ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ନେପାଳର ନବନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବାଲେନ୍ଦ୍ର ଶାହା ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଜେନ୍-ଜେଡ୍ (Gen Z) ବିକ୍ଷୋଭ ବେଳେ ହିଂସାତ୍ମକ ଦମନକୁ ରୋକିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ନେପାଳର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଛି। ତାଙ୍କ ସହ ପୂର୍ବତନ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ରମେଶ ଲେଖକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଟକ ରଖାଯାଇଛି।

ଦେଶରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଉପରେ କଟକଣାକୁ ବିରୋଧ କରି ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପକ ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ବିକ୍ଷୋଭ ଏତେ ଉଗ୍ର ରୂପ ନେଇଥିଲା ଯେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୮ ଏବଂ ୯ ତାରିଖରେ ହୋଇଥିବା ହିଂସାରେ ସର୍ବମୋଟ ୭୭ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହିଁ ପୋଲିସର କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଯୋଗୁଁ ୧୯ ଜଣ ଯୁବକଙ୍କ ପ୍ରାଣହାନି ଘଟିଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମଗ୍ର ଦେଶକୁ ବ୍ୟାପିଥିଲା ଏବଂ ସଂସଦ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ କୋଠାରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଶେଷରେ ଓଲି ସରକାରଙ୍କ ପତନର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ପାଲଟିଥିଲା।

ନୂତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ରାପର୍ ରୁ ରାଜନେତା ପାଲଟିଥିବା ବାଲେନ୍ଦ୍ର ଶାହା କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ପରେ ଶୁକ୍ରବାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ପ୍ରଥମ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ବୈଠକରେ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତଦନ୍ତ କମିଶନଙ୍କ ରିପୋର୍ଟକୁ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୭୪ ବର୍ଷୀୟ ଓଲି, ପୂର୍ବତନ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ରମେଶ ଲେଖକ ଏବଂ ପୂର୍ବତନ ଆଇଜିପି ଚନ୍ଦ୍ର କୁବେର ଖାପୁଙ୍ଗଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମାମଲା ରୁଜୁ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା। ଦୁର୍ନୀତି ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଅବହେଳା ପାଇଁ ଯଦି କୋର୍ଟ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ନେତାମାନଙ୍କୁ ୧୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କେପି ଶର୍ମା ଓଲି ତଦନ୍ତ କମିଶନଙ୍କ ଏହି ରିପୋର୍ଟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି କହିବା ସହ ଏହା ଏକ ଚରିତ୍ର ହନନ ଏବଂ ଘୃଣ୍ୟ ରାଜନୀତିର ଅଂଶ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ୫ ତାରିଖରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନିର୍ବାଚନରେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟିର ଗଡ଼ କୁହାଯାଉଥିବା ଝାପା-୫ (Jhapa-5) ଆସନରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ବାଲେନ୍ ଶାହାଙ୍କ ନିକଟରୁ ଶୋଚନୀୟ ଭାବେ ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ଓଲି।

କାଠମାଣ୍ଡୁ: ନେପାଳ ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣଚ୍ଛେଦ। କ୍ଷମତା ହରାଇଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପୁଣି ଥରେ କ୍ଷମତାସୀନ ହୋଇଛନ୍ତି । ଗାଦି ପାଇଁ ଲାଗିଥିବା ବାଜିକୁ ଜିତିନେଇଛନ୍ତି କେପି ଶର୍ମା ଓଲି । ଅର୍ଥାତ ପୁଣି ଥରେ ନେପାଳର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି କେ ପି ଶର୍ମା ଓଲି । ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଦ୍ୟାଦେବୀ ଭଣ୍ଡାରୀ ଓଲିଙ୍କୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତି କରିଛନ୍ତି । ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେପାଳ କଂଗ୍ରେସ ଓ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଅଫ ନେପାଳ ସଂସଦରେ ବହୁମତ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାରେ ଫେଲ ମାରିବାରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି ।

ସମ୍ବିଧାନ ଧାରା ୭୬ (୨) ଅନୁଯାୟୀ ବିରୋଧୀ ବହୁମତ ହାସଲ କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବାରୁ ଧାରା ୭୬ (୩) ଅନୁସାରେ କେ ପି ଶର୍ମା ଓଲିଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଦ୍ୟାଦେବୀ ଭଣ୍ଡାରୀ । ଗତ ୧୦ ତାରିଖରେ ଓଲିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବହୁମତ ନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ ବିରୋଧି ଦଳ । ପରେ ଅସ୍ଥା ଭୋଟରେ ବହୁମତ ସାବସ୍ତ୍ୟ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲେ ଓଲି ସରକାର।