ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବଡ଼ ନିଷ୍ପତ୍ତି । ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ EV ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ  ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳି । EV କିଣିବାକୁ ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳି । ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ଉପୁଜିଥିବା ଇନ୍ଧନ ଓ ଶକ୍ତି ସମସ୍ୟା ତଥା ବଢ଼ୁଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହି ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ କେବଳ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ (ଇଭି) କିଣିବାକୁ ସମସ୍ତ ବିଭାଗକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହା ସହିତ ବିଭିନ୍ନ ବର୍ଗର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଗାଡ଼ିର ସର୍ବାଧିକ ମୂଲ୍ୟ ସୀମା ମଧ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଛି।

ଅର୍ଥ ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ମେ' ୩୦, ୨୦୨୬ ରେ ଜାରି ହୋଇଥିବା ଏକ ଅଫିସ୍ ମେମୋରାଣ୍ଡମ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ନୂତନ ଗାଇଡଲାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟପାଳଙ୍କ ଅନୁମୋଦନ କ୍ରମେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜୁନ୍ ୧, ୨୦୨୬ ରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଛି।

ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଭିନ୍ନ ପଦବୀର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ଇଭି କିଣିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସର୍ବାଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ରାଜ୍ୟପାଳ, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ, ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି, ବିଚାରପତି ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସୀମା ୩୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ସ୍ଥିର କରାଯାଇଛି। ସେହିପରି ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ, ଉନ୍ନୟନ କମିଶନର, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ କମିଶନର, ସଚିବ (ଅତିରିକ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ, ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ) ଏବଂ ସମକକ୍ଷ ପଦବୀର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ୨୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟର ଗାଡ଼ି କିଣାଯାଇପାରିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଜିଲ୍ଲା ଜଜ୍, ଜିଲ୍ଲାପାଳ, ଆରକ୍ଷୀ ଅଧୀକ୍ଷକ (ଏସପି) ଏବଂ ସମକକ୍ଷ ଅଧିକାରୀମାନେ ୨୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ମୂଲ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗାଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।

ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଗାଡ଼ି ଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏବଂ ଅର୍ଥ ବିଭାଗର ସମ୍ମତି କ୍ରମେ କିଣାଯିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଗାଡ଼ିର ଜୀବନକାଳ ଶେଷ ହେବା ଏବଂ ତାହାକୁ ସ୍କ୍ରାପ୍ କିମ୍ବା ବାତିଲ୍ ଘୋଷଣା କରାଯିବା ପରେ ହିଁ ନୂଆ ଇଭି କିଣାଯାଇପାରିବ। 

ଭାରତୀୟ ଅଟୋମୋବାଇଲ ବଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଉଛି। ଲୋକମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଯାନବାହାନ ବାଛୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: ଭାରତରେ କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ ଗାଡ଼ି ରହିଛି - ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ (EV) ନା ଇନ୍ଧନ ଚାଳିତ ଗାଡ଼ି?

ଇନ୍ଧନ ଚାଳିତ ଗାଡ଼ିର ଏକଚାଟିଆ ଦବଦବା

ପେଟ୍ରୋଲ, ଡିଜେଲ କିମ୍ବା ସିଏନଜି ଭଳି ପାରମ୍ପାରିକ ଇନ୍ଧନରେ ଚାଲୁଥିବା ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକର ସଂଖ୍ୟା ଭାରତରେ ସର୍ବାଧିକ। ୨୦୨୪ ମସିହାରେ ବିକ୍ରି ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ୨.୬୦ କୋଟି (୨୬.୦୪ ନିୟୁତ) ଗାଡ଼ି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୧.୯୧ କୋଟି (୭୩.୭%) କେବଳ ପେଟ୍ରୋଲ ଗାଡ଼ି ଥିଲା। ସେହିପରି ଡିଜେଲ ଗାଡ଼ିର ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୨୬.୨ ଲକ୍ଷ (୧୦.୧%) ରହିଥିଲା। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ପ୍ରତି ଗୋଟିଏ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ ବିକ୍ରି ହେବା ସମୟରେ ୧୦ଟିରୁ ଅଧିକ ଇନ୍ଧନ ଚାଳିତ ଗାଡ଼ି ବିକ୍ରି ହେଉଛି।

ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ (EV)ର ବର୍ତ୍ତମାନ ସ୍ଥିତି

ଯଦିଓ ଭାରତରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନର ବଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି, ତଥାପି ଇନ୍ଧନ ଗାଡ଼ି ତୁଳନାରେ ଏହାର ମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ବହୁତ କମ୍। ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୫୬.୭୫ ଲକ୍ଷ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନ ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଦେଶରେ ମୋଟ ପଞ୍ଜୀକୃତ ଯାନର ସଂଖ୍ୟା ପାଖାପାଖି ୪୦ କୋଟି ଛୁଇଁଛି। ଏପ୍ରିଲ ୨୦୧୯ ରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ଗାଡ଼ି ପଞ୍ଜୀକରଣରେ ଇଭିର ଅଂଶ ମାତ୍ର ୩.୩୮% ରହିଛି।

ଦୁଇ ଚକିଆ ଏବଂ ତିନି ଚକିଆ ଯାନରେ ଅଗ୍ରଗତି

ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁଇ ଚକିଆ ଏବଂ ତିନି ଚକିଆ ଯାନ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇପାରିଛି। ଇ-ସ୍କୁଟର ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ବାଇକ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଶସ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବହାର ଉପଯୋଗୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଏଗୁଡିକର ଚାହିଦା ଅଧିକ ରହିଛି। ସେହିପରି ଇ-ରିକ୍ସା ଭଳି ତିନି ଚକିଆ ଯାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ତମ ବଜାର ପାଲଟିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତ କ’ଣ?

ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଭିତ୍ତିଭୂମି, ସହଜରେ ଇନ୍ଧନ ଉପଲବ୍ଧତା ଏବଂ କମ୍ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ମୂଲ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଲୋକମାନେ ଏବେ ବି ଇନ୍ଧନ ଚାଳିତ ଗାଡ଼ିକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ତଥାପି, ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ ଯାନର ବଜାର ଅଂଶ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ ଗାଡ଼ି ସଂଖ୍ୟାରେ ଆଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ପରିବେଶ ଅନୁକୂଳ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଇଭି (EV) ଧୀରେ ଧୀରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରୁଛି।