ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା କ୍ୱାଡ୍ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ (Quad Foreign Ministers' Meeting) ରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଡ. ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସ୍ଥିରତାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଇଞ୍ଜିନ୍ ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ବିକାଶ ଆଣିବା ପାଇଁ ଏକ "ବିଶ୍ୱସନୀୟ ତଥା ସ୍ୱଚ୍ଛ ସହଭାଗୀତା"ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ କ୍ୱାଡ୍ ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ବିକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଆହ୍ୱାନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ମିଳିତ ଉଦ୍ୟମ

ବୈଠକର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାଷଣରେ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର କହିଥିଲେ ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା, କନେକ୍ଟିଭିଟି ସମସ୍ୟା, ସମ୍ବଳର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଅଭାବ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ଆହ୍ୱାନ ଦେଖାଦେଉଛି। ଏହି ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନୂତନ ଏବଂ ଅଧିକ ସହଭାଗୀତାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ରଣନୈତିକ ବିଶ୍ୱାସ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ବୃହତ୍ ସହଯୋଗାତ୍ମକ ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରିବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ।

ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନୂତନ ପଦକ୍ଷେପ

ଚଳିତ ବର୍ଷର ଏହି ପ୍ରଥମ ବୈଠକରେ ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ (Marco Rubio), ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ପେନି ୱଙ୍ଗ୍ (Penny Wong) ଏବଂ ଜାପାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ତୋସିମିତ୍ସୁ ମୋତେଗି (Toshimitsu Motegi) ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ବୈଠକରେ କ୍ୱାଡ୍ (QUAD) ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନୂତନ 'ଇଣ୍ଡୋ-ପାସିଫିକ୍ ମେରିଟାଇମ୍ ସର୍ଭିଲାନ୍ସ କୋଅପରେସନ୍ ଇନିସିଏଟିଭ୍' ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ମିଳିତ ବୈଠକରେ କ୍ରିଟିକାଲ୍ ମିନେରାଲ୍ସ, ସମୁଦ୍ର ତଳ କେବୁଲ୍, ଏବଂ ବନ୍ଦର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଏକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପ୍ୟାନେଲ୍ ଗଠନ କରିବା ନେଇ ସହମତି ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। କ୍ୱାଡ୍ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବରେ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସର୍ବଦା ମୁକ୍ତ, ସ୍ୱାଧୀନ ଏବଂ ନିରାପଦ ରଖିବା ଦିଗରେ ନିଜର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ଦୋହରାଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେବାକୁ ଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ (BRICS) ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ ୧୩ ମଇ ୨୦୨୬ ରେ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଏହି ଗସ୍ତ କାଳରେ ସେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ. ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଗସ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଉଭୟ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ, ଊର୍ଜା ସହଯୋଗ, ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଆଗାମୀ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି।

ରୁଷରୁ ଭାରତକୁ ହେଉଥିବା ତୈଳ ଏବଂ ଊର୍ଜା ଯୋଗାଣକୁ ନେଇ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଚାପ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ଗେଇ ଲାଭରୋଭ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ନିଜର ଭାରତ ଗସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ 'ଅନୁଚିତ ପ୍ରତିଯୋଗିତା' ସତ୍ତ୍ୱେ ରୁଷର ଊର୍ଜା ଯୋଗାଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ସ୍ୱାର୍ଥ କଦାପି ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ। ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନେ ବିଶ୍ୱର ଊର୍ଜା ମାର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ସହ ରୁଷ ଏହାର ଅଂଶୀଦାରମାନଙ୍କ ସହିତ କରିଥିବା ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବ ବୋଲି ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଏସ. ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ଲାଭରୋଭଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବ। ବାହ୍ୟ ଚାପରୁ ମୁକ୍ତ ରହିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବହନ, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ଚ୍ୟାନେଲ ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଉଭୟ ଦେଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ବିଜ୍ଞାନ, ମହାକାଶ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ସଙ୍କଟ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଞ୍ଚଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକ ଏବଂ ବହୁମୁଖୀ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ମଇ ୧୪ ଏବଂ ୧୫ ତାରିଖରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରୀୟ ବୈଠକରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏକ ବହୁମୁଖୀ (Multipolar) ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଠନ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ରୁଷର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ଏବଂ ରୁଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ରୁଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବନ୍ଧୁତା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ବୋଲି ରୁଷ ପକ୍ଷରୁ ଆଶା ବ୍ୟକ୍ତ କରାଯାଇଛି।

ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ଠାରେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ବରିଷ୍ଠ ରାଜଦୂତ ଏବଂ ଉଚ୍ଚାୟୁକ୍ତମାନଙ୍କୁ ନେଇ ତିନି ଦିନିଆ 'ହେଡ୍ସ ଅଫ୍ ମିଶନ୍' (Heads of Mission) ସମ୍ମିଳନୀ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏପ୍ରିଲ ୨୮ ରୁ ୩୦ ତାରିଖ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବାକୁ ଥିବା ଏହି ବୈଠକରେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ, ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ତଥା କୂଟନୈତିକ ସମୀକରଣ ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏପ୍ରିଲ ୩୦ ତାରିଖରେ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ସାମିଲ ହୋଇ ଭାରତୀୟ ରାଜଦୂତମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିବେ।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମେତ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର, ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରାମର୍ଶଦାତା (NSA) ଅଜିତ ଡୋଭାଲ ଏବଂ ଚିଫ୍ ଅଫ୍ ଡିଫେନ୍ସ ଷ୍ଟାଫ୍ (CDS) ଅନୀଲ ଚୌହ୍ୱାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ବକ୍ତବ୍ୟ ରଖିବେ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଅସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ କୂଟନୀତିର ଭବିଷ୍ୟତ ରୂପରେଖ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ବୈଠକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଫୋକସ୍

ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ବା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଙ୍କଟ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯିବ। ବିଶେଷ କରି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏହାର ଅର୍ଥନୈତିକ, ରାଜନୈତିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରଭାବର ସମୀକ୍ଷା କରାଯିବ। ଏହା ସହିତ, ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍ଗ ଭାବେ ପରିଚିତ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Straits of Hormuz) ରେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଅବରୋଧ ଏବଂ ଏହାର ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀମାନେ ଗଭୀର ମାନସମନ୍ଥନ କରିବେ।

ଆମେରିକା ଓ ଚୀନ୍ ସହିତ ବଦଳୁଥିବା ସମୀକରଣ

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସମସ୍ୟା ବ୍ୟତୀତ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ବୃହତ୍ତମ ଶକ୍ତି ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ୍ ସହିତ ଭାରତର ବଦଳୁଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର କୂଟନୈତିକ ରଣନୀତି ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ହେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଅବସ୍ଥାପିତ ଥିବା ଭାରତୀୟ ରାଜଦୂତମାନେ ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିଜ୍ଞତା ବାଣ୍ଟିବା ସହିତ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ଦିଗରେ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ।

ଗୁଜରାଟ: ଭାରତର ଉର୍ଜା କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଆଣିଦେଇଛି ଏଲପିଜି ଟ୍ୟାଙ୍କର 'ନନ୍ଦାଦେବୀ' । ଆଜି ସକାଳେ ଏହି ଜାହାଜ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଗୁଜରାଟର ଭାଦିନାର ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏହି ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ ୪୭,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ତରଳ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଗ୍ୟାସ୍ ବା ଏଲପିଜି (LPG) ରହିଛି। ଚଳିତ ସପ୍ତାହରେ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଅତିକ୍ରମ କରିବାରେ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଭାବେ ସଫଳତା ପାଇଛି। 

ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଜାହାଜଟିକୁ କାଣ୍ଡଲା ବନ୍ଦରରେ ଡକ୍ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଭିତ୍ତିରେ ଅନଲୋଡ୍ କରିବା ପାଇଁ ଭାଦିନାର ବନ୍ଦରକୁ ପଠାଯାଇଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ସୋମବାର ରାତିରେ ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ଜାହାଜ 'ଶିବାଲିକ୍' ମଧ୍ୟ ୪୬,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି ନେଇ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଉଭୟ ଜାହାଜର ମିଳିତ ପ୍ରୟାସରେ ମୋଟ ୯୨,୭୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି ଭାରତରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ସମଗ୍ର ଦେଶର ଦିନକର ଆମଦାନୀ ଆବଶ୍ୟକତା ସହ ସମାନ। ଏଥିରୁ ୨୪,୦୦୦ ମେଟ୍ରିକ୍ ଟନ୍ ଏଲପିଜି କେବଳ ତାମିଲନାଡୁ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଛି। ଦୀନଦୟାଲ ପୋର୍ଟ ଅଥରିଟିର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ସୁଶୀଲ କୁମାର ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଜାହାଜ ପରିଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ଏବଂ ଇରାନୀ ନୌସେନାର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ଯାତ୍ରା ସଫଳ ହୋଇପାରିଛି। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ୨୨ଟି ଭାରତୀୟ ପତାକାବାହୀ ଜାହାଜ ରହିଥିବାବେଳେ ସେଥିରେ ୬୧୧ ଜଣ ଭାରତୀୟ ନାବିକ ଅଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଅପ୍ରୀତିକର ଘଟଣା ଘଟିନାହିଁ। ଏହାଛଡ଼ା, ୟୁଏଇରୁ ୮୧,୦୦୦ ଟନ୍ ମୁର୍ବାନ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ନେଇ 'ଜଗ ଲାଡ଼କୀ' ନାମକ ଆଉ ଏକ ଜାହାଜ ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁନ୍ଦ୍ରା ବନ୍ଦର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଛି।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ରୁ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ବିବାଦ ଯୋଗୁଁ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ରହିଛି। ଭାରତ ଏହାର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା (୮୮% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ, ୬୦% ଏଲପିଜି ଏବଂ ୫୦% ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍) ପାଇଁ ଏହି ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍. ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସାମରିକ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଇରାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ଓ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ସଫଳତା ମିଳିପାରିଛି। ଇନ୍ଧନ ସଙ୍କଟ ଦୂର କରିବାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଲାଇଫଲାଇନ୍ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ କୂଟନୀତିର ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍ ଜୟଶଙ୍କର ଏବଂ ତାଙ୍କ ଇରାନ ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଆବାସ ଆରାଗଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ଆଲୋଚନା ପରେ ଇରାନର ଅବରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ମାର୍ଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଉପରେ କଟକଣା ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଜୟଶଙ୍କରଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ମାଷ୍ଟରଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି। 

ଏହି ଆଲୋଚନା ପରେ, ଦୁଇଟି ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର, ପୁଷ୍ପକ ଏବଂ ପରିମଲ, ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ଜଣେ ଭାରତୀୟ କ୍ୟାପଟେନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାଉଦି ଆରବରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବହନ କରୁଥିବା ଏକ ଲାଇବେରିଆ ପତାକାଧାରୀ ଟ୍ୟାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ଦିନ ପୂର୍ବେ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରି ମୁମ୍ବାଇ ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲର ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତାୟାତ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଏହା ଭାରତ ଅଭିମୁଖେ ଆସିଥିବା ପ୍ରଥମ ସୁରକ୍ଷିତ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଅଟେ।

ଚାଲିଥିବା ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏହି ରାସ୍ତା ଦେଇ ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କାରଣ ଭାରତର ପ୍ରାୟ ୪୦-୫୦% ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଏବଂ ୫୦%ରୁ ଅଧିକ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ୍, ୟୁଏଇ, କାତାର ଏବଂ କୁଏତ୍ ଭଳି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶରୁ ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ଭାରତରେ ଇନ୍ଧନ ମୂଲ୍ୟ ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ଏବେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଦୂର ହୋଇଛି।

କିଛି ଜାହାଜର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ସତ୍ତ୍ୱେ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଏବେ ବି ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଜଳପଥ ନିକଟରେ ରହିଛନ୍ତି। ନୌଚାଳନା ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅଞ୍ଚଳରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେବା ଦିନଠାରୁ ୨୮ଟି ଭାରତୀୟ ପତାକାଧାରୀ ଜାହାଜ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଆଖପାଖରେ ରହିଛନ୍ତି। ତେବେ ଉତ୍ତେଜନା ଆରମ୍ଭ ହେବା ପରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ୮ଟି ଜାହାଜକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଛି। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୭ଟି ଜାହାଜ ଯଥା- ଦେଶ ମହିମା, ଦେଶ ଅଭିମାନ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ କମଳ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରେରଣା, ଜଗ ବିରାଟ, ଜଗ ଲୋକେଶ ଏବଂ ଏଲଏନଜିସି ଅସୀମ ଆରବ ସାଗରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିବାବେଳେ ଜଗ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆଙ୍ଗୋଲା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା ଜାରି ରଖିଛି।

୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ଆରମ୍ଭରୁ ଇରାନ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀରେ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏକାଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦ ଏବଂ ୧୧ ମଧ୍ୟରେ ଇସ୍ରାଏଲର ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍ ରୋମ ଏବଂ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର କଣ୍ଟେନର ଜାହାଜ ମୟୂରୀ ନାରୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୩ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦% ତୈଳ ଯୋଗାଣ କରୁଥିବା ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ବଡ଼ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଏହାର ଜବାବରେ ଆମେରିକା ନୌସେନା ମଧ୍ୟ ଇରାନର ୧୬ଟି ମାଇନ୍ ବିଛାଉଥିବା ଡଙ୍ଗାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭେନେଜୁଏଲାରେ ଘଟିଥିବା ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରାଜନୈତିକ ଘଟଣାବଳୀ ଏବଂ ଆମେରିକା ସେନା ଦ୍ୱାରା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିକୋଲାସ ମାଦୁରୋଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯିବା ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଭାରତ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଛି। ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ. ଜୟଶଙ୍କର ସମସ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କୁ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ଏବଂ ଦେଶର ନାଗରିକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି।

ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଲକ୍ସମବର୍ଗରେ ଆୟୋଜିତ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗଦେଇ ଜୟଶଙ୍କର କହିଛନ୍ତି ଯେ, "ଆମେ ଭେନେଜୁଏଲାର ଘଟଣାବଳୀ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛୁ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଚିନ୍ତିତ। କିନ୍ତୁ ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ଏକାଠି ବସି ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଏମିତି ଏକ ସିଦ୍ଧାନ୍ତରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତୁ ଯାହା ସେଠାକାର ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ହିତକର ହେବ।"

ଭାରତ ଏବଂ ଭେନେଜୁଏଲା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୀର୍ଘଦିନର ସମ୍ପର୍କକୁ ମନେ ପକାଇ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଉତ୍ତମ ସମ୍ପର୍କ ରହିଆସିଛି। ତେଣୁ ଦେଶର ଲୋକମାନେ ଏହି ସଙ୍କଟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାରିବା ଆମର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସୋମବାର ଦିନ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MEA) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଜାରି କରାଯାଇଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତୀୟ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ନଥିଲେ ଭେନେଜୁଏଲା ଯାତ୍ରା ନକରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି। କାରାକାସରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ସେଠାରେ ରହୁଥିବା ଭାରତୀୟଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଛି ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦେଉଛି।

ଜାନୁଆରୀ ୩ ତାରିଖରେ ଆମେରିକାର ଏଲିଟ୍ ଡେଲ୍ଟା ଫୋର୍ସ ଏକ ନାଟକୀୟ ଅପରେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ନିକୋଲାସ ମାଦୁରୋ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସିଲିଆ ଫ୍ଲୋରେସଙ୍କୁ କାରାକାସରୁ ଗିରଫ କରିଥିଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ଆମେରିକା ନିଆଯାଇ ନାର୍କୋ-ଆତଙ୍କବାଦ ଏବଂ କୋକେନ୍ ଚୋରାଚାଲାଣ ଭଳି ସଙ୍ଗୀନ ଅଭିଯୋଗ ଲଗାଯାଇଛି।

ନ୍ୟୁୟର୍କର ଏକ ଫେଡେରାଲ୍ କୋର୍ଟରେ ହାଜର ହୋଇ ମାଦୁରୋ ନିଜକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୋଲି ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, "ମୁଁ ଜଣେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ମୋ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି। ମୋତେ ଅପହରଣ କରାଯାଇଛି।" ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ମାଦୁରୋଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀ ପରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡେଲସି ରୋଡ୍ରିଗେଜ୍‌ଙ୍କୁ ଦେଶର ଅନ୍ତରୀଣ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।