ଆମେରିକୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ନାସା (NASA) ର ଐତିହାସିକ ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ (Artemis 2) ମିଶନ ଏବେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରିକ୍ରମା ସାରି ପୃଥିବୀ ଅଭିମୁଖେ ଫେରୁଛି। ତେବେ ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଓରିଅନ୍ (Orion) ମହାକାଶଯାନରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୨୩ ନିୟୁତ ଡଲାର୍ ମୂଲ୍ୟର ସ୍ପେସ୍ ଟଏଲେଟ୍ ବା ଶୌଚାଳୟରେ ବଡ଼ ଧରଣର ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଶୌଚାଳୟର ୱେଷ୍ଟୱାଟର୍ (ବର୍ଜ୍ୟଜଳ) ସିଷ୍ଟମ୍ ଜାମ୍ ହୋଇଯାଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

କାହିଁକି ବନ୍ଦ ହେଲା ଶୌଚାଳୟର ସିଷ୍ଟମ୍?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓରିଅନ୍ ମହାକାଶଯାନର ଶୌଚାଳୟରୁ ପରିସ୍ରାକୁ ମହାକାଶକୁ ନିଷ୍କାସନ କରୁଥିବା ପାଇପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ନାସା ଅନୁମାନ କରୁଛି ଯେ ୟୁରିନ୍ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରେ କୌଣସି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କାରଣରୁ ଏହି ବ୍ଲକେଜ୍ ବା ଅବରୋଧ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ପ୍ରଥମେ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ବରଫ ଜମିଯିବା କାରଣରୁ ପାଇପ୍ ଜାମ୍ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ମହାକାଶଯାନକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ବୁଲାଇବା ଏବଂ ହିଟର୍ ଅନ୍ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିନଥିଲା। ତେବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତିର କଥା ହେଉଛି, ଶୌଚାଳୟର ମଳ ନିଷ୍କାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଏହି ମିଶନରେ ସାମିଲ ଥିବା ମହାକାଶଚାରୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ (Christina Koch) ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ନିଜକୁ ମଜାରେ ଜଣେ 'ସ୍ପେସ୍ ପ୍ଲମ୍ବର' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ୱେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରୁ କିଛି ପୋଡ଼ା ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଆସୁଥିଲା। ଶୌଚାଳୟ ଖରାପ ହେବା ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ପ୍ଲାନ୍-ବି (Plan-B) ଆପଣାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ରା କରିବା ପାଇଁ 'କୋଲାପ୍ସିବଲ୍ କଣ୍ଟିଜେନ୍ସି ୟୁରିନ୍ ଡିସ୍ପୋଜାଲ୍ ଡିଭାଇସ୍' ନାମକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ୟାକେଟ୍ ବା ବ୍ୟାଗ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ନାସାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ ମିଶନର ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଡାଇରେକ୍ଟର୍ ରିକ୍ ହେନଫ୍ଲିଙ୍ଗ୍ (Rick Henfling) କହିଛନ୍ତି ଯେ ଟଏଲେଟ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ବି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଟ୍ୟାଙ୍କି ଖାଲି କରିବାରେ ଆମେ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛୁ। ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ କିଛି ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଜାମ୍ କରିଦେଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଆସନ୍ତା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଓରିଅନ୍ ମହାକାଶଯାନ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ମୂଳ କାରଣ ଖୋଜି ବାହାର କରିବେ ବୋଲି ନାସା ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି ।

୨୦୨୬ ମସିହାରେ ଚାଲିଥିବା ଇରାନ-ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ପ୍ଲାଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଭୟଙ୍କର ଆକ୍ରମଣ ହେଉଛି। ଇରାନର ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣରେ ସାଉଦି ଆରବ, କାତାର ଏବଂ ୟୁଏଇର ତୈଳ ପ୍ରକଳ୍ପ ଉପରେ ଡ୍ରୋନ୍ ଓ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଘଟିବା ସହ ତୈଳ ନିର୍ଗତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ଯାଉଥିବାରୁ ଏହି ନିଆଁକୁ ଶୀଘ୍ର ଆୟତ୍ତ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ହୋଇପଡ଼ିଛି।

ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିବା ୭ଟି ପ୍ଲାଣ୍ଟ

ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ୭ଟି ବୃହତ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା- ସାଉଦି ଆରବର ରାସ ତନୁରା ରିଫାଇନାରୀ, କାତାରର ରାସ ଲାଫାନ୍ ଏଲଏନଜି ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ୟୁଏଇର ମୁସାଫା ଫୁଏଲ୍ ଟର୍ମିନାଲ୍, ଇରାନର ସାଉଥ୍ ପାର୍ସ ଗ୍ୟାସ୍ ଫିଲ୍ଡ, ଖାର୍ଗ୍ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଅଏଲ୍ ଏକ୍ସପୋର୍ଟ ଟର୍ମିନାଲ୍, ତେହେରାନର ଦୁଇଟି ବଡ଼ ରିଫାଇନାରୀ ଓ ଡିପୋ ଏବଂ ଆବାଦାନ୍ ରିଫାଇନାରୀ ଅଞ୍ଚଳ। ଏଠାରେ ନିଆଁ ଏବଂ ଧୂଆଁର କଳା ବାଦଲ ଛାଇ ରହିବା ସହ ତୈଳ ନିର୍ଗତ ହେବା ଫଳରେ ପରିବେଶର ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ଘଟୁଛି।

ତୈଳ କୂପର ନିଆଁ ଏତେ ଭୟଙ୍କର କାହିଁକି?

ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ଅଗ୍ନିଶମ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ତୈଳ କୂପ କିମ୍ବା ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ଲାଗିଥିବା ନିଆଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ଅଟେ, କାରଣ ସେଥିରୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ଗ୍ୟାସ୍, ତୈଳ ଏବଂ ପବନର ମିଶ୍ରଣ ବାହାରିଥାଏ। ଏହି ନିଆଁର ତାପମାତ୍ରା ୧୦୦୦ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ଏତେ ଅଧିକ ଉତ୍ତାପ ଯୋଗୁଁ ଆଖପାଖ ଜମି ମଧ୍ୟ ଗରମ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ପୁନର୍ବାର ନିଆଁ ଲାଗିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ୧୯୯୧ କୁଏତ୍ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ସଦ୍ଦାମ ହୁସେନ୍ ୬୦୦ରୁ ଅଧିକ ତୈଳ କୂପରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲେ, ଯାହାକୁ ଲିଭାଇବା ପାଇଁ ୯ ମାସ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା। ଏହି ନିଆଁ ଲିଭାଇବା ପାଇଁ ଦିନ କିମ୍ବା ସପ୍ତାହ ସପ୍ତାହ ସମୟ ଲାଗିପାରେ।

ନିଆଁ ଲିଭାଇବାର ୬ଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପାୟ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ତୈଳ କୂପ ଏବଂ ପ୍ଲାଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ଲାଗିଥିବା ନିଆଁକୁ ଲିଭାଇବା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ୬ଟି ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ଅବଲମ୍ବନ କରାଯାଏ:

୧. ୱାଟର ସ୍ପ୍ରେ ବା ଜଳ ସିଞ୍ଚନ: ପ୍ରବଳ ବେଗରେ ପାଣି ପକାଇ ନିଆଁ ଏବଂ ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଥଣ୍ଡା କରାଯାଏ।

୨. ଡାଇନାମାଇଟ୍ ବିସ୍ଫୋରଣ: ବିସ୍ଫୋରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଅମ୍ଳଜାନର ସମ୍ପର୍କକୁ ଛିନ୍ନ କରି ନିଆଁ ଲିଭାଯାଏ।

୩. ଫୋମ୍ କିମ୍ବା ଡ୍ରାଏ କେମିକାଲ୍: ଏହାକୁ ପ୍ରୟୋଗ କରି ନିଆଁକୁ ଆୟତ୍ତ କରାଯାଏ।

୪. ଗ୍ୟାସ୍ ଟର୍ବାଇନ୍ ମିଷ୍ଟ: ଟର୍ବାଇନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପାଣିର ଛୋଟ ଛୋଟ ବୁନ୍ଦାକୁ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ସିଞ୍ଚନ କରାଯାଏ।

୫. ରିଲିଫ୍ ୱେଲ୍ ଡ୍ରିଲିଂ: ମୂଳ କୂପର ଚାପ କମାଇବା ପାଇଁ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ ଏକ କୂପ ଖୋଳାଯାଏ।

୬. ମେକାନିକାଲ୍ କ୍ୟାପିଂ: ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ତୈଳ କୂପର ମୁହଁକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଏ ଯାହାଦ୍ୱାରା ତୈଳ ନିର୍ଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଖୁସି ଖବର। ଚଳିତ ସପ୍ତାହ ଶେଷରେ ଆକାଶରେ ଏକ ଅପୂର୍ବ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ। ସୌରମଣ୍ଡଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଗ୍ରହ ବୃହସ୍ପତି ଆଜି ଅର୍ଥାତ୍ ଜାନୁଆରୀ ୧୦ ତାରିଖ (ଶନିବାର) ପୃଥିବୀର ଖୁବ୍ ନିକଟତର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ପୃଥିବୀ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସରଳରେଖାରେ ରହିବ, ଫଳରେ ବୃହସ୍ପତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠିକ୍ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ରହିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଟି ବର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଏବଂ ବଡ଼ ଦେଖାଯିବ। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆଜିଠାରୁ ଆକାଶରେ 'ବୃହସ୍ପତି' ଅଧିକ ଉଜ୍ଜ୍ବଳ ଓ ବଡ଼ ଦେଖାଯିବ । ଆଜିଠାରୁ ଆସନ୍ତା ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ମହାଜାଗତିକ ଦୃଶ୍ୟ ରାତି ସାରା ଖାଲି ଆଖିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ ।

ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସହିତ ବୃହସ୍ପତି ପୂର୍ବ ଆକାଶରେ ଉଦିତ ହେବ ଏବଂ ସାରା ରାତି ଆକାଶରେ ଜେମିନି ନକ୍ଷତ୍ରମଣ୍ଡଳୀ ନିକଟରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଚମକିବ। ଏହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା -୨.୭ ମ୍ୟାଗ୍ନିଚ୍ୟୁଡ୍ ରହିବ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତାରା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ତେଜୀୟାନ ଦେଖାଯିବ। ବୃହସ୍ପତି ରାତି ଅଧରେ ଆକାଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିବ ଏବଂ ଭୋର ସମୟରେ ଅସ୍ତ ହେବ। ଏହାକୁ 'ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ରାଜା' ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଏହି ମହାଜାଗତିକ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଦାମୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। କେବଳ ଖାଲି ଆଖିରେ ମଧ୍ୟ ଆପଣ ପରିଷ୍କାର ଆକାଶରେ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଗ୍ରହକୁ ଦେଖିପାରିବେ। ତେବେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ସାଧାରଣ ବାଇନୋକୁଲାର ଅଛି, ତେବେ ଆପଣ ବୃହସ୍ପତିର ଚାରୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉପଗ୍ରହ – ଆୟୋ, ୟୁରୋପା, ଗାନିମେଡ ଏବଂ କାଲିଷ୍ଟୋକୁ ଏକ ଛୋଟ ବିନ୍ଦୁ ଭଳି ଗ୍ରହ ଚାରିପାଖରେ ଧାଡି ବାନ୍ଧିଥିବାର ଦେଖିପାରିବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏକ ଛୋଟ ଟେଲିସ୍କୋପ ସାହାଯ୍ୟରେ ଗ୍ରହର 'ଗ୍ରେଟ୍ ରେଡ୍ ସ୍ପଟ୍' ଏବଂ ଏହାର ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପଟିମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖାଯାଇପାରେ।

ବୃହସ୍ପତି ବ୍ୟତୀତ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆକାଶର ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଶନି ଗ୍ରହ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବ, ଯଦିଓ ଏହା ଟିକିଏ କମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶିବ। ବୃହସ୍ପତିର ଏହି 'ଅପୋଜିସନ୍' ସ୍ଥିତି ପରେ ମଧ୍ୟ ଜାନୁଆରୀ ଏବଂ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଏହା ସନ୍ଧ୍ୟା ଆକାଶରେ ଭଲ ଭାବରେ ଦେଖାଯିବ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୨୦୨୭ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୬ ତାରିଖରେ ପୁଣିଥରେ ବୃହସ୍ପତିର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅପୋଜିସନ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ।