ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆଗରେ କିପରି ପାକିସ୍ତାନର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ହାର୍ ମାନିଥିଲା, ସେ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଖୁଲାସା ହୋଇଛି। ପାକିସ୍ତାନୀ ବାୟୁସେନାର (PAF) ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀ ଖାଲିଦ୍ ଚିସ୍ତି (Khalid Chishti) ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ, ମେ ୨୦୨୫ରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' (Operation Sindoor) ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ରାଫେଲ୍ ବିମାନର ଭୟରେ ପାକିସ୍ତାନ ନିଜର ସମସ୍ତ ଏଫ୍-୧୬ (F-16) ଫାଇଟର୍ ଜେଟ୍‌କୁ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଲୁଚାଇ ରଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା।

ରାଫେଲର 'ମିଟିଓର୍ ମିସାଇଲ୍' ଆଗରେ ଫିକା ପଡ଼ିଲା ପାକିସ୍ତାନ

ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଏୟାର୍ କମୋଡୋର୍ ଖାଲିଦ୍ ଚିସ୍ତିଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ନିର୍ମିତ ପାକିସ୍ତାନର ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନରେ ଏଆଇଏମ୍-୧୨୦ ଏଏମ୍‌ଆର୍‌ଏଏମ୍ (AIM-120 AMRAAM) ମିସାଇଲ୍ ଲାଗିଛି, ଯାହାର ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା କେବଳ ୧୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ରାଫେଲ୍ (Rafale) ବିମାନରେ ଥିବା ମିଟିଓର୍ ମିସାଇଲ୍ (Meteor Missile) ର କ୍ଷମତା ୧୨୦ ରୁ ୨୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ଅଟେ ଏବଂ ଏହାର ୬୦ କିଲୋମିଟରରୁ ଅଧିକ 'ନୋ ଏସ୍କେପ୍ ଜୋନ୍' ରହିଛି। ବିୟଣ୍ଡ-ଭିଜୁଆଲ୍-ରେଞ୍ଜ୍ (BVR) ରେ ରାଫେଲର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ କ୍ଷମତା କାରଣରୁ, ଆକାଶରେ ରାଫେଲ୍ ସହିତ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାକିସ୍ତାନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିପଜ୍ଜନକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତା। ତେଣୁ, ପାକିସ୍ତାନୀ କମାଣ୍ଡରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ ଯୁଦ୍ଧବିମାନଗୁଡ଼ିକୁ ବିପଦରେ ନପକାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ।

କଣ ଥିଲା ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର?

ଗତ ମେ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ପହଲଗାମରେ ହୋଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ପରେ, ଭାରତୀୟ ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ପାକିସ୍ତାନର ଆତଙ୍କବାଦୀ ଶିବିର ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକୁ 'ଅପରେସନ୍ ସିନ୍ଦୂର' ନାମ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅପରେସନ୍ ଅଧୀନରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ସଠିକ୍ ଏୟାର୍ ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରି ପାକିସ୍ତାନର ଜାକୋବାବାଦ ଭଳି ଏୟାରବେସ୍, ସେନା କ୍ୟାମ୍ପ୍, ଏବଂ ରାଡାର୍ ସିଷ୍ଟମକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଥିଲା। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଲା, ଗ୍ରାଉଣ୍ଡରେ ଥିବା ଅନେକ ପାକିସ୍ତାନୀ ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନକୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ବାହିନୀ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା।

ବାୟୁସେନାର ଅପୂର୍ବ ପରାକ୍ରମ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନର ଅସହାୟତା

ପୂର୍ବତନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପ୍ରମାଣିତ କରୁଛି ଯେ ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ଯୋଗୁଁ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଶକ୍ତି କେତେ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ପାକିସ୍ତାନର ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବାହିନୀର ମେରୁଦଣ୍ଡ ଭାବରେ ପରିଚିତ ଏଫ୍-୧୬, ରାଫେଲର ଉନ୍ନତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ ଦକ୍ଷତା ସାମ୍ନାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ନିଜ ଏଫ୍-୧୬ ଫ୍ଲିଟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀରେ ଲୁଚାଇ ରଖିବା ଛଡ଼ା ପାକିସ୍ତାନ ପାଖରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନଥିଲା।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାର ଦେଶର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବ ସୀମାର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ହାସିମାରା ଏୟାରବେସ୍ ଏବଂ କଲାଇକୁଣ୍ଡା ଏୟାରବେସ୍ ପାଇଁ ଜମି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ ହେବ ଏବଂ ଶତ୍ରୁ ପକ୍ଷର କୌଣସି ବି ଆକ୍ରମଣର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ସେନା ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବ।

ବାୟୁସେନା ଘାଟିର ହେବ ବିକାଶ

ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଶୁଭେନ୍ଦୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହାସିମାରା ଏୟାରବେସ୍‌କୁ ୨୫ ଏକର ଏବଂ କଲାଇକୁଣ୍ଡା ଏୟାରବେସ୍‌କୁ ୩୭ ଏକର ଜମି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଜମିଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏୟାରବେସ୍‌ର ବୁନିୟାଦୀ ଢାଞ୍ଚାର ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଯିବ। ସୀମାବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହି ଏୟାରବେସ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବାରୁ ଏହାର ବିସ୍ତାର ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା।

ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି ରାଫେଲ୍ ଓ S-400 ଭଳି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଦୁଇ ଏୟାରବେସ୍‌ରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତର ସର୍ବାଧିକ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ ସିଷ୍ଟମ୍ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ଫ୍ରାନ୍ସରୁ ଅଣାଯାଇଥିବା ରାଫେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ, ଋଷିଆର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ବାୟୁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା S-400 ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସୁଖୋଇ (Su-30 MKI) ଏଠାରେ ମୁତୟନ ରହିଛନ୍ତି। ନୂତନ ଜମି ମିଳିବା ପରେ ଏହି ସବୁ ଯୁଦ୍ଧବିମାନ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ଆହୁରି ସୁବିଧାଜନକ ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ସୀମା ପୂର୍ବ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ସୁରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବ।

ରାଜସ୍ଥାନର ପୋଖରାନ ଫିଲ୍ଡ ଫାୟାରିଂ ରେଞ୍ଜରେ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନା ନିଜର ରଣକୌଶଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛି। ଆସନ୍ତା ଫେବୃଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା ମେଗା ଅଭ୍ୟାସ 'ବାୟୁ ଶକ୍ତି-୨୦୨୬' ପୂର୍ବରୁ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଏହାର ଫୁଲ୍ ଡ୍ରେସ୍ ରିହର୍ସାଲ୍ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ସମୟରେ ପୋଖରାନର ଆକାଶ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଗର୍ଜନରେ କମ୍ପି ଉଠିଥିଲା ଏବଂ ବାୟୁସେନା ନିଜର ସାମରିକ ଦକ୍ଷତାର ପ୍ରମାଣ ଦେଇଥିଲା।

୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନର ଅଂଶଗ୍ରହଣ

ଏହି ରିହର୍ସାଲରେ ବାୟୁସେନାର ପ୍ରାୟ ୧୨୦ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ଓ ହେଲିକପ୍ଟର ସାମିଲ ହୋଇଥିଲେ। ଏଥିରେ ରାଫେଲ (Rafale), ସୁଖୋଇ-୩୦ ଏମକେଆଇ (Su-30 MKI), ମିରାଜ୍-୨୦୦୦, ଜାଗୁଆର ଏବଂ ମିଗ୍-୨୯ ଭଳି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ପରାକ୍ରମ ଦେଖାଇଥିଲେ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ହେଲିକପ୍ଟର ଆପାଚେ (Apache) ଏବଂ ଚିନୁକ୍ (Chinook) ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତର ଝଲକ

ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ 'ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ'ର ଏକ ବିଶେଷ ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସ୍ୱଦେଶୀ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ ହାଲୁକା ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ତେଜସ୍ (Tejas) ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲିକପ୍ଟର ପ୍ରଚଣ୍ଡ (Prachand) ନିଜର ସଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆକାଶ (Akash) ଏବଂ ସମର (SAMAR) ଭଳି ସ୍ୱଦେଶୀ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀର ମଧ୍ୟ ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଥିଲା।

ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଅପରେସନ୍

ପାଖାପାଖି ଅଢେଇ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲିଥିବା ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ଦିନ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ରାତି (Day, Dusk and Night) ସମୟରେ ଅପରେସନ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଠିକଣାକୁ କିଭଳି ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇପାରିବ, ତାହାର ନମୁନା ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ ପ୍ରାୟ ୧୨,୦୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ବାୟୁସେନାର ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ କ୍ଷମତାକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।

ଫ୍ରାନ୍ସ: ଫ୍ରାନ୍ସରୁ ୨୬ଟି ରାଫେଲ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କ୍ରୟ କରିବ ଭାରତ। ରାଫେଲ୍ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କିଣିବା ନେଇ ଚୁକ୍ତିକୁ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କମିଟି ସିସିଏସ୍ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଛି। ଏହାଦ୍ଵାରା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ନୌସେନାର କ୍ଷମତା। ନୌସେନା ପାଇଁ ୨୬ଟି ରାଫେଲ-ମରିନ୍ ଲଢ଼ୁଆ ବିମାନ କିଣିବାକୁ ଫ୍ରାନ୍ସ ସହିତ ଚୁକ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିଛି। ଭାରତ ଏବଂ ଫ୍ରାନ୍ସ ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଡିଲ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ୬୩ ହଜାର କୋଟି । ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ୨୨ ସିଙ୍ଗଲ-ସିଟର ଏବଂ ଚାରିଟି ଟୁଇନ-ସିଟର ବିମାନ କିଣିବ ଭାରତ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର କ୍ଷମତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ରାଫେଲ-ଏମ୍ ଜେଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାରେ ସାମିଲ କରାଯିବ। ରାଫେଲ-ଏମ୍ ଜେଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ଫ୍ରାନ୍ସର ଡାସଲ୍ଟ ଏଭିଏସନ୍ କମ୍ପାନୀ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଭାରତୀୟ ବାୟୁସେନାର ରାଫେଲ୍ ବିମାନ ପରି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ କ୍ଷମତାରେ ସଜ୍ଜିତ। ସାମୁଦ୍ରିକ ଅଂଚଳରେ କାର୍ୟ୍ୟ କରିବାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହି ଜେଟ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ବିମାନବାହକ ଜାହାଜରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ ଯାହା ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ରଣନୈତିକ ଶକ୍ତିକୁ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ। ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଶକ୍ତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭାରତ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ। ଏହି ଚୁକ୍ତି କେବଳ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ନୁହେଁ ବରଂ ଏହା ଭାରତୀୟ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବ। ବାୟୁସେନା ଏବଂ ନୌସେନାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ସହ ଭାରତକୁ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ଶକ୍ତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭାରତର ରଣନୀତି ଆହୁରି ସୁଦୃଢ ହେବ।