ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ ଇନଷ୍ଟାଣ୍ଟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp) ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଖବର । ଆଗାମୀ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୮, ୨୦୨୬ ଠାରୁ କୋଟି କୋଟି ପୁରୁଣା ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନରେ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେବ । ମେଟା (Meta) ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଏବଂ ନୂଆ ଫିଚର ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ।

କେଉଁ ଫୋନରେ ବନ୍ଦ ହେବ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ୬.୦ (Android 6.0) ରୁ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ଚାଲୁଛି, ସେମାନେ ଆଉ ଏହି ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ୫.୦ (Android 5.0) ଏବଂ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ୫.୧ (Android 5.1) ଭର୍ସନରେ ଚାଲୁଥିବା ଡିଭାଇସ୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ ଆସନ୍ତା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୮ ତାରିଖ ପରେ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ । ତେବେ, ଆଇଓଏସ (iOS 15.1) କିମ୍ବା ତା'ଠାରୁ ନୂଆ ଅପଡେଟ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଆଇଫୋନ୍ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ଉପରେ ଏହାର କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ।

କାହିଁକି ନିଆଗଲା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି?

ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ସମୟ ସମୟରେ ନିଜର ନିରାପତ୍ତା (Security), ଭିଡିଓ କଲିଂ, ଏଣ୍ଡ୍-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ୍ ଏନକ୍ରିପସନ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନୂଆ ଫିଚରଗୁଡ଼ିକୁ ଅପଡେଟ୍ କରିଥାଏ । ପୁରୁଣା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌ର ହାର୍ଡୱେର୍ ଏବଂ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଏହି ଆଧୁନିକ ଫିଚରଗୁଡ଼ିକୁ ସପୋର୍ଟ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ । ତେଣୁ, ଆପ୍‌ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମତା ଏବଂ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଡାଟା ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କମ୍ପାନୀ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରୁ ସପୋର୍ଟ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରୁଛି । ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରାୟ ୩ ନିୟୁତ (3 million) ବ୍ୟବହାରକାରୀ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି ।

ୟୁଜର୍ସ ଏବେ କ'ଣ କରିବେ?

ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାକୁ ଥିବା ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ଆପ୍ ଖୋଲିବା ମାତ୍ରେ ଏକ ଆଲର୍ଟ ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଦିଆଯାଉଛି । ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ଫୋନ୍ ବହୁତ ପୁରୁଣା, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ନିଜର ଜରୁରୀ ଚାଟ୍ ଏବଂ ମିଡିଆ ଫାଇଲ୍‌କୁ ଗୁଗୁଲ୍ ଡ୍ରାଇଭ୍ (Google Drive) କିମ୍ବା ଲୋକାଲ୍ ଷ୍ଟୋରେଜ୍‌ରେ ବ୍ୟାକଅପ୍ ନେଇଯାଆନ୍ତୁ । ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ସେବା ଅବ୍ୟାହତ ରଖିବା ପାଇଁ ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ନିଜ ଫୋନ୍‌ର ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ କିମ୍ବା ଏକ ନୂଆ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।

ଆମେରିକା ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରମୁଖ ଆଇଟି କମ୍ପାନୀ ଓରାକଲ୍ (Oracle) ପକ୍ଷରୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଛଟେଇ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି। ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଥିବା ନୂତନ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କମ୍ପାନୀ ନିଜର ମୋଟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୦,୦୦୦ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ବାହାର କରିଦେଇଛି। ଏହି ଛଟେଇର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ଉପରେ ପଡ଼ିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ ଭାରତୀୟ କର୍ମଚାରୀ ନିଜର ଚାକିରି ହରାଇଛନ୍ତି। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ଆଗାମୀ ଗୋଟିଏ ମାସ ମଧ୍ୟରେ କମ୍ପାନୀ ଆହୁରି ଅନେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଛଟେଇ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ବିନା ସୂଚନାରେ ଗଲା ଚାକିରି

ପ୍ରଭାବିତ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଆଗୁଆ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇନଥିଲା। ଭାରତୀୟ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସକାଳ ପ୍ରାୟ ୬ଟା ସମୟରେ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଇ-ମେଲ୍ ଆସିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ସେମାନଙ୍କ ଚାକିରି ଯାଇଥିବା ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ସହ ତୁରନ୍ତ କମ୍ପାନୀର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସିଷ୍ଟମରୁ ସେମାନଙ୍କ ଲଗ୍-ଇନ୍ ଆକ୍ସେସ୍ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏଚଆର (HR) କିମ୍ବା ମ୍ୟାନେଜରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନଥାଇ ହଠାତ୍ ନିଆଯାଇଥିବା ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ବର୍ତ୍ତମାନ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆତଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

କାହିଁକି ହେଉଛି ଛଟେଇ?

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (AI) ଏବଂ କ୍ଲାଉଡ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ କ୍ଷେତ୍ରରେ କମ୍ପାନୀ ନିଜର ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବାରୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କାଟ୍ କରିବାକୁ ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ସଂଗଠନର ପୁନର୍ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଏହି ଛଟେଇ କରାଯାଉଥିବା କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ମେଲ୍‌ରେ କୁହାଯାଇଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଭାରତରେ ଓରାକଲ୍‌ର ମୋଟ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୩୦,୦୦୦ ରହିଥିବାବେଳେ ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୧୨,୦୦୦ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ବାହାର କରିଦିଆଯିବା ଭାରତୀୟ ଆଇଟି ସେକ୍ଟର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ସଦୃଶ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ପ୍ରଭାବିତ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷତିପୂରଣ (Severance Package) ପ୍ରଦାନ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି, ତଥାପି ଆଗକୁ ଆସିବାକୁ ଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଛଟେଇକୁ ନେଇ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଲାଗିରହିଛି।

ଆପଲ୍ (Apple) ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ସ୍ମାର୍ଟୱାଚ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଖବର। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି CERT-In (Indian Computer Emergency Response Team) ପକ୍ଷରୁ ଆପଲ୍ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଆଇଫୋନ୍, ଆଇପ୍ୟାଡ୍, ମ୍ୟାକ୍ ଏବଂ ଆପଲ୍ ୱାଚରେ ଥିବା କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ତ୍ରୁଟିକୁ ନେଇ ଏହି ହାଇ-ସିଭିୟରିଟି (High-Severity) ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ସାଇବର ଆକ୍ରମଣରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଡିଭାଇସକୁ ଲାଟେଷ୍ଟ ଭର୍ସନରେ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

କାହିଁକି ଜାରି ହେଲା ଏହି ସତର୍କ ସୂଚନା?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଲ୍ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମର ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟରେ ଏକାଧିକ ସୁରକ୍ଷା ତ୍ରୁଟି (Vulnerabilities) ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ତ୍ରୁଟିର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ହ୍ୟାକର୍ସମାନେ ସହଜରେ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ଡିଭାଇସ୍ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିପାରିବେ। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ରିମୋଟ୍ କୋଡ୍ ଏକ୍ସିକ୍ୟୁସନ୍ ଜରିଆରେ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଅନେକ ମାଲୱେର୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥିବା CERT-In ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

କେଉଁ ସବୁ ଡିଭାଇସ୍ ଉପରେ ରହିଛି ବିପଦ?

କେବଳ ଆଇଫୋନ୍ (iPhone) ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇପ୍ୟାଡ୍ (iPad), ମ୍ୟାକ୍ ଲାପଟପ୍ (Mac), ଆପଲ୍ ୱାଚ୍ (Apple Watch) ଏବଂ ଭିଜନ୍ ପ୍ରୋ (Vision Pro) ଭଳି ଡିଭାଇସରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଛି। ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଣା ସଫ୍ଟୱେର୍ ଭର୍ସନ୍ (ଯେପରିକି ପୁରୁଣା iOS କିମ୍ବା macOS) ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଡିଭାଇସ୍ ଅଧିକ ବିପଦରେ ରହିଛି। ଆପଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ୱେବ୍-ଆଧାରିତ ଆକ୍ରମଣ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ସତର୍କ କରାଯାଇଥିଲା।

କିପରି ରହିବେ ସୁରକ୍ଷିତ?

ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ CERT-In ଏବଂ ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି:

* ସର୍ବପ୍ରଥମେ ନିଜ ଆପଲ୍ ଡିଭାଇସର ସେଟିଂସକୁ ଯାଇ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ (Software Update) ଚେକ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନୂଆ ଭର୍ସନକୁ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ।

* କୌଣସି ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆସିଥିବା ସନ୍ଦେହଜନକ ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅସୁରକ୍ଷିତ ୱେବସାଇଟ୍ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

* କେବଳ ଆପଲ୍ ଆପ୍ ଷ୍ଟୋରରୁ ହିଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜ ଡାଟାକୁ ବ୍ୟାକ୍ଅପ୍ (Backup) ରଖନ୍ତୁ।

ଆପଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଇତିମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ସିକ୍ୟୁରିଟି ପ୍ୟାଚ୍ ଜାରି କରାଯାଇସାରିଛି, ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯଥାଶୀଘ୍ର ଡିଭାଇସ୍ ଅପଡେଟ୍ କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ।

ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ କୋଟି କୋଟି ଆଇଫୋନ୍ (iPhone) ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସାଇବର ବିପଦ ଦେଖାଦେଇଛି। 'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' (DarkSword) ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ପାଇୱେର୍ ବା ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଟେକ୍ ଜାଏଣ୍ଟ ଆପଲ୍ (Apple) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା ଚେତାବନୀ ଜାରି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଫୋନ୍‌ର ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' (DarkSword) ହ୍ୟାକିଂ କ’ଣ?

ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, 'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' ହେଉଛି ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଫାଇଲ୍-ଲେସ୍ ହ୍ୟାକ୍ (Fileless hack)। ଯଦି କୌଣସି ଆଇଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଭୁଲ୍‌ରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ଫୋନ୍‌ରେ ଇନ୍‌ଷ୍ଟଲ୍ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ୟବହାରକାରୀ କିଛି ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଫୋନ୍‌ର କ୍ୟାମେରା, ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍, ମେସେଜ୍, ଲୋକେସନ୍ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ତଥ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହ୍ୟାକର୍‌ମାନଙ୍କ ହାତକୁ ଦେଇଦିଏ। ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିବା ପରେ ଏହା ନିଜର ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣ ଫୋନ୍‌ରୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ରଖିଛି।

ବିପଦରେ କୋଟି କୋଟି ବ୍ୟବହାରକାରୀ

ଗୁଗୁଲ୍ (Google), ଲୁକଆଉଟ୍ (Lookout) ଏବଂ ଆଇଭେରିଫାଇ (iVerify) ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବେ ଏହି ନୂତନ ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍‌କୁ ଠାବ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସାଇବର ଆକ୍ରମଣ ବିଶେଷ କରି ପୁରୁଣା ଆଇଓଏସ୍ (iOS) ଭର୍ସନ, ଯେପରିକି iOS 18 ରୁ 18.7 ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଆଇଫୋନ୍ ଏହି ବିପଦ ଘେରରେ ଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୭ କୋଟି ୟୁଜର୍ସ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଆପଲ୍‌ର କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଓ ସମାଧାନ

ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆପଲ୍ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। କମ୍ପାନୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଫୋନ୍‌କୁ ସର୍ବଶେଷ ତଥା ଲାଟେଷ୍ଟ୍ iOS 26 କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ। ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଣା ଭର୍ସନ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ରହିଛି। ଆପଲ୍ ପୁରୁଣା ଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ (ଯେଉଁଥିରେ iOS 26 ସପୋର୍ଟ କରୁନାହିଁ) ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ୟାଚ୍ ଜାରି କରିଛି। iOS 13 କିମ୍ବା 14 ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ନିଜ ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ତୁରନ୍ତ iOS 15 କିମ୍ବା 16 କୁ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ନିଜକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବେ?

* ତୁରନ୍ତ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ: ନିଜ ଆଇଫୋନ୍‌ର 'Settings > General > Software Update' କୁ ଯାଇ ସର୍ବଶେଷ ଅପଡେଟ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟଲ୍ କରନ୍ତୁ।

* ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ: ଏସ୍‌ଏମ୍‌ଏସ୍ (SMS), ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp) କିମ୍ବା ଇମେଲ୍‌ରେ ଆସୁଥିବା କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ ଆଦୌ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

* ଅଟୋମେଟିକ୍ ଅପଡେଟ୍ (Automatic Updates): ଭବିଷ୍ୟତର ସାଇବର ବିପଦରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ ସେଟିଂରେ ଯାଇ 'Automatic Updates' ଅନ୍ (ON) ରଖନ୍ତୁ।

ଲୋକପ୍ରିୟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ WhatsApp ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଅନେକ ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡୁଛି। କେବଳ ଭାରତରେ ନୁହେଁ, ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ୟୁଜର୍ସ ଏହି ସମସ୍ୟା ଭୋଗୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍‌ରେ ନା ମେସେଜ୍ ଆସୁଛି, ନା ଯାଉଛି। ଏପରିକି ଆପ୍ ହଠାତ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ (କାମ ନକରିବା) ହୋଇଯାଉଥିବା ନେଇ ଅନେକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ହଠାତ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ ହେଉଛି ଆପ୍

ୟୁଜର୍ସଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ନିଜ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଅନେକ ଅସୁବିଧା ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ମେସେଜ୍ ପଠାଇବା କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ ଆପ୍ ଅଟକି ଯାଉଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ରେଡିଟ୍ (Reddit) ରେ ଜଣେ ୟୁଜର୍ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କର ମେସେଜିଂ ଆପ୍ କିଛି ଦିନ ହେବ ସଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରୁନାହିଁ। ମେସେଜ୍ ରିସିଭ୍ କରିବା କିମ୍ବା ସେଣ୍ଡ୍ କରିବା ପରେ ହଠାତ୍ କିଛି ସେକେଣ୍ଡ୍ ପାଇଁ ଆପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଉଛି ବା ଅଟକି ଯାଉଛି।

ଅନ୍ୟ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଏହି ପୋଷ୍ଟ ପରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ WhatsApp ୟୁଜର୍ସ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଅନୁଭୂତି ସେୟାର କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ମାନିଛନ୍ତି। ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ବାରମ୍ବାର କ୍ରାସ୍ କିମ୍ବା ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ବହୁତ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି। ତେବେ, ଏହି ସମସ୍ୟା କାହିଁକି ଉପୁଜିଛି ସେ ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ମିଳିପାରି ନାହିଁ।

ସମସ୍ତ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ଏହି ସମସ୍ୟା

ଧ୍ୟାନ ଦେବାର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଅସୁବିଧା ସମସ୍ତ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ସହ ହେଉନାହିଁ। କେବଳ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏହି ବୈଷୟିକ ତ୍ରୁଟି (Technical Glitch) ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ବି ଆପ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ କରୁଛି କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ଯିବା-ଆସିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି, ତେବେ ଆପ୍‌କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବା କିମ୍ବା ଫୋନ୍ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଦେଶରେ ସାଇବର ଠକେଇ ରୋକିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ ତାରିଖରୁ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp), ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ (Telegram) ଏବଂ ସିଗନାଲ୍ (Signal) ଭଳି ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ‘ସିମ୍ ବାଇଣ୍ଡିଂ’ (SIM Binding) ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ଲାଗୁ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ୟୁଜରମାନେ ମୋବାଇଲରୁ ସିମ୍ କାର୍ଡ କାଢ଼ିଦେଲେ ଆଉ ଏହି ଆପ୍ ଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

କ’ଣ ଏହି ‘ସିମ୍ ବାଇଣ୍ଡିଂ’ ନିୟମ?

ଦୂରସଞ୍ଚାର ବିଭାଗ (DoT)ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ୟୁଜରମାନେ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଫୋନ୍ ନମ୍ବର ବା ସିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବେ, ସେହି ସିମ୍ ମୋବାଇଲ୍ ଡିଭାଇସ୍ ଭିତରେ ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଯଦି ଆପଣ ଫୋନରୁ ସିମ୍ କାଢ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କର ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେବ। ପୂର୍ବରୁ ସିମ୍ କାଢ଼ି କେବଳ ୱାଇ-ଫାଇ (Wi-Fi) ମାଧ୍ୟମରେ ଆପ୍ ଚଲାଇବାର ଯେଉଁ ସୁବିଧା ଥିଲା, ତାହା ଏବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।

ୱେବ୍ ୟୁଜରଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ସର୍ତ୍ତ

କେବଳ ମୋବାଇଲ୍ ନୁହେଁ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବା ଲାପଟପରେ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ୱେବ୍ (WhatsApp Web) ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ବଦଳିଛି। ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଏବେ ପ୍ରତି ୬ ଘଣ୍ଟାରେ ଆପେ ଆପେ ୱେବ୍ ସେସନ୍ ଲଗ୍-ଆଉଟ୍ ହୋଇଯିବ। ୟୁଜରମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କ୍ୟୁଆର୍ କୋଡ୍ (QR Code) ସ୍କାନ୍ କରି ଲଗ୍-ଇନ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସମୟସୀମା ବଢ଼ାଇବାକୁ ମନା କଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ

ଟେଲିକମ୍ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଆପ୍ ନିର୍ମାତାମାନେ ଏହି ନିୟମ ପାଳନ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ମାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଦୂରସଞ୍ଚାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ ଏହାକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସହ କୌଣସି ବୁଝାମଣା କରାଯିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ସୁଦ୍ଧା ସମସ୍ତ କମ୍ପାନୀକୁ ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ହେବ। ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ନକଲି ସିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଠକେଇ କରୁଥିବାରୁ ସରକାର ଏହି କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଇକ୍ରୋବ୍ଲଗିଂ ସାଇଟ୍ ଏକ୍ସ (ପୂର୍ବର ଟ୍ୱିଟର) ସୋମବାର ଦିନ ବଡ଼ ଧରଣର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଫେବୃଆରୀ ୧୬ ତାରିଖରେ ଏହି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଟି ହଠାତ୍ ଡାଉନ୍ ହୋଇଯିବା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତର ଶତାଧିକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ନାହିଁ ନଥିବା ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଲଗଇନ୍ କରିବା ସହ ନୂଆ ପୋଷ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ଫିଡ୍ ରିଫ୍ରେଶ୍ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଆଉଟେଜ୍ ଟ୍ରାକିଂ ୱେବସାଇଟ୍ 'ଡାଉନଡିଟେକ୍ଟର' ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସମସ୍ୟା ବହୁ ସମୟ ଧରି ଜାରି ରହିଥିଲା।

ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଢିଲା ସମସ୍ୟା ଆଜି ସକାଳୁ ଏକ୍ସ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଟାଇମଲାଇନ୍ ଲୋଡ୍ ହେଉନଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ପୋଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା। କେବଳ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଡେସ୍କଟପ୍ ଭର୍ସନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଡାଉନଡିଟେକ୍ଟରର ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଲଗଇନ୍ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ସର୍ଭର କନେକ୍ସନକୁ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଭାବ ଏହି ଆଉଟେଜ୍ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସୀମିତ ନରହି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଥିବା ବେଳେ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ସ୍ପଷ୍ଟିକରଣ ମିଳିନାହିଁ। ସେବା ପୁନଃ ସ୍ୱାଭାବିକ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଅନେକ ଥର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟିର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ନଜିର ରହିଛି।

ଭାରତୀୟ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ବଜାରର ଇତିହାସରେ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର କାହାଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୋଚକ ଏବଂ ଶିକ୍ଷଣୀୟ। ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ସାମସଙ୍ଗ ପରେ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ମୋବାଇଲ୍ ନିର୍ମାତା ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିବା ଏହି କମ୍ପାନୀ, ମାତ୍ର ୪ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ୯୦% ବ୍ୟବସାୟ ହରାଇ ବସିଥିଲା। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କିପରି ଜଣେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରର ଯୁବକ ଏକ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଗଢିଥିଲେ ଏବଂ କେଉଁ କାରଣରୁ ଏହା ହଠାତ୍ ଭୁଶୁଡି ପଡିଲା।

ଏକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରୁ ଆରମ୍ଭ

ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ରାହୁଲ ଶର୍ମା ଏକ ସାଧାରଣ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରରୁ ଆସିଥିଲେ। ଦିଲ୍ଲୀରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ପଢୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ୫୬,୦୦୦ ଟଙ୍କାର ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମାଗିଥିଲେ, ଯାହା ସେତେବେଳେ ଏକ ବଡ଼ କଥା ଥିଲା। ସେ C++ ଶିଖି ସଫ୍ଟୱେୟାର ଏବଂ ହାର୍ଡୱେୟାର ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ନୋକିଆ ପାଇଁ PCO (Public Call Office) ମେସିନ୍‌ର ଉପକରଣ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ନୋକିଆ ଏହି ବ୍ୟବସାୟ ବନ୍ଦ କଲା, ରାହୁଲ ଏକ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ନିଜେ ଟେଲିକମ୍ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଉତ୍ପାଦ ବିକ୍ରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ଜନ୍ମ ଓ ଅଭିନବ ଚିନ୍ତାଧାରା

ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ଲୋକମାନେ ଫୋନ୍ ଚାର୍ଜ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ଭୋଗୁଥିଲେ। ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରାହୁଲ Micromax X1i ନାମକ ଏକ ଫୋନ୍ ତିଆରି କଲେ, ଯାହାର ବ୍ୟାଟେରୀ ଥରେ ଚାର୍ଜ କଲେ ୩୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲୁଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ବିତରକମାନେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମାତ୍ର ୧୦ ଦିନରେ ୧୦,୦୦୦ ଫୋନ୍ ବିକ୍ରି ହୋଇଗଲା। ଏହା ପରେ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ଷ୍ଟାଇଲିସ୍ ‘ବ୍ଲିଙ୍ଗ୍’ ଫୋନ୍ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ‘କ୍ୟାନଭାସ୍’ ସିରିଜ୍ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସକୁ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ କରାଇଥିଲା। କମ୍ପାନୀ ଏତେ ବଡ଼ ହୋଇଗଲା ଯେ ହଲିଉଡ୍ ଷ୍ଟାର୍ ହ୍ୟୁ ଜ୍ୟାକମ୍ୟାନ୍ ଏହାର ବ୍ରାଣ୍ଡ ଆମ୍ବାସାଡର ସାଜିଥିଲେ।

ଜିଓର ଆଗମନ ଓ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସର ପତନ

୨୦୧୬ ମସିହାରେ ରିଲାଏନ୍ସ ଜିଓର ଆଗମନ ଭାରତୀୟ ଟେଲିକମ୍ ଜଗତରେ ଏକ ବିପ୍ଳବ ଆଣିଥିଲା। ଜିଓ 4G ଡାଟା ମାଗଣାରେ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲା, ଯାହା ଫଳରେ ରାତାରାତି 4G ଫୋନ୍‌ର ଚାହିଦା ବଢିଗଲା। କିନ୍ତୁ ସେତେବେଳେ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ପାଖରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର 3G ଫୋନ୍‌ର ଷ୍ଟକ୍ ପଡିରହିଥିଲା, ଯାହା ହଠାତ୍ ଅଦରକାରୀ ହୋଇଗଲା।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚୀନ୍‌ର Oppo, Vivo ଏବଂ Xiaomi ଭଳି କମ୍ପାନୀମାନେ ପୂର୍ବରୁ 4G ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସହ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ। ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ନିକଟରେ ଉନ୍ନତ ଚିପସେଟ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଅଭାବ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପଛରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ୨୦୧୯ ବେଳକୁ ମାଇକ୍ରୋମାକ୍ସ ବଜାରରୁ ପ୍ରାୟ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଗଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ରାହୁଲ ଶର୍ମା କଞ୍ଜ୍ୟୁମର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ବଦଳରେ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟ୍ ବ୍ୟବସାୟରେ ନିଜର ସଫଳତା ବଜାୟ ରଖିଛନ୍ତି।

ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଲଞ୍ଚ ହେବା ନେଇ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ଏବେ ବିରାମ ଲାଗିଛି। ଟେସଲା ଏବଂ ସ୍ପେସ୍‌ଏକ୍ସର ମାଲିକ ଏଲନ ମସ୍କ ଏନେଇ ନିଜର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ରଖିଛନ୍ତି। ସେ ସଫା ସଫା କହିଛନ୍ତି ଯେ କମ୍ପାନୀ ବର୍ତ୍ତମାନ କୌଣସି ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ତିଆରି କରୁନାହିଁ ଏବଂ ଏପରି କୌଣସି ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଚାଲୁନାହିଁ।

ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଲଞ୍ଚ ନେଇ କ’ଣ କହିଲେ ମସ୍କ?

ଗତ କିଛି ଦିନ ହେବ ବଜାରରେ ଏକ ଗୁଜବ ଥିଲା ଯେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ (Starlink) ଏପରି ଏକ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଆଣିପାରେ ଯାହା ସିଧାସଳଖ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସହ ସଂଯୋଗ ହେବ। ମସ୍କଙ୍କ ଏକ ପୁରୁଣା ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପୋଷ୍ଟରୁ ଏହି ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ମସ୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ କମ୍ପାନୀ ପାଖରେ ଏଭଳି କୌଣସି ଆକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ନାହିଁ। ଅର୍ଥାତ୍ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ବ୍ରାଣ୍ଡର କୌଣସି ମୋବାଇଲ୍ ବଜାରକୁ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ନାହିଁ।

କମ୍ପାନୀର ଫୋକସ୍ କେଉଁଠି?

ମସ୍କଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁର୍ଗମ ଏବଂ ନେଟୱାର୍କ ବିହୀନ ଅଞ୍ଚଳରେ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ପହଞ୍ଚାଇବା। କମ୍ପାନୀ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜର ସାଟେଲାଇଟ୍ ନେଟୱାର୍କ ଏବଂ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡ ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକ୍ଚରକୁ ମଜବୁତ କରିବାରେ ବିପୁଳ ନିବେଶ କରୁଛି। ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ନିଜକୁ ଏକ କନେକ୍ଟିଭିଟି ପ୍ରୋଭାଇଡର ଭାବେ ଗଢି ତୋଳୁଛି, ଫୋନ୍ ନିର୍ମାତା ଭାବେ ନୁହେଁ।

ଟି-ମୋବାଇଲ୍ (T-Mobile) ସହ ପାର୍ଟନରସିପ୍ ଏବଂ ଭାରତ ଯୋଜନା

ଯଦିଓ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ନିଜର ଫୋନ୍ ତିଆରି କରୁନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାରେ T-Mobile ସହ ମିଶି ‘ଡାଇରେକ୍ଟ-ଟୁ-ଡିଭାଇସ୍’ ସାଟେଲାଇଟ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ଉପରେ କାମ ଜାରି ରଖିଛି। ଏହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ ପାରମ୍ପରିକ ମୋବାଇଲ୍ ନେଟୱାର୍କ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୟୁଜର୍ସ ଜରୁରୀକାଳୀନ ମେସେଜ୍ ପଠାଇ ପାରିବେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, କମ୍ପାନୀ ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଜୋରସୋରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚଳାଇଛି।

ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ଏହାର ନନ୍-ପ୍ରିମିୟମ୍ (Non-Premium) ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଗୁଗୁଲ୍ Samsung Internet, Brave ଏବଂ Vivaldi ଭଳି ଥାର୍ଡ ପାର୍ଟି ମୋବାଇଲ୍ ବ୍ରାଉଜର୍‌ଗୁଡ଼ିକରେ ‘ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ପ୍ଲେବ୍ୟାକ୍’ (Background Playback) ସୁବିଧାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ବିନା ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍‌ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ରାଉଜର୍ ଜରିଆରେ ମୋବାଇଲ୍ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଅଫ୍ କରି ଗୀତ ଶୁଣି ପାରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏବେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହେବ ନାହିଁ।

ଗୁଗୁଲ୍‌ର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ

ଏହି ନୂତନ ଅପଡେଟ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦେଇ ଗୁଗୁଲ୍ କହିଛି ଯେ, ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ପ୍ଲେବ୍ୟାକ୍ ଫିଚର କେବଳ YouTube Premium ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। କମ୍ପାନୀ ଅନୁଯାୟୀ, କିଛି ବ୍ରାଉଜର୍‌ରେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କାମ କରୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏବେ ସମସ୍ତ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ସମାନତା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଏହି ତ୍ରୁଟିକୁ ସୁଧାରି ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଲା, ଯଦି ଆପଣ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଗ୍ରାହକ ନୁହନ୍ତି, ତେବେ ସ୍କ୍ରିନ୍ ଅଫ୍ କଲେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଆପ୍ ଖୋଲିଲେ ଅଡିଓ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।

ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ

Reddit ଏବଂ X (ପୂର୍ବରୁ Twitter) ରେ ଅନେକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ବ୍ରାଉଜର୍ କ୍ୟାଚ୍ କ୍ଲିୟର୍ କରିବା କିମ୍ବା ପିକ୍ଚର୍-ଇନ୍-ପିକ୍ଚର୍ (PiP) ସେଟିଂ ବଦଳାଇବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସୁବିଧା ପାଇପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ମିଡିଆ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ “MediaOngoingActivity” ନୋଟିଫିକେସନ୍ ଦେଖାଉଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରିମିୟମ୍ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ଗୁଗୁଲ୍ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି।

ଭାରତରେ ୟୁଟ୍ୟୁବ୍ ପ୍ରିମିୟମ୍ ମୂଲ୍ୟ

ଭାରତରେ YouTube Premium ପ୍ଲାନ୍ ମାସିକ ୧୪୯ ଟଙ୍କାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି, ଯେଉଁଥିରେ ବିଜ୍ଞାପନ-ମୁକ୍ତ ଭିଡିଓ ଏବଂ ବ୍ୟାକଗ୍ରାଉଣ୍ଡ୍ ପ୍ଲେ ସୁବିଧା ମିଳିଥାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ପରିବାର ପାଇଁ (୫ ଜଣ ସଦସ୍ୟ) ମାସିକ ପ୍ଲାନ୍ ୨୯୯ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ୨୧୯ ଟଙ୍କା ରହିଛି। ଶସ୍ତା ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ‘ପ୍ରିମିୟମ୍ ଲାଇଟ୍’ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ମାସିକ ୮୯ ଟଙ୍କାରେ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ।

ବର୍ତ୍ତମାନ ସାଇବର ଠକେଇର ଏକ ନୂଆ ତରିକା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି, ଯାହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ମୋବାଇଲକୁ ଟ୍ରାଫିକ ଚାଲାଣ କଟିଥିବା ନେଇ କୌଣସି ମେସେଜ ଆସୁଛି, ତେବେ ସତର୍କ ରୁହନ୍ତୁ। ବିଶେଷକରି +919494831631 ନମ୍ବରରୁ ଆସୁଥିବା ମେସେଜକୁ ନେଇ ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସତର୍କ କରାଇଛନ୍ତି।

କିପରି ହେଉଛି ଠକେଇ?

ଠକମାନେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକ ଏସଏମଏସ (SMS) ପଠାଉଛନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ଗାଡିର ଟ୍ରାଫିକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନ ପାଇଁ ଚାଲାଣ କଟାଯାଇଛି। ଏହି ମେସେଜ ସହିତ ଏକ ସନ୍ଦିଗ୍ଧ ଲିଙ୍କ୍ (Link) ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏହି ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ନକଲି mParivahan ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବାକୁ କୁହାଯାଉଛି। ଏହା ଅସଲି ସରକାରୀ ଆପ୍ ନୁହେଁ ବରଂ ଏକ ମାଲୱେୟାର (Malware)।

ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ତଥ୍ୟ ଚୋରିର ଆଶଙ୍କା

ଏହି ନକଲି ଆପ୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରିବା ମାତ୍ରେ ହ୍ୟାକରମାନେ ଆପଣଙ୍କ ଫୋନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନେଇଯାନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ, କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲିଷ୍ଟ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ OTP ଚୋରି କରିପାରନ୍ତି। ଫଳରେ ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା ଗାଏବ ହେବାର ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବେ କିପରି?

୧. ଅଜଣା ନମ୍ବରରୁ ଆସୁଥିବା ଲିଙ୍କରେ ଭୁଲରେ ମଧ୍ୟ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

୨. ନିଜ ଗାଡିର ଚାଲାଣ ସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅଫିସିଆଲ୍ ୱେବସାଇଟ୍ echallan.parivahan.gov.in ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ।

୩. କୌଣସି ଆପ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରିବା ପାଇଁ କେବଳ Google Play Store କିମ୍ବା Apple App Store ଉପରେ ଭରସା କରନ୍ତୁ।

୪. ଯଦି ଏଭଳି କୌଣସି ଠକେଇର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ୧୯୩୦ ନମ୍ବରରେ କଲ୍ କରି ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ।