ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଉପରେ ଏକ ବଡ଼ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଜୋରଦାର ହୋଇଛି। ଆସନ୍ତା ସପ୍ତାହରେ ଇରାନ ଉପରେ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବେଞ୍ଜାମିନ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ନେଇ ଏକ ମିଳିତ ଟାର୍ଗେଟ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ନେଇ ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ନଜର

ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇସ୍ରାଏଲର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଭଣ୍ଡାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ କରିବା। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଇରାନର ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ମିଳିତ ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢ଼ିବ ଉତ୍ତେଜନା

ଯଦି ଏହି ଆକ୍ରମଣ ବାସ୍ତବରେ ହୁଏ, ତେବେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଭୟାବହ ହେବାର ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମୁଦାୟ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଘଟଣାକ୍ରମ ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି।

ପ୍ରାୟ ଏକ ମାସ ଧରି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନ ବିପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ରଣନୀତିରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ସାଉଦି ଆରବ। ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ 'ଫାଶ' ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସାଉଦି ଆରବ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛି।

ସାଉଦି ଆରବର କୂଟନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ

ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସାମରିକ ଆଧିପତ୍ୟ ଜାହିର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ ସାଉଦି ଆରବ ଏକ ଭିନ୍ନ ରାସ୍ତା ଆପଣାଇଛି। ରିୟାଦ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ, କୂଟନୀତି ଏବଂ ନମନୀୟ ଭାଗିଦାରୀ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଛି। କେବଳ ଆମେରିକା ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଚୀନ୍ ଭଳି ଏସୀୟ ଶକ୍ତିମାନଙ୍କ ସହ ନିଜର ସମ୍ପର୍କକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି। ସାଉଦି ଆରବର ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ସେମାନେ ନିଜସ୍ୱ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ 'ଶାନ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ସମୃଦ୍ଧି' କୂଟନୀତିକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଉଛନ୍ତି।

'ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଫାଶ'ରୁ ବର୍ତ୍ତିବାକୁ ପ୍ରୟାସ

ସାଉଦି ଗଣମାଧ୍ୟମର ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଇରାନ ସହ ସିଧାସଳଖ ଯୁଦ୍ଧରେ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଏକ ଆମେରିକୀୟ-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ହୋଇପାରେ। ସମ୍ପ୍ରତି ଉପସାଗରୀୟ ତୈଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଆଖିବୁଜା ଇରାନକୁ ଦାୟୀ କରିବାକୁ ସାଉଦି ଆରବ ମନା କରିଦେଇଛି। ଏହି ସତର୍କତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସାଉଦି ଆରବ ଯୁଦ୍ଧରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବାକୁ ଏବଂ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ଏହି ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥକୁ ଅବରୋଧ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିବା ବେଳେ ସ୍ଥିତି ଅଧିକ ସଙ୍ଗିନ ହୋଇଛି। ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ଏବଂ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ବାଟ ଦେଇ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବାରୁ, ଏହାର ଅବରୋଧ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ବଜାରରେ ହାହାକାର ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏପରି ଅସ୍ଥିରତା ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତି ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ। ତେଣୁ, ସାଉଦି ଆରବ ଏହି ସଙ୍କଟର ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ସମାଧାନ ଚାହୁଁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଚଳରେ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ଥିରତା ବଜାୟ ରହିପାରିବ।

ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଘଟଣ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା (US Air Force) ର ଏକ କେସି-୧୩୫ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋଟ୍ୟାଙ୍କର (KC-135 Stratotanker) ବିମାନ ମଝି ଆକାଶରେ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଦେବା ପରେ ନିଖୋଜ ହୋଇଯାଇଛି। ବିମାନଟିକୁ ଇନ୍ଧନ ଭରିବା କ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ "ଫ୍ଲାଇଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଷ୍ଟେସନ୍" ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ମିଳିଥିବା ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ନିକଟରେ ଉଡ଼ାଣ ଭରୁଥିବା ବେଳେ ବିମାନଟି ରାଡାରରୁ ଗାଏବ ହୋଇଯାଇଛି।

'୭୭୦୦' ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ ଓ ରାଡାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ

ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟ୍ରାକing ସିଷ୍ଟମ୍ ଅନୁଯାୟୀ, ନିଖୋଜ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ବୋଇଂ ବିମାନଟି '୭୭୦୦' (7700) ସ୍କ୍ୱାକ୍ କୋଡ୍ ପ୍ରସାରଣ କରିଥିଲା, ଯାହାକି ଏକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାଧାରଣ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସଙ୍କେତ। ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ବିମାନଟି ତଳକୁ ଖସିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା ଏବଂ ନିଜର ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି କତାର (Qatar) ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲା। ତେବେ କିଛି ସମୟ ପରେ କତାର ନିକଟସ୍ଥ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ଏହାର ଟ୍ରାନ୍ସପଣ୍ଡର ସିଗ୍ନାଲ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିମାନଟି ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି କି କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଅବତରଣ କରିଛି, ତାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରିନାହିଁ।

ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂର ସନ୍ଦେହ

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କତାରର ଅଲ୍ ଉଦେଇଦ୍ ଏୟାର ବେସ୍ (Al Udeid Air Base) ରୁ ଦୁଇଟି ଏଚ୍୧୨୫ (H125) ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ହେଲିକପ୍ଟର ଉଡ଼ାଣ ଭରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ମିଳିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଉକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ଜିପିଏସ୍ (GPS) ଜାମିଂ ବା ସ୍ପୁଫିଂ ହୋଇଥିବା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସନ୍ଦେହ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକୀୟ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ କମାଣ୍ଡ (US Central Command) ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ବିଧିବଦ୍ଧ ବୟାନ ଜାରି କରାଯାଇନାହିଁ କିମ୍ବା କୌଣସି ଆକ୍ରମଣର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଦିଆଯାଇନାହିଁ।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ତିକ୍ତତା ଓ 'ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍'

ଏହି ଘଟଣା ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଘଟିଛି ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ (US and Iran) ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଇରାନର କଟକଣାକୁ ଏଡ଼ାଇ ବ୍ୟାବସାୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ନେବା ପାଇଁ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଗତ ମେ ୪ ତାରିଖରେ "ଅପରେସନ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍" (Operation Project Freedom) ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ମିଶନର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ହିଁ ଏଭଳି ଏକ ବଡ଼ ବିମାନ ନିଖୋଜ ହେବା ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ମଧ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଇରାକରେ ଏକ ଆମେରିକୀୟ କେସି-୧୩୫ ବିମାନ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ୬ ଜଣ କ୍ରୁ ସଦସ୍ୟ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ମୁହାଁମୁହିଁ ହୋଇଛନ୍ତି ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନର ସେନା । ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଏକ ବଡ଼ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରି ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନର ୭ଟି ଛୋଟ ନୌକାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି। ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥକୁ ଖୋଲିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି।

'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍' ଏବଂ ଆମେରିକାର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନର ଦବଦବା ହଟାଇବା ତଥା ଫସି ରହିଥିବା ଶହ ଶହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜକୁ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବିଶାଳ ସାମରିକ ଅଭିଯାନ 'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଫ୍ରିଡମ୍' ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଦୁଇଟି ଡେଷ୍ଟ୍ରୋୟର ଜାହାଜ ୟୁଏସଏସ ଟ୍ରକ୍ସଟନ୍ ଏବଂ ୟୁଏସଏସ ମାସନ୍ ଆପାଚେ ହେଲିକପ୍ଟର ଏବଂ ଏଫ୍-୧୬ ବିମାନର ସହାୟତାରେ ଏହି ଜଳପଥ ଦେଇ ସଫଳତାର ସହ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ପ୍ରାୟ ୧୫,୦୦୦ ଆମେରିକୀୟ ସୈନ୍ୟ ଏବଂ ୧୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ ସାମିଲ ଥିବା ଜଣାପଡିଛି।

ଇରାନର ଆକ୍ରମଣ ଓ ଆମେରିକାର ଜବାବ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକୀୟ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ସାମରିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ କ୍ରୁଜ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର, ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଛୋଟ ନୌକା ମାଧ୍ୟମରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ୟୁଏସ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡର ମୁଖ୍ୟ ଆଡମିରାଲ ବ୍ରାଡ୍ କୁପର୍ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକୀୟ ସେନା ନିଜର ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତ ବିପଦକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଇରାନର ୭ଟି ଛୋଟ ନୌକାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଇଛି।

ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ତେବେ ଇରାନର ସରକାରୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଆମେରିକାର ଏହି ଦାବିକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ନୌକା ଧ୍ୱଂସ ହୋଇନଥିବା ଦାବି କରିଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଇରାନର ଆକ୍ରମଣ ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆମେରିକା ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ନିଜର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅଧିକ କଡାକଡି କରିଛି ।

ଇରାନରେ ଏବେ ଘୋର ରାଜନୈତିକ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଇଛି। ଖବର ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଆବାସ ଅରାଗଚିଙ୍କୁ ଖୁବଶୀଘ୍ର ତାଙ୍କ ପଦରୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଥିବା ନେଇ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି।

ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଓ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ

ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେସକିଆନ ଏବଂ ସଂସଦର ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଘେର ଘାଲିବାଫ ମିଳିତ ଭାବେ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି। ଆବାସ ଅରାଗଚି ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଉଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ବିଶେଷ କରି ପରମାଣୁ ଚୁକ୍ତି ଆଲୋଚନା ସମୟରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରିଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ସହ ଘନିଷ୍ଠତା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ

ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଅରାଗଚି ଇସଲାମିକ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପ୍ସ (IRGC) କମାଣ୍ଡର ଅହମ୍ମଦ ୱାହିଦୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଏବଂ ବାଚସ୍ପତି ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସେ କେବଳ ଆଇଆରଜିସି କମାଣ୍ଡରଙ୍କ ଜଣେ ସହାୟକ ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ବିଦେଶ ନୀତି ଏବଂ ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ଭଳି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଅନ୍ଧାରରେ ରଖିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ପଡ଼ିପାରେ।

ବିଫଳ ଆଲୋଚନା ଓ ପ୍ରସ୍ତାବ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ

ଗତ ଏପ୍ରିଲ ୨୪ ତାରିଖରେ ଆବାସ ଅରାଗଚି ଏକାକୀ ଇସଲାମାବାଦ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ତେହେରାନର ଏକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ। ତେବେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଇରାନ ଭିତରେ କଠୋରପନ୍ଥୀ ନେତା ସଇଦ ଜଲିଲିଙ୍କ ସମର୍ଥକମାନେ ମଧ୍ୟ ବାଚସ୍ପତି ଘାଲିବାଫଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ଆଲୋଚନାକାରୀ ଦଳକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବାକୁ ମନା କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ସବୁ ଘଟଣାକ୍ରମ ଇରାନ ସରକାର ଭିତରେ ଥିବା ତୀବ୍ର ମତଭେଦକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଞ୍ଚଳିକ ଉତ୍ତେଜନା ହ୍ରାସ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ବଡ଼ କୂଟନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରି ଇରାନ (Iran) ଏକ ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ପାକିସ୍ତାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମେରିକା (US) କୁ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ପଠାଯାଇଛି। ଆକ୍ସିଓସ୍ (Axios) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ନୂତନ ପ୍ରସ୍ତାବର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁନର୍ବାର ଖୋଲିବା ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ଘଟାଇବା। 

ପାକିସ୍ତାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏହି 'ଦୁଇ-ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଯୋଜନା' ରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନା ଅବରୋଧକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମତଃ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବର୍ତ୍ତମାନର ଅସ୍ତ୍ରବିରତି କୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ ଅବା ଉଭୟ ଦେଶ ଯୁଦ୍ଧର ସ୍ଥାୟୀ ସମାପ୍ତି ପାଇଁ ସହମତ ହେବେ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ପ୍ରଥମେ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲାଯିବ ଏବଂ ଇରାନୀ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରୁ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ହଟାଯିବ। ତୃତୀୟତଃ, ପରମାଣୁ ଆଲୋଚନା ଏହିସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ପରେ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହେବ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଗତିରୋଧର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ଆମେରିକାର ସର୍ତ୍ତ। ଆମେରିକା ଦାବି କରିଛି ଯେ ଇରାନ ଅତିକମରେ ୧୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ୟୁରାନିୟମ୍ ସମୃଦ୍ଧକରଣ (uranium enrichment) ବନ୍ଦ କରୁ ଏବଂ ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନର ପରମାଣୁ ଭଣ୍ଡାରକୁ ବିଦେଶକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରୁ। ତେବେ ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ସୟଦ ଅବ୍ବାସ ଆରାଘଚି (Syed Abbas Araghchi) ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଦାବି ଉପରେ ଇରାନୀ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ସହମତି ହୋଇନାହିଁ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇସଲାମାବାଦକୁ ଆମେରିକୀୟ ଦୂତ ସ୍ଟିଭ୍ ୱିଟକଫ୍ ଏବଂ ଜାରେଡ୍ କୁଶନରଙ୍କ ଗସ୍ତକୁ ବାତିଲ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଲୋଚନାକାରୀଙ୍କୁ ୧୮ ଘଣ୍ଟିଆ ବିମାନ ଯାତ୍ରାରେ ପଠାଇବାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ। ଆମେ ଟେଲିଫୋନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବା, ଇରାନ ଚାହିଁଲେ ଆମକୁ କଲ୍ କରିପାରିବ।

ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଏହାର ଅବରୋଧ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଶକ୍ତି ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆରାଘଚି ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ଓମାନ ମଧ୍ୟରେ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିଥିବା ବେଳେ ସୋମବାର ରୁଷରେ ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ କରିବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ଉଭୟ ଦେଶ (ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଏହି ବ୍ୟାପକ ମତଭେଦକୁ ଦୂର କରି ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଏବେ ବି ଏକ ଆହ୍ୱାନ ହୋଇ ରହିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଦୁଇଟି ଜାହାଜକୁ ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ନୌସେନା ଦ୍ୱାରା ଜବତ କରାଯାଇଛି। ନାଭିଗେସନ୍ ସିଷ୍ଟମରେ ହେରଫେର କରିବା ଏବଂ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗରେ ଏହି ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ କାବୁ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଇରାନ ଉପକୂଳକୁ ନିଆଯାଉଛି ବୋଲି ସ୍ଥାନୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ଜବତ ହୋଇଥିବା ଜାହାଜ ଦୁଇଟି ହେଉଛି MSC-FRANCESCA ଏବଂ EPAMINONDAS। ମେରାଇନ୍ ଟ୍ରାଫିକ୍ ୱେବସାଇଟ୍ ଅନୁଯାୟୀ ଲାଇବେରିଆ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ଏକ କଣ୍ଟେନର ଜାହାଜ ଇପାମିନୋଣ୍ଡାସ୍ (EPAMINONDAS) ଦୁବାଇର ଜେବେଲ ଅଲିରୁ ବାହାରି ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା।

ଜବତ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଆଜି ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ଅତି କମରେ ତିନୋଟି କଣ୍ଟେନର ଜାହାଜ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ୟୁକେ ମେରିଟାଇମ୍ ଟ୍ରେଡ୍ ଅପରେସନ୍ସ ସେଣ୍ଟର (UKMTO) ର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଓମାନର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପ୍ରାୟ ୧୫ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ଦୂରରେ ଗ୍ରୀକ୍ କମ୍ପାନୀର ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଇପାମିନୋଣ୍ଡାସ୍ ଉପରେ ଆଇଆରଜିସି (IRGC) ଗନବୋଟ୍ ଗୁଳି ଚଳାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଜାହାଜର ବ୍ରିଜ୍‌ର ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ହୋଇଛି।

ସେହିପରି ୟୁଏଇ (UAE) ଭିତ୍ତିକ କମ୍ପାନୀର ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ପାନାମା ପତାକାଧାରୀ ଜାହାଜ ୟୁଫୋରିଆ (Euphoria) ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ଏହି ଘଟଣାରେ ଜାହାଜର କୌଣସି କ୍ଷୟକ୍ଷତି ହୋଇନାହିଁ କିମ୍ବା କର୍ମଚାରୀମାନେ ଆହତ ହୋଇନାହାଁନ୍ତି ବୋଲି UKMTO ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ଏଥିସହ ପାନାମା ପତାକାଧାରୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ଜାହାଜ MSC ଫ୍ରାନ୍ସେସ୍କା (MSC Francesca) କୁ ଇରାନ ଉପକୂଳରୁ ପ୍ରାୟ ୬ ନଟିକାଲ୍ ମାଇଲ୍ ଦୂରରେ ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିଲା। ମେରିଟାଇମ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ଫାର୍ମ ଭାନ୍‌ଗାର୍ଡର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଜାହାଜର ହଲ୍ ଏବଂ ଆକୋମୋଡେସନ୍ ଅଞ୍ଚଳ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି।

ଏହି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ବୁଧବାର ଦିନ ଯୁଦ୍ଧବିରତିର ଅବଧିକୁ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରିଛନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଶେଷ ହେବାର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଏହି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ସଂଘର୍ଷର ଅନ୍ତ ଘଟାଇବା ପାଇଁ ଇରାନ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ 'ଏକୀକୃତ ପ୍ରସ୍ତାବ' ପ୍ରଦାନ ନକରିଛି, ସେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଜାରି ରହିବ।

ଇରାନ (Iran) ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ପୁଣିଥରେ ଖୋଲାଯିବା ପରେ, ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ 'ଏୟାର ଫୋର୍ସ ୱାନ'ରେ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ "ବେଶ୍ ଭଲ ଖବର" ଅଛି। ତେବେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ଚୁକ୍ତି ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ବଳବତ୍ତର ରହିବ ବୋଲି ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ନାଟୋ ଏକ 'ପେପର୍ ଟାଇଗର'

ଏହି ଅବସରରେ ଟ୍ରମ୍ପ ନିଜର ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ୍ ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରି ନାଟୋ (NATO) କୁ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ନାଟୋକୁ ଏକ "ପେପର୍ ଟାଇଗର" (କାଗଜ ବାଘ) ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେବା ସହ ସେମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଛନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପ ଲେଖିଛନ୍ତି, "ବର୍ତ୍ତମାନ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ସ୍ଥିତି ସ୍ୱାଭାବିକ ହୋଇଯିବା ପରେ ନାଟୋ ପକ୍ଷରୁ ସାହାଯ୍ୟ ପାଇଁ ଫୋନ୍ ଆସିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ କହିଛି। ଯେତେବେଳେ ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ କୌଣସି କାମରେ ଆସିନଥିଲେ।"

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚୁକ୍ତି ନହେବା ଯାଏଁ ଜାରି ରହିବ ନୌସେନା ଅବରୋଧ

ଇରାନ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା ନିଜର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନରୁ ପଛକୁ ହଟିବ ନାହିଁ। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନ ସହ ଆମେରିକାର ଚୁକ୍ତି ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନାହିଁ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇରାନର ଜାହାଜ ଏବଂ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅବରୋଧ ଜାରି ରହିବ। ଏହା ସହିତ ଇରାନ ଆଉ କେବେବି ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବନ୍ଦ ନକରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱ ବିରୋଧରେ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଆର୍ଥିକ ବିନିମୟ ବିନା ମିଳିବ ଆଣବିକ ସାମଗ୍ରୀ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ହେବାକୁ ଥିବା ନୂଆ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଶେଷ ହେବ କାରଣ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା ସରିଯାଇଛି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, ଆମେରିକା ଇରାନଠାରୁ ଆଣବିକ ସାମଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିବ କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରକାର ଆର୍ଥିକ ବିନିମୟ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଲେବାନନ୍ (Lebanon) ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ (Israel) ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧବିରତି ସହ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଜଡ଼ିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା ଚଳିତ ସପ୍ତାହ ଶେଷରେ ପାକିସ୍ତାନର ଇସଲାମାବାଦ ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ଇରାନର ସଂସଦ ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଘେର୍ ଘାଲିବାଫ୍ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅବ୍ବାସ ଆରାଘଚୀ ବିମାନ ଯୋଗେ ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଆଲୋଚନା ପୂର୍ବରୁ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଆମେରିକାକୁ ଏକ କଡ଼ା ବାର୍ତ୍ତା ଦିଆଯାଇଛି।

ବିମାନରେ ନିହତ ସ୍କୁଲ ପିଲାଙ୍କ ଫଟୋ

ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଘେର୍ ଘାଲିବାଫ୍ ବିମାନ ଭିତରୁ ଏକ ଫଟୋ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ସେୟାର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଫଟୋରେ ସେ ବିମାନର ଖାଲି ସିଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଇରାନର ମିନାବ୍ ଠାରେ ଏକ ସ୍କୁଲ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ମିସାଇଲ ଆକ୍ରମଣରେ ନିହତ ହୋଇଥିବା ସ୍କୁଲ ପିଲାମାନଙ୍କର ଫଟୋ ଲଗାଯାଇଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଭୟାବହ ଆକ୍ରମଣରେ ୧୬୫ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ଇରାନ ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ଆମେରିକା କୁ ଦାୟୀ କରୁଥିବା ବେଳେ ୱାଶିଂଟନ୍ ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଆସୁଛି।

ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନିଜର 'ସାଥୀ' କହିଲେ ବାଚସ୍ପତି

ଏହି ଫଟୋ ସେୟାର କରି ଘାଲିବାଫ୍ ନିହତ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନିଜର 'ସାଥୀ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି। ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତି ଇରାନକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଠେଲିଦେଲା, ତାହା ବିଶ୍ୱବାସୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଦେବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ପ୍ରୟାସ ଥିଲା ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଯୁଦ୍ଧରେ କେବଳ ଡ୍ରୋନ୍ କିମ୍ବା ମିସାଇଲ୍ ବ୍ୟବହାର ହେଉନାହିଁ, ବରଂ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର କୂଟନୈତିକ ଲଢ଼େଇ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନ ସର୍ବଦା ଦାବି କରିଆସିଛି ଯେ, ସେ କେବଳ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି।

ଆମେରିକା ଉପରେ ଭରସା ନାହିଁ

ଇସଲାମାବାଦରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ବାଚସ୍ପତି ଘାଲିବାଫ୍ ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦିଓ ଇରାନ ଆମେରିକା ସହ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଆସିଛି, ତଥାପି ଆମେରିକୀୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ବିଶ୍ୱାସ ନାହିଁ। ଅତୀତରେ ଆମେରିକା ନିଜର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଳନ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଛି ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଆଲୋଚନାରେ ମିନାବ୍ ଆକ୍ରମଣ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ସମୁଦ୍ର ପଥ ଖୋଲିବା ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଆମେରିକା ଦାବି କରିଛି ଯେ, ଇରାନ ସମୁଦ୍ରରେ ବିଛାଇଥିବା ବାରୁଦୀ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ବା ମାଇନ୍ସ ଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜେ ଖୋଜି ପାଉନାହିଁ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, ସମୁଦ୍ର ଭିତରୁ ଏହି ବିପଜ୍ଜନକ ମାଇନ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଇରାନ ନିକଟରେ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ବୈଷୟିକ କ୍ଷମତା ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଇରାନ ସମୁଦ୍ର ରାସ୍ତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲି ପାରୁନାହିଁ।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ସର୍ତ୍ତ

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ, ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ବା ସିଜ୍‌ଫାୟାର୍ ପାଇଁ ଏକ କଡ଼ା ସର୍ତ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ସର୍ତ୍ତ ଅନୁଯାୟୀ, ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଣିଜ୍ୟିକ କାରବାର ପାଇଁ ଖୋଲିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନେଇ ପାକିସ୍ତାନରେ ଶାନ୍ତି ଆଲୋଚନା ଜାରି ରହିଛି ବୋଲି ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ଆଶଙ୍କା

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏଠାରେ ମାଇନ୍ସର ବିପଦ ଥିବାରୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ତଥା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି। ତେଣୁ ଏବେ ଇରାନ କିପରି ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବ ଏବଂ ଜଳପଥକୁ ବିପଦମୁକ୍ତ କରିବ, ତାହା ଉପରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିଛି।

ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଦାମୀ ସର୍ଭିଲାନ୍ସ ଡ୍ରୋନ୍ MQ-4C ଟ୍ରାଇଟନ୍ (MQ-4C Triton) ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର (Persian Gulf) ରେ ଖସିପଡିଥିବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି। ଏହି ଘଟଣାଟି ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ନିକଟରେ ଘଟିଛି। ରାଡାରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ରୁ ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସିଗନାଲ (Emergency Code) ମିଳିଥିଲା।

କିପରି ଘଟିଲା ଏହି ଘଟଣା?

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୬ ରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ଏବଂ ହୋର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଏକ ଗୁପ୍ତଚର ମିଶନରେ ଥିଲା। ତେବେ ଉଡ଼ାଣ ସମୟରେ ହଠାତ୍ ଏଥିରୁ ଏମର୍ଜେନ୍ସି କୋଡ୍ ୭୭୦୦ ସିଗନାଲ୍ ମିଳିଥିଲା। ମାତ୍ର କିଛି ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ନିଜର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉଚ୍ଚତା ୫୨,୦୦୦ ଫୁଟ୍ ରୁ ତଳକୁ ଖସି ପ୍ରାୟ ୯,୫୦୦ ଫୁଟ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା। ଏହା ପରେ ଏହା ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଟ୍ରାକିଂ ରାଡାରରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଗାଏବ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ରିମୋଟ୍ ପାଇଲଟଙ୍କ ସହ ଏହାର ଯୋଗାଯୋଗ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ଏହା ସମୁଦ୍ରରେ ଖସିପଡିଛି।

ଡ୍ରୋନ୍ ର ମୂଲ୍ୟ ଏବଂ ବିଶେଷତ୍ୱ

ଆମେରିକା ପାଇଁ ଏହି କ୍ଷତି ଏକ ବଡ଼ ଝଟକା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। କାରଣ ନର୍ଥ୍ରୋପ୍ ଗ୍ରୁମାନ୍ (Northrop Grumman) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ଏହି ହାଇ-ଆଲ୍ଟିଚ୍ୟୁଡ୍ ଡ୍ରୋନର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୧୮୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା। ଏହା ଲଗାତାର ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଉଚ୍ଚ ଆକାଶରେ ଉଡି ସାମୁଦ୍ରିକ ଗତିବିଧି, ଯୁଦ୍ଧପୋତ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଆମେରିକୀୟ ଗୁପ୍ତଚର ବିଭାଗର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବରେ ପରିଚିତ।

ଇରାନ ଉପରେ ବଢୁଛି ସନ୍ଦେହ

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ତିକ୍ତତା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଘଟଣା ଅନେକ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି, କିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ରାଜିନାମା ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ଡ୍ରୋନ୍ ଦୁର୍ଘଟଣାଗ୍ରସ୍ତ ହେବା ପଛରେ କୌଣସି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଅଛି ନା ଇରାନ ଏହାକୁ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ୱାରଫେୟାର କିମ୍ବା କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ମାରି ଖସାଇଦେଇଛି, ସେ ନେଇ ସନ୍ଦେହ ଘନୀଭୂତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆମେରିକୀୟ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବା ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ମିଳିପାରିନାହିଁ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ସହମତି ପରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବଡ଼ ବୟାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଟେହେରାନରେ ଏକ "ଫଳପ୍ରଦ ଶାସନ ପରିବର୍ତ୍ତନ" ଆସିଥିବା ସେ ଦାବି କରିବା ସହ ଇରାନର ପରମାଣୁ କ୍ଷମତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ମିଳିତ ଭାବେ କାମ କରିବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ନିଜର ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ 'ଟ୍ରୁଥ୍ ସୋସିଆଲ'ରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନରେ ଆଉ କୌଣସି ୟୁରାନିୟମ୍ ଏନରିଚମେଣ୍ଟ (Uranium Enrichment) ହେବ ନାହିଁ। ଭୂଗର୍ଭରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପରମାଣୁ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମିଳିତ ଭାବେ ଖୋଳି ନଷ୍ଟ କରିବେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ସ୍ପେସ୍ ଫୋର୍ସ (Space Force) ମାଧ୍ୟମରେ କଡ଼ା ସାଟେଲାଇଟ୍ ନଜର ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଆକ୍ରମଣ ଦିନଠାରୁ ସେଠାରେ କିଛି ବି ଛୁଆଁଯାଇ ନାହିଁ।

ଇରାନକୁ ସାମରିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଉଥିବା ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦେଶ ଇରାନକୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇବ, ଆମେରିକାକୁ ସେମାନଙ୍କର ରପ୍ତାନି ଉପରେ ତୁରନ୍ତ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ଟିକସ (Tariff) ଲଗାଯିବ ବୋଲି ସେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଚୁକ୍ତି ମାନିଲେ ଇରାନକୁ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ଏବଂ ଟିକସରୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିବା ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିବା ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ସାମୟିକ ବିରତି। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ, କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ରଖିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅବଧିକୁ କୂଟନୈତିକ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ ଯେଉଁଥିରେ ପରମାଣୁ କଟକଣା, ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ କଟକଣା କୋହଳ କରିବା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ସାମିଲ ରହିବ।