ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଳମ୍ବକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଜାରି କରିଛନ୍ତି। ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଦେଶର ସମସ୍ତ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ରାୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ୩ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟ ଶୁଣାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ବିଚାର ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବ ଯୋଗୁଁ ମାମଲାକାରୀମାନଙ୍କର ଅପୂରଣୀୟ କ୍ଷତି ଘଟୁଛି ବୋଲି ଅଦାଲତ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟ କାନ୍ତ ଏବଂ ବିଚାରପତି ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗ୍‌ଚୀଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ସହ ଜଡିତ ମାମଲାଗୁଡ଼ିକରେ ତ୍ୱରିତ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ଜାମିନ ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ସେହି ଦିନ ହିଁ ବିଚାର କରାଯିବା ଉଚିତ ବୋଲି ଖଣ୍ଡପୀଠ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି କାରଣରୁ ରାୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ପରଦିନ ସୁଦ୍ଧା ଶୁଣାଇବା ସହ ୱେବସାଇଟରେ ଅପଲୋଡ୍ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହା ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଜାମିନ ପ୍ରଦାନ କିମ୍ବା ଦଣ୍ଡବିଧାନ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ଆଦେଶ ତୁରନ୍ତ ଜେଲ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଜଣାଇବା ଉଚିତ। ଏହି ଆଦେଶ ପାଇବା ପରେ ବିଚାରାଧୀନ ବନ୍ଦୀ କିମ୍ବା ଦୋଷୀଙ୍କୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ସେହି ଦିନ କିମ୍ବା ସର୍ବଶେଷରେ ପରଦିନ ଜେଲରୁ ମୁକ୍ତ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୧୪୨ ଅଧୀନରେ ଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷମତାର ପ୍ରୟୋଗ କରି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦି କେବଳ ରାୟର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଅଂଶ (operative portion) ଘୋଷଣା କରାଯାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ସହିତ ଥିବା ରାୟକୁ ୧୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଅପଲୋଡ୍ କରାଯିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଯଦି ରାୟ ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବାର ୪ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ରାୟ ପ୍ରକାଶ ନପାଏ, ତେବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ପକ୍ଷ ଏହି ମାମଲାକୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଖଣ୍ଡପୀଠଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ପାଇଁ ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଆବେଦନ କରିପାରିବେ। ଏହାସହ ଖୋଲା ଅଦାଲତରେ ରାୟ ଶୁଣାଣି ହେଲେ, ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହା ୱେବସାଇଟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଜରୁରୀ। ତେବେ ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଚାରପତି କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଦିଆଯାଇନାହିଁ ବୋଲି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ଅହମ୍ମଦାବାଦ: ନ୍ୟାୟ ପାଇବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ୩୦ ବର୍ଷ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ମାତ୍ର ୨୦ ଟଙ୍କାର ଲାଞ୍ଚ ଅଭିଯୋଗକୁ ଭୁଲ ପ୍ରମାଣିତ କରି ନିଜକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାକୁ ଜୀବନର ଅଧା ସମୟ କୋର୍ଟ କଚେରୀରେ ବିତିଗଲା। କିନ୍ତୁ ବିଧିର ବିଧାନ ଥିଲା ବଡ଼ ବିଚିତ୍ର। ହାଇକୋର୍ଟରୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷରେ ଖଲାସ ହେବାର ଠିକ୍ ପରଦିନ ହିଁ ବ୍ୟକ୍ତି ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଗୁଜରାଟରୁ ଆସିଥିବା ଏହି ଖବର ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ତବ୍ଧ କରିଦେଇଛି।

କ’ଣ ଥିଲା ପୂରା ଘଟଣା?

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗୁଜରାଟର ଜଗଦୀଶ ପ୍ରଜାପତି ନାମକ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ୨୦ ଟଙ୍କା ଲାଞ୍ଚ ନେବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ମାମଲାରେ ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଏକ ସେସନ୍ସ କୋର୍ଟରେ ଚାର୍ଜସିଟ୍ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୦୨ରେ ଚାର୍ଜ ଫ୍ରେମ୍ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୨୦୦୩ରେ ସାକ୍ଷୀ ଶୁଣାଣି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଶେଷରେ ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସେସନ୍ସ କୋର୍ଟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରି ୪ ବର୍ଷ ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଓ ୩,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଜରିମାନା ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।

ହାଇକୋର୍ଟରେ ୨୨ ବର୍ଷ ଗଡ଼ିଲା ମାମଲା

ନିମ୍ନ ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ପ୍ରଜାପତି ଗୁଜରାଟ ହାଇକୋର୍ଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ଆବେଦନ ଦୀର୍ଘ ୨୨ ବର୍ଷ ଧରି ବିଚାରାଧୀନ ରହିଥିଲା। ଶେଷରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ଫେବୃଆରୀ ୪ ତାରିଖରେ ହାଇକୋର୍ଟ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ସାକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ବୟାନରେ ଗୁରୁତର ବିରୋଧାଭାସ ଥିବାରୁ ଏବଂ ଅଭିଯୋଜକ ପକ୍ଷ ଅଭିଯୋଗ ପ୍ରମାଣ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବାରୁ କୋର୍ଟ ଏହି ରାୟ ଦେଇଥିଲେ।

ରାୟ ଆସିବାର ପରଦିନ ହୃଦଘାତରେ ମୃତ୍ୟୁ

ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଓକିଲ ନିତିନ ଗାନ୍ଧୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ରାୟ ଆସିବା ପରେ ପ୍ରଜାପତି ବହୁତ ଖୁସି ଥିଲେ। ସେ ଓକିଲଙ୍କ ଅଫିସକୁ ଆସି କୃତଜ୍ଞତା ଜଣାଇ ଘରକୁ ଫେରିଥିଲେ। ଓକିଲ ତାଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମିଳିବାକୁ ଥିବା ସମସ୍ତ ବକେୟା ସୁବିଧା ପାଇଁ ଆବେଦନ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ତା’ ପରଦିନ ଯେତେବେଳେ ଓକିଲ ତାଙ୍କୁ ଫୋନ କଲେ, ସେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଲେ ଯେ ହୃଦଘାତରେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି। ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ଲଢେଇ ପରେ ମିଳିଥିବା ନ୍ୟାୟକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଆଉ ଦୁନିଆରେ ନାହାନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଆସନ୍ତାମାସରେ ଶେଷ ହେବ। ତେବେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ କିଏ ଭାରତର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ହେବେ ତାହାକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆଲୋଚନା ଜୋର ଧରିଛି। ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଥିବା ଜଷ୍ଟିସ୍ ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନାଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ପତ୍ର ଲେଖି ପରବର୍ତ୍ତୀ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବେ ଜଷ୍ଟିସ୍ ବି.ଆର. ଗଭାଇଙ୍କ ନାଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛନ୍ତି। ଜଷ୍ଟିସ ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନା କେନ୍ଦ୍ର ଆଇନମନ୍ତ୍ରଣାଳୟକୁ ଏନେଇ ଚିଠି ଲେଖିଛନ୍ତି ।

ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ସବୁଠୁ ବରିଷ୍ଠ ତଥା ଅଭିଜ୍ଞ ହେଉଛନ୍ତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ବି.ଆର. ଗଭାଇ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନା ମେ ୧୩ ତାରିଖରେ ଅବସର ନେବା ପରେ ଜଷ୍ଟିସ୍ ବି.ଆର. ଗଭାଇ ମେ ୧୪ ରେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱ ନେବେ। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଭାବେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଛଅ ମାସ ରହିବ। ସେ ୨୦୨୫ ନଭେମ୍ବରରେ ଅବସର ନେବେ।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଅମରାବତୀରୁ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରି, ଜଷ୍ଟିସ୍ ବି.ଆର. ଗଭାଇ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ବାର୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ପୂର୍ବତନ ଆଡଭୋକେଟ୍ ଜେନେରାଲ୍ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ବାରିଷ୍ଟର ରାଜା ଭୋଁସଲେଙ୍କ ସହିତ କାମ କରିଥିଲେ। ତା’ପରେ ସେ ୧୯୮୭ ରୁ ୧୯୯୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟରେ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ଏହା ପରେ, ସେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଆଇନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଆଇନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ମାମଲାରେ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟର ନାଗପୁର ବେଞ୍ଚରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥିଲେ। ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୯୨ ରେ ତାଙ୍କୁ ବମ୍ବେ ହାଇକୋର୍ଟର ନାଗପୁର ବେଞ୍ଚରେ ସହାୟକ ସରକାରୀ ଓକିଲ ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ସରକାରୀ ଓକିଲ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ୨୦୦୦ ରେ ତାଙ୍କୁ ନାଗପୁର ବେଞ୍ଚ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଓକିଲ ଏବଂ ପବ୍ଲିକ ପ୍ରସିକ୍ୟୁଟର ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ ପାଇଥିଲେ।। ଜଷ୍ଟିସ୍ ଗଭାଇ ୨୦୦୩ ରେ ହାଇକୋର୍ଟର ଅତିରିକ୍ତ ବିଚାରପତି ଏବଂ ୨୦୦୫ ରେ ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୯ ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ବିଚାରପତି ଭାବରେ ପଦୋନ୍ନତି ପାଇଥିଲେ। ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟରେ ବିଚାରପତି ଭାବରେ, ଜଷ୍ଟିସ୍ ଗଭାଇ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଅଂଶ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏଥିରେ କେନ୍ଦ୍ରର ୨୦୧୬ ବିମୁଦ୍ରାକରଣ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମର୍ଥନ କରିବା ଏବଂ ନିର୍ବାଚନୀ ବଣ୍ଡ ଯୋଜନାକୁ ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଘୋଷଣା କରିବା ଶୀର୍ଷ ଅଦାଲତର ରାୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

କଟକ: ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବରେ ଶପଥ ନେଇଛନ୍ତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ହରିଶ ଟଣ୍ଡନ। ରାଜ୍ୟପାଳ ହରିବାବୁ କମ୍ଭମପତି ତାଙ୍କୁ ପଦ ଓ ଗୋପନୀୟତାର ଶପଥ ପାଠ କରାଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବାହ୍ନ ୧୦ଟାରେ ହାଇକୋର୍ଟ ସମ୍ମିଳନୀ କକ୍ଷରେ ଏନେଇ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ମୋହନ ମାଝୀ, ହାଇକୋର୍ଟର ସମସ୍ତ ବିଚାରପତି, ଆଡ଼ଭୋକେଟ ଜେନେରାଲ, ବିଭାଗୀୟ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସଚିବଙ୍କ ସମେତ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ, ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତି ଉପସ୍ଥିତ ରହିଥିଲେ।

ଜଷ୍ଟିସ ଟଣ୍ଡନଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବରେ ନିକଟରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ । ପୂର୍ବରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କଲେଜିୟମ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟର ବରିଷ୍ଠ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ଟଣ୍ଡନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିସ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ସଞ୍ଜୀବ ଖାନ୍ନାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କଲେଜିୟମ୍ ବୈଠକରେ ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ପଦରେ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଟଣ୍ଡନଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଁ ସୁପାରିସ ଲାଗି ନିଷ୍ପତ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା ।

ଜଷ୍ଟିସ୍ ଟଣ୍ଡନ ୧୯୬୪ ନଭେମ୍ବର ୧୬ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଲିକତା ବିଶ୍ଵବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୮୯ରେ LLB ଡିଗ୍ରି ହାସଲ କରିବା ପରେ ୧୯୮୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୬ରେ ସେ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟରେ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ସେ ସିଟି ସିଭିଲ୍ କୋର୍ଟ, ଡିଆରଟି ଓ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ ମାମଲା ପରିଚାଳନା କରିଥିଲେ । ଜଣେ ଦକ୍ଷ ତଥା ସୁନାମ ଅର୍ଜନ କରିଥିବା ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ ୨୦୧୦ ଏପ୍ରିଲ ୧୩ରେ ତାଙ୍କୁ କଲିକତା ହାଇକୋର୍ଟର ସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ମିଳିଥିଲା ।