ଆପଣ ଅନେକ ସମୟରେ ରାସ୍ତାରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିବେ ଯେ, ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଥିବା ପଥର କିମ୍ବା ଡିଭାଇଡର ଗୁଡ଼ିକରେ କଳା ଏବଂ ଧଳା ରଙ୍ଗର ପଟି (Stripes) ଦିଆଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି, କେବଳ ଏହି ଦୁଇଟି ରଙ୍ଗ କାହିଁକି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ? ଏହା କେବଳ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ପଛରେ ଏକ ବଡ଼ କାରଣ ରହିଛି।

ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଥିବା ଏହି ରଙ୍ଗର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଡ୍ରାଇଭରମାନଙ୍କୁ ରାସ୍ତାର ସୀମା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଇବା। କଳା ଏବଂ ଧଳା ରଙ୍ଗ ପରସ୍ପରର ବିପରୀତ (Contrast) ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ବହୁତ ଦୂରରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ। ବିଶେଷକରି ରାତ୍ରି ସମୟରେ କିମ୍ବା କୁହୁଡ଼ି ଥିବା ସମୟରେ ଗାଡ଼ିର ଲାଇଟ୍ ପଡ଼ିଲେ ଏହି ରଙ୍ଗ ଗୁଡ଼ିକ ଚମକି ଉଠେ, ଯାହା ଫଳରେ ଚାଳକ ସହଜରେ ରାସ୍ତାର ଶେଷ ଭାଗ ଜାଣିପାରନ୍ତି।

ଏହି ରଙ୍ଗ ଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଯଦି ରାସ୍ତାରେ କୌଣସି ମୋଡ଼ କିମ୍ବା ବାଙ୍କ (Curve) ଥାଏ, ତେବେ ଏହି ପଟି ଗୁଡ଼ିକ ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କୁ ସତର୍କ କରାଇଥାଏ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗାଡ଼ି ରାସ୍ତା କଡ଼କୁ ଖସିଯିବା କିମ୍ବା ଡିଭାଇଡରରେ ପିଟି ହେବା ଭଳି ଦୁର୍ଘଟଣାକୁ ରୋକାଯାଇପାରେ।

ଭାରତୀୟ ଟ୍ରାଫିକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ରାସ୍ତା କଡ଼ରେ ଥିବା ଏହି କର୍ବ (Kerb) ଗୁଡ଼ିକୁ ରଙ୍ଗୀନ କରିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ହଳଦିଆ ଏବଂ କଳା ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ସେଠାରେ ଗାଡ଼ି ପାର୍କିଂ କରିବା ନିଷେଧ। ତେବେ କଳା ଓ ଧଳା ରଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ରାସ୍ତାର ଗଠନ ଏବଂ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେ ପ୍ରତିଦିନ ନୀଳ ଆକାଶ ଦେଖୁ। ହେଲେ ଆପଣ କେବେ ଭାବିଛନ୍ତି କି ଦିନବେଳା ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନାଲି ଏବଂ ମହାକାଶ କାହିଁକି ସର୍ବଦା କଳା ରହିଥାଏ? ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଆମ ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ସହ ଜଡିତ। ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ଆକାଶରେ ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଦେଖିବାକୁ ପାଉ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ଏହା ପଛର ପ୍ରକୃତ ବୈଜ୍ଞାନିକ କାରଣ।

ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ?

ପୃଥିବୀର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଯୋଗୁଁ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ। ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ବିଭିନ୍ନ ଗ୍ୟାସ ଏବଂ ଧୂଳିକଣା ଭରି ରହିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଯେତେବେଳେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେତେବେଳେ ଏହା ବିଭିନ୍ନ ଦିଗରେ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୁଏ। ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁଯାୟୀ, ନୀଳ ରଙ୍ଗର ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟ (Wavelength) କମ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇଥାଏ। ଫଳରେ ଚାରିଆଡେ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଖେଳେଇ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଆମକୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଆକାଶ ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ।

ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ବେଳେ କାହିଁକି ନାଲି ଦିଶେ?

ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗ୍‌ବଳୟ ନିକଟରେ ଥାଆନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣକୁ ଆମ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଏକ ମୋଟା ସ୍ତର ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡେ। ଏତେ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ବେଳେ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ଦୂରେଇ ଯାଏ। କିନ୍ତୁ ନାଲି ଏବଂ କମଳା ରଙ୍ଗର ତରଙ୍ଗ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଅଧିକ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଆମ ଆଖି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି ପାରେ। ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଆକାଶ ସୁନେଲି କିମ୍ବା ନାଲି ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ। ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଧୂଳି ଓ ଧୂଆଁ ଏହି ନାଲି ରଙ୍ଗକୁ ଆହୁରି ଗାଢ କରିଦିଏ।

ମହାକାଶ କାହିଁକି ଅନ୍ଧକାରମୟ?

ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶ କାହିଁକି କଳା ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି, ମହାକାଶରେ କୌଣସି ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନାହିଁ। ସେଠାରେ ଆଲୋକକୁ ବିଚ୍ଛୁରିତ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି କଣିକା କିମ୍ବା ଅଣୁ ଉପସ୍ଥିତ ନଥାଏ। ଯେହେତୁ ସେଠାରେ ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ ଘଟେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ମହାକାଶ ସର୍ବଦା ଅନ୍ଧକାରମୟ କିମ୍ବା କଳା ଦେଖାଯାଏ।

ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହରେ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ

ପୃଥିବୀ ପରି ଅନ୍ୟ ଗ୍ରହମାନଙ୍କର ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିବାରୁ ସେଠାରେ ଆକାଶର ରଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ଅଲଗା ହୋଇଥାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ପତଳା ଏବଂ ସେଠାରେ ଧୂଳିକଣା ଅଧିକ। ତେଣୁ ମଙ୍ଗଳ ଗ୍ରହରେ ଦିନବେଳା ଆକାଶ କମଳା ବା ନାଲି ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ଏହା ନୀଳ ରଙ୍ଗର ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଠିକ୍ ବିପରୀତ।