ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ନିକଟରେ ଏକ ସମ୍ମିଳନୀ ପାଇଁ ତୁର୍କୀ ଗସ୍ତରେ ଥିବା ବେଳେ ଏକ 'ଧମକ' କାରଣରୁ ନିଜର ବିମାନ ବଦଳାଇଥିଲେ। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଇରାନୀୟ ପ୍ରକ୍ସିମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ଧମକ ମିଳିବା ପରେ ସୁରକ୍ଷା କାରଣରୁ ଏପରି କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ସିଆଇଏ (CIA) ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ଦେଖାଦେଇଥିଲା।

ସିଆଇଏର ଆକଳନ

'ଦି ୱାସିଂଟନ୍ ପୋଷ୍ଟ'ର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଧମକ ସମ୍ପର୍କରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ସୂଚନା ଦେଇଥିଲା। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ଥିବା ଦର୍ଶାଇ ତାଙ୍କୁ ଗୋପନରେ ଅନ୍ୟ ବିମାନରେ ପଠାଇବାକୁ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲା। ମାତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସଂସ୍ଥା ଏହି ଇସ୍ରାଏଲୀୟ ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା ଉପରେ ବିଶେଷ ଭରସା କରିନଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ 'ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ' ବୋଲି ଦର୍ଶାଇଥିଲା। ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମତରେ ଏହି ସୂଚନା କେବଳ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଆସିଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକୀୟ ଗୁଇନ୍ଦାମାନେ ଏହାକୁ ନିମ୍ନସ୍ତରର ଆକଳନ ବା ସନ୍ଦେହଜନକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଥିଲେ।

୩ ଥର ବିମାନ ବଦଳାଇଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି

ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା ଉପରେ ସିଆଇଏର ସନ୍ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାର ସିକ୍ରେଟ୍ ସର୍ଭିସ୍ କୌଣସି ବିପଦ ମୁଣ୍ଡାଇବାକୁ ଚାହିଁନଥିଲା। ପୂର୍ବରୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଉପରେ ତିନିଥର ଆକ୍ରମଣ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଥିବାରୁ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସତର୍କ ଥିଲେ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ କତାର ପକ୍ଷରୁ ଉପହାର ମିଳିଥିବା ବୋଇଂ ୭୪୭-୮ ବିମାନରୁ ବାହାର କରି ପୁରୁଣା ଏୟାର ଫୋର୍ସ ୱାନରେ ବସାଯାଇଥିଲା। ପରେ ଏକ ଏୟାରପୋର୍ଟ କ୍ୟାଟରିଂ ଟ୍ରକ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ଏକ ଛୋଟ ସି-୩୨ଏ (C-32A) ବିମାନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା।

ସିକ୍ରେଟ୍ ସର୍ଭିସର ପରାମର୍ଶ

ଏହି ଘଟଣା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ରଖି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେ କେବଳ ସିକ୍ରେଟ୍ ସର୍ଭିସ୍ ଏବଂ ସେନାର ପରାମର୍ଶକୁ ପାଳନ କରିଥିଲେ। ବଡ଼ ବିମାନଟିକୁ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଡିକୟ ବା ନକଲି ବିମାନ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରି ଉଡ଼ାଣ ଭରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ବିବାଦର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଥିବା ପ୍ରମୁଖ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜଳପଥ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) କୁ ପୁଣିଥରେ ଖୋଲିବା ପାଇଁ ଇରାନ କିଛି ନୂଆ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଛି। ଇରାନ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେରିକା ତାର ଆଚରଣରେ "ସୁଧାର" ନଆଣିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲାଯିବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଜଳପଥ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଇରାନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ଖୋଲିବା ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

ଇରାନର ପ୍ରମୁଖ ଦାବି

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବାକୁ ଇରାନ ଆମେରିକା ସମ୍ମୁଖରେ ଅନେକ ବଡ଼ ଦାବି ରଖିଛି। ଏଥିରେ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଦେଶରେ ହୋଇଥିବା କ୍ଷୟକ୍ଷତି ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷତିପୂରଣ (Full Compensation) ପ୍ରଦାନ କରିବା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ସହିତ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଜବତ କରାଯାଇଥିବା ଇରାନର ଅର୍ଥକୁ ବିନା ସର୍ତ୍ତରେ ମୁକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ଇରାନ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟାଇବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଛି। ଇରାନର ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରୁ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ନାକାବନ୍ଦୀ ହଟାଇବା ସହ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆମେରିକୀୟ ସେନା ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଇରାନ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଛି।

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀର ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ଓମାନ ସହ ଚୁକ୍ତି

ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଓମାନ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ସୟଦ ଆବ୍ବାସ ଆରାଘଚି (Seyyed Abbas Araghchi) କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ଜଳମାର୍ଗ ଦେଇ ନେଭିଗେସନ୍ ପାଇଁ ଓମାନ ସହ ଏକ ଚୁକ୍ତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ତେବେ ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେରିକା ସହ କୌଣସି ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ଚାଲିନାହିଁ। ମଧ୍ୟସ୍ଥିମାନେ ଆଲୋଚନା ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ନିଜର ଭୁଲ ନସୁଧାରିବା ଯାଏଁ ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ଆଭିମୁଖ୍ୟ

ଇରାନର ଏହି ନୂତନ ଦାବି ଉପରେ ଆମେରିକା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇନାହିଁ। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଖୋଲିବା ନେଇ ଇରାନ କୌଣସି ବୁଝାମଣା କରିବାକୁ ଆମେରିକା ଅପେକ୍ଷା କରିଛି, ଯାହା ପରେ ଇରାନ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକ ଉପରୁ ନୌସେନା ନାକାବନ୍ଦୀ ହଟାଇବା ଉପରେ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ନାକାବନ୍ଦୀ କାରଣରୁ ଇରାନ ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ଜାହାଜ ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥାନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ସ୍ଥିତି ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ବିଶେଷକରି ତୈଳ ବଜାର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଉଗ୍ର ରୂପ ନେବାରେ ଲାଗିଛି। ଗୁରୁବାର ଦିନ ଇରାନ (Iran) ପକ୍ଷରୁ କୁଏତରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ମିସାଇଲ୍ ଆକ୍ରମଣରେ ନିଜର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଂଶୀଦାର ଚୀନର (China) ଏକ କମ୍ପାନୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କୁଏତର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ଏକ ଚାଇନିଜ୍ ଫାର୍ମର କୋଠା ଉପରେ ଇରାନ ମିସାଇଲ୍ ମାଡ଼ କରିଛି, ଯାହାଫଳରେ କୋଠାଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବା ସହ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି।

କୁଏତ ସେନାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଓ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା

କୁଏତ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର କର୍ଣ୍ଣେଲ ସାଉଦ୍ ଅଲ୍-ଅତୱାନ (Saud Al Atwan) ଏହି ଘଟଣାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଉଦ୍ଧାରକାରୀ ଦଳ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସରକାରୀ ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକ ତୁରନ୍ତ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚି ଜରୁରୀକାଳୀନ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ କୁଏତର ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀକୁ 'ହାଇ ଆଲର୍ଟ' (High Alert) ରେ ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଦେଶର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ତଥା ସୁରକ୍ଷା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛି ବୋଲି ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକା-ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼ୁଥିବା ତିକ୍ତତା

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଏହି ଘଟଣାର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ଜୋର୍ଡାନ (Jordan) ନିଜର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ମାଡ଼ କରାଯାଇଥିବା ୫ଟି ମିସାଇଲକୁ ଖସାଇ ଦେଇଥିଲା। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ସେନା (US Military) ମଧ୍ୟ ଇରାନ ବିରୋଧରେ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଆକ୍ରମଣ ଶେଷ କରିଥିବା ଘୋଷଣା କରିଛି। ଆମେରିକାର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ କମାଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୋର୍ଡାନରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଘାଟି ଉପରେ ଇରାନର ପୂର୍ବ ଆକ୍ରମଣର ଜବାବରେ ଆମେରିକା ଇରାନର ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପ୍ସ (IRGC) ର ଡଜନରୁ ଅଧିକ ଘାଟି ଉପରେ ଏୟାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ କରିଛି। ଏଥିରେ ସାମରିକ କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟର, ମିସାଇଲ୍ ଫେସିଲିଟି ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଘାଟି ସାମିଲ ରହିଛି।

ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରଭାବ

ପରିସ୍ଥିତି ଏବେ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ନିକଟରେ କିଛି ଦିନର ଶାନ୍ତି ପରେ ପୁଣିଥରେ ଏକାଧିକ ସ୍ଥାନରେ ଏହିଭଳି ଆକ୍ରମଣ ହେବା ପୁର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ତେବେ ଇରାନ ନିଜର ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଚୀନର କମ୍ପାନୀ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଘଟଣା, ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବେଜିଂ (Beijing) ଏବଂ ତେହେରାନ (Tehran) ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୂଟନୈତିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ତାହା ଉପରେ ବିଶ୍ୱ ସମୁଦାୟର ନଜର ରହିଛି।

ଇରାନ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁଲାଇ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ବାହାରିନ ଏବଂ କୁଏତ ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ଇରାନର ସାମରିକ ଘାଟିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଏୟାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକ୍ (ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ) କରିଛନ୍ତି। ତେହେରାନ ବିରୋଧରେ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶର ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ।

ଟାର୍ଗେଟରେ ଥିଲା ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଘାଟି

ଦି ୱାଲ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ (WSJ) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ, ଏହି ଗୁପ୍ତ ଆକ୍ରମଣରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଇରାନର ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ଗଚ୍ଛିତ ଥିବା ଘାଟି ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମରିକ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଅପରେସନରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE) ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ଯିଏକି ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା ଏବଂ ବାୟୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା।

କାହିଁକି ଆକ୍ରମଣ କଲେ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶ?

ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ କିଛି ସମୟ ଧରି ଇରାନ କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ବାହାରିନ ଏବଂ କୁଏତ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଆସୁଥିଲା। ଏହି ଦୁଇ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶରେ ଆମେରିକାର ସାମରିକ ଘାଟି ରହିଛି। ବାହାରିନରେ ଆମେରିକୀୟ ନୌସେନାର ୫ମ ଜାହାଜ ବହର ରହିଥିବା ବେଳେ, କୁଏତରେ ହଜାର ହଜାର ଆମେରିକୀୟ ସୈନ୍ୟ ମୁତୟନ ଅଛନ୍ତି। ନିଜ ଦେଶ ଉପରେ ଇରାନର କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣକୁ ବିନା କୌଣସି ଜବାବରେ ସହିବାକୁ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନଥିଲେ। ନିକଟରେ କୁଏତର ଶକ୍ତି ଏବଂ ଜଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଇରାନର ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା କୁହାଯାଉଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବଢୁଛି ବ୍ୟାପକ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଇରାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ପରଠାରୁ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ବିବାଦ ଘନୀଭୂତ ହୋଇଛି। ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଏବଂ ଇରାନର ସଶସ୍ତ୍ର ବାହିନୀ ମଧ୍ୟରେ ଲଗାତାର ଆକ୍ରମଣ-ପ୍ରତ୍ୟାକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଛି। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବାହାରିନ ଏବଂ କୁଏତ ଭଳି ଦେଶ, ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରଥମେ ଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, ଏବେ ସିଧାସଳଖ ସାମିଲ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ଉପସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କା ଦେଖାଦେଇଛି।

ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଇରାନର ବନ୍ଦର ଖମିର (Bandar Khamir) ଉପରେ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଭୟଙ୍କର ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଏୟାର ଷ୍ଟ୍ରାଇକରେ ଅତିକମରେ ୭ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ବହୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଛି। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଉପରେ ଇରାନର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କୋହଳ କରିବାକୁ ଚାପ ପକାଇବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଭିତ୍ତିଭୂମି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଯେଉଁ ଧମକ ଦେଇଥିଲେ, ଏହା ତାହାର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ।

ଧ୍ୱଂସାବଶେଷରେ ବଦଳିଲା ବନ୍ଦର ନଗରୀ

ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଆମେରିକା ଏହାର ବିମାନ ଆକ୍ରମଣ ଅଭିଯାନକୁ ଆହୁରି ବ୍ୟାପକ କରିଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ହୋର୍ମୋଜଗାନ ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ବନ୍ଦର ସହର 'ବନ୍ଦର ଖମିର'ଠାରେ ଥିବା ଏକାଧିକ ପୋଲ (bridges), ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ ଏବଂ ଏକ ଟାୱାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଏକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ପୋଲରେ ନିଆଁ ଲାଗିଥିବାର ଭିଡିଓ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ମୁତାବକ, ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ୭ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ବେଳେ ପୂର୍ବ ଆକ୍ରମଣ ଗୁଡ଼ିକରେ ଶତାଧିକ ଲୋକ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଇରାନର ପାଲଟା ଆକ୍ରମଣ

ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ନିରବ ବସିନାହିଁ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଥିବା ଆମେରିକାର ସହଯୋଗୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇରାନ ନୂଆ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରିଛି। ବିଶେଷ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଦେଶ କତାର (Qatar) ଏବଂ କୁଏତ (Kuwait) ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି। କୁଏତର ଏକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଜଳ ବିଶୋଧନାଗାର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆକ୍ରମଣରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହାକି ମରୁଭୂମି ବେଷ୍ଟିତ ଏହି ଛୋଟ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ସମ୍ପଦ ଥିଲା

ବିଫଳ ହେଲା ଯୁଦ୍ଧବିରାମ, ବଢୁଛି ଉତ୍ତେଜନା

ଗତ ମାସରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ଅସ୍ଥାୟୀ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବିଫଳ ହୋଇଛି। ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରାଯିବା ପରେ ତେହେରାନ୍ ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲା। ଏହା ଫଳରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହେବା ସହ ଆଲୋଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇରାନକୁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ଉପରେ ନିଜର ଦବଦବା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଲଗାତାର ଲଢ଼େଇ ଜାରି ରହିଛି।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଭୟାବହ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକା (US) ର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଏବେ ଇରାନ ଏହାର କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଛି। ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ପକ୍ଷରୁ 'ଆଖି ବଦଳରେ ଆଖି (Eye-for-an-eye)' ଅପରେସନ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଅଧୀନରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ୩ଟି ଦେଶରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ବାୟୁସେନା ଘାଟି (ଏୟାରବେସ୍) ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ମିସାଇଲ୍ ଏବଂ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି।

୩ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଆକ୍ରମଣ

ଆଇଆରଜିସି (IRGC) ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ପ୍ରତିଶୋଧମୂଳକ ଆକ୍ରମଣ ୩ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କରାଯାଇଛି:

* ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ଜୋର୍ଡାନରେ ଥିବା ପ୍ରିନ୍ସ ହାସନ ଏୟାରବେସ୍ (Prince Hassan Airbase) ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଧନ ଡିପୋ ଏବଂ ଗୋଳାବାରୁଦ ଗୋଦାମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।

* ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ବାହାରିନର ଶେଖ୍ ଇସା ଏୟାରବେସ୍ (Sheikh Isa Airbase) କୁ ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଆମେରିକୀୟ ସେନାର ଡ୍ରୋନ୍ କମାଣ୍ଡ ସେଣ୍ଟର ଏବଂ ହେଲିକପ୍ଟର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଛି।

* ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: କୁଏତର ଅଲି ଅଲ-ସାଲେମ ଏୟାରବେସ୍ ଏବଂ ଅହମ୍ମଦ ଅଲ-ଜାବେର ଏୟାରବେସ୍ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି। ଏଠାରେ ପାଟ୍ରିଅଟ୍ ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଷ୍ଟ୍ରାଟେଜିକ୍ ରାଡାର ସିଷ୍ଟମ୍ କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଧ୍ୱଂସ କରାଯାଇଥିବା ଇରାନ ଦାବି କରିଛି।

ଆମେରିକାର ଆକ୍ରମଣ ଓ ଉତ୍ତେଜନା

ଏହାପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକାର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ କମାଣ୍ଡ (CENTCOM) ଇରାନ ଉପରେ ଏକାଧିକ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ନକରିବା ପାଇଁ ଇରାନର ରାଡାର୍, ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ଏବଂ ମିସାଇଲ୍ କ୍ଷମତାକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆମେରିକା ଏହି ଆକ୍ରମଣ କରିଥିବା ସୂଚନା ଦେଇଥିଲା। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ରେ ଆମେରିକା ଓ ଇସ୍ରାଏଲର ମିଳିତ ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନର ତତ୍କାଳୀନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ପରଠାରୁ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଲାଗି ରହିଛି।

ଇରାନର କଡ଼ା ଚେତାବନୀ

ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଇରାନ ଆମେରିକାକୁ କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ କୌଣସି ବିଦେଶୀ ସେନାର ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ଇରାନ ବରଦାସ୍ତ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି। ଆଇଆରଜିସି କହିଛି ଯେ ଯଦି ଆମେରିକା ନିଜର ଆକ୍ରମଣ ବନ୍ଦ ନକରେ, ତେବେ ଇରାନର ଏହି ଅପରେସନ ଆଗକୁ ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିବ।

ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ପୁଣି ଥରେ ନିଜର ଏକ ବୟାନକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚାର ପରିସରକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତୁର୍କୀର ଆଙ୍କାରା ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ନାଟୋ ସମ୍ମିଳନୀ (NATO summit) ସମୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ତ୍ରୁଟି କରିଛନ୍ତି। ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସେ ଇରାନକୁ 'ଇସଲାମିକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଜାପାନ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ବୟାନ ପରେ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏହାକୁ ନେଇ ବ୍ୟାପକ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

କିପରି ହେଲା ଏହି ବଡ଼ ତ୍ରୁଟି?

ବୁଧବାର ଦିନ ୟୁକ୍ରେନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭୋଲୋଦିମିର ଜେଲେନ୍‌ସ୍କିଙ୍କ ସହ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଉଥିବା ସମୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ବିଭ୍ରାଟ କରିଥିଲେ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରି ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ଆମର ବିମାନବାହୀ ଜାହାଜ ୟୁଏସଏସ ଆବ୍ରାହମ୍ ଲିଙ୍କନ୍ (USS Abraham Lincoln) ଉପରକୁ ଇସଲାମିକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଜାପାନ ପକ୍ଷରୁ ୧୧୧ଟି କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ରକୁ ଆମେ ସଫଳତାର ସହ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଛୁ। ପ୍ରକୃତରେ ସେ ଇସଲାମିକ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍ ଅଫ୍ ଇରାନ ବଦଳରେ ଭୁଲ୍‌ରେ ଆମେରିକାର ପୁରୁଣା ବନ୍ଧୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜାପାନର ନାମ ନେଇଥିଲେ।

ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଗତ ଆଶଙ୍କା

୮୦ ବର୍ଷୀୟ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପରେ ତାଙ୍କର ବୟସ ଏବଂ ମାନସିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହି ସମାନ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ ବରଂ ଏକାଧିକ ଭୁଲ କରିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସେ ୟୁକ୍ରେନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଭୁଲ୍‌ବଶତଃ 'ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପୁଟିନ' କହିଥିଲେ, ଲୋକପ୍ରିୟ ଆପ୍ ଟିକ୍‌ଟକ୍ (TikTok) କୁ 'ଟିକ୍ ଟାକ୍' (Tic Tac) କହିଥିଲେ ଏବଂ ତୁର୍କୀକୁ ଏକ ଦେଶ ବଦଳରେ ଏକ 'ବଡ଼ କମ୍ପାନୀ' ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ ସେ ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜୋ ବାଇଡେନଙ୍କ କହିବା ଶୈଳୀକୁ ନେଇ କଡ଼ା ସମାଲୋଚନା କରୁଥିବା ବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ନିଜେ ଏପରି ବିଭ୍ରାଟ କରିବା ତାଙ୍କ ସମାଲୋଚକମାନଙ୍କୁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ ଦେଇଛି।

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ (Strait of Hormuz) ପୁଣିଥରେ ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଇରାନର ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ (IRGC) ଏକ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ସେଠାରୁ ଫେରାଇ ଦେଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ଇରାନର ଫାର୍ସ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଟି ଆମେରିକା ସମର୍ଥିତ ଓମାନୀ କରିଡର ଦେଇ ଯିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଥିବା ବେଳେ ତାକୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା।

ଇରାନର ଚେତାବନୀ ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ମାର୍ଗ

ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, IRGC ରେଡିଓ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କରକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲା ଏବଂ ଜାହାଜଟିକୁ ଓମାନୀ କରିଡର ଛାଡି ତେହେରାନ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମାର୍ଗ ଦେଇ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗତ ଜୁନ୍ ୨୪ ତାରିଖରେ ଓମାନ ଏବଂ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗଠନ (IMO) ପକ୍ଷରୁ ଗଲ୍ଫ ଅଞ୍ଚଳରେ ଫସି ରହିଥିବା ଜାହାଜଗୁଡିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସାମୁଦ୍ରିକ କରିଡର ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ତଦାରଖ ଆମେରିକା କରୁଛି। ତେବେ ଏହି ମାର୍ଗକୁ ଇରାନ କଡ଼ା ବିରୋଧ କରୁଛି।

ସମୁଦ୍ରରେ ବଢୁଛି ବିପଦ

କେବଳ ଭାରତୀୟ ଟ୍ୟାଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ଅନ୍ୟ ଦେଶର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରୁ ଫେରିବାକୁ ପଡ଼ିଛି। ନିକଟରେ ଏହି ଜଳପଥରେ ଏକ କାତାରର ଏଲଏନଜି (LNG) ଟ୍ୟାଙ୍କର ଏବଂ ଏକ ସାଉଦି ଆରବର କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷମାନେ ଏଠାରେ ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ବିପଦ ସ୍ତରକୁ 'ଗୁରୁତର' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଶିପ୍ ଟ୍ରାକିଂ ଡାଟା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତୀୟ ପତାକା ଲାଗିଥିବା ବିଶାଳ କ୍ରୁଡ୍ କ୍ୟାରିୟର ଲୀଳା ଭାଡିନାର (Lila Vadinar) ମଧ୍ୟ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା କାରଣରୁ ଓମାନ ଉପକୂଳରୁ ନିଜର ଗତିପଥ ବଦଳାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଜାହାଜରେ ପ୍ରାୟ ୨ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ କୁଏତ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଥିଲା।

ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପ୍ରଭାବର ଆଶଙ୍କା

ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ସମୁଦ୍ରବାହିତ ତୈଳ ଏବଂ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ଏଲଏନଜି (LNG) ଏହି ବାଟ ଦେଇ ଯାଉଥିଲା। ଏଠାରେ ବାରମ୍ବାର ଘଟୁଥିବା ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ଇରାନର କଟକଣା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଯଦି ଏହି ସ୍ଥିତି ଲାଗି ରହେ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ, ଯାହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତ ସମେତ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିବ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ପୁଣି ଥରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଇରାନ ସହିତ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଚୁକ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ତୁର୍କୀର ଆଙ୍କାରା ଠାରେ ଆୟୋଜିତ ନାଟୋ ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୬ ରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିବୃତ୍ତି ଦେଇ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ତେହେରାନ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରିବା କେବଳ ସମୟ ନଷ୍ଟ ଅଟେ।

ନାଟୋ ମୁଖ୍ୟ ମାର୍କ ରୁଟେଙ୍କ ସହ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ସମ୍ବୋଧିତ କରୁଥିବା ବେଳେ ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଏହି ବିବୃତ୍ତି ଦେଇଛନ୍ତି। ସାମ୍ବାଦିକ ଜଣକ ପଚାରିଥିଲେ ଯେ ଇରାନ ସହ ଯୁଦ୍ଧବିରତି ଏବଂ ୧୪-ପଏଣ୍ଟ ଏମଓୟୁ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି କି? ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ, ମୋ ପାଇଁ, ମୁଁ ଭାବୁଛି ଏହା ଶେଷ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ ଇରାନୀୟମାନଙ୍କ ସହିତ କୌଣସି ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ। ସେମାନେ ଖରାପ ଏବଂ ଅସୁସ୍ଥ ଲୋକ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ତାଜା ଆକ୍ରମଣ

ମଙ୍ଗଳବାର ବିଳମ୍ବିତ ରାତିରେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଇରାନ ଉପରେ ନୂତନ ଆକ୍ରମଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରେ ପରିସ୍ଥିତି ଉତ୍ତେଜନାପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଟ୍ରମ୍ପ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଗତକାଲି ରାତିରେ ଆମେ ଇରାନର ବିପଜ୍ଜନକ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆକ୍ରମଣ କରିଛୁ। ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଶେଷକୃତ୍ୟ ପାଳନ କରିବାକୁ କହିଥିଲୁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେମାନେ ଜାହାଜ ଉପରକୁ ରକେଟ ମାଡ଼ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଆମେ ଗତକାଲି ରାତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ କଡ଼ା ଜବାବ ଦେଇଛୁ।

ଏହାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଇରାନ ମଧ୍ୟ ବାହାରିନ, କୁଏତ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ସାମରିକ ଘାଟି ଉପରେ ନୂତନ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି। ଫଳରେ ଉଭୟ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତି ପୁଣି ଥରେ ଉପୁଜିଛି।

ସେଣ୍ଟକମ୍ ର ସୂଚନା

ଆମେରିକା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କମାଣ୍ଡ (CENTCOM) ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ବିବୃତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକୀୟ ସେନା ଇରାନର ଏୟାର ଡିଫେନ୍ସ ସିଷ୍ଟମ, କମାଣ୍ଡ ଆଣ୍ଡ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ ନେଟୱାର୍କ, ଉପକୂଳ ରାଡାର ସାଇଟ୍, ଆଣ୍ଟି-ସିପ୍ ମିସାଇଲ୍ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଇସଲାମିକ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ ଗାର୍ଡ କର୍ପସ ର ୬୦ ରୁ ଅଧିକ ଛୋଟ ଡଙ୍ଗା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଛି।

ଆମେରିକା କହିଛି ଯେ ଇରାନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ କରିଡର ଦେଇ ଯାଉଥିବା ତିନୋଟି ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜ - ଏମ/ଟି ଅଲ୍ ରେକାୟାତ, ଏମ/ଟି ୱେଡିଆନ୍, ଏବଂ ଏମ/ଟି ସାଇପ୍ରସ ପ୍ରୋସପେରିଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାର ପ୍ରତିଶୋଧ ନେବା ପାଇଁ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ଇରାନର ପୂର୍ବତନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୁଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ପ୍ରାୟ ୧୩ଟି ଦେଶ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିନାହାଁନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳର ସ୍ତରକୁ ହ୍ରାସ କରିଛନ୍ତି। ଇରାନୀ ମିଡିଆ ଦାବି କରିଛି ଯେ ଏହା ପଛରେ ଆମେରିକାର କୂଟନୈତିକ ଚାପ ରହିଛି। ଆମେରିକାର ଏକ ବୃହତ୍ କୂଟନୈତିକ ଅଭିଯାନ କାରଣରୁ ଅନେକ ଦେଶ ତେହେରାନରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୁ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଇରାନର ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ଦାବି କରିଛି।

ଆମେରିକାର କୂଟନୈତିକ ଚାପ

ଇରାନର ସରକାରୀ ନ୍ୟୁଜ୍ ଏଜେନ୍ସି ତସନିମ (Tasnim) ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଇଛି ଯେ, ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପୂର୍ବରୁ ଆମେରିକା ଏକ ଯୋଜନାବଦ୍ଧ କୂଟନୈତିକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଜୁନ୍ ୨୬ ତାରିଖରେ ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ସଚିବ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ (Marco Rubio) ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଦୂତାବାସ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ମିଶନଗୁଡ଼ିକୁ ଗୋପନୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ। ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଯେଉଁ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ସାମିଲ ହେବେ, ତାହାକୁ ଆମେରିକା ଏକ "ଅମିତ୍ର ସୁଲଭ ଆଚରଣ" ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବ, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ଆମେରିକା ସହ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।

ସହାୟତା ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଧମକ

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ କେତେକ ଦେଶକୁ ବିକାଶମୂଳକ ସହାୟତା ବନ୍ଦ କରିଦେବାର ଧମକ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ବିଶେଷକରି ଆଫ୍ରିକାର ଅନେକ ଦେଶରେ ଥିବା ଆମେରିକୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତମାନେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଯଦି ସେମାନେ ତେହେରାନରେ ହେବାକୁ ଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି, ତେବେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ମିଳୁଥିବା ଆର୍ଥିକ ଅନୁଦାନ କାଟ୍ କରାଯାଇପାରେ। ଏହାଛଡ଼ା ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବେ ଅତି କମରେ ୫ଟି ଆରବ ଦେଶର ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିବା ଦୁଇ ଜଣ ଅଜ୍ଞାତ ଆରବ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

୧୩ ଦେଶଙ୍କ ଓହରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି

ଆମେରିକାର ଏହି ଚାପ ଫଳରେ ଅତିକମରେ ୧୩ଟି ଦେଶ ଏହି ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରୁ ଓହରି ଯାଇଛନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିକୁ ସୀମିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ତାଲିକାରେ ପୂର୍ବ ୟୁରୋପର ୩ଟି ଦେଶ, ଆଫ୍ରିକାର ୫ଟି ଦେଶ, ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରୀୟ ୨ଟି ଆରବ ଦେଶ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଏସିଆର ୨ଟି ବଡ ଦେଶ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ସୂତ୍ରରୁ ପ୍ରକାଶ ଯେ, କେତେକ ଦେଶ କୂଟନୈତିକ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିର କାରଣ ଦର୍ଶାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟ କେତେକ ଦେଶ ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ପଠାଇବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଇରାନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନର ପୂର୍ବତନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୁଲ୍ଲା ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ ଇରାନରେ ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଛି । ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଆକ୍ରମଣରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ଖାମେନେଇଙ୍କର ଏକ ବିଶାଳ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ସହିତ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯିବ । ଶୁକ୍ରବାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଅନେକ ବିଦେଶୀ ଅତିଥି ଏବଂ କୋଟି କୋଟି ସଂଖ୍ୟାରେ ଲୋକ ସାମିଲ ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି । 

ବିଳମ୍ବର କାରଣ ଏବଂ ଶବ ସଂରକ୍ଷଣ
ଖାମେନେଇଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ପ୍ରାୟ ୪ ମାସ ପରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ଯାହା ଇସଲାମୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରଳ । ଇରାନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ଚାଲିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଏଥିରେ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥିଲା । ଇସଲାମରେ ରାସାୟନିକ ଲେପନ କରି ଶବ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥିବାରୁ, ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଲ୍ଡ ଷ୍ଟୋରେଜରେ ଶୀତଳୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ତାଙ୍କ ମୃତଦେହକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଥିଲା । ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧୀ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡ. ମହମ୍ମଦ ଓମାର ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଧାର୍ମିକ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କୁ ରେଫ୍ରିଜରେଟରରେ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଇଥିଲା । 

ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ସମେତ ବିଦେଶୀ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଯୋଗଦାନ
ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଶୋକ ସମାରୋହରେ ଭାରତ ତରଫରୁ ବିହାର ରାଜ୍ୟପାଳ ସୟଦ ଅତା ହସନୈନ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପବିତ୍ର ମାର୍ଗେରିଟା ଯୋଗଦେବେ । ସେହିପରି ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେହବାଜ ସରିଫଙ୍କ ସମେତ ଚୀନ, ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ଇରାନର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବେ ବୋଲି ସୂଚନା ମିଳିଛି ।

ଅନ୍ତିମ ଯାତ୍ରା ଓ ସମାଧି ପ୍ରକ୍ରିୟା
ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ତେହେରାନର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ମୋସଲ୍ଲା ଠାରେ ଖାମେନେଇଙ୍କ ପାର୍ଥିବ ଶରୀରକୁ ତିନି ଦିନ ପାଇଁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଦର୍ଶନ ନିମନ୍ତେ ରଖାଯିବ । ଏହାପରେ ଇରାକର ପବିତ୍ର ସହର ନାଜାଫ ଏବଂ କରବାଲାକୁ ତାଙ୍କ ମୃତଦେହ ନିଆଯିବ ଏବଂ ଶେଷରେ ଜୁଲାଇ ୯ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ମସହଦ ସ୍ଥିତ ଇମାମ ରେଜାଙ୍କ ଦର୍ଗା ନିକଟରେ ତାଙ୍କୁ କବର ଦିଆଯିବ । ଏହା ଦେଶର ଇତିହାସରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର ହେବ ।

୮୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ଖାମେନେଇ କେବଳ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ ନଥିଲେ, ବରଂ ସେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସିୟା ମୁସଲମାନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଧାର୍ମିକ ଗୁରୁ ଥିଲେ । ଇରାନ ସରକାର ଏହି ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରକୁ ଏକ "ଗଣଭୋଟ" ବା ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଏକତାର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି । ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧.୫ ରୁ ୨ କୋଟି ଲୋକଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଯାତାୟାତ, ରହିବା ଏବଂ ଖାଇବା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି । 

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଖାମେନେଇଙ୍କ ପୁତ୍ର ତଥା ଇରାନର ନୂତନ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ମୋଜତାବା ଖାମେନେଇ ଆକ୍ରମଣରେ ଗୁରୁତର ଆହତ ହୋଇଥିବାରୁ ସେ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଯୋଗ ନଦେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି । ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନ ଏବଂ ସଂସଦର ବାଚସ୍ପତି ମହମ୍ମଦ ବାଗେର ଘାଲିବାଫ ସମସ୍ତ ଇରାନୀୟଙ୍କୁ ଏହି ସମାବେଶରେ ଏକଜୁଟ ହେବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହାକି ଦୁନିଆ ସାମ୍ନାରେ ଇରାନର ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତିକୁ ଦର୍ଶାଇବ ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନେତା ଆୟାତୁଲ୍ଲା ସୟଦ ଅଲି ଖାମେନେଇଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ତରଫରୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବେ ବିହାରର ରାଜ୍ୟପାଳ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଜେନେରାଲ ସୟଦ ଅତା ହସନୈନ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପବିତ୍ର ମାର୍ଘେରିଟା। ଏ ନେଇ ଇରାନୀୟ ସୂତ୍ରରୁ ସୂଚନା ମିଳିଛି।

ଖାମେନେଇଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାରରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ଇରାନ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ତେବେ ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଏହି ଶୋକ ସଭାରେ ସାମିଲ ହେବା ପାଇଁ ଇରାନ ଗସ୍ତ କରିବେ।

ଇରାନର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ଜୁଲାଇ ୪ ରୁ ଜୁଲାଇ ୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଏଥିରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଶୋକସନ୍ତପ୍ତ ଜନତା ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ବହୁ ବିଦେଶୀ ଅତିଥି ଯୋଗଦେବାର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ରହିଛି। ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ଏହି ଶୋକ ପାଳନ ତେହେରାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଖାମେନେଇଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ତଥା ଶିହା ଇସଲାମର ଅନ୍ୟତମ ପବିତ୍ର ସହର ମଶହାଦରେ ଶେଷ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ସମାଧି ଦିଆଯିବ।

ଗତ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ତାରିଖରେ ତେହେରାନ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ମିଳିତ ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ ଆକ୍ରମଣରେ ଖାମେନେଇ ନିହତ ହୋଇଥିଲେ। ଇରାନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଜୁଲାଇ ୪ ଏବଂ ୫ ତାରିଖରେ ତେହେରାନର ଗ୍ରାଣ୍ଡ ମୋସଲ୍ଲା କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଶେଷ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ତାଙ୍କର ପାର୍ଥିବ ଶରୀର ରଖାଯିବ। ଏହା ପରେ ଜୁଲାଇ ୬ ତାରିଖରେ ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଶୋକ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ସରକାରୀ ଶୋକ ପାଳନ ସମୟରେ ତେହେରାନ ପ୍ରଦେଶରେ ସରକାରୀ ଛୁଟି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।