ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏବଂ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ (Xi Jinping) ମଧ୍ୟରେ ବେଜିଂରେ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଗୁରୁବାର ଦିନ ବେଜିଂର ଗ୍ରେଟ୍ ହଲ୍ ଅଫ୍ ଦି ପିପୁଲ୍ (Great Hall of the People) ଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ଭବ୍ୟ ସ୍ୱାଗତ କରାଯିବା ସହ ଉଭୟ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ଗସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ବୈଠକର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଏହି ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାଣିଜ୍ୟ (Trade), ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI), ଏବଂ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ (Iran War) ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ବୈଠକ ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଆଶାବ୍ୟକ୍ତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା ଓ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ 'ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼' ହେବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ଓ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଚୀନ୍-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି ବୋଲି ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ୍ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ ତାଇୱାନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନି ନୀତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ହେବ।

ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ

ଆମେରିକାର ଏହି ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ସହିତ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଅଫ୍ ଷ୍ଟେଟ୍ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ (Marco Rubio) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ଅଧିକାରୀମାନେ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଶିଳ୍ପପତି ତଥା ଟେସଲାର ସିଇଓ ଏଲନ୍ ମସ୍କ (Elon Musk) ଏବଂ ଆପଲ୍ ସିଇଓ ଟିମ୍ କୁକ୍ (Tim Cook) ମଧ୍ୟ ଏହି ଗସ୍ତରେ ସାମିଲ ଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହି ଶିଳ୍ପପତିମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ବୈଠକର ବ୍ୟବସାୟିକ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରଭାବ

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ପାଳି ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ (୨୦୧୭ ମସିହା ପରେ ଏହା ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ଗସ୍ତ)। ୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଇରାନ ସହିତ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ବନ୍ଦ ହେବା କାରଣରୁ ଉପୁଜିଥିବା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଚରେ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ସର୍ବବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ୱର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ ବୋଲି ରାଜନୈତିକ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଆକଳନ କରୁଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ପେରୁକୁ ଏକ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ବୁଧବାର ଦିନ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଚୀନର ବିପୁଳ ନିବେଶ ପେରୁର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ବିଶେଷ କରି ଚୀନ ନିର୍ମିତ ଚାଙ୍କେ (Chancay) ବନ୍ଦର ଉପରେ ପେରୁ ସରକାରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହ୍ରାସ ପାଉଥିବାରୁ ଆମେରିକା ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଛି।

"ଶସ୍ତା ଚୀନୀ ଅର୍ଥର ମୂଲ୍ୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ"

ଆମେରିକା ବୈଦେଶିକ ବିଭାଗର ପଶ୍ଚିମ ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧ ବ୍ୟାପାର ବ୍ୟୁରୋ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରି କହିଛି ଯେ, "ଆମେରିକା ପେରୁର ନିଜ ମାଟିରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ତଦାରଖ କରିବାର ଅଧିକାରକୁ ସମର୍ଥନ କରେ। ଏହା ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି ହେଉ ଯେ: ଶସ୍ତା ଚୀନୀ ଅର୍ଥର ମୂଲ୍ୟ ଦେଶକୁ ନିଜ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।" ନିକଟରେ ପେରୁର ଏକ କୋର୍ଟ ଚାଙ୍କେ ବନ୍ଦରକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ନିୟାମକ ସଂସ୍ଥା (Ositran) ର ତଦାରଖ ପରିସରରୁ ବାଦ୍ ଦେବା ପରେ ଆମେରିକା ଏହି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇଛି।

ବିବାଦୀୟ ଚାଙ୍କେ ବନ୍ଦର ଓ ଚୀନର ପ୍ରଭାବ

ରାଜଧାନୀ ଲିମା ଠାରୁ ଉତ୍ତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏହି $୧.୩ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ବନ୍ଦର ପ୍ରକଳ୍ପଟି ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକାରେ ଚୀନର ବଢୁଥିବା ପ୍ରଭାବର ଏକ ପ୍ରତୀକ ପାଲଟିଛି। ଏହି ବନ୍ଦରର ମାଲିକାନା ଚୀନର ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀ COSCO Shipping ହାତରେ ରହିଛି। ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ଚୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏହାକୁ ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ। ଆମେରିକା ଆଶଙ୍କା କରୁଛି ଯେ, ଭବିଷ୍ୟତରେ ଚୀନ ଏହି ବନ୍ଦରକୁ ସାମରିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରେ ଏବଂ ଏହା ପେରୁ ସରକାରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବାହାରକୁ ଚାଲିଯାଇପାରେ।

ଆମେରିକା ଫାଷ୍ଟ ନୀତି ଓ ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା

୨୦୨୬ରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକାରେ ନିଜର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଚୀନ ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ଋଣ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରିସାରିଛି। ପେରୁ ସରକାରଙ୍କ କୋର୍ଟ ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବନ୍ଦର ପରିଚାଳନାରେ ସରକାରୀ ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ସୀମିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହାକୁ ଆମେରିକା 'ପ୍ରିଡେଟରୀ' ବା ଶୋଷଣକାରୀ ଚୀନୀ ନୀତି ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛି। ତେବେ ବନ୍ଦର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଖଣ୍ଡନ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ପେରୁର ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଛି।