ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ପକ୍ଷରୁ ବଡ଼ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଛି। ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଏବଂ ଉନ୍ନୟନ ସଂଗଠନ (DRDO) ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କମିଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏହି ବଜେଟ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ହାଇପରସୋନିକ୍ ମିସାଇଲ୍, ସୁପରସୋନିକ୍ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ଭଳି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବିକାଶରେ ବିନିଯୋଗ ହେବ।

ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ସଂସଦୀୟ କମିଟି ନିଜ ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଦଳୁଥିବା ବେଳେ DRDO ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରୁଛି। ତେଣୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଠିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଗୁଡ଼ିକ ବିନା ବାଧାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ପାରିବ।

ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ଏବଂ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଅସ୍ତ୍ର

ପ୍ୟାନେଲ୍ ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ନିଜର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ମିଡିୟମ୍ କମ୍ବାଟ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ (AMCA) ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଉପରେ କାମ କରୁଛି। ଏହା ସହିତ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯାହାକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନେଟୱର୍କ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ହେବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାମରିକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସହ ସହଜରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିବ। ଏଥିସହ ସୁପରସୋନିକ୍ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଉପରେ କମିଟି ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଛି। ଏହି ମିସାଇଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ସୁପରସୋନିକ୍ ଏବଂ ହାଇପରସୋନିକ୍ ବେଗରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସହ ଅତି ସହଜରେ ଶତ୍ରୁ ଘାଟିରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାନ୍ତି।

ଭାରତର ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତି ହେବ ସୁଦୃଢ଼

ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ନିଜର ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଆଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ହାସଲ କରିବା ସହ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନ୍ ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସାମରିକ ଆହ୍ୱାନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଉଛି। DRDO ଇତିମଧ୍ୟରେ ହାଇପରସୋନିକ୍ ଯାନ ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲର ବିକାଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛି, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ନିଜର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଧିଗ୍ରହଣ ପରିଷଦ (DAC) ରୁଷିଆରୁ ୨୮୮ଟି S-400 ମିସାଇଲ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ୧୦,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଛି। ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ତରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିପଦକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଭାରତର ସୀମା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଏକ ନୂତନ ଦିଗ ଦେବ।

ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ 'ଫାଷ୍ଟ ଟ୍ରାକ୍ ପ୍ରୋସିଜିଓର୍' (FTP) ମାଧ୍ୟମରେ ୧୨୦ଟି ସ୍ୱଳ୍ପ ଦୂରଗାମୀ (Short-range) ଏବଂ ୧୬୮ଟି ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ (Long-range) ମିସାଇଲ୍ ହାସଲ କରିବ। ଏହା ସହିତ ଦୁଇଟି ଅତିରିକ୍ତ S-400 ସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟ କିଣାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି। ସୀମାରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ବିମାନ ଓ ମିସାଇଲ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଣାଳୀ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାକୁ ଅଧିକ କ୍ଷମତାଶାଳୀ କରିବ।

ଗତ ମେ ୨୦୨୫ରେ ହୋଇଥିବା ‘ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର’ ସମୟରେ S-400 ସିଷ୍ଟମ୍ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପ୍ରମାଣିତ କରିସାରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅପରେସନ୍‌ରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାକିସ୍ତାନର ୫-୬ଟି ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତଚର ବିମାନକୁ ଭୂପାତିତ କରିଥିଲା। ବିଶେଷ କରି ପଞ୍ଜାବ (ପାକିସ୍ତାନ) ଉପରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ବିମାନକୁ ଭାରତ ୩୧୪ କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ S-400 ମିସାଇଲ୍ ମାଡ଼ କରି ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା, ଯାହା ସାମରିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ରେକର୍ଡ ବୋଲି ବାୟୁସେନା ମୁଖ୍ୟ ମାର୍ଶଲ ଅମର ପ୍ରୀତ ସିଂହ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ।

S-400ର ଭୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ବାୟୁସେନା ନିଜର ଅପରେସନାଲ ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଓ ଇରାନ ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତର ଆଦମପୁର ଏବଂ ଭୁଜ୍ ସେକ୍ଟରରେ ମୁତୟନ ଥିବା ଏହି ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଯୋଗୁଁ ଲାହୋର, ରାୱଲପିଣ୍ଡି ଏବଂ ସିଆଲକୋଟ ଭଳି ଅଞ୍ଚଳରେ ପାକିସ୍ତାନୀ ବାୟୁସେନା ନିଷ୍କ୍ରିୟ ରହିଥିଲା।

କେବଳ ବିଦେଶୀ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନୁହେଁ, ଭାରତ ନିଜର ସ୍ୱଦେଶୀ 'ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର' (IADWS) ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେଟୱାର୍କକୁ ମଧ୍ୟ ବିକଶିତ କରୁଛି। ୨୦୩୫ ସୁଦ୍ଧା ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ୧୧୪ଟି ରାଫାଲ୍ (Rafale) ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ, ସ୍କାଲ୍ପ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଆମେରିକାରୁ P-8I ସର୍ଭେଲାନ୍ସ ବିମାନ କିଣିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରଖିଛି।