ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୨୦୨୫ରେ ଭାରତରେ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସି କାରବାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। କ୍ରିପ୍ଟୋ ନିବେଶର ସର୍ବାଧିକ ଅଂଶ ଏବେ କେବଳ ପ୍ରମୁଖ ମହାନଗର ଅଞ୍ଚଳ ନୁହେଁ, ଛୋଟ ଛୋଟ ସହରଗୁଡିକରୁ ମଧ୍ୟ ଆସୁଛି। ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ମେଟ୍ରୋ ସହରଗୁଡ଼ିକର ଲୋକେ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସିକୁ ଆପଣାଇବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ହେଲେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ବଦଳିଯାଇଛି। ଆଉ ବଡ଼ ସହର ନୁହେଁ, ଦେଶର ଟିୟର-୩ ଏବଂ ଟିୟର-୪ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ବର୍ତ୍ତମାନ କ୍ରିପ୍ଟୋ କ୍ରେଜ୍‌ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ପ୍ରକାରର ସହରଗୁଡିକରେ ଲୋକେ ଏବେ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସିରେ ନିବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ଭାରତୀୟ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ କଏନ୍‌ସ୍ୱିଚ୍‌ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା କୁହାଯାଇଛି। କୌତୂହଳର ବିଷୟ ହେଉଛି ଯେ, ଭାରତର ରାଜ୍ୟଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସି ନିବେଶରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ସବୁଠାରୁ ଆଗରେ ରହିଛି। 

‘ଭାରତର କ୍ରିପ୍ଟୋ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ : ଭାରତ କିପରି ନିବେଶ କରେ’ ଶୀର୍ଷକ ଏକ କଏନସ୍ୱିଚ୍ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଟିୟର-୩ ଏବଂ ଟିୟର-୪ ସହରଗୁଡ଼ିକ କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସି ନିବେଶରେ ସର୍ବାଧିକ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ମୋଟ କ୍ରିପ୍ଟୋ କାରବାରର ୪୩.୪%। ଏଥିରେ ଟିୟର-୨ ସହରଗୁଡ଼ିର ଯୋଗଦାନ ୩୨.୨% ରହିଛି। ଏହା ସୂଚାଇ ଦିଏ ଯେ ଛୋଟ ସହର ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଟଙ୍କା (କ୍ରିପ୍ଟୋ) ବୁଝିବା ଏବଂ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି, ଯଦିବା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, କ୍ରିପ୍ଟୋ କରେନ୍ସି ନିବେଶରେ ଟିୟର-୧ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କ୍ରିପ୍ଟୋକୁ ଆପଣାଇବା ଏବେ ସାରା ଦେଶରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇଛି। 

ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଆଗରେ ରହି ଦେଶର ମୋଟ କ୍ରିପ୍ଟୋ ନିବେଶର ୧୩%କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ବ କରୁଛି।  ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଲୋକମାନେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିପ୍ଟୋରେ ନିବେଶ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ବିଟ୍‌ କଏନ୍ ସବୁଠାରୁ ଲୋକପ୍ରିୟ। ଏଥିରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ୧୨.୧% ନିବେଶ ସହ ଦ୍ବିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି।  ଏଠାକାର ଲୋକମାନେ ସୁରକ୍ଷିତ, ବଡ଼ କ୍ରିପ୍ଟୋରେ ନିବେଶ କରୁଛନ୍ତି। ବିଟ୍‌ କଏନ୍ ଏବଂ ଏକ୍ସଆର୍‌ପି ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସର୍ବାଧିକ କିଣାଯାଉଥିବା କ୍ରିପ୍ଟୋ ମୁଦ୍ରା। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର କର୍ଣ୍ଣାଟକ ରାଜ୍ୟ ୭.୯% ଯୋଗଦାନ ସହ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି।  ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ ଭଳି ଟେକ୍ ସିଟି ଯୋଗୁଁ ଏଠାକାର ଲୋକମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିସାରିଛନ୍ତି। ବିଟକଏନ୍ ଏବଂ ଏକ୍ସଆର୍‌ପି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପସନ୍ଦ ଥିଲା। ହେଲେ ୭.୪% ନିବେଶ ଦିଲ୍ଲୀ-ଏନସିଆରରୁ ଆସିଥିଲା। ଏଠାକାର ନିବେଶକମାନେ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଭାବରେ ନିବେଶ କରିଥିଲେ, ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିଟ୍‌ କଏନ୍‌ରେ କରିଥିଲେ।

ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମଧ୍ୟରେ ହରିୟାଣା (୬%), ରାଜସ୍ଥାନ (୫.୯%), ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ (୫.୩%), ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ (୫%), ତାମିଲନାଡୁ (୪.୯%) ଏବଂ ବିହାର (୪.୩%) କ୍ରିପ୍ଟୋରେ ନିବେଶ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତରେ କ୍ରିପ୍ଟୋ ଆଉ କେବଳ କିଛି ପ୍ରମୁଖ ସହର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଛୋଟ ସହର ଏବଂ ସହରଗୁଡ଼ିକ ଏବେ କ୍ରିପ୍ଟୋର ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, କ୍ରିପ୍ଟୋ ସାରା ଦେଶରେ ବ୍ୟାପିଯିବ। 

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କର୍ମଚାରୀ ଭବିଷ୍ୟନିଧ ପାଣ୍ଠି ସଂଗଠନ(ଇପିଏଫ୍‌ଓ)ର ସଦସ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଖବର। କାରଣ ଆଗକୁ ଇପିଏଫ୍‌ଓ ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପିଏଫ୍‌ ଜମା ଉପରେ ଅଧିକ ସୁଧ ହାର ମିଳିପାରେ।  ସରକାର ୨୦୨୫-୨୬  ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟନିଧି ପାଣ୍ଠି ଜମା ଉପରେ ସୁଧ ହାର ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ ଏଥର, ସରକାର ପିଏଫ୍‌ ଉପରେ ସୁଧ ହାର ୮.୭୫% କରିପାରନ୍ତି। ଏହି ସୁଧହାରରେ ଏହି ବୃଦ୍ଧି ସିଧାସଳଖ ୮ କୋଟି ପିଏଫ୍‌ ଆକାଉଣ୍ଟଧାରୀଙ୍କୁ ଲାଭ ଦେବ।

ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭବିଷ୍ୟନିଧି ପାଣ୍ଠି ଜମା ଉପରେ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ୮.୨୫% ସୁଧ ହାର ମିଳୁଛି। ଏହା ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଉର୍ଦ୍ଧ଄ଷ୍ଟ। ଏଥର ଏହାକୁ ୮.୭୫%କୁ  ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ସିଧାସଳଖ ସୁଧ ହାରରେ ୫୦ ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି। ସରକାର ପ୍ରତିବର୍ଷ ପିଏଫ୍‌ ଉପରେ ଅର୍ଜିତ ସୁଧକୁ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜମା କରନ୍ତି। ଏଥର, ଆଶା କରାଯାଉଛି ଯେ ସରକାର ଶୀଘ୍ର ସମଗ୍ର ବର୍ଷର ସୁଧକୁ ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଜମା କରିପାରନ୍ତି। ଏହା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଉଛି ଯେ ଜାନୁଆରୀରେ ଏ ବିଷୟରେ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇପାରେ। ସୁଧ ହାର ବୃଦ୍ଧି ସିଧାସଳଖ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟନିଧି ପାଣ୍ଠିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ। ଯଦି ଜଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଅଛି, ତେବେ ଏଥିରେ ସିଧାସଳଖ ପ୍ରାୟ ୪୦,୦୦୦ ରୁ ୪୨,୦୦୦ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଧ ହାରରୁ ଲାଭ ପାଇବେ। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପରେ ଇପିଏଫ୍‌ଓର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଟ୍ରଷ୍ଟି ବୋର୍ଡ (ସିବିଟି) ର ଆଗାମୀ ବୈଠକରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି, ଯାହା ପରେ ସୁଧ ହାର ମଞ୍ଜୁର ହେବ। ପ୍ରକୃତରେ, ଏହାକୁ ବୈଠକରେ ଅନୁମୋଦନ କରାଯିବ।  

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ଆଗକୁ ଏଟିଏମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡିବ। କାରଣ ମେ’ ପହିଲାରୁ ଦେଶରେ ଏଟିଏମ୍‌ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି’ରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି। ଇତିମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏଟିଏମ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ଫି’ରେ ବୃଦ୍ଧିକୁ ଅନୁମୋଦନ ଦେଇସାରିଛି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମ ଚଳିତବର୍ଷ ମେ’ ପହିଲାରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ଉପରେ ଏଟିଏମ୍‌ ଶୁଳ୍କରେ ୨ଟଙ୍କା ଏବଂ ଅଣ-ଆର୍ଥିକ କାରବାର ଉପରେ ୧ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଏବେ ଏଟିଏମ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା ଲାଗୁ ଅଧିକ ଶୁଳ୍କ ଦେବାକୁ ପଡିବ।

ଯଦିଓ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ଉପରେ କିଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇନାହାଁନ୍ତି ଯେ ସେମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି ଲାଗୁ କରିବେ କି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଯଦି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଏଟିଏମ୍ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି’ ଲାଗୁ ହୁଏ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ପଡିବ। ଏଠାରେ ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗୋଟିଏ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କଠାରୁ ଏଟିଏମ୍ ସେବା ବ୍ୟବହାର କରିବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଟିଏମ୍ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି’ ଆଦାୟ କରିଥାଏ। ଏହା ସାଧାରଣତଃ କାରବାରର ଏକ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପ୍ରାୟତଃ ଗ୍ରାହକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି।

ପୂର୍ବରୁ, ୨୦୨୧ ଜୁନ୍‌ ମାସରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏଟିଏମ୍‌ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଶୁଳ୍କରେ ସଂଶୋଧନ କରିଥିଲା। ଏଥର, ଏଟିଏମ୍‌ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କା ଉଠାଣ ପାଇଁ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି ୧୭ ଟଙ୍କାରୁ ୧୯ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ କି ବାଲାନ୍ସ ଇନ୍‌କ୍ବାରୀ ଭଳି ଅଣ-ଆର୍ଥିକ କାରବାର ପାଇଁ ଇଣ୍ଟରଚେଞ୍ଜ ଫି ୬ ଟଙ୍କାରୁ ୭ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମେଟ୍ରୋ ସହରରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏଟିଏମ୍‌ରୁ ୫ଟି କାରବାର ମାଗଣାରେ କରିପାରିବେ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏଟିଏମ୍‌କୁ ୫ ଥର ବ୍ୟବହାର କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଶୁଳ୍କ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ।  ଯେତେବେଳେ କି ଅଣ-ମେଟ୍ରୋ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ସୀମା ତିନି କାରବାର ରହିଛି।

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ନ୍ୟାସନାଲ ପେମେଣ୍ଟ କର୍ପୋରେସନ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ଏନ୍‌ପିସିଆଇ) ସମସ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ସେୟାର ହୋଲ୍ଡରମାନଙ୍କୁ ଏହି ସଂଶୋଧନ ବିଷୟରେ ସୂଚିତ କରିଛି। ହ୍ୱାଇଟ୍-ଲେବଲ୍ ଏଟିଏମ୍ ଅପରେଟରମାନଙ୍କ ଦାବି ଉପରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ପ୍ରକୃତରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ହ୍ୱାଇଟ୍-ଲେବଲ୍ ଏଟିଏମ୍ ଅପରେଟରମାନେ ମୂଲ୍ୟ ସରଞ୍ଚନା ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସଂଘର୍ଷ କରୁଛନ୍ତି।