ ଭାରତୀୟ ବଜାରରୁ ନିଜର ପୁଞ୍ଜି ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୬ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଲାଣି। ଆର୍ଥିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧ ଲାଗିରହେ ଏବଂ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୪୦ ରୁ ୧୫୦ ଡଲାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ୯୭.୫ ରୁ ୯୮.୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖସିଯାଇପାରେ ବୋଲି କୋଟାକ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟିଜ୍ (Kotak Securities) ର ଗବେଷଣା ମୁଖ୍ୟ ଅନିନ୍ଦ୍ୟ ବାନାର୍ଜୀ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଆରବିଆଇ ହସ୍ତକ୍ଷେପର ଆବଶ୍ୟକତା

ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାର ଏହି କ୍ରମାଗତ ଅବନତିକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ତଥା ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି ବୋଲି ଅର୍ଥନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଷ୍ଟାଣ୍ଡାର୍ଡ ଚାର୍ଟାର୍ଡ ବ୍ୟାଙ୍କ (Standard Chartered Bank) ର ଇଣ୍ଡିଆ ଇକୋନୋମିକ୍ସ ମୁଖ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ସହାୟ ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହ ଟଙ୍କାର ସ୍ଥିତିରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ ଆରବିଆଇ କୁ କଠୋର ଆର୍ଥିକ ନୀତି ଆପଣାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ରେପୋ ରେଟ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ । ରେପୋ ରେଟ୍ ୫.୨୫% ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଲା ଆରବିଆଇ । ଆରବିଆଇର ମନିଟାରୀ ପଲିସି କମିଟିର ବୈଠକରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ନେଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି । ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା ଏନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି । ସପ୍ତମ ଥର ପାଇଁ ରେପୋ ରେଟ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଛି ଆରବିଆଇ ।

ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ର ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି (MPC) ବୈଠକ ପରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା ଏକ ବଡ଼ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବଜାରର ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେପୋ ରେଟ୍ (Repo Rate) ରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ଏହାକୁ ୫.୨୫ ପ୍ରତିଶତରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଛି। ଛଅ ଜଣିଆ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟିର ଦୁଇ ଦିନିଆ ବୈଠକ ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ନିଆଯାଇଛି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ ସହିତ 'ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ' ଘୋଷଣା କରିବାର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆସିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ମଧ୍ୟ ଆଜି ବୃଦ୍ଧି ସହ ଖୋଲିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଅଗଷ୍ଟ, ଅକ୍ଟୋବର ଏବଂ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ର ମୁଦ୍ରାନୀତିରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେପୋ ରେଟକୁ ସ୍ଥିର ରଖିଥିଲା।

ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସହଜ କରିବା ଦିଗରେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଏମଏସଏମଇ (MSME) ଗୁଡିକ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା 'ଡ୍ୟୁ-ଡିଲିଜେନ୍ସ' ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଭାରତର ମାକ୍ରୋ-ଇକୋନୋମିକ୍ ସ୍ଥିତି ଦୃଢ଼ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ପରିସ୍ଥିତି ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ବୋଲି ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର କହିଛନ୍ତି। ଶକ୍ତି ଦର ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପ୍ରତି ବିପଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬-୨୭ (FY27) ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରକୃତ ଜିଡିପି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ୬.୯ ପ୍ରତିଶତ ରହିବା ନେଇ ଆକଳନ କରିଛି। ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକରେ ଏହା ୬.୮%, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ୬.୭%, ତୃତୀୟରେ ୭% ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ତ୍ରୈମାସିକରେ ୭.୨% ରହିବ ବୋଲି ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ବର୍ତ୍ତମାନ ୬୯୭.୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ସୁଦୃଢ଼ ରହିଛି। ଏସଡିଏଫ (SDF) ରେଟ୍ ୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏମଏସଏଫ (MSF) ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେଟ୍ ୫.୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି।

ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୫-୨୬ (FY26) ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁଯାୟୀ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୦ (ସୋମବାର) ହେଉଛି ଏହି ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟିକ ଦିନ। କାରଣ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ (ମଙ୍ଗଳବାର) ଦିନ ସେୟାର ବଜାର ବନ୍ଦ ରହିବ ଏବଂ ଅନେକ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଛୁଟି ରହିବ। ତେଣୁ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ସୋମବାରକୁ ହିଁ ଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ଦିବସ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

କାହିଁକି ବନ୍ଦ ରହିବ ସେୟାର ବଜାର?

ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ ତାରିଖରେ ମହାବୀର ଜୟନ୍ତୀ ଥିବାରୁ ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (BSE) ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (NSE) ବନ୍ଦ ରହିବ। ଏହି ଦିନ ସେୟାର ବଜାରରେ କୌଣସି କାରବାର ହେବ ନାହିଁ। ଏଥିସହ ଦେଶର ବୃହତ୍ତମ କମୋଡିଟି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ମଲ୍ଟି କମୋଡିଟି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (MCX) ମଧ୍ୟ ସକାଳ ସେସନରେ (ସକାଳ ୯ଟାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ୫ଟା) ବନ୍ଦ ରହିବ ଏବଂ କେବଳ ସନ୍ଧ୍ୟା ସେସନରେ ଖୋଲା ରହିବ। ଏହା ପରେ ଏପ୍ରିଲ ୩ ତାରିଖରେ ଗୁଡ୍ ଫ୍ରାଇଡେ (Good Friday) ଅବସରରେ ମଧ୍ୟ ସେୟାର ବଜାର ବନ୍ଦ ରହିବାକୁ ଯାଉଛି। ତେଣୁ ନିବେଶକମାନଙ୍କୁ ସୋମବାର ଦିନ ହିଁ ନିଜର ଆର୍ଥିକ କାରବାର ସାରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ବ୍ୟାଙ୍କ ଛୁଟି ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କାରବାର

ସାଧାରଣତଃ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ ତାରିଖ ହେଉଛି ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ବାର୍ଷିକ ହିସାବ ବନ୍ଦ ବା ଆନୁଆଲ୍ କ୍ଲୋଜିଂ (Annual Closing) ଦିନ। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଚଳିତ ବର୍ଷ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୧ରେ ମହାବୀର ଜୟନ୍ତୀ ପଡ଼ୁଥିବାରୁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରହିବ। ଅବଶ୍ୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ପକ୍ଷରୁ ସରକାରୀ କାରବାର କରୁଥିବା ଏଜେନ୍ସି ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଲା ରଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି, ତଥାପି ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକମାନେ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକରେ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ କାରବାର କରିବାରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରନ୍ତି। ତେବେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ୟୁପିଆଇ (UPI) ଏବଂ ଏଟିଏମ୍ (ATM) ସେବା ପୂର୍ବଭଳି ସ୍ୱାଭାବିକ ରହିବ।

ଯେଉଁମାନେ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଶେଷ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆୟକର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାମ, ଟିକସ ସଞ୍ଚୟକାରୀ ଯୋଜନାରେ ନିବେଶ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଶାଖାରେ କୌଣସି ଜରୁରୀ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩୦ (ସୋମବାର) ଶେଷ ସୁଯୋଗ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଷ୍ଟକ୍ ବ୍ରୋକର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ୟାପିଟାଲ ମାର୍କେଟ୍ ମଧ୍ୟସ୍ଥିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ବ୍ୟାଙ୍କ ଋଣ ଉପରେ ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି କରିଛି। ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିପଦ ହ୍ରାସ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆରବିଆଇ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧ ତାରିଖରୁ ଲାଗୁ ହେବ।

ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେଲା ୧୦୦% କୋଲାଟେରାଲ୍

ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ଷ୍ଟକ୍ ବ୍ରୋକରମାନଙ୍କୁ କେବଳ 'ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ' (Fully Secured) ଭିତ୍ତିରେ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଅର୍ଥାତ୍, ବ୍ରୋକରମାନଙ୍କୁ ଋଣ ନେବା ପାଇଁ ଋଣ ପରିମାଣର ସମାନ ମୂଲ୍ୟର ବନ୍ଧକ ବା କୋଲାଟେରାଲ୍ (Collateral) ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହି କୋଲାଟେରାଲ୍ ନଗଦ ଟଙ୍କା, ସରକାରୀ ସିକ୍ୟୁରିଟି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସମ୍ପତ୍ତି ଆକାରରେ ହୋଇପାରେ। ତେବେ, ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଆଦ ଥିବା କମର୍ସିଆଲ୍ ପେପର୍ ଏବଂ ନନ୍-କନଭର୍ଟିବଲ୍ ଡିବେଞ୍ଚରକୁ ବନ୍ଧକ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ ନାହିଁ।

ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ପାଇଁ ନୂଆ ସର୍ତ୍ତ

ବ୍ରୋକରମାନଙ୍କ ତରଫରୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଜାରି କରିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଆରବିଆଇ ନିୟମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ଏଣିକି ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ପାଇଁ ଅତିକମରେ ୫୦% କୋଲାଟେରାଲ୍ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯେଉଁଥିରୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ୨୫% ନଗଦ ଆକାରରେ ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ଏହି ନିୟମ ଏତେ କଡ଼ାକଡ଼ି ନଥିଲା।

ପ୍ରୋପ୍ରାଇଟୋରୀ ଟ୍ରେଡିଂ ଉପରେ କଟକଣା

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଆରବିଆଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ବ୍ରୋକରମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଟ୍ରେଡିଂ (Proprietary Trading) ପାଇଁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ର ଯଥା ମାର୍କେଟ୍ ମେକିଂ ଏବଂ ଡେବ୍ଟ ୱେରହାଉସିଂ ପାଇଁ କିଛିଟା ରିହାତି ମିଳିବ। ଯଦି କୋଲାଟେରାଲର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଏ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ତୁରନ୍ତ ଅତିରିକ୍ତ ଅର୍ଥ ଦାବି (Margin Call) କରିବା ପାଇଁ ଚୁକ୍ତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇ, ମିସ୍-ସେଲିଂ ଏବଂ ଋଣ ଆଦାୟକାରୀଙ୍କ ଜୁଲମରୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୂଆ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ଛୋଟ ଧରଣର ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତିପୂରଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇଁ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଠକେଇ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥରାଶିର ୮୫% କିମ୍ବା ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା (ଯେଉଁଟି କମ୍ ଥିବ) କ୍ଷତିପୂରଣ ଆକାରରେ ମିଳିବ। ଏହି ସୁବିଧା ଜଣେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଜୀବନରେ କେବଳ ଥରେ ମିଳିବ। ଏପରିକି ଯେଉଁ ଗ୍ରାହକମାନେ ନିଜର OTP ସେୟାର କରି ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଲାଭ ପାଇପାରିବେ। RBI ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ RBI ୭୦% ଅର୍ଥ ଭରଣା କରିବ ଏବଂ ବାକି ୩୦% ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଗ୍ରାହକ ସମାନ ଭାବେ ବହନ କରିବେ।

ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି ଏବଂ ଋଣ ଆଦାୟ

ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇ ବ୍ୟତୀତ, ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଭୁଲ ବିକ୍ରି ବା 'ମିସ୍-ସେଲିଂ' (Mis-selling) ରୋକିବାକୁ ମଧ୍ୟ କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି। ବ୍ୟାଙ୍କ କାଉଣ୍ଟରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଥାର୍ଡ-ପାର୍ଟି ପ୍ରଡକ୍ଟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ହେବା ଜରୁରୀ। ଏହା ସହିତ ଋଣ ଆଦାୟ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ଏଜେଣ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକକ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରଣୟନ କରାଯିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଅଯଥା ହয়রାଣ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଜାରି କରାଯିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଡିଜିଟାଲ କରେନ୍ସି ବା ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ପାଇଁ ଭାରତ ସମ୍ପ୍ରତି ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚଳାଇଛି। ଏ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଆର୍‌ବିଆଇ)ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଆର୍‌ବିଆଇ ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି ଯେ ସେମାନେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବାବଦ  ପେମେଣ୍ଟକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ସରକାରୀ ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରା (ସିବିଡିସି)କୁ ଲିଙ୍କ୍ କରନ୍ତୁ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସୀମାପାର ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପେମେଣ୍ଟ ସହଜ ହୋଇପାରିବ।  ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବଢ଼ୁଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା। ଆର୍‌ବିଆଇ ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରାକୁ ଲିଙ୍କ୍ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ୨୦୨୬ ବ୍ରିକ୍ସ ସମ୍ମିଳନୀର ଏଜେଣ୍ଡାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଏହା ହୁଏ ତେବେ ଆମେରିକା ନାରାଜ ହେବ। କାରଣ ସାରା ଦୁନିଆରେ ଆଉ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ଦବ୍ଦବା ରହିବ ନାହିଁ। 

ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ବ୍ରିକସ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ ମୁଦ୍ରା ସହ ଯୋଡିହେବା ପାଇଁ ଏଭଳି ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯିବ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବ୍ରିକ୍ସ ସଂଗଠନରେ ବ୍ରାଜିଲ, ରୁଷ, ଭାରତ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଭଳି ଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ତଥାପି, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଆମେରିକାକୁ କ୍ରୋଧିତ କରିପାରେ। କାରଣ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ଯେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଟ୍ରମ୍ପ୍ ପ୍ରଶାସନ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରିକ୍ସ ମେଣ୍ଟକୁ ଆମେରିକୀୟ ବିରୋଧୀ ବୋଲି କହି ଏହାର ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବାକୁ ଧମକ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ କରି ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଆମେରିକା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ଲକ୍ ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମ୍ପର୍କରେ ସତର୍କ ଏବଂ କଠୋର ମନୋଭାବ ବଜାୟ ରଖିଛି। ଏହା ଉପରେ ପିପୁଲ୍ସ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଚାଇନା କହିଛି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସୂଚନା ନାହିଁ। ତେବେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ରୁଷର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକଏହା ଉପରେ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି।

ଆର୍‌ବିଆଇର ପ୍ରସ୍ତାବ ରିଓ ଡି ଜେନେରିଓରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀର ୨୦୨୫ ଘୋଷଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯେଉଁଥିରେ ସୀମାପାର କାରବାରକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟରେ ଆନ୍ତଃକାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସୀମାପାର କାରବାରକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଏବଂ ଏହାର ମୁଦ୍ରାର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଆର୍‌ବିଆଇ ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ଟଙ୍କାକୁ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ସିବିଡିସି ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ତଥାପି, ଏହା କହିଛି ଯେ ଟଙ୍କାର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ପ୍ରୟାସ ଡି-ଡଲାରାଇଜେସନ୍ କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଯଦିଓ ବ୍ରିକ୍ସ  ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ସେମାନଙ୍କର ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରିନାହାଁନ୍ତି, ସମସ୍ତ ୫ଟି ମୁଖ୍ୟ ସଦସ୍ୟ ଏ ନେଇ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଚଳାଉଛନ୍ତି। ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ମୁଦ୍ରା (ଯାହାକୁ ଇ-ରୁପି କୁହାଯାଏ) ୨୦୨୨ ଡିସେମ୍ବରରେ ଶୁଭାରମ୍ଭ ହେବା ପରଠାରୁ ମୋଟ ୭ ନିୟୁତ ଖୁଚୁରା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ଏହା ଆକର୍ଷିତ କରିଛି, ଯେତେବେଳେ କି ଚୀନ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ୟୁଆନର ନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ଆଶ୍ବସ୍ତି । କମିଲା ରେପୋ ରେଟ୍ । ରେପୋ ରେଟ୍ ହ୍ରାସ କଲା ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ।  ରେପୋ ରେଟ୍ ୨୫ ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ କରିଛି ଆରବିଆଇ । ଆଗରୁ ଏହା ୫.୫ ପ୍ରତିଶତ ଥିବା ବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ରହିଛି ୫.୨୫ ପ୍ରତିଶତ। ମନିଟାରୀ ପଲିସ କମିଟି ବୈଠକ ପରେ ରେପୋ ରେଟ୍ ହ୍ରାସ ଘୋଷଣା କଲେ ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଂଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା । ରେପୋ ରେଟ୍ କମିବା ପରେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଆପଣଙ୍କ ଲୋନ୍ ଏବଂ EMI ଉପରେ ପଡିବ ।  EMI ଶସ୍ତା ହେବା ସହ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ଗୃହ ଋଣ ଏବଂ ଗାଡ଼ି ଋଣ ଉପରେ ସୁଧ ହାର କମାଇବେ । 

ରେପୋ ରେଟ୍ କମିବା ଦ୍ୱାରା ଆପଣଙ୍କ ମାସିକ କିସ୍ତି ବା EMI କମିଯିବ। ଯଦି ଆପଣ ୫୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଗୃହ ଋଣ ୨୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କର ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୪,୨୦୦ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ ହେବ। ମୋଟ ସୁଧ ଉପରେ ଆପଣ ପ୍ରାୟ ୧ଲକ୍ଷ ୨୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ବଞ୍ଚାଇ ପାରିବେ। ୧୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ଗାଡ଼ି ଋଣ ଉପରେ ମାସକୁ ପ୍ରାୟ ୫୦୦ ଟଙ୍କା କମିପାରେ ।  ଯେଉଁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କର ଲୋନ୍ ରେପୋ ରେଟ୍ ସହିତ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଛି, ସେମାନେ ତୁରନ୍ତ ଏହାର ଲାଭ ପାଇବେ ।  ସେହିପରି ଋଣ ଶସ୍ତା ହେବା ସହିତ ଫିକ୍ସ ଡିପୋଜିଟ୍ ବା FD ଉପରେ ମିଳୁଥିବା ସୁଧ ହାର ମଧ୍ୟ ସାମାନ୍ୟ କମିପାରେ ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆପଣ ‘ସୁନା ବଦଳରେ ଋଣ’ କଥା ଶୁଣିଥିବେ। ହେଲେ ଆପଣ କେବେ ରୁପା ବଦଳ ରଖି ଋଣ ନେଇଛନ୍ତି କି? ହୁଏତ ନୁହେଁ, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଏପରି କିଛି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଆଜିକାଲି, ‘ରୁପା ବଦଳରେ ଋଣ’ ବିଷୟ ବେଶ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ।  ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଆର୍‌ବିଆଇ) ସୁନା ଏବଂ ରୁପା ବଦଳରେ ଋଣ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ୨୦୨୬ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏଥିରେ ରୂପା ବଦଳରେ ଋଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବ। ଆର୍‌ବିଆଇ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ, ସୁନା ଏବଂ ରୂପା ବଦଳରେ ଋଣ ନେବା ନିୟମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ।

 ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ସୁନା ଦର ଅମୂଲ ମୂଲ ରହିଆସିଥିବାବେଳେ, ଏଥିରେ ଏବେ ଯୋଡି ହୋଇଯାଇଛି ଚାନ୍ଦି ବା ରୁପା। ନିକଟରେ ରୁପା କିଲୋ ପିଛା ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଟପିଯାଇଥିଲା। ଫଳରେ ଏହି ଅତି ମହଙ୍ଗା ଧାତୁକୁ ଲୋକେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ବନ୍ଧକ ରଖି ଋଣ ଦେବାକୁ ଆଶା ବାନ୍ଧିଲେଣି। ତେବେ ଏଥିରେ ରୁପା ବଦଳରେ ଆକଣଙ୍କୁ ଋଣ କିଏ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ, ତାହା ବଡ଼ କଥା।  ପ୍ରଥମେ, ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସୁନା ଏବଂ ରୁପା ବଦଳରେ ଋଣ ନେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଆପଣଙ୍କୁ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହ  ସ୍ମଲ୍‌ ଫାଇନାନ୍ସ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଗ୍ରାମ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ହିଁ ରୁପା ବଦଳ ରଖି ଋଣ ଦେଇପାରିବେ। ଏହା ସହିତ, ଆପଣ ସହରାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କରୁ ବି ରୁା ବଦଳରେ ଋଣ ଉଠାଇପାରିବେ।  କେତେକ ଏନ୍‌ବିଏଫ୍‌ସି ଏବଂ ହାଉସିଂ ଫାଇନାନ୍ସ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସୁନା ଭଳି ରୁପା ବନ୍ଧକ ରଖି ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି।

ସୁନା ଏବଂ ରୂପା ବଦଳରେ ଋଣ ପାଇବା ପାଇଁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଏହାର ରୂପରେଖ ବୁଝିବାକୁ ପଡିବ। କାରଣ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରାଥମିକ ରୁପା ଏବଂ ସୁନା ବଦଳରେ ଋଣ ପ୍ରଦାନ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇଛି। ଆପଣ ରୁପା ବାର୍ କିମ୍ବା ବ୍ଲକ୍ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଋଣ ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ତଥାପି, ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଋଣଗ୍ରହୀତାଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷଣସ୍ଥାୟୀ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ରୁପା ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ଉପରେ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଆର୍‌ବିଆଇ ଦ୍ୱାରା ଜାରି ଏକ ସର୍କୁଲାରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଋଣଗ୍ରହୀତାକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଋଣ ପାଇଁ ବନ୍ଧକ ଅଳଙ୍କାରର ମୋଟ ଓଜନ ସୁନା ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ୧ କିଲୋଗ୍ରାମ ଏବଂ ରୁପା ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ୧୦ କିଲୋଗ୍ରାମରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଋଣଗ୍ରହୀତାକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଋଣ ପାଇଁ ବନ୍ଧକ ମୁଦ୍ରାର ମୋଟ ଓଜନ ସ୍ବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ ଯେପରି ୫୦ ଗ୍ରାମ ଏବଂ ରୁପା ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ ଏହା ୫୦୦ ଗ୍ରାମରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ କହିଛି ଯେ ବ୍ୟାଙ୍କ କେବଳ ସୁନା/ରୁପାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ମୂଲ୍ୟ ବିଚାର କରିବ, ଏଥିରେ ହୀରା, ପଥର, ଡିଜାଇନ୍, ମୂଲ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବନାହିଁ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଏଣିକି ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜଣେ ବଦଳରେ ଚାରିଜଣ ନୋମିନିଙ୍କୁ ଯୋଡିପାରିବେ। ଗ୍ରାହକମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇପାରିବେ ଯେ ଚାରିଜଣ ନୋମିନିଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାହାକୁ କେଉଁ ଅଂଶ ମିଳିବ ଏବଂ କାହାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯିବ। କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୨୩ ରେ କହିଛି ଯେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଦାବି ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସରଳ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ କରିବ। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ନଭେମ୍ବର ପହିଲାରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ନାମାଙ୍କନ ଯୋଡିବା, ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା କିମ୍ବା ବାତିଲ କରିବା ପାଇଁ ଫର୍ମ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଶୀଘ୍ର ଜାରି କରାଯିବ।

ଏହି ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜଣେ, ଦୁଇ, ତିନି, କିମ୍ବା ୪ ଜଣ ନୋମିନିଙ୍କୁ ଯୋଡିପାରିବେ। ନାମାଙ୍କନକୁ ଯେ କୌଣସି ସମୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ବାତିଲ କରାଯାଇପାରିବ। ଗ୍ରାହକମାନେ ଜଣେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନାମାଙ୍କନକୁ ମଧ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯଦି ପ୍ରଥମ ନାମାଙ୍କନ ଆଉ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମାଙ୍କନ ଯୋଗ୍ୟହେବେ। ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ ତୃତୀୟ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ନାମାଙ୍କିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କହିଛି ଯେ ଗ୍ରାହକମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ଏକକାଳୀନ ଚାରି ଜଣ ନାମାଙ୍କନ ପଞ୍ଜୀକରଣ କରିପାରିବେ, କେବଳ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀଙ୍କ ନାମାଙ୍କନ ସୁରକ୍ଷିତ ନାମାଙ୍କନ ଏବଂ ଲକର୍ ଆକାଉଣ୍ଟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହେବେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯଦି ପ୍ରଥମ ନାମାଙ୍କନ ଆଉ ଯୋଗ୍ୟ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନାମାଙ୍କନ ଯୋଗ୍ୟହେବେ। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲକରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଳଙ୍କାର, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷପତ୍ର ଦାବି କରିବାରେ ବିଳମ୍ବକୁ ଦୂର କରିହେବ।

ଆହୁରିମଧ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀମାନେ ଏଣିକି ସେମାନଙ୍କର ଜମାକୁ ସମାନ ଭାବରେ ବାଣ୍ଟିପାରିବେ।  ପୂର୍ବରୁ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ନାମ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା, ଯାହା ପରିବାର ବିବାଦର ସମ୍ଭାବନାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା। ଯଦି ବ୍ୟାଙ୍କରେ ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ୪ ଜଣ ନାମାଙ୍କନ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ କୌଣସି ଆଇନଗତ ଜଟିଳତା ରହିବନାହିଁ। ରେକର୍ଡ ଦେଖି ବ୍ୟାଙ୍କ ସିଧାସଳଖ ପରିମାଣ କିମ୍ବା ଲକର୍ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ନାମାଙ୍କନକାରୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିପାରିବ। ଏବେ ଲକରଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ କ୍ରମିକ ନୋମିନି ସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟ ରହିବ (୨ ପରେ ୧, ତାପରେ ୩)। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯଦି ପ୍ରଥମ ନୋମିନି ଆଉ ରହିବ ନାହିଁ, ତେବେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବରେ ସଠିକ୍ ମାଲିକ ହୋଇଯିବେ।