ଭୁବନେଶ୍ବର: ବାତ୍ୟା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ସାଜିଛି ହେନ୍ତାଳ ବଣ। ବାତ୍ୟାର ଗତିରୋଧ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ଜୁଆର କ୍ଷୟକ୍ଷତି ରୋକିବାରେ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ବାତ୍ୟା ‘ଦାନା’ ଭିତରକନିକାରେ ଲ୍ୟାଣ୍ଡଫଲ୍‌ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ବାତ୍ୟାକୁ ନେଇ ପିସିସିଏଫ୍‌ କହିଛନ୍ତି, ଭିତରକନିକାରେ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ହେନ୍ତାଳ ବଣ ରହିଛି। ହେନ୍ତାଳ ବଣ ହେଉଛି ବାତ୍ୟା ବା ଜୁଆର ପାଇଁ କବଜ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବାତ୍ୟା ସେଠାରେ ଲ୍ୟାଣ୍ଡଫଲ କଲେ ରାଜନଗର, ରାଜକନିଆକା ଆଦି ଅଞ୍ଚଳରେ ବେଶୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବନାହିଁ। ଉଚ୍ଚ ଜୁଆରକୁ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ଅଟକାଇବାରେ ସକ୍ଷମ ହେବ। ହେନ୍ତାଳ ବଣରେ ଥିବା ଭିତକନିକା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ କୁମ୍ଭୀର, ହରିଣ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ସମାଗମ ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଡିଏଫ୍‌ଓ ଦୁଇଟି ରାପିଡ୍‌ ରେସ୍‌ପନ୍ସ ଟିମ୍‌ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲା ପ୍ରଶାସନ ସହାୟତାରେ ଆଉ ୫ଟି ଟିମ୍‌ ରାସ୍ତାଘାଟ ସଫା କରିବା ପାଇଁ ଗଠନ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ପିସିସିଏଫ୍‌ କହିଛନ୍ତି।

ପିସିସିଏଫ୍‌ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, ବାତ୍ୟା ଲ୍ୟାଣ୍ଡଫଲ କଲେ ଯଦି ଉଚ୍ଚ ଜୁଆର ଆସେ, ତାହାହେଲେ କିଛି କୁମ୍ଭୀର ଗାଁ ଗୁଡ଼ିକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି। ଠିକ୍‌ ସେତିକି ବେଳେ ରାପିଡ୍‌ ରେସ୍‌ପନ୍ସ ଟିମ୍‌ କୁମ୍ଭୀର ଉଦ୍ଧାର କରି ଭିତରକନିକାରେ ଛାଡ଼ିବେ। ତେବେ ବାତ୍ୟା ବେଳେ ହରିଣ ବା ପକ୍ଷୀଙ୍କର କିଛି କ୍ଷତି ହେବନାହିଁ। ହରିଣମାନେ ଉଚ୍ଚା ସ୍ଥାନକୁ ପଳାଇଯିବେ। ଆଉ ପକ୍ଷୀମାନେ ବାତ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ଉଡି ପଳାଇବେ। ଯଦି କୌଣସି ଚଢ଼େଇ ବସା ବାନ୍ଧି ଛୁଅ ଦେଇଥିବ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ସେଥିପ୍ରତି ବନ ବିଭାଗ ସଜାଗ ରହିଛି। ଯଦି କୌଣସି ପ୍ରାଣୀ ବା ପକ୍ଷ ଆହତ ହୁଅନ୍ତି ପ୍ରାଣୀ ଚିକିତ୍ସକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଯୋଗାଇ ଦେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯିବ ବୋଲି ପିସିସିଏଫ୍‌ କହିଛନ୍ତି।

ସେ ଆହୁରି କହିଛନ୍ତି, କୁମ୍ଭୀରମାନେ ସାଧାରଣତଃ ତ୍ରିକୋଣ ଭୂମି (ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈତରଣୀ ଓ ମହାନଦୀ)ରେ ରୁହନ୍ତି। ସେହି ତ୍ରିକୋଣ ଭୂମିଟି ହେନ୍ତାଳ ବଣ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଜୁଆରକୁ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ଅଟକାଇବାରେ ସଫଳ ହେବ। ତା’ପରେ ଯଦି କୁମ୍ଭୀରମାନେ ପଳାଇ ଆସନ୍ତି, ତାହାହେଲେ ସେମାନେ ଗାଁ ପୋଖରୀ ବା ନାଳରେ ରହିପାରନ୍ତି। ସେହି କୁମ୍ଭୀରମାନଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ରାପିଡ୍‌ ରେସ୍‌ପନ୍ସ ଟିମ୍‌ ରେଡ୍ଡି ହୋଇ ରହିବ। ବାତ୍ୟା ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଗାଁ ଲୋକେ ପୋଖରୀ ବା ନାଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ। କିଛି ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। କୁମ୍ଭୀର ଆସିନଥିବା ବୋଲି କନ୍‌ଫର୍ମ ହେଲା ପରେ ପୋଖରୀକୁ ଯାଆନ୍ତୁ ବୋଲି ପିସିସିଏଫ୍‌ କହିଛନ୍ତି।

ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ପିଏନ୍‍ଏଏସରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିବା ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣକୁ ପାଣିପାଗ ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି ଓ ବାତ୍ୟା ସମୟରେ ହେନ୍ତାଳବଣ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥାନ୍ତି ବୋଲି ମତ ଦେଇଛନ୍ତି। ବାତ୍ୟା ସମୟରେ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ଘର୍ଷଣଯୁକ୍ତ ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ଏହାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଥାଏ। ଅର୍ଥାତ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ପବନ ଅବାଧରେ ଚଳାଚଳ କରିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁସ୍ଥାନରେ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ରହିଥାଏ, ସେଠାରେ ପବନ ଅଟକିବ ଓ ବିପରୀତ ପ୍ରଭାବ ସୃଷ୍ଟି ହେବ। ଏହା ସହିତ ବାତ୍ୟା ହେନ୍ତାଳବଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ପରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ପାଇ ନ ଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାର ଶକ୍ତି କମିଥାଏ। ସାଧାରଣତଃ ବାତ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ ଏହାର କେନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ୫୦୦-୬୦୦ କିମି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିବ୍ୟାପ୍ତ ହୋଇଥା’ନ୍ତି। ତେଣୁ ବାତ୍ୟା ସ୍ଥଳଭାଗଠାରୁ ଦୂରରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ହେନ୍ତାଳ ବଣ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସି ଦୁର୍ବଳ ହେବା ଆରମ୍ଭ କରେ। ଯାହା ବାତ୍ୟା ‘ୟସ୍‍’ରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା। ଏହା ଅତିଭୀଷଣ ବାତ୍ୟାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଭଦ୍ରକ- ବାଲେଶ୍ୱର ନିକଟରେ ସ୍ଥଳଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।