ବାରମ୍ବାର ମିଠା, ଲୁଣିଆ କିମ୍ବା କୁରକୁରିଆ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଉଛି କି? ତେବେ ଏହାକୁ କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ ଇଚ୍ଛା ଭାବି ଅଣଦେଖା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବାସ୍ତବରେ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଶରୀରର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ଖାଦ୍ୟ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ (Food Cravings) କେବଳ ଖାଇବାର ସାଧାରଣ ଇଚ୍ଛା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଶରୀରରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଭାବ, ମାନସିକ ଚାପ, ନିଦ୍ରାହୀନତା ଏବଂ ହରମୋନାଲ୍ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଡ଼କୁ ଇସାରା କରିଥାଏ।

କାହିଁକି ହୁଏ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ?

କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହଠାତ୍ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏହା ଆମ ମସ୍ତିଷ୍କ, ପାକସ୍ଥଳୀ ଏବଂ ହରମୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମନ୍ୱୟର ଫଳାଫଳ ଅଟେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମିଠା ଖାଇବା ଦ୍ୱାରା ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଡୋପାମାଇନ୍ (Dopamine) କ୍ଷରଣ ହୁଏ, ଯାହା ଆମକୁ ଖୁସି ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ମିଠା ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଜାଗ୍ରତ କରେ। ସେହିପରି ଲୁଣିଆ ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ଶରୀରରେ ଜଳ କିମ୍ବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟର ଅଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ଶରୀର ଡିହାଇଡ୍ରେଟ୍ ହୋଇଥାଏ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚିପ୍ସ ପରି କୁରକୁରିଆ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଏକ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ମିଳେ ଏବଂ ଏହା ମାନସିକ ଚାପ କମ୍ କରିବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଭୋକ ଏବଂ ହରମୋନର ସମ୍ପର୍କ

ଆମର ଭୋକ ଏବଂ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଉପରେ ହରମୋନର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ରହିଥାଏ:

* ଘ୍ରେଲିନ୍ (Ghrelin): ଏହି ହରମୋନ୍ ଭୋକ ବଢ଼ାଇଥାଏ ଏବଂ ଖାଇବା ପାଇଁ ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ।

* ଲେପ୍ଟିନ୍ (Leptin): ଏହା ପେଟ ଭରିଯିବାର ସଙ୍କେତ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅସନ୍ତୁଳନ ଯୋଗୁଁ ଆମେ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ ଖାଇଦେଉ।

* ଇନସୁଲିନ୍ (Insulin): ଏହା ରକ୍ତରେ ଶର୍କରା ସ୍ତର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହାର ଉତ୍ଥାନ-ପତନ ଯୋଗୁଁ ମିଠା ଖାଇବାର ଇଚ୍ଛା ତୀବ୍ର ହୋଇଥାଏ।

ଯେତେବେଳେ ଏହି ହରମୋନ୍ ଗୁଡ଼ିକ ସନ୍ତୁଳିତ ରହେ ନାହିଁ, ସେତେବେଳେ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଅଧିକ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ହେବାକୁ ଲାଗେ।

କେଉଁ ଅଭାବରୁ କି ପ୍ରକାରର କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହୁଏ?

ଯଦିଓ କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ତଥାପି ଏହା ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଲାଗି ରହିଲେ କୌଣସି ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମସ୍ୟାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ:

* ସୋଡିୟମ୍ ଅଭାବ: ଶରୀରରେ ସୋଡିୟମ୍ କମିଗଲେ ଅଧିକ ଲୁଣିଆ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।

* ଆଇରନ୍ ଅଭାବ: ଆଇରନ୍ କିମ୍ବା ଲୌହସାରର ଅଭାବ ଥିଲେ କିଛି ଲୋକଙ୍କୁ ବରଫ କିମ୍ବା ଚକ୍ ପରି ଅଜବ ଜିନିଷ ଖାଇବାକୁ ମନ ହୋଇଥାଏ।

* ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମ୍ ଅଭାବ: ଶରୀରରେ ମ୍ୟାଗ୍ନେସିୟମର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଲେ ଚକୋଲେଟ୍ କିମ୍ବା ମିଠା ଖାଇବାକୁ ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ।

କିପରି କରିବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ?

କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସକୁ ଦବାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ପରିଚାଳନା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏଥିପାଇଁ କିଛି ସହଜ ଉପାୟ ଆପଣାଇ ପାରିବେ:

* ସନ୍ତୁଳିତ ଆହାର: ଠିକ୍ ସମୟରେ ପ୍ରୋଟିନ୍, ଫାଇବର ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଫ୍ୟାଟ୍ ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।

* ହାଇଡ୍ରେସନ୍: ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ପାଣି ପିଅନ୍ତୁ।

* ଜୀବନଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ମାନସିକ ଚାପ କମ୍ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାୟାମ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନିଦ୍ରା ଯାଆନ୍ତୁ ଯାହାଦ୍ୱାରା ହରମୋନ୍ ସନ୍ତୁଳିତ ରହିବ।

* ମାଇଣ୍ଡଫୁଲ୍ ଇଟିଂ (Mindful Eating): କ୍ରେଭିଙ୍ଗ୍ସ ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ଖାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାକୁ ବୁଝି ଭାବିଚିନ୍ତି ଖାଆନ୍ତୁ।

ସୁସ୍ଥ ବିକଳ୍ପ ବାଛନ୍ତୁ: ଯେତେବେଳେ ମିଠା ଖାଇବାକୁ ମନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ବାଦାମ, କାଜୁ କିମ୍ବା ପାଳଙ୍ଗ ଖାଇପାରିବେ। ଲୁଣିଆ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ନଡ଼ିଆ ପାଣି, ଭଜା ଚଣା କିମ୍ବା ସୁପ୍ ପିଅନ୍ତୁ। ସେହିପରି କିଛି କୁରକୁରିଆ ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଗାଜର, କାକୁଡ଼ି, ମଖାନା, ସେଓ କିମ୍ବା ସାଲାଡ୍ ଖାଇବା ଏକ ସୁସ୍ଥ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ଅଟେ।

ଏବର ସମୟରେ ଜେନେରେସନ ଜେଡ୍‌ ବା ଜେନ୍-ଜିଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହି ପିଢ଼ିଙ୍କ ପାଖରେ ଅଧିକ ଉତ୍ସାହ, ଆତ୍ମବିଶ୍ବାସ ଓ ଉର୍ଜା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ବେ ବି ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାପକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତିତ ରହୁଛନ୍ତି। ଏହି ପିଢ଼ିଙ୍କ କାମ କରିବା ତରିକା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥବା ବେଳେ ସେମାନେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାପକୁ କିଭଳି ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବେ, ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣିବା।

ଜରୁରି କାମକୁ ପ୍ରଥମେ କରନ୍ତୁ: ୧୯୯୭-୨୦୧୨ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପିଢ଼ିକୁ ଜେନେରେସନ ଜି ବା ଜେନ୍-ଜି, ଜେଡ୍‌ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସେମାନଙ୍କ ଚାଲିଚଳଣି ଅନ୍ୟ ମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଛି। ସେହିପରି ଉତ୍ସାହର ସହିତ କାମ କଲେ ବି ସେମାନେ କାମ ଚାପ ସମସ୍ୟାକୁ ସାମ୍ନା କରୁଛନ୍ତି। ତେବେ କାମ ଯେତେବେଳେ ଅଧିକ ଲାଗୁଛି, କେଉଁ କାମ ପ୍ରଥମେ କରିବା ଜରୁରି, ତାହା ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। ଜରୁରି କାମକୁ ପ୍ରଥମେ ପୂରା କରନ୍ତୁ। ଏ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିପାରିବେ। ଏହା ଦ୍ବାରା କିଛି ମାତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାପ ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ।

କାମ ମଝିରେ ବ୍ରେକ୍‌ ନିଅନ୍ତୁ: ସେହିପରି ଲଗାତାର ବସି କାମ କରିବା ଦ୍ବାରା କାର୍ଯ୍ୟ ଚାପ ବଢ଼ିପାରେ। ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟାଏ ଏବଂ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୫-୧୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ଛୋଟ ବ୍ରେକ୍‌ ନିଅନ୍ତୁ। ଏହା ଦ୍ବାରା ମନ ଖୁସି ରହିବ। କାମ କରିବାରେ ଆଗ୍ରହ ଆସିବ। ତେବେ କାମ ସରିବା ପରେ ଏବଂ ଛୁଟି ଦିନରେ କାମରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। କୌଣସି କାମରେ ସମସ୍ୟା ଆସୁଥିଲେ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ ଭାର ଅଧିକ ଲାଗୁଥିଲେ, ସହକର୍ମୀ କିମ୍ବା ମାଲିକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିବାକୁ ସଙ୍କୋଚ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

ମନକଥା ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ: ଅନ୍ୟପଟେ ଭଲ ନିଦ୍ରା ସହ ପୁଷ୍ଟିକର ଖାଦ୍ୟ ଖାଆନ୍ତୁ ଏବଂ ନିୟମିତ ବ୍ୟାୟାମ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଚାପକୁ କମ୍ କରେ। ଏହାବାଦ୍ ଅଧିକ ଚାପ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ ପରିବାର ସଦସ୍ୟ ଓ ସାଙ୍ଗସାଥୀଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତୁ। ତେବେ କାମ ଚାପରେ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ନ ଓହରି ଜୀବନରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ନୂଆ କଳା କୌଶଳ ଶିଖିବା ଦ୍ବାରା ଆତ୍ମବିଶ୍ବାସ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜକୁ ସାମ୍ନା କରିବାର ସାହସ ମିଳେ।