ଗତ ବର୍ଷ ମେ ମାସରେ ପାକିସ୍ତାନ ସମର୍ଥିତ ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଭାରତୀୟ ସେନା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର (Operation Sindoor) ର ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଏବେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆଉ ଏହି ଅପରେସନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ସୁଖୋଇ Su-30MKI ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଏବେ ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂରର 'ଅସଲ ହିରୋ' ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂରରେ Su-30MKI ର ପରାକ୍ରମ

ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୫ ରେ ହୋଇଥିବା ପହଲଗାମ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା। ମେ ୭ ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ୮୮ ଘଣ୍ଟିଆ ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର'ରେ ବାୟୁସେନାର ଏକାଧିକ Su-30MKI ଏବଂ ରାଫେଲ୍ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ସୁଖୋଇ ବିମାନ ଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ରାଡାର ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଚକମା ଦେଇ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ପିଓକେ (PoK) ଭିତରେ ପଶି ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ୯ଟି ଶିବିର ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ।

ମହିଳା ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଲିଡରଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ

ନିକଟରେ ରିଲିଜ୍ ହୋଇଥିବା ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ 'ଡିକ୍ଲାସିଫାଇଡ୍: ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' ରୁ ଅନେକ ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ ହୋଇଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଫାଇଟର ପାଇଲଟ୍ Su-30MKI ଉଡ଼ାଇ ପାକିସ୍ତାନର ମୁରିଦକେ ସ୍ଥିତ ଲସ୍କର-ଇ-ତୋଏବା ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଉପରେ ସଫଳତାର ସହ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ସେହିପରି ମେ ୭ ତାରିଖ ରାତିରେ ସ୍କ୍ୱାଡ୍ରନ୍ ଲିଡର ରିଜୱାନ୍ ମଲିକ୍ ବିନା କୌଣସି ଏସକର୍ଟରେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିମାନକୁ ଶତ୍ରୁ କ୍ଷେତ୍ରର ଅତି ଭିତରକୁ ନେଇ ସଠିକ୍ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅସାଧାରଣ ବୀରତ୍ୱ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ବୀର ଚକ୍ର ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଛି।

'ସୁପର୍ ସୁଖୋଇ' ଅପଗ୍ରେଡ୍: ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରସ୍ତୁତି

ଏହି ସଫଳ ଅପରେସନ୍ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ସରକାର Su-30MKI ବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ ସୁପର୍ ସୁଖୋଇ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ₹୭୬,୫୦୦ କୋଟି ବିନିମୟରେ ବାୟୁସେନାର ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରାଯାଉଛି। ଏଥିରେ DRDO ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସ୍ୱଦେଶୀ ବିରୂପାକ୍ଷ AESA ରାଡାର (Virupaksha AESA radar) ଲଗାଯାଉଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଚୀନର J-35 ଭଳି ଷ୍ଟିଲ୍ଥ (Stealth) ବିମାନକୁ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରରୁ ଠାବ କରି ଅସ୍ତ୍ର ମାର୍କ-୩ (Astra Mk3) ମିସାଇଲ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହାସହ ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ଏରୋନେଟିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (HAL) ₹୧୩,୫୦୦ କୋଟି ବ୍ୟୟରେ ୧୨ଟି ନୂଆ ସୁଖୋଇ ବିମାନ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୬୨.୬% ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବ୍ୟବହାର ହେବ।

ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ଏବଂ Su-30MKI ର ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅପଗ୍ରେଡ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଭାରତ ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ ୯ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ଏକ ଐତିହାସିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଚୁକ୍ତି ଆସନ୍ତା କିଛି ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଜର୍ମାନୀର ଥିସେନକ୍ରୁପ୍ ମେରାଇନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ସ (TKMS) ଠାରୁ ଭାରତ ୬ଟି ଡିଜେଲ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବୁଡ଼ାଜାହାଜ (Submarines) କ୍ରୟ କରିବ।

ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୭୫ଆଇ (Project 75I) ଅଧୀନରେ ନିର୍ମାଣ

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୭୫ଆଇ (Project 75I) ଅଧୀନରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ମୁମ୍ବାଇ ସ୍ଥିତ ମାଜାଗନ୍ ଡକ୍ ସିପ୍‌ବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (MDL) ଏବଂ ଜର୍ମାନୀର ଟିକେଏମ୍ଏସ୍ (TKMS) ର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଯୋଜନାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାରତରେ ହିଁ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବିକାଶ ହେବା ସହ ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଏହି ସବମେରାଇନ୍ ବା ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଏୟାର-ଇଣ୍ଡିପେଣ୍ଡେଣ୍ଟ ପ୍ରପଲସନ୍ (AIP) ସିଷ୍ଟମ୍ ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ହେବେ। ଏହା ହାଇଡ୍ରୋଜେନ୍ ଫୁଏଲ୍ ସେଲ୍ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ବୁଡ଼ାଜାହାଜକୁ ପାଣି ଭିତରେ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ରହିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ଏହି ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଟର୍ପେଡୋ (Torpedo) ଏବଂ ଆଣ୍ଟି-ସିପ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର (Anti-ship Missile) ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରିପାରିବେ।

ଚୀନ୍ ଉପରେ ରହିବ କଡ଼ା ନଜର

ଭାରତ ମହାସାଗରରେ ଚୀନ୍‌ର ବଢ଼ୁଥିବା ଦବଦବା ଏବଂ ଗତିବିଧିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଏହି ଚୁକ୍ତି ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ। ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ପୁରୁଣା ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଧୀରେ ଧୀରେ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଏହି ନୂତନ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବୁଡ଼ାଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ନୌସେନା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ। କ୍ୟାବିନେଟ୍ କମିଟି ଅନ୍ ସିକ୍ୟୁରିଟି (CCS) ର ଅନ୍ତିମ ମଞ୍ଜୁରୀ ମିଳିବା ପରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ବିଧିବଦ୍ଧ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରାଯିବ।

ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆଗରେ କିପରି ପାକିସ୍ତାନର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ହାର୍ ମାନିଥିଲା, ସେ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଖୁଲାସା ହୋଇଛି। ପାକିସ୍ତାନୀ ବାୟୁସେନାର (PAF) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀ ଖାଲିଦ୍ ଚିସ୍ତି (Khalid Chishti) ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ, ମେ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' (Operation Sindoor) ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ରାଫେଲ୍ ବିମାନର ଭୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ସମସ୍ତ ଏଫ୍-୧୬ (F-16) ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍‌କୁ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଲୁଚାଇ ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।

ରାଫେଲର 'ମିଟିଓର୍ ମିସାଇଲ୍' ଆଗରେ ଫିକା ପଡ଼ିଲା ପାକିସ୍ତାନ

ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଏୟାର୍ କମୋଡୋର୍ ଖାଲିଦ୍ ଚିସ୍ତିଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ନିର୍ମିତ ପାକିସ୍ତାନର ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନରେ ଏଆଇଏମ୍-୧୨୦ ଏଏମ୍‌ଆର୍‌ଏଏମ୍ (AIM-120 AMRAAM) ମିସାଇଲ୍ ଲାଗିଛି, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା କେବଳ ୧୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ରାଫେଲ୍ (Rafale) ବିମାନରେ ଥିବା ମିଟିଓର୍ ମିସାଇଲ୍ (Meteor Missile) ର କ୍ଷମତା ୧୨୦ ରୁ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାର ୬୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ 'ନୋ ଏସ୍କେପ୍ ଜୋନ୍' ରହିଛି। ବିୟଣ୍ଡ-ଭିଜୁଆଲ୍-ରେଞ୍ଜ୍ (BVR) ରେ ରାଫେଲର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ କ୍ଷମତା କାରଣରୁ, ଆକାଶରେ ରାଫେଲ୍ ସହିତ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତା। ତେଣୁ, ପାକିସ୍ତାନୀ କମାଣ୍ଡରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିପଦରେ ନପକାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।

କଣ ଥିଲା ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର?

ଗତ ମେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ପହଲଗାମରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଭାରତୀୟ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ପାକିସ୍ତାନର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଶିବିର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକୁ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅପରେସନ୍ ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସଠିକ୍ ଏୟାର୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରି ପାକିସ୍ତାନର ଜାକୋବାବାଦ ଭଳି ଏୟାରବେସ୍, ସେନା କ୍ୟାମ୍ପ୍, ଏବଂ ରାଡାର୍ ସିଷ୍ଟମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଲା, ଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଥିବା ଅନେକ ପାକିସ୍ତାନୀ ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନକୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ବାହିନୀ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।

ବାୟୁସେନାର ଅପୂର୍ବ ପରାକ୍ରମ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଅସହାୟତା

ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି କେତେ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାହିନୀର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏଫ୍-୧୬, ରାଫେଲର ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ଦକ୍ଷତା ସାମ୍ନାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ନିଜ ଏଫ୍-୧୬ ଫ୍ଲିଟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀରେ ଲୁଚାଇ ରଖିବା ଛଡ଼ା ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନଥିଲା।

ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ଆଧୁନିକ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ପକ୍ଷରୁ ବଡ଼ ସୁପାରିସ କରାଯାଇଛି। ଦେଶର ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଗବେଷଣା ଏବଂ ଉନ୍ନୟନ ସଂଗଠନ (DRDO) ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ କମିଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏହି ବଜେଟ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ହାଇପରସୋନିକ୍ ମିସାଇଲ୍, ସୁପରସୋନିକ୍ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ଭଳି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ବିକାଶରେ ବିନିଯୋଗ ହେବ।

ଭବିଷ୍ୟତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ସଂସଦୀୟ କମିଟି ନିଜ ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଦଳୁଥିବା ବେଳେ DRDO ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ସାମରିକ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ କରୁଛି। ତେଣୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳର ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଠିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଗୁଡ଼ିକ ବିନା ବାଧାରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଆଗେଇ ପାରିବ।

ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ଏବଂ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ଅସ୍ତ୍ର

ପ୍ୟାନେଲ୍ ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ନିଜର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ଆଡଭାନ୍ସଡ୍ ମିଡିୟମ୍ କମ୍ବାଟ୍ ଏୟାରକ୍ରାଫ୍ଟ (AMCA) ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ଉପରେ କାମ କରୁଛି। ଏହା ସହିତ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଲଢୁଆ ବିମାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି, ଯାହାକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନେଟୱର୍କ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ହେବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାମରିକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସହ ସହଜରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିବ। ଏଥିସହ ସୁପରସୋନିକ୍ ଗ୍ଲାଇଡ୍ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ଉପରେ କମିଟି ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଆରୋପ କରିଛି। ଏହି ମିସାଇଲ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ସୁପରସୋନିକ୍ ଏବଂ ହାଇପରସୋନିକ୍ ବେଗରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରିବା ସହ ଅତି ସହଜରେ ଶତ୍ରୁ ଘାଟିରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥାନ୍ତି।

ଭାରତର ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତି ହେବ ସୁଦୃଢ଼

ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତ ନିଜର ରଣନୀତିକ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଆଧୁନିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ହାସଲ କରିବା ସହ ପାକିସ୍ତାନ ଓ ଚୀନ୍ ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସାମରିକ ଆହ୍ୱାନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତି କରାଯାଉଛି। DRDO ଇତିମଧ୍ୟରେ ହାଇପରସୋନିକ୍ ଯାନ ଏବଂ କ୍ରୁଜ୍ ମିସାଇଲର ବିକାଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଛି, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଏକ ନୂଆ ଦିଗ ଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାହିନୀ ନିଜର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଦିଗରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଯାଉଛି। ନିକଟରେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମିସାଇଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ 'ନୋଟିସ୍ ଟୁ ଏୟାରମେନ୍' (NOTAM) ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଜ୍ଞପ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟସୀମା ପାଇଁ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଏକ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳକୁ 'ବିପଦ ଜୋନ୍' ବା ଡେଞ୍ଜର ଜୋନ୍ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।

ଅଗ୍ନି ସିରିଜ୍ କିମ୍ବା K-4 SLBM ର ସମ୍ଭାବନା

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଆଗାମୀ ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ମିସାଇଲ୍ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ ହୋଇପାରେ। ବିଶେଷକରି, ଦୀର୍ଘ ଦୂରଗାମୀ ଅଗ୍ନି (Agni) ସିରିଜ୍ କିମ୍ବା ବୁଡ଼ାଜାହାଜରୁ ଉତକ୍ଷେପଣ କରାଯାଇପାରୁଥିବା ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ ମିସାଇଲ୍ K-4 SLBM ର ପରୀକ୍ଷଣ ହେବାର ପ୍ରବଳ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଭାରତର ପରମାଣୁ ଟ୍ରାଏଡ୍ ବା ତ୍ରିସ୍ତରୀୟ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତାରେ କେ-୪ (K-4) ମିସାଇଲ୍ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସ୍ତ୍ର, ଯାହାକି ଅରିହନ୍ତ-କ୍ଲାସ୍ (Arihant-class) ବୁଡ଼ାଜାହାଜରେ ମୁତୟନ ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।

'NOTAM' କ'ଣ ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଜାରି ହୁଏ?

NOTAM ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି 'ନୋଟିସ୍ ଟୁ ଏୟାରମେନ୍' କିମ୍ବା 'ନୋଟିସ୍ ଟୁ ଏୟାର ମିଶନ୍'। ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଦେଶ ବଡ଼ ଧରଣର ସାମରିକ ଅଭ୍ୟାସ, ମିସାଇଲ୍ ପରୀକ୍ଷଣ କିମ୍ବା ଡ୍ରୋନ୍ ଉଡ଼ାଣ କରିଥାଏ, ସେହି ସମୟରେ ବେସାମରିକ ବିମାନ ଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରାଯାଏ। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଯେପରି କୌଣସି ଯାତ୍ରୀବାହୀ ବିମାନ ସେହି ଆକାଶମାର୍ଗ ଦେଇ ନଯାଏ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଢ଼ୁଛି ଭାରତର ଦବଦବା

ଭାରତୀୟ ସେନା ଏବଂ ଡିଆରଡିଓ (DRDO) ଦ୍ୱାରା ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣ ଭାରତର ରଣନୀତିକ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଅଶାନ୍ତି ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୀନ୍ ର ବଢ଼ୁଥିବା ହସ୍ତକ୍ଷେପ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଏହି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବେଶ୍ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ଯଦି ଏହି ପରୀକ୍ଷଣ ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଜଳ, ସ୍ଥଳ ଏବଂ ଆକାଶମାର୍ଗରୁ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷକୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବାରେ ଭାରତ ଆହୁରି ସଶକ୍ତ ହେବ।

ସଂସଦର ମୌସୁମୀ ଅଧିବେଶନରେ ପବ୍ଲିକ୍ ଆକାଉଣ୍ଟସ୍ କମିଟି ବା ଲୋକଲେଖା ସମିତି (PAC) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରିପୋର୍ଟ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସେନାକୁ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଳାବାରୁଦ ଯୋଗାଣ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ୬୨.୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର କ୍ଷତି ଏବଂ 'ଧନୁଷ' ତୋପ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିଳମ୍ବକୁ ନେଇ କମିଟି ଗଭୀର ଉଦ୍‌ବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

'ଧନୁଷ' ତୋପ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବିଳମ୍ବ

କମିଟିର ସଦସ୍ୟ କେ.ସି. ବେଣୁଗୋପାଳ ଏବଂ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ଯାଦବ ଲୋକସଭାରେ ୪୮ତମ ରିପୋର୍ଟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଅପଗ୍ରେଡ୍ ହୋଇଥିବା ୧୫୫ ଏମଏମ/୪୫ କାଲିବର ଗନ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ 'ଧନୁଷ' ଉତ୍ପାଦନରେ ହେଉଥିବା ଅହେତୁକ ବିଳମ୍ବ ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ସେନାର ଆଧୁନିକୀକରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ବିଳମ୍ବର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ୁଥିବା ନେଇ କମିଟି ଚିନ୍ତା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛି।

ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଳାବାରୁଦ ପାଇଁ ୬୨.୧୦ କୋଟି କ୍ଷତି

କମିଟିର ୪୯ତମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓଡ଼ିଶାର ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲା ସ୍ଥିତ ଅର୍ଡନାନ୍ସ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି, ବଡ଼ମାଲ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତୀୟ ସେନାକୁ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗୋଳାବାରୁଦ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ଏହି ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋଳାବାରୁଦକୁ ବଦଳାଇବା କାରଣରୁ ରାଜକୋଷକୁ ୬୨.୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିପୁଳ କ୍ଷତି ସହିବାକୁ ପଡ଼ିଛି।

ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଫସେଟ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ୫୦ତମ ରିପୋର୍ଟରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅଫସେଟ୍ ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଅଡିଟ୍ ପାରାଗ୍ରାଫ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସଠିକ୍ ସମୟରେ 'ଆକ୍ସନ୍ ଟେକନ୍ ନୋଟସ୍' ବା କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ ନକରିବା ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ନେଇ ପିଏସି ତାର ୫୧ତମ ରିପୋର୍ଟରେ ବିଭାଗର କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଉପରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛି। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧତା ବଜାୟ ରଖିବା ଉପରେ କମିଟି ଜୋର ଦେଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ସାମୁଦ୍ରିକ ଶକ୍ତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି। ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ ହେଲା INS ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି । ଆଜି ବିଶାଖାପାଟଣା ନାଭାଲ୍ ଡକ୍‌ୟାର୍ଡ ଠାରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜନାଥ ସିଂହ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି (INS Mahendragiri) କୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ହେଉଛି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ (Project 17A) ଅଧୀନରେ ଥିବା ଷଷ୍ଠ ସ୍ୱଦେଶୀ ଷ୍ଟିଲ୍‌ଥ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ ଏବଂ ମାଜାଗନ୍ ଡକ୍ ସିପବିଲ୍ଡର୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (MDL) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଚତୁର୍ଥ ଯୁଦ୍ଧପୋତ। ଏଥିରେ ୭୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱଦେଶୀ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଭାରତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରୁଛି। ଏହି ଅବସରରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ସିଂହ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶକୁ "ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଏରୋସ୍ପେସ୍ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ ନୂତନ ପାୱାରହାଉସ୍" ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ସେ ନୌସେନା କର୍ମଚାରୀ ଓ ଜାହାଜ ନିର୍ମାଣକାରୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଅବଦାନ ପାଇଁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ।

ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଆକାଶ, ସମୁଦ୍ର ଏବଂ ପାଣି ଭିତରୁ ଆସୁଥିବା ବିପଦର ମୁକାବିଲା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ଏହାକୁ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଭୂପୃଷ୍ଠକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭେଦ କରିପାରୁଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବ୍ରହ୍ମୋସ (BrahMos) କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଜ୍ଜିତ କରାଯାଇପାରିବ। ଶ୍ରୀ ସିଂହ ଜାହାଜର କ୍ରେଷ୍ଟ ବା ପ୍ରତୀକ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ଉପରେ ଏକ ଛଞ୍ଚାଣ (Goshawk) ବସିଥିବାର ଚିତ୍ର ରହିଛି। ଏହା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦୃଷ୍ଟି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ, ଯାହାକି ଆଧୁନିକ ନୌସେନା କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧପୋତଟି ଏବେ ନୌସେନାର ଇଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ ଫ୍ଲିଟ୍ (Eastern Fleet) ରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି।

ନୌସେନା ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ କ୍ରିଷ୍ଣା ସ୍ୱାମୀନାଥନ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ୧୭ଏ ଅଧୀନରେ ନିର୍ମିତ ହେବାକୁ ଥିବା ସାତୋଟି ଯୁଦ୍ଧପୋତ ମଧ୍ୟରୁ ଆଇଏନଏସ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ହେଉଛି ଷଷ୍ଠ ଯୁଦ୍ଧପୋତ। ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହାସିକ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି ପର୍ବତ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି। ଏହା ୧୯୭୨ ରୁ ୨୦୧୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶର ସେବା କରିଥିବା ନୀଳଗିରି-କ୍ଲାସ୍ ଫ୍ରିଗେଟ୍ (Nilgiri-class) ର ଐତିହ୍ୟକୁ ବଜାୟ ରଖିଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧର ରୂପରେଖ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିବାକୁ ଯାଉଛି। ଭବିଷ୍ୟତର ଏହି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା (IAF) ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ (6th Generation Fighter Jets) ସନ୍ଧାନରେ ଲାଗିପଡ଼ିଛି। ନିକଟରେ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦିଗରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଭାଗୀଦାରୀ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରେ ସାମିଲ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ବହୁତ ଆଗୁଆ ହୋଇପାରିବ।

ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ବିଶେଷତ୍ୱ

ଏହି ନୂତନ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ବିମାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କମାଣ୍ଡ ନୋଡ୍ (Command Node) ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏଥିରେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI), ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଷ୍ଟେଲ୍‌ଥ (Stealth) ଜ୍ଞାନକୌଶଳ, ଡେଟା ଫ୍ୟୁଜନ୍ ଏବଂ ମାନବଯୁକ୍ତ ଓ ମାନବବିହୀନ ଟିମ୍ (Manned-Unmanned Teaming) ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିବ। ଅର୍ଥାତ୍ ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ସହିତ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ଡ୍ରୋନ୍ ମଧ୍ୟ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରି ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିପାରିବେ। ଏହାସହ ଲମ୍ବା ଦୂରତାର ସଠିକ୍ ଆକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଇଞ୍ଜିନ୍ ବା ପ୍ରୋପଲସନ୍ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ଆକର୍ଷଣ ହେବ।

ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସର ପ୍ରସ୍ତାବ

ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱରେ ଆମେରିକାର ଏଫ୍-୪୭ (F-47) ଏବଂ ଚୀନର ଜେ-୩୬ (J-36) ଓ ଜେ-୫୦ (J-50) ଭଳି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଉପରେ କାମ ଦ୍ରୁତଗତିରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛି। ଇଉରୋପରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ବଡ଼ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ- ବ୍ରିଟେନ୍-ଇଟାଲୀ-ଜାପାନର ଗ୍ଲୋବାଲ କମ୍ବ୍ୟାଟ୍ ଏୟାର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ (GCAP) ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ-ଜର୍ମାନୀ-ସ୍ପେନ୍ ନେତୃତ୍ୱରେ ଫ୍ୟୁଚର୍ କମ୍ବ୍ୟାଟ୍ ଏୟାର ସିଷ୍ଟମ୍ (FCAS) ରହିଥିଲା। ତେବେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମତଭେଦ କାରଣରୁ ଏହି FCAS ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଘେରରେ ପଡ଼ିଛି। ଏହି ସୁଯୋଗରେ ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବେ ଷଷ୍ଠ ପିଢ଼ିର ଯୁଦ୍ଧବିମାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ସହିତ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିବାର ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଭାରତ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ

ଯଦି ଫ୍ରାନ୍ସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶ ସହିତ ଭାରତର ଏହି ସହଭାଗିତା ସଫଳ ହୁଏ, ତେବେ ଏହା ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିଜର ପଞ୍ଚମ ପିଢ଼ିର ବିମାନ ଏଏମସିଏ (AMCA - Advanced Medium Combat Aircraft) ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହି ନୂଆ ମିଳିତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଶିଳ୍ପକୁ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମିଳିବ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଭବିଷ୍ୟତର ଆଧୁନିକ ବାୟୁ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଶ ନୂତନ ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ। ବିଶେଷକରି, ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ବିପକ୍ଷରେ ରଣନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଭାରତ ନିଜର ଦବଦବା ବଜାୟ ରଖିପାରିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ୍ ଧୀରଜ ସେଠ୍‌ ନୂଆ ସ୍ଥଳସେନା ମୁଖ୍ୟ । ଜେନେରାଲ୍ ଉପେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ବିବେଦୀଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଲେ ଧୀରଜ ସେଠ୍‌ । ଜୁନ୍ ୩୦ରୁ ୨୦୨୮ ଅଗଷ୍ଟ ୩୧ ଯାଏଁ ସ୍ଥଳସେନା ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେଲେ ଧୀରଜ ସେଠ୍ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ସେନାର ଉପ-ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଉଥିଲେ। ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଆର୍ମଡ୍ କର୍ପସ ଅଫିସର ଭାବେ ତାଙ୍କର ୩୯ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଦୀର୍ଘ ସାମରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିଛି।

ଖଡକୱାସଲା ସ୍ଥିତ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏକାଡେମୀରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ୧୯୮୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ତାଙ୍କୁ ଆର୍ମଡ୍ କର୍ପସରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧୀ ଅପରେସନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମରୁଭୂମି ଅପରେସନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥିତିରେ ସେ ସଫଳତାର ସହ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି। ସେ ଏକ ଆର୍ମଡ୍ ରେଜିମେଣ୍ଟ, ବ୍ରିଗେଡ୍ ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧୀ ଫୋର୍ସର ମଧ୍ୟ କମାଣ୍ଡ୍ କରିଛନ୍ତି।

ଜଣେ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ୍ ଭାବରେ ସେ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର କର୍ପସର ନେତୃତ୍ୱ ନେବା ସହ ଦିଲ୍ଲୀ ଏରିଆର ଜେନେରାଲ୍ ଅଫିସର କମାଣ୍ଡିଂ (GOC) ଭାବେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ସେ ସାଉଥ୍ ୱେଷ୍ଟର୍ଣ୍ଣ କମାଣ୍ଡ ଏବଂ ସଦର୍ଣ୍ଣ କମାଣ୍ଡ - ଏହିପରି ଦୁଇଟି ଅପରେସନାଲ୍ କମାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ରହିବାରେ ଅଳ୍ପ କିଛି ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆଙ୍ଗୋଲାରେ ଜାତିସଂଘର ମିଶନରେ ଅପରେସନ୍ ଅଫିସର ଏବଂ ସେନା ମୁଖ୍ୟାଳୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରଣନୀତିକ ପଦବୀରେ ସେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି। ସେନାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଯୋଗଦାନ ରହିଛି।

ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ୍ ସେଠ୍ ଜୁନିଅର କମାଣ୍ଡ କୋର୍ସରେ ଟପ୍ପର ହେବା ସହ ଡିଫେନ୍ସ ସର୍ଭିସେସ୍ ଷ୍ଟାଫ୍ କଲେଜରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଛାତ୍ର ଅଫିସର ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ। ସେ ପ୍ୟାରିସ୍ ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଡିଫେନ୍ସ କଲେଜ (NDC)ରେ ଉଚ୍ଚତର ତାଲିମ ମଧ୍ୟ ଶେଷ କରିଛନ୍ତି। ଗତ ୧ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୬ ରେ ସେ ସେନାର ଉପ-ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ସୁରକ୍ଷା ଆହ୍ୱାନ ଏବଂ ସେନାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାରି ରହିଥିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମୟରେ ସେନାଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ତାଙ୍କର ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ବେଶ୍ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଭାରତର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା। ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ବିକାଶ ସଂଗଠନ (DRDO) ଗୁରୁବାର ଦିନ ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ 'ନେତ୍ର ଏୟାରବର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଲି ୱାର୍ଣ୍ଣିଂ ଆଣ୍ଡ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍' (Netra AEW&C) ସିଷ୍ଟମକୁ ଫାଇନାଲ୍ ଅପରେସନାଲ୍ କ୍ଲିୟରାନ୍ସ ବା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ମଞ୍ଜୁରୀ (FOC) ପ୍ରଦାନ କରିଛି। ଏହି ମଞ୍ଜୁରୀ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ନିରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷମତାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ।

ବେଙ୍ଗାଲୁରୁସ୍ଥିତ 'ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ଏୟାରବର୍ଣ୍ଣ ସିଷ୍ଟମ୍ସ' (CABS) ଠାରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହି ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ବାୟୁସେନାର ଡେପୁଟି ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଏୟାର୍ ଷ୍ଟାଫ୍, ଏୟାର ମାର୍ଶଲ ଅବଧେଶ କୁମାର ଭାରତୀ ଏହି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏହି ସଫଳତା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, "ଏହା କେବଳ ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସଫଳତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଗଠନ ଦିଗରେ ବାୟୁସେନା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସହଭାଗିତାର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ।"

ଭାରତର ଆକାଶର ଆଖି

ନେତ୍ର (AEW&C) ସିଷ୍ଟମକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଭାରତର 'ଆକାଶର ଆଖି' ବା 'Eye in the Sky' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏହା ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ରାଡାର୍ ଏବଂ ସେନ୍ସରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର ବିମାନ, ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ବହୁ ଦୂରରୁ ଠାବ କରିପାରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ବାୟୁସେନାକୁ ରିଅଲ-ଟାଇମ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ, ସର୍ଭେଲାନ୍ସ ଏବଂ ମିଲିଟାରୀ ଅପରେସନ୍‌ରେ ବିଶେଷ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ। ଭୂମିସ୍ଥିତ ରାଡାର ଗୁଡ଼ିକ ଯେଉଁ ସବୁ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ନେତ୍ର ଏହାର ସହଜ ସମାଧାନ କରିଥାଏ।

ଯୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି କ୍ଷମତା

ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ପାଖରେ ୩ଟି ନେତ୍ର ମାର୍କ-୧ ସିଷ୍ଟମ୍ ରହିଛି ଯାହାକୁ ଏମ୍ବ୍ରାଏର ଇଆରଜେ-୧୪୫ (Embraer ERJ‑145) ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଉପରେ ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ବାୟୁସେନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରମାଣିତ କରିସାରିଛି। ୨୦୧୯ର ବାଲାକୋଟ୍ ଏୟାରଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍, ୨୦୨୦ର ଭାରତ-ଚୀନ୍ ସୀମା ବିବାଦ ଏବଂ ୨୦୨୫ର ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୁର ସମୟରେ ଏହା ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ଦୀର୍ଘ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ବ୍ୟବହାର ହେବା ପରେ, ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମଞ୍ଜୁରୀ (FOC) ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରସ୍ତୁତିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ଆରବ ସାଗରରେ ନିଜର ଯୁଦ୍ଧ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ମୁତୟନ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ନିରାପତ୍ତା ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସୂତ୍ରରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା

ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗରେ ସୁରକ୍ଷା ବଜାୟ ରଖିବା ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ଫେରିନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୌସେନା ପକ୍ଷରୁ ସତର୍କତା କମ୍ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଅପରେସନ୍ ସଂକଳ୍ପ (Operation Sankalp) ଅଧୀନରେ ନୌସେନାର କର୍ମଚାରୀମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ନିରନ୍ତର ପାଟ୍ରୋଲିଂ ଜାରି ରଖିବେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ପତାକାବାହୀ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବେ।

ଇରାନ-ଆମେରିକା ଯୁଦ୍ଧବିରାମର ପ୍ରଭାବ

ନିକଟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପରେ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ତିକ୍ତତା କିଛି ମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ତେବେ ଅତୀତର ଘଟଣାବଳୀକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ନିଜର ଆମଦାନୀ-ରପ୍ତାନି ଏବଂ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଆଞ୍ଚ ଆସିବାକୁ ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନୁହେଁ। ଭାରତର ଅଧିକାଂଶ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଦେଇ ହେଉଥିବାରୁ, ହୋର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୌସେନାର ଦୃଢ଼ ଉପସ୍ଥିତି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟରେ କୌଣସି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ସୀମାର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହାସିମାରା ଏୟାରବେସ୍ ଏବଂ କଲାଇକୁଣ୍ଡା ଏୟାରବେସ୍ ପାଇଁ ଜମି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର କୌଣସି ବି ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ସେନା ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବ।

ବାୟୁସେନା ଘାଟିର ହେବ ବିକାଶ

ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶୁଭେନ୍ଦୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହାସିମାରା ଏୟାରବେସ୍‌କୁ ୨୫ ଏକର ଏବଂ କଲାଇକୁଣ୍ଡା ଏୟାରବେସ୍‌କୁ ୩୭ ଏକର ଜମି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜମିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏୟାରବେସ୍‌ର ବୁନିୟାଦୀ ଢାଞ୍ଚାର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯିବ। ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଏୟାରବେସ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାରୁ ଏହାର ବିସ୍ତାର ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।

ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି ରାଫେଲ୍ ଓ S-400 ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଦୁଇ ଏୟାରବେସ୍‌ରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ଫ୍ରାନ୍ସରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ଋଷିଆର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା S-400 ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଖୋଇ (Su-30 MKI) ଏଠାରେ ମୁତୟନ ରହିଛନ୍ତି। ନୂତନ ଜମି ମିଳିବା ପରେ ଏହି ସବୁ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ଆହୁରି ସୁବିଧାଜନକ ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ସୀମା ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବ।