ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଘରୋଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କମ୍ପାନୀ ନାଇବ୍‌ ଲିମିଟେଡ୍ (Nibe Limited) ପକ୍ଷରୁ ଓଡ଼ିଶାର ବାଲେଶ୍ଵର ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ଚାନ୍ଦିପୁର ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେଟେଡ୍ ଟେଷ୍ଟ ରେଞ୍ଜ (ITR) ଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ୍ର (Suryastra) ରକେଟର ସଫଳ ଫାୟାରିଂ ଟ୍ରାଏଲ୍ ବା ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି।

ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ରକେଟର ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ସଂସ୍କରଣର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ଯଥାକ୍ରମେ ୧୫୦ କିଲୋମିଟର ଏବଂ ୩୦୦ କିଲୋମିଟର ରହିଛି। ୧୫୦ କିଲୋମିଟର ରେଞ୍ଜ ବିଶିଷ୍ଟ ରକେଟ୍ ୧.୫ ମିଟରର ସର୍କୁଲାର୍ ଏରର୍ ପ୍ରୋବାବଲ୍ (CEP) ହାସଲ କରିଥିବା ବେଳେ ୩୦୦ କିଲୋମିଟର ଭାରିଏଣ୍ଟ୍ ୨ ମିଟର CEP ରେକର୍ଡ କରିଛି। ଏହି ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତୀୟ ସେନା ପକ୍ଷରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏକ ଅର୍ଡରର ଅଂଶବିଶେଷ ବୋଲି ଅଧିକାରୀମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଏହି ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଏକ ଉନ୍ନତ ଡିପ୍-ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ବିକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ସର୍ଫେସ୍-ଟୁ-ସର୍ଫେସ୍ ଟାକ୍ଟିକାଲ୍ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଲଙ୍ଗ୍-ରେଞ୍ଜ ରକେଟ୍ ଆର୍ଟିଲାରୀ ୟୁନିଟ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ର ଅଫେନ୍ସିଭ୍ କାଉଣ୍ଟର-ଏୟାର କ୍ଷମତା ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ସାମରିକ ତଥା ଅପରେସନାଲ୍ ଶକ୍ତି ବହୁଗୁଣିତ ହେବ।

ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ୍ର ରକେଟର ଏହି ଟ୍ରାଏଲ୍ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ଉପଲବ୍ଧି। ଏହା ଉନ୍ନତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ବିକାଶରେ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି।

ଗତବର୍ଷ ପାକିସ୍ତାନ ବିପକ୍ଷରେ କରାଯାଇଥିବା 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' (Operation Sindoor) ରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଏକଚାଟିଆ ଆଧିପତ୍ୟ ବା ଏୟାର ସୁପିରିଓରିଟି ଥିବା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଯୁଦ୍ଧ ବିଶେଷଜ୍ଞ ତଥା ୱେଷ୍ଟ ପଏଣ୍ଟର ଅର୍ବାନ ୱାରଫେୟାର ଷ୍ଟଡିଜ୍ ମୁଖ୍ୟ ଜନ୍ ସ୍ପେନ୍ସର୍ (John Spencer) ଏବଂ ଏକ ୟୁରୋପୀୟ (ସ୍ୱିସ୍) ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରିପୋର୍ଟରୁ ଏହି ବଡ଼ ଖୁଲାସା ହୋଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ନିଜର ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଆକ୍ରମଣ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ପାକିସ୍ତାନ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଅସ୍ତ୍ରବିରତି ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିଥିଲା।

ନୂତନ ସାମରିକ ନୀତି ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତ

ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶ୍ଳେଷକ ଜନ୍ ସ୍ପେନ୍ସର୍ଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଅପରେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି ଯେ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରର ଭୟ ଦେଖାଇ ଆଉ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଭାରତ ନିଜର ପୁରୁଣା ସୀମିତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନୀତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣକୁ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ସ୍ପେନ୍ସର୍ ବିଶେଷଭାବେ ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ (Make in India) ରେ ନିର୍ମିତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଯେପରିକି ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସଫଳ ବ୍ୟବହାରକୁ ଖୁବ୍ ପ୍ରଶଂସା କରିଛନ୍ତି।

ସ୍ୱିସ୍ ମିଲିଟାରୀ ରିପୋର୍ଟର ବଡ଼ ଖୁଲାସା

ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ସେଣ୍ଟର ଫର ମିଲିଟାରୀ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଆଣ୍ଡ ପରସପେକ୍ଟିଭ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ (CHPM) ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପାକିସ୍ତାନର ମିଥ୍ୟା ପ୍ରଚାରର ପର୍ଦ୍ଦାଫାଶ କରିଛି। ମେ ୭ ରୁ ୧୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥିବା ଏହି ୮୮ ଘଣ୍ଟିଆ ବାୟୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା କିଭଳି ପାକିସ୍ତାନୀ ଆକାଶରେ ନିଜର ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲା, ତାହାର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଦିଆଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର କ୍ରମାଗତ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଯୋଗୁଁ ପାକିସ୍ତାନର ରାଡାର୍ ଏବଂ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନେଟୱର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅକାମୀ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ମେ ୧୦, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଇସଲାମାବାଦ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧବିରତି (Ceasefire) ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲା।

ପହଲଗାମ୍ ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ପ୍ରତିଶୋଧ

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୨, ୨୦୨୫ ରେ କାଶ୍ମୀରର ପହଲଗାମ୍ ଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଆତଙ୍କବାଦୀମାନେ ୨୬ ଜଣ ନିରୀହ ନାଗରିକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ଭାରତ ମେ ୭, ୨୦୨୫ ରେ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏଥିରେ ସଠିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ପାକିସ୍ତାନ ଭିତରେ ଥିବା ଜୈଶ-ଇ-ମହମ୍ମଦ ଓ ଲସ୍କର-ଇ-ତୋଇବା ଭଳି ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଙ୍ଗଠନର ଶିବିରଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇଥିଲା।

ଷ୍ଟକହୋମ୍ ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ପିସ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ବା ସିପ୍ରି (SIPRI) ପକ୍ଷରୁ ନୂତନ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସାମରିକ ବ୍ୟୟ ରେକର୍ଡସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ୨୮.୮୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ($୨୮୮୭ ବିଲିୟନ୍) ଛୁଇଁଛି। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ତାଲିକାରେ ଭାରତ ଦୁନିଆର ପଞ୍ଚମ ସର୍ବବୃହତ୍ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟକାରୀ ଦେଶ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି।

ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର ଏବଂ ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟ

ସିପ୍ରିର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଭାରତର ସାମରିକ ବ୍ୟୟ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ୮.୯ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୮.୬୬ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ($୯୨.୧ ବିଲିୟନ୍) ରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ମେ' ୨୦୨୫ରେ ପାକିସ୍ତାନ ସହ ହୋଇଥିବା ସଂଘର୍ଷ, ଯାହାକୁ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' (Operation Sindoor) କୁହାଯାଉଛି, ତାହା ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟ ବଢ଼ାଇବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଛି। ଏହି ଅପରେସନ୍ ପରେ ଭାରତ ନିଜର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଡ୍ରୋନ୍, କାଉଣ୍ଟର୍-ଡ୍ରୋନ୍, ଏୟାର୍ ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କ୍ରୟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା।

ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟରେ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି

ଭାରତ ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ପାକିସ୍ତାନର ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ୧୧ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପ୍ରାୟ ୧.୧୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ($୧୧.୯ ବିଲିୟନ୍) ହୋଇଛି। ମେ' ମାସର ସଂଘର୍ଷ ପରେ ପାକିସ୍ତାନ ଚୀନ୍ ଠାରୁ ବିମାନ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନୂଆ ଅର୍ଡର ଦେଇଥିବାରୁ ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ତେବେ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଯାଇଛି।

ଆମେରିକା, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଋଷିଆ ଶୀର୍ଷରେ

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାବଦରେ ସର୍ବାଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ଶୀର୍ଷ ତିନୋଟି ଦେଶ ହେଲେ ଆମେରିକା, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଋଷିଆ। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ଏହି ତିନି ଦେଶ ମିଳିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ସାମରିକ ବ୍ୟୟର ୫୧ ପ୍ରତିଶତ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ପ୍ରାୟ ୮.୯୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ($୯୫୪ ବିଲିୟନ୍) ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ତାଲିକାର ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଯଦିଓ ଆମେରିକାର ଖର୍ଚ୍ଚ ଗତ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ସାମାନ୍ୟ କମିଛି, ତଥାପି ଇଣ୍ଡୋ-ପ୍ୟାସିଫିକ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚୀନକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏହା ନିଜର ପରମାଣୁ ଓ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ନିବେଶ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।

ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାଧାରଣତଃ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିସ୍ଫୋରଣ ଏବଂ ବାରୁଦର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଏପରି ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ବାରୁଦ କିମ୍ବା ବିସ୍ଫୋରକ ନଥିଲା, ତଥାପି ଏହା ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆତଙ୍କ ଥିଲା। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ନାମ ହେଉଛି 'ଲେଜି ଡଗ୍' (Lazy Dog)। ଏହା ଇସ୍ପାତ (ଷ୍ଟିଲ୍) ନିର୍ମିତ ଏକ ଛୋଟ ତୀର ବା ଡାର୍ଟ ଥିଲା, ଯାହା ବିନା କୌଣସି ଆବାଜରେ ଶତ୍ରୁର ହେଲମେଟ୍ ଏବଂ ବଙ୍କରକୁ ଭେଦ କରିପାରୁଥିଲା।

ବିନା ବାରୁଦରେ ମୃତ୍ୟୁର ବର୍ଷା

ଲେଜି ଡଗ୍ ପ୍ରକୃତରେ ଏକ କାଇନେଟିକ୍ (Kinetic) ଅସ୍ତ୍ର ଥିଲା। ଏଥିରେ କୌଣସି ବିସ୍ଫୋରକ ସାମଗ୍ରୀ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉନଥିଲା। କେବଳ କଠିନ ଷ୍ଟିଲରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଛୋଟ ତୀରଗୁଡ଼ିକୁ ବିମାନରୁ ବହୁ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଖସାଇ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ଶକ୍ତି ଏବଂ ପବନର ଗତିବିରୋଧ ଅଭାବରୁ ଏହା ଘଣ୍ଟାପ୍ରତି ପ୍ରାୟ ୮୦୫ କିଲୋମିଟର ବେଗରେ ତଳକୁ ଖସୁଥିଲା। ଏହାର ଗତି ଏତେ ତୀବ୍ର ଥିଲା ଯେ, ଏହା ବନ୍ଧୁକର ଗୁଳି ପରି ଶରୀରକୁ ଭେଦ କରି ବାହାରି ଯାଉଥିଲା। ଗୋଟିଏ ବିମାନରୁ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ହଜାର ହଜାର ଡାର୍ଟ ପକାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳକୁ ମୃତ୍ୟୁର ଜାଲରେ ପରିଣତ କରୁଥିଲା।

ଇତିହାସ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟବହାର

ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ବିକାଶ କରାଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭିଏତନାମ୍ ଯୁଦ୍ଧ (Vietnam War) ଏବଂ କୋରିଆ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏହାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା। ଆମେରିକାର ଏଫ୍-୪ ଫ୍ୟାଣ୍ଟମ୍ (F-4 Phantom) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୋମାବର୍ଷୀ ବିମାନରୁ ଏହି 'ଲେଜି ଡଗ୍' ବୋମାଗୁଡ଼ିକୁ ପକାଯାଉଥିଲା। ଗୋଟିଏ ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାୟ ୧୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ତୀର ବା ଡାର୍ଟ ଖସାଯାଇପାରୁଥିଲା। ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା।

ସୈନିକଙ୍କ ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପଦ

ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଦେଖିବାକୁ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଡାର୍ଟ ପରି ଲାଗୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ଥିଲା। ତଳକୁ ଖସିବା ସମୟରେ ଏହା ସିଟି ବା ହୁଇସିଲ୍ ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହାର ବେଗ ଏତେ ଅଧିକ ଥିଲା ଯେ, ଶବ୍ଦ ଶୁଭିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏହା ସୈନିକଙ୍କ ଦେହରେ ପଶିଯାଉଥିଲା। ବିନା କୌଣସି ଆବାଜରେ ଏହା ଗାଡ଼ିର ଛାତ, ବଙ୍କର ଏବଂ ସୈନିକଙ୍କ ଲୁହା ହେଲମେଟକୁ ସହଜରେ ଚିରିଦେଉଥିଲା। ସୈନିକମାନେ କିଛି ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରୁଥିଲେ। ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସେନାବାହିନୀ ଏହିଭଳି ଅସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଗବେଷଣା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତି ଘଟାଇବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ବାରୁଦର ଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ।

ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଦାମୀ ସର୍ଭିଲାନ୍ସ ଡ୍ରୋନ୍ MQ-4C ଟ୍ରାଇଟନ୍ (MQ-4C Triton) ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର (Persian Gulf) ରେ ଖସିପଡିଥିବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଏହି ଘଟଣାଟି ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ନିକଟରେ ଘଟିଛି। ରାଡାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ରୁ ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସିଗନାଲ (Emergency Code) ମିଳିଥିଲା।

କିପରି ଘଟିଲା ଏହି ଘଟଣା?

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଏକ ଗୁପ୍ତଚର ମିଶନରେ ଥିଲା। ତେବେ ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଏଥିରୁ ଏମର୍ଜେନ୍ସି କୋଡ୍ ୭୭୦୦ ସିଗନାଲ୍ ମିଳିଥିଲା। ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଚ୍ଚତା ୫୨,୦୦୦ ଫୁଟ୍ ରୁ ତଳକୁ ଖସି ପ୍ରାୟ ୯,୫୦୦ ଫୁଟ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଏହା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟ୍ରାକିଂ ରାଡାରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଗାଏବ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ରିମୋଟ୍ ପାଇଲଟଙ୍କ ସହ ଏହାର ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଏହା ସମୁଦ୍ରରେ ଖସିପଡିଛି।

ଡ୍ରୋନ୍ ର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷତ୍ୱ

ଆମେରିକା ପାଇଁ ଏହି କ୍ଷତି ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। କାରଣ ନର୍ଥ୍ରୋପ୍ ଗ୍ରୁମାନ୍ (Northrop Grumman) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ହାଇ-ଆଲ୍ଟିଚ୍ୟୁଡ୍ ଡ୍ରୋନର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୧୮୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା। ଏହା ଲଗାତାର ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଉଡି ସାମୁଦ୍ରିକ ଗତିବିଧି, ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଆମେରିକୀୟ ଗୁପ୍ତଚର ବିଭାଗର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଇରାନ ଉପରେ ବଢୁଛି ସନ୍ଦେହ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଅନେକ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ରାଜିନାମା ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଡ୍ରୋନ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ପଛରେ କୌଣସି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଅଛି ନା ଇରାନ ଏହାକୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାରଫେୟାର କିମ୍ବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ମାରି ଖସାଇଦେଇଛି, ସେ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଘନୀଭୂତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବା ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମିଳିପାରିନାହିଁ।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାକୁ ଦୁଇଟି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ 'ଆଇଏନଏସ ଅରିଦମନ' (INS Aridaman) ଏବଂ ଉନ୍ନତମାନର ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ 'ଆଇଏନଏସ ତାରାଗିରି' (INS Taragiri) ସାମିଲ ଅଛି। ଏହି ଦୁଇଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତର ସାମିଲ ହେବା ଫଳରେ ଦେଶର ନୌସେନାର ଶକ୍ତି ବହୁଗୁଣିତ ହେବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ଭାରତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରତି ଆଖି ଉଠାଇବାକୁ ସାହସ କରିବେ ନାହିଁ।

ରାଜନାଥ ସିଂହଙ୍କ ଘୋଷଣା ଏବଂ ବିଶାଖାପାଟଣା ଗସ୍ତ

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଏକ୍ସ'ରେ ପୋଷ୍ଟ କରି ଭାରତର ତୃତୀୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ଲଞ୍ଚ୍ ନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି ଯେ, "ଏହା କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ଶକ୍ତି - 'ଅରିଦମନ'"। ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ପରମାଣୁ ନିରାପତ୍ତାକୁ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ କରିବ। ଏଥିସହ ସେ ବିଶାଖାପାଟଣା ଠାରେ ଆଡଭାନ୍ସଡ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଆଇଏନଏସ ତାରାଗିରିକୁ ମଧ୍ୟ ବିଧିବଦ୍ଧ ଭାବେ ନୌସେନାକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବେ। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ନୌସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ ଦିନେଶ କେ ତ୍ରିପାଠୀ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜର ସାମିଲ ନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲେ।

ପୂର୍ବ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ

ଆଇଏନଏସ ଅରିଦମନରେ ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ମିସାଇଲ ଖଞ୍ଜାଯାଇଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁକୁ ବହୁ ଦୂରରୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିପାରିବ। ପୂର୍ବରୁ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆଇଏନଏସ ଅରିହନ୍ତ (୨୦୧୬) ଏବଂ ଆଇଏନଏସ ଅରିଘାତ (ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୪) ତୁଳନାରେ ଏହା ଅଧିକ ଉନ୍ନତ ଏବଂ ମାରକ କ୍ଷମତା ସମ୍ପନ୍ନ। ଅରିହନ୍ତରେ ମାତ୍ର ୪ଟି ଭର୍ଟିକାଲ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଥିବାବେଳେ, ଅରିଦମନରେ ୮ଟି ଭର୍ଟିକାଲ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ଲଗାଯାଇଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହା ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅଧିକ ମିସାଇଲ ବହନ କରିପାରିବ।

ମିସାଇଲ ବହନ କ୍ଷମତା

ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ ୮ଟି କେ-୪ (K-4) ମିସାଇଲ ଲଗାଯାଇପାରିବ, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୩୫୦୦ କିଲୋମିଟର ରହିଛି। ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଏଥିରେ ୨୪ଟି କେ-୧୫ (K-15) ମିସାଇଲ ମଧ୍ୟ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ଅଛି। ଏହାର ସମସ୍ତ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରୀକ୍ଷଣ ଶେଷ ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ ଏହା ଖୁବ୍‌ଶୀଘ୍ର ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଫୋର୍ସେସ୍ କମାଣ୍ଡରେ ସାମିଲ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ନୌସେନାରେ ଯୋଗ ଦେବା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନେଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (HAL) ପକ୍ଷରୁ ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ଶେଷ ସୁଦ୍ଧା ୧୮ଟି ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ (Tejas Mk1A) ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ଏବେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ର ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା ଏପ୍ରିଲ୍ ମାସରେ ବାୟୁସେନା ଏହାର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚଟି ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ ବିମାନର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯାଞ୍ଚ କରିବ।

ଟ୍ରାୟଲ୍ ଏବଂ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା

ବାୟୁସେନା ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, ବିମାନଗୁଡ଼ିକର ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବା ପରେ ହିଁ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ସାମିଲ କରାଯିବ। ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ମିସାଇଲ୍ ଫାୟାରିଂ, ରାଡାର୍-ଇଡବ୍ଲ୍ୟୁ (Radar-EW) ଇଣ୍ଟିଗ୍ରେସନ୍ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁସେନାର ସମସ୍ତ ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଟ୍ରାୟଲ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ସାଲିସ୍ ବିହୀନ ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତା

ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦେଇଛି ଯେ, ତେଜସ୍ ମାର୍କ-୧ଏ ବିମାନକୁ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଲଢ଼ୁଆ କ୍ଷମତା ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆପୋଷ ବୁଝାମଣା କରାଯିବ ନାହିଁ। ବାୟୁସେନା ଏହାର ପ୍ରସ୍ତୁତି ତଥା ଶକ୍ତିକୁ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ଦେବ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଏହି ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଫଳ ହେବା ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବିପ୍ଳବ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି। ଘରୋଇ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କମ୍ପାନୀ ଆଇଜି ଡିଫେନ୍ସ (IG Defence) ନିଜର ବହୁପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାଲ୍’ (Project KAL) ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କରିଛି। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ କମ୍ପାନୀ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲଙ୍ଗ୍-ରେଞ୍ଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ ଡ୍ରୋନ୍ ବା ଆତ୍ମଘାତୀ ଡ୍ରୋନ୍ ବିକଶିତ କରୁଛି, ଯାହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଠିକଣାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିବ।

୧୦୦୦ କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭେଦିବ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାଲ୍’ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିବା ଏହି ଡ୍ରୋନର ରେଞ୍ଜ୍ ବା ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ କିଲୋମିଟର ରହିବ। ଏହା ୩ ରୁ ୫ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ି ଶତ୍ରୁର ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ସହ ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବ। ବିଶେଷ କରି ଶତ୍ରୁର ରାଡାର୍ ଷ୍ଟେସନ୍, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ ହବ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଣନୈତିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

ଆଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର

ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଇରାନର ସାହେଦ୍-୧୩୬ ଭଳି କାମିକାଜେ ଡ୍ରୋନର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଭାରତର ‘ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାଲ୍’ ଏକ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପାରେ। ଏହା ବ୍ୟୟବହୁଳ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଶତ୍ରୁର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମକୁ ଅଚଳ କରାଯାଇପାରିବ।

ଓଡ଼ିଶା ସହିତ ରହିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମ୍ପର୍କ

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଆଇଜି ଡିଫେନ୍ସ ନିକଟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ୩୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବିନିଯୋଗରେ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡ୍ରୋନ୍ ନିର୍ମାଣ ୟୁନିଟ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛି। ‘ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ’ ଏବଂ ‘ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ’ ଅଭିଯାନକୁ ସଫଳ କରିବା ଦିଗରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ ବୋଲି କମ୍ପାନୀର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀ ମେଜର ଜେନେରାଲ୍ (ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ) ଆର.ସି. ପାଢୀ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ବିଚାର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତକୁ ଏହାର ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ (Golden Horizon) ଏୟାର-ଲଞ୍ଚଡ୍ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ (ALBM) ଯୋଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ମଜବୁତ ବଙ୍କର୍ ଏବଂ ଭୂତଳ ସାମରିକ ଘାଟିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି, ଯାହା ଭାରତର ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିବ। ଏହି ଭାରତର 'ବ୍ରହ୍ମୋସ' କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଘାତକ ତଥା ବିନାଶ ଘଟାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି । 

ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଏହାର ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ କ୍ଷମତା। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ର ରେଞ୍ଜ୍ ୧,୦୦୦ ରୁ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ମଧ୍ୟରେ ରହିପାରେ। ଏହା ଇସ୍ରାଏଲର ‘ସିଲଭର ସ୍ପାରୋ’ ଟାର୍ଗେଟ୍ ମିସାଇଲ ଉପରେ ଆଧାରିତ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। ଯଦି ଭାରତ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ‘ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ’ (Su-30MKI) ଯୁଦ୍ଧବିମାନରେ ମୁତୟନ କରାଯାଇପାରେ, ଯାହା ବାୟୁସେନାକୁ ଶତ୍ରୁ ସୀମାର ବହୁ ଭିତରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବ।

ଏହି ମିସାଇଲର ଗତି ବେଶ୍ ଭୟଙ୍କର। ଏହା ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ଟ୍ରାଜେକ୍ଟୋରୀ ଅନୁସରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧବିମାନରୁ ନିକ୍ଷେପ ହେବା ପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ବେଗରେ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳ ଆଡ଼କୁ ମାଡ଼ି ଆସେ। ଏହାର ଅନ୍ତିମ ବେଗ ଶବ୍ଦର ଗତିଠାରୁ ୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ବା ହାଇପରସୋନିକ (Mach 5) ସ୍ତରକୁ ଛୁଇଁପାରେ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଏତେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆସୁଥିବାରୁ ଏହା ପାରମ୍ପରିକ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏବଂ ଏହାର କାଇନେଟିକ୍ ଏନର୍ଜି କଠିନ କଂକ୍ରିଟ୍ ଭେଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ପୂର୍ବରୁ ଇସ୍ରାଏଲ ଭାରତକୁ ଯୋଗାଇଥିବା ‘ଲୋରା’ (୪୦୦ କିମି) ଏବଂ ‘ରାମ୍ପେଜ୍’ (୨୫୦ କିମି) ମିସାଇଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଡାର୍ ଷ୍ଟେସନ୍ ଏବଂ କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟର ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ‘ଗୋଲଡେନ୍ ହୋରାଇଜନ୍’ ଏକ ଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ଅସ୍ତ୍ର। ଏହା ମାଟି ତଳେ ଥିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁରକ୍ଷିତ କଂକ୍ରିଟ୍ ବଙ୍କର, ସାମରିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଘାଟି ଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

ରାଜସ୍ଥାନର ପୋଖରାନ ଫିଲ୍ଡ ଫାୟାରିଂ ରେଞ୍ଜରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ନିଜର ରଣକୌଶଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ଆସନ୍ତା ଫେବୃଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା ମେଗା ଅଭ୍ୟାସ 'ବାୟୁ ଶକ୍ତି-୨୦୨୬' ପୂର୍ବରୁ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଏହାର ଫୁଲ୍ ଡ୍ରେସ୍ ରିହର୍ସାଲ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ପୋଖରାନର ଆକାଶ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଗର୍ଜନରେ କମ୍ପି ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ବାୟୁସେନା ନିଜର ସାମରିକ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲା।

୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଅଂଶଗ୍ରହଣ

ଏହି ରିହର୍ସାଲରେ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରାୟ ୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଓ ହେଲିକପ୍ଟର ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ରାଫେଲ (Rafale), ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ (Su-30 MKI), ମିରାଜ୍-୨୦୦୦, ଜାଗୁଆର ଏବଂ ମିଗ୍-୨୯ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ହେଲିକପ୍ଟର ଆପାଚେ (Apache) ଏବଂ ଚିନୁକ୍ (Chinook) ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ଝଲକ

ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ 'ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ'ର ଏକ ବିଶେଷ ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ହାଲୁକା ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ତେଜସ୍ (Tejas) ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲିକପ୍ଟର ପ୍ରଚଣ୍ଡ (Prachand) ନିଜର ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆକାଶ (Akash) ଏବଂ ସମର (SAMAR) ଭଳି ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଅପରେସନ୍

ପାଖାପାଖି ଅଢେଇ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ରାତି (Day, Dusk and Night) ସମୟରେ ଅପରେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଠିକଣାକୁ କିଭଳି ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇପାରିବ, ତାହାର ନମୁନା ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ବାୟୁସେନାର ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ କ୍ଷମତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଶକ୍ତି ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ଯାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏହାର ତୃତୀୟ ସ୍ୱଦେଶୀ ପରମାଣୁ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (Nuclear Submarine) INS ଅରିଧମନକୁ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଏପ୍ରିଲ କିମ୍ବା ମେ ମାସରେ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରିପାରେ। ବିଶେଷ କଥା ହେଉଛି, ପାକିସ୍ତାନ ବିରୋଧରେ ହୋଇଥିବା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'ର ପ୍ରଥମ ବାର୍ଷିକୀ ଅବସରରେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୁଡ଼ାଜାହାଜକୁ କମିଶନ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

INS ଅରିଧମନର ବିଶେଷତ୍ୱ

INS ଅରିଧମନ (S-4) ହେଉଛି ଅରିହନ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ତୃତୀୟ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଉନ୍ନତ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଥିବା INS ଅରିହନ୍ତ ଏବଂ INS ଅରିଘାତ ଠାରୁ ଆକାରରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ।

* ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୭,୦୦୦ ଟନ୍, ଯାହା ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (୬,୦୦୦ ଟନ୍) ଠାରୁ ଅଧିକ।

* ଏଥିରେ ୮ଟି ମିସାଇଲ୍ ଲଞ୍ଚ୍ ଟ୍ୟୁବ୍ ରହିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୩,୫୦୦ କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାରକ କ୍ଷମତା ଥିବା K-4 ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମୁତୟନ କରାଯାଇପାରିବ।

* ଏହା ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ନଜରରୁ ବର୍ତ୍ତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭରେ ରହିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।

ଚୀନ୍ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ବଡ଼ ଚେତାବନୀ

INS ଅରିଧମନ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହେବା ପରେ ଭାରତର 'ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟ୍ରାୟାଡ୍' (ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଓ ଆକାଶରୁ ପରମାଣୁ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା) ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ। ଏହା ଭାରତକୁ 'ସେକେଣ୍ଡ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍' ବା ଶତ୍ରୁର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ପାଲଟା ଜବାବ ଦେବାର ଶକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ। ବିଶେଷକରି ଚୀନ୍‌ର ବଢୁଥିବା ସାମୁଦ୍ରିକ ଉପସ୍ଥିତି ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ।

କଣ ଥିଲା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'?

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ୨୦୨୫ ମସିହା ମେ ମାସରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କାଶ୍ମୀର (PoK)ରେ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଶିବିର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା 'ଅପରେସନ ସିନ୍ଦୂର'। ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଭାରତ ଏହି ଅପରେସନ ଜରିଆରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷକୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା। ଏବେ ଏହାର ବାର୍ଷିକୀରେ INS ଅରିଧମନର ଲୋକାର୍ପଣ ଶତ୍ରୁ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ସନ୍ଦେଶ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଏକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଫ୍ରାନ୍ସ ସହିତ ୩.୨୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଏକ ବୃହତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ୧୧୪ଟି ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କ୍ରୟ କରାଯିବ। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଇମାନୁଏଲ୍ ମାକ୍ରୋନଙ୍କ ଦିଲ୍ଲୀ ଗସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଚଳିତ ସପ୍ତାହରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଯଦି ଏହି ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଚୁକ୍ତି ହେବ। ଏହି ଚୁକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ। ମୋଟ ୧୧୪ ବିମାନ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ଟି ବିମାନ ଭାରତରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ଏଥିପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସ ଭାରତକୁ ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବ ଏବଂ ଏକ ରଣନୈତିକ ଭାଗିଦାରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ଏହି ଲଢୁଆ ବିମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ନିକଟରେ ୩୬ଟି ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ରହିଛି, ଯାହାର ଶେଷ 'ସି' (C) ଭାରିଆଣ୍ଟ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୪ରେ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିଲା। ଏହାବ୍ୟତୀତ ନୌସେନା ପାଇଁ ୨୬ଟି 'ଏମ୍' (M) ଭାରିଆଣ୍ଟ ରାଫେଲ୍ ପାଇଁ ୬୩,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଚୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି। ଏହି ନୂତନ ୧୧୪ଟି ବିମାନ ସାମିଲ ହେଲେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ତମ ରାଫେଲ୍ ଅପରେଟର୍ ହେବ। ରାଫେଲ୍ ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ, ଯାହା ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଶତ୍ରୁକୁ ମାତ୍ ଦେବା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପରିଚିତ।