ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସାଢେ ତିନି ମାସ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତ ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ବୁଝାମଣା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଆଣିଦେଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ମୁଖ୍ୟତଃ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ପୁଣିଥରେ ଖୋଲିବା ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଅଟେ।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ଏବଂ ତୈଳ ବଜାର

ଏହି ଚୁକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଫାଇଦା ହେଉଛି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ପୁନଃ ଖୋଲିବା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ଏକ-ପଞ୍ଚମାଂଶ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇପାରିବ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଶୁକ୍ରବାର ସୁଦ୍ଧା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲିଯିବ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ଶୁଳ୍କ ଲାଗିବ ନାହିଁ। ଏହି ଖବର ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ସେୟାର ବଜାରରେ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଐତିହାସିକ ଚୁକ୍ତିର ସ୍ୱାକ୍ଷର

ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ କତାରର ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବରେ ଆସନ୍ତା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଜେନେଭା ନିକଟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରାଯିବ। ଏହି ସମାରୋହରେ ଆମେରିକାର ଉପ-ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେଡି ଭାନ୍ସ (JD Vance), ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଦୂତ ଷ୍ଟିଭ୍ ୱିଟକଫ୍, ଏବଂ ଇରାନର ସଂସଦ ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାକେର୍ ଗାଲିବାଫ୍ (Mohammad Bagher Ghalibaf) ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ।

ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ରୋକ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ରୂପରେଖ

ବର୍ତ୍ତମାନର ବୁଝାମଣା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଆଗାମୀ ୬୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା ହେବ। ଏଥିରେ ଇରାନର ଉଚ୍ଚ ମାନର ୟୁରାନିୟମ (HEU) ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମିଲ ରହିବ। ଟ୍ରମ୍ପ ଦାବି କରିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ କେବେବି ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ହାସଲ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସମ୍ମତି ଜଣାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯଦି ଇରାନ ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କରେ, ତେବେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଇରାନର ଅର୍ଥନୈତିକ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୩୦୦ ବିଲିୟନ ଡଲାର ର ସହାୟତା ପ୍ୟାକେଜ୍ ପ୍ରଦାନ କରିପାରନ୍ତି ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଇରାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ । ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ସୋମବାର ଇରାନରେ ରହୁଥିବା ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ପରାମର୍ଶଦାତା ଜାରି କରିଛି। ଛାତ୍ର, ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଇରାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଯଥାଶୀଘ୍ର ସମସ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ ପରିବହନ ମାଧ୍ୟମ, ବିଶେଷକରି ବାଣିଜ୍ୟିକ ବିମାନ ଯୋଗେ ଇରାନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସାମରିକ ମୁକାବିଲା ଆଶଙ୍କା ଯୋଗୁଁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ନାଗରିକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଇ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି।

ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ଆସନ୍ତା ଫେବୃଆରୀ ୨୬ରେ ଜେନେଭାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଓମାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ବଦର ଅଲ ବୁସାଇଦି ଏହି ତାରିଖ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ୧୦-୧୫ ଦିନର ସମୟସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଇରାନ ନିୟମ ପାଳନ ନକରେ, ତେବେ ଏହାର ପରିଣାମ ଭୟାବହ ହେବ।

ଆମେରିକା ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେ.ଡି. ଭାନ୍ସ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକାର ମୁଖ୍ୟ ସର୍ତ୍ତ ବା 'ରେଡ୍ ଲାଇନ'କୁ ମାନିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ। ଆମେରିକା 'ଶୂନ୍ୟ ୟୁରାନିୟମ ସମୃଦ୍ଧକରଣ' ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଉପରେ କଟକଣା ଚାହୁଁଥିବାବେଳେ ଇରାନ କଟକଣା ହଟାଇବାକୁ ଦାବି କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ନିଜର ସାମରିକ ଉପସ୍ଥିତି ଜୋରଦାର କରିଛି। ୟୁଏସଏସ ଆବ୍ରାହମ ଲିଙ୍କନ ଏବଂ ୟୁଏସଏସ ଜେରାଲ୍ଡ ଫୋର୍ଡ ସମେତ ନଅଟି ଡେଷ୍ଟ୍ରୟର ଏବଂ ତିନୋଟି ଫ୍ରିଗେଟ୍ ମୁତୟନ କରାଯାଇଛି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଆରାଘଚି କହିଛନ୍ତି ଯେ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ରାସ୍ତା ଖୋଲା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର କୌଣସି ଆକ୍ରମଣର ଦୃଢ଼ ଜବାବ ଦିଆଯିବ। ଇରାନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଚାପରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବ ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ ତେହେରାନ ଏବଂ ମଶହଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟକୁ ନେଇ ସରକାର ବିରୋଧୀ ବିକ୍ଷୋଭ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ହେବାରେ ଲାଗିଛି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିମାନବାହୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ (Aircraft Carrier) ପଠାଉଛନ୍ତି। ଇରାନ ସହିତ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ତେହେରାନ ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ମୁହାଁ 'ୟୁଏସଏସ ଜେରାଲ୍ଡ ଆର. ଫୋର୍ଡ'

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକାର ବିଶାଳ ଯୁଦ୍ଧପୋତ 'ୟୁଏସଏସ ଜେରାଲ୍ଡ ଆର. ଫୋର୍ଡ' (USS Gerald R. Ford) ବର୍ତ୍ତମାନ କାରିବିୟାନ ସାଗରରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିବ। ସେଠାରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମୁତୟନ ଥିବା ଅନ୍ୟ ଏକ ଯୁଦ୍ଧପୋତ 'ୟୁଏସଏସ ଆବ୍ରାହମ ଲିଙ୍କନ' ସହିତ ଯୋଗଦେବ। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଇରାନ ସହିତ ଆଲୋଚନା ବିଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିପାରେ, ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଆମେରିକା ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ଇରାନ ଉପରେ ବଢୁଛି ଚାପ

ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତନ୍ୟାହୁଙ୍କ ୱାଶିଂଟନ୍ ଗସ୍ତର କିଛି ସମୟ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ନେତନ୍ୟାହୁ ଇରାନ ସହ କୌଣସି ବୁଝାମଣାକୁ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। । ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଇରାନ ଉପରେ ନୂତନ ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ନାବିକଙ୍କ ପାଇଁ ବଢିଲା କାର୍ଯ୍ୟକାଳ

ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ 'ୟୁଏସଏସ ଜେରାଲ୍ଡ ଆର. ଫୋର୍ଡ'ରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୪,୨୦୦ ନାବିକଙ୍କ ନିୟୋଜନ ସମୟ ସୀମା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତଟି ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ରୁ ସମୁଦ୍ରରେ ମୁତୟନ ଅଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ ଆଟଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗର ପାର ହୋଇ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ଯିବାକୁ ପଡିବ।