ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧି (USTR) ଜାମିସନ ଗ୍ରୀର ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶ୍ରମ (Forced labour) ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀର ଆମଦାନୀ ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶାଇ ଭାରତ ସମେତ ୬୦ଟି ଦେଶ ବିରୋଧରେ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଧୀନରେ ଭାରତରୁ ଆମଦାନୀ ହେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୧୨.୫ ପ୍ରତିଶତ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଯାଇପାରେ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି।

ଆମେରିକାର ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ କାରଣ

ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବିବୃତ୍ତିରେ ୟୁଏସଟିଆର କହିଛି ଯେ ୧୯୭୪ ମସିହା ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ଆଇନର ଧାରା ୩୦୧ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଅନୁସନ୍ଧାନ କରାଯାଇଥିଲା। ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶ୍ରମ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀକୁ ଆମେରିକା ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇବା ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକୀୟ ଶ୍ରମିକମାନେ ଅସମାନ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଅଗ୍ରହଣୀୟ ବୋଲି ଶ୍ରୀ ଗ୍ରୀର କହିଛନ୍ତି। ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ତାରିଖରୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତଦନ୍ତ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା।

ପ୍ରଭାବିତ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା

ୟୁଏସଟିଆରଙ୍କ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ସମେତ ୫୪ଟି ଦେଶ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ତାଲିକାରେ ଚୀନ୍, ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ଜାପାନ, ବ୍ରିଟେନ, ସାଉଦି ଆରବ, ୟୁଏଇ ଏବଂ ସିଙ୍ଗାପୁର ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ଦେଶ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୧୨.୫% ଶୁଳ୍କ ଲାଗିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ଦିଗରେ କିଛି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ଭାରତର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଭାରତ ଏହି ଅଭିଯୋଗକୁ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଚାଲିଥିବା ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରାଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ଭାରତୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ମତ ରଖିଛନ୍ତି। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଶୁଳ୍କ ନୀତି ଉପରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମତାମତ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ୟୁଏସଟିଆର ଜୁଲାଇ ୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମୟସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି ଏବଂ ଜୁଲାଇ ୭ ରେ ଏକ ଜନ ଶୁଣାଣି କରିବା ପରେ ଏହା ଉପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି, ଯାହାକୁ ‘ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି କିମ୍ବା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍’ ସମସ୍ୟା କୁହାଯାଉଛି। ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଭଳି ଶ୍ରମ-ସଙ୍ଘନଶୀଳ ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନି ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ। ତଥାପି, ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଭଳି ସାମଗ୍ରୀ ମହଙ୍ଗା, ଯାହା ଦେଶ ପାଇଁ ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏଥିରେ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ଉଭରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସମାନ ନୁହେଁ। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ୍‌ଙ୍କ ଟିକସ ନୀତି ଯୋଗୁଁ ଆମେରିକା ଭାରତୀୟ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ଔଷଧ ଉପରେ ଟିକସ ଲାଗୁ କରିନାହିଁ। ତଥାପି, ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି, କପଡ଼ା ଏବଂ କୃଷି ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ବହୁତ ଅଧିକ ଟିକସ ଲାଗୁ ହୋଇଛି, ଯାହା ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରେ। ଏହା ଭାରତକୁ ଏକ କଷ୍ଟକର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି। ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯିବ କି ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ।

ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନି ସଂଗଠନ ଫେଡେରେସନ୍ (ଫିଓ)ର ମୁଖ୍ୟ ଅଜୟ ସହାୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ସାମଗ୍ରୀ ବିଦେଶକୁ ବିକ୍ରି କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ମତରେ ଯଦି ଭାରତକୁ ଏକ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାରର ରପ୍ତାନି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ପଡିବ, ତେବେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାମଗ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। କାରଣ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଏହାର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ତଥାପି, ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେଉଁ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଗୁଠଡିକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଆମେରିକାକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନିର ଏକ ତୃତୀୟାଂଶରୁ ଅଧିକ ହେଉଛି ଅଧିକ ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀ। ଟ୍ରମ୍ପ୍‌ ପ୍ରଶାସନର ଟିକସ ଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି। ୨୦୨୫ରେ, ଆମେରିକାକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନିର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କପଡ଼ା ଏବଂ କୃଷି ସାମଗ୍ରୀ ଥିଲା। ଏହି ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବାଧିକ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାମଗ୍ରୀର ବିଶ୍ୱ ଚାହିଦା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛି। ଭାରତର ମୋଟ ରପ୍ତାନିରେ ଉଚ୍ଚ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାମଗ୍ରୀର ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏଥିରେ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଭାରତରୁ ରପ୍ତାନି ହେଉଥିବା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଆମେରିକାକୁ ପଠାଯାଏ। ସୂକ୍ଷ୍ମ, କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଉଦ୍ୟୋଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶ୍ରମ-ସଘନ ଏବଂ କମ୍-ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଉତ୍ପାଦ ରପ୍ତାନି କରନ୍ତି। କୃଷି ପରେ, ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ନିଯୁକ୍ତିଦାତା। ପ୍ରାୟ ୨୮୦ ନିୟୁତ ଲୋକ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ କାମ କରନ୍ତି। ଏମ୍‌ଏସ୍‌ଏମ୍‌ଇ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ମୋଟ ରପ୍ତାନିରେ ଏମ୍‌ଏସ୍‌ଏମ୍‌ଇ ଗୁଡ଼ିକର ଯୋଗାଦନ ୨୦୨୩-୨୪ରେ ୪୫.୭୪ ପ୍ରତିଶତରୁ ୨୦୨୪-୨୫ରେ ୪୮.୫୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତର ପ୍ରାୟ ଅଧା ରପ୍ତାନି କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଉଦ୍ୟୋଗରୁ ଆସିଥାଏ। ନିତି ଆୟୋଗର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭିଏତନାମ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ଚୀନ୍ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ କମ୍ ଶିକ୍ଷିତ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତି ପାଇପାରୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରିବାରେ ଭାରତ ତୁଳନାରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଭାରତ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶସ୍ତା ଶ୍ରମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୁଞ୍ଜି କରିନାହିଁ। ଯଦି ଏହା କରାଯାଏ, ତେବେ ଅଧିକ ଲୋକ କାମ ପାଇବେ ଏବଂ ଏମ୍‌ଏସ୍‌ଏମ୍‌ଇ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ। 

ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ଅଧିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାମଗ୍ରୀ ବିକ୍ରି କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ୨୦୧୩ରେ, ଭାରତର ମୋଟ ରପ୍ତାନିରେ ଏପରି ସାମଗ୍ରୀର ଅଂଶ ୨୦୨୫ ଆରମ୍ଭ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୯ %ରୁ ପ୍ରାୟ ୨୧%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ଏହି ବୃଦ୍ଧି ଆମେରିକାକୁ ପଠାଯାଉଥିବା ସାମଗ୍ରୀରେ ଆହୁରି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ୨୦୨୪ରେ, ଭାରତର ଆମେରିକାକୁ ରପ୍ତାନିର ପ୍ରାୟ ୨୪% ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାମଗ୍ରୀ ଥିଲା, ଯାହା ୨୦୨୫ ଆରମ୍ଭ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୩୬%କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।