ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜିର ଦୁନିଆରେ, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି। ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ, ୟୁପିଆଇ ଏବଂ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ କାରବାର ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜ କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ସାଇବର ଠକେଇର ବିପଦ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। କେତେକ ସମୟରେ ଏକ ଛୋଟ ଅସାବଧାନତା କିମ୍ବା ଏକ ଭୁଲ କ୍ଲିକ୍ କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷର ସଞ୍ଚୟକୁ ନଷ୍ଟ କରିପାରେ। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସାଇବର ବୀମା ଏକ ଦୃଢ଼ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ଭାବରେ ଉଭା ହେଉଛି।

ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଠକେଇ ମାମଲା ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଇଣ୍ଟରନେଟର ସହଜ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ସଚେତନତାର ଅଭାବର ସୁଯୋଗ ନେଇ, ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଫିସିଂ କଲ୍, ନକଲି ଲିଙ୍କ୍, ଓଟିପି ଠକେଇ ଏବଂ ୟୁପିଆଇI ଠକେଇ ମାଧ୍ୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରୁଛନ୍ତି। ଅନେକ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କର କଠିନ ଅର୍ଜିତ ଟଙ୍କା ହରାଇଛନ୍ତି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସାଇବର ବୀମା ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତିପୂରଣର ନିଶ୍ଚିତତା ପ୍ରଦାନ କରେ। 

ଏହି ନୀତି  ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଆପଣ ୟୁପିଆଇ ଠକେଇ, ଡେବିଟ୍ କିମ୍ବା କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଠକେଇ, ଫିସିଂ ଇ-ମେଲ୍, ଅନଲାଇନ୍ ହ୍ୟାକିଂ କିମ୍ବା ଆଇଡି ଚୋରିର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବୀମା କମ୍ପାନୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ ହୋଇଥିବା କ୍ଷତି ପାଇଁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେଇଥାଏ। କିଛି ପଲିସିରେ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଏବଂ ଡାଟା ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଭଳି ସେବା ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା କେବଳ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ବାଲାନ୍ସକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ ନାହିଁ ବରଂ ଡିଜିଟାଲ କାରବାରରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଦେଶରେ ୟୁପିଆଇ ଏବଂ ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ଡିଜିଟାଲ ପେମେଣ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି। ସୁବିଧା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବେଳେ ଠକେଇ ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ​​ହୋଇଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ, କେବଳ ସତର୍କତା ନୁହେଁ ବରଂ ଅତିରିକ୍ତ ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଯାଇଛି। ଆର୍ଥିକ ପରାମର୍ଶଦାତାମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନ ବୀମା ଯେପରି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ, ସେହିପରି ଡିଜିଟାଲ ଯୁଗରେ ସାଇବର ବୀମା ମଧ୍ୟ ଅତି ଜରୁରୀ ହୋଇପଡୁଛି। ଏହା କେବଳ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ଏହି ଯୁଗରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସାଇବର ବୀମା ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ପଦକ୍ଷେପ ଯାହା ଆପଣଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମର ଅର୍ଥକୁ ଅନଲାଇନ୍ ଠକେଇରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ କୌଣସି ଚିନ୍ତା ବିନା ଡିଜିଟାଲ କାରବାର କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଗ୍ରାହକ ସୁରକ୍ଷା ନିୟମରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇ, ମିସ୍-ସେଲିଂ ଏବଂ ଋଣ ଆଦାୟକାରୀଙ୍କ ଜୁଲମରୁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ନୂଆ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ, ଛୋଟ ଧରଣର ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷତିପୂରଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।

କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇଁ ନୂଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଠକେଇ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥରାଶିର ୮୫% କିମ୍ବା ୨୫,୦୦୦ ଟଙ୍କା (ଯେଉଁଟି କମ୍ ଥିବ) କ୍ଷତିପୂରଣ ଆକାରରେ ମିଳିବ। ଏହି ସୁବିଧା ଜଣେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଜୀବନରେ କେବଳ ଥରେ ମିଳିବ। ଏପରିକି ଯେଉଁ ଗ୍ରାହକମାନେ ନିଜର OTP ସେୟାର କରି ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଲାଭ ପାଇପାରିବେ। RBI ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଠକେଇର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ RBI ୭୦% ଅର୍ଥ ଭରଣା କରିବ ଏବଂ ବାକି ୩୦% ବ୍ୟାଙ୍କ ଓ ଗ୍ରାହକ ସମାନ ଭାବେ ବହନ କରିବେ।

ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି ଏବଂ ଋଣ ଆଦାୟ

ଡିଜିଟାଲ ଠକେଇ ବ୍ୟତୀତ, ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଥିକ ଦ୍ରବ୍ୟର ଭୁଲ ବିକ୍ରି ବା 'ମିସ୍-ସେଲିଂ' (Mis-selling) ରୋକିବାକୁ ମଧ୍ୟ କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଉଛି। ବ୍ୟାଙ୍କ କାଉଣ୍ଟରରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଥାର୍ଡ-ପାର୍ଟି ପ୍ରଡକ୍ଟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ହେବା ଜରୁରୀ। ଏହା ସହିତ ଋଣ ଆଦାୟ ପାଇଁ ନିୟୋଜିତ ଏଜେଣ୍ଟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକକ ନିୟମାବଳୀ ପ୍ରଣୟନ କରାଯିବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଅଯଥା ହয়রାଣ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଖୁବଶୀଘ୍ର ଡ୍ରାଫ୍ଟ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ଜାରି କରାଯିବ।