ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା (LoC) ର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ଗଠନମୂଳକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ଭାରତର ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର (J&K) ରେ ବ୍ୟାପକ ବିକାଶମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କାଶ୍ମୀର (PoK) ଅବନତି ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଛି।

ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଓ ଅବନତି

ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଲଗାତାର ପୁଞ୍ଜି ନିବେଶ ଏବଂ ମେଗା ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ଯୋଗୁଁ ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀରରେ ଏକ ନୂଆ ଅର୍ଥନୈତିକ ଯୁଗର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହଟିବା ପରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥନୀତି ସହ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇପାରିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ପିଓକେର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ନୈରାଶ୍ୟଜନକ ରହିଛି। ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଅର୍ଥନୀତି ମାତ୍ର ୬ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ସୀମିତ ହୋଇରହିଛି, ଯାହାକି ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ ଏକ ପଞ୍ଚମାଂଶ ଅଟେ। ପାକିସ୍ତାନ ପିଓକେକୁ କେବଳ ଏକ ସମ୍ବଳ ଉତ୍ସ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି। ମଙ୍ଗଳା ଏବଂ ନୀଲମ-ଝେଲମ ଭଳି ମେଗା ଡ୍ୟାମ୍ ପ୍ରକଳ୍ପରୁ ଉତ୍ପାଦିତ ବିଦ୍ୟୁତ ମୁଖ୍ୟତଃ ପଞ୍ଜାବର ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି।

ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କାଶ୍ମୀରରେ ଅଶାନ୍ତି

ପିଓକେରେ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟ କାରଣରୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖାଦେଇଛି। ସରକାରୀ ଅବହେଳା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ର ପ୍ରାୟୋଜିତ ହିଂସା ଏଠାରେ ସାଧାରଣ ଘଟଣା ପାଲଟିଛି। ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ପିଓକେରେ ହୋଇଥିବା ବିକ୍ଷୋଭ ସମୟରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିମାଡ଼ରେ ପ୍ରାୟ ୭୦ ଜଣ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀଙ୍କ ପ୍ରାଣହାନି ଘଟିଛି। ଏହା ପାକିସ୍ତାନର ଦମନମୂଳକ ନୀତିକୁ ପଦାରେ ପକାଇଛି।

ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପାକିସ୍ତାନର ମିଥ୍ୟା ଦାବି

ମୋଦୀ ସରକାର କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ନିଜର ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଜାରି ରଖିଥିବା ବେଳେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରେଖା ଆରପାରିରେ ଦେଖାଦେଉଥିବା ଏହି ବିପରୀତ ଚିତ୍ର ବିଶ୍ୱ ଦରବାରରେ ପାକିସ୍ତାନର ପ୍ରକୃତ ମୁଖା ଖୋଲିଦେଇଛି। ଏକଦା ବିକାଶର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖାଉଥିବା ଇସଲାମାବାଦ ଏବେ ପିଓକେକୁ କେବଳ ଏକ ଶୋଷଣର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଛି। ତେଣୁ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପାକିସ୍ତାନର ଦାବି କ୍ରମଶଃ ଭିତ୍ତିହୀନ ପ୍ରମାଣିତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ଆରବିଆଇ) ର ମୁଦ୍ରା ନୀତି କମିଟି (MPC) ପୁଣିଥରେ ରେପୋ ରେଟକୁ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା ଏହି ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଯେ ନୀତିଗତ ରେପୋ ରେଟ୍ ୫.୨୫% ରେ ସ୍ଥିର ରହିବ। ଏହା ସହିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜର 'ନ୍ୟୁଟ୍ରାଲ୍' ବା ନିରପେକ୍ଷ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିଛି। ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି।

ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଲା ବିଭିନ୍ନ ସୁଧ ହାର

ରେପୋ ରେଟ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିବା ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ ହାରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଡିପୋଜିଟ୍ ଫେସିଲିଟି (SDF) ରେଟ୍ ୫% ରେ ଥିବାବେଳେ ମାର୍ଜିନାଲ୍ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଫେସିଲିଟି (MSF) ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେଟ୍ ୫.୫% ରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି। ସାଧାରଣତଃ ରେପୋ ରେଟ୍ ହେଉଛି ସେହି ସୁଧ ହାର, ଯେଉଁଥିରେ ଆରବିଆଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏଥିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନହେବା ଫଳରେ ଗୃହ ଏବଂ ଯାନବାହନ ଋଣର ଇଏମଆଇ (EMI) ବଢ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା ଦୂର ହୋଇଛି।

ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ଉପରେ ନଜର

ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ଏବଂ ବଜାର ଅସ୍ଥିରତା ଭଳି ଅନେକ ଆହ୍ୱାନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛି। ତଥାପି ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ସ୍ଥିତି ବେଶ୍ ମଜବୁତ ରହିଛି। ମୁଦ୍ରା ନୀତି କମିଟି (MPC) ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜିଡିପି (GDP) ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବାନୁମାନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ୬.୭% କରିଛି। ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ଇନ୍ଧନକୁ ବାଦ୍ ଦେଲେ କୋର୍ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବର୍ତ୍ତମାନ ୩.୫% ଭଳି ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ଅନିଶ୍ଚିତ ମୌସୁମୀ ଏବଂ ଏଲ୍-ନିନୋ (El Niño) ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଖାଦ୍ୟ ଦରଦାମ୍ ଉପରେ ନିରନ୍ତର ନଜର ରଖାଯିବ ବୋଲି ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକ ଏବଂ ରିଅଲ୍ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ପାଇଁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି

ସୁଧ ହାର ସ୍ଥିର ରହିବା ଦ୍ୱାରା ଋଣଗ୍ରହୀତାମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଘର କିଣିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ଇଏମଆଇ ସ୍ଥିର ରହିବ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବୋଝକୁ କମ୍ କରିବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନିର୍ମାଣ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ବୃଦ୍ଧି ସତ୍ତ୍ୱେ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ କମ୍ ସୁଧ ହାରରେ ପୁଞ୍ଜି ମିଳିପାରିବ। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହା ରିଅଲ୍ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ/ଭୁବନେଶ୍ୱର: କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସଶକ୍ତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ବୈଠକରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିଷାନ ସମ୍ମାନ ନିଧି (ପିଏମ୍-କିଷାନ) ଯୋଜନାକୁ ଆଉ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରାଯାଇଛି। ଫଳରେ ୨୦୨୬-୨୭ ରୁ ୨୦୩୦-୩୧ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଯୋଜନା ଜାରି ରହିବ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ୩.୧୫ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟବରାଦକୁ କ୍ୟାବିନେଟ ମଞ୍ଜୁରୀ ପ୍ରଦାନ କରିଛି।

କୃଷି ଏବଂ କୃଷକ କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ୍ୟ କୃଷକ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ। ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୯ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଗ୍ୟ ଚାଷୀ ପରିବାରକୁ ବାର୍ଷିକ ୬,୦୦୦ ଟଙ୍କା ତିନୋଟି ସମାନ କିସ୍ତିରେ ଦିଆଯାଉଛି। ଡାଇରେକ୍ଟ ବେନିଫିଟ୍ ଟ୍ରାନ୍ସଫର (DBT) ମାଧ୍ୟମରେ ସିଧାସଳଖ ଚାଷୀଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଏହି ଅର୍ଥ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଉଛି, ଯାହାକି ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆର ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ ଅଟେ।

ଆଜିର ଦିନ ଅର୍ଥାତ ୨୪ ଜୁଲାଇ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଇତିହାସରେ ଏକ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଦିନ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଆଜକୁ ଠିକ୍ ୩୫ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ, ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୯୧ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୨୪ ତାରିଖରେ ତତ୍କାଳୀନ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ସଂସଦରେ ଏପରି ଏକ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଯାହା ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା। ଏହି ଐତିହାସିକ ବଜେଟ୍ ଭାରତରେ ଆଧୁନିକ ଉଦାରୀକରଣର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲା ଏବଂ ଆଜି ଭାରତ ଯେଉଁ ଅର୍ଥନୈତିକ ମହାଶକ୍ତି ହେବା ଦିଗରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି, ତାହାର ଶ୍ରେୟ ଏହି ଦିନକୁ ହିଁ ଯାଇଥାଏ।

ଘୋର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆବଶ୍ୟକତା

୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ଦେଇ ଗତି କରୁଥିଲା। ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ପ୍ରାୟ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଦେଶ ପାଖରେ ମାତ୍ର କିଛି ସପ୍ତାହର ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଅର୍ଥ ବଳକା ଥିଲା। ପରିସ୍ଥିତି ଏତେ ଖରାପ ଥିଲା ଯେ, ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି (IMF) ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଂଲଣ୍ଡ ନିକଟରେ ଦେଶର ସୁନା ବନ୍ଧକ ରଖିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା। ଏହି ସଙ୍କଟମୟ ସମୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପି.ଭି. ନରସିଂହ ରାଓଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସରକାରଙ୍କ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ଦେଶର ମଙ୍ଗ ଧରିଥିଲେ।

ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜର ଅନ୍ତ ଏବଂ ଉଦାରୀକରଣ

ଡକ୍ଟର ସିଂହଙ୍କ ସେହି ବଜେଟ୍ ଦେଶରୁ ବହୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଲାଇସେନ୍ସ ରାଜ (License Raj) ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅନ୍ତ ଘଟାଇଥିଲା। ଏହି ବଜେଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଥିଲା। ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ (FDI) ପାଇଁ ନିୟମ କୋହଳ କରାଯିବା ସହ ଘରୋଇକରଣ ଏବଂ ଜଗତୀକରଣ (LPG Reforms) ନୀତିକୁ ଆପଣାଇ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କକୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ହ୍ରାସ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିଥିଲେ।

"ବିଶ୍ୱ ଆଜି ଶୁଣୁ..." - ଏକ ଐତିହାସିକ ଭାଷଣ

ସଂସଦରେ ନିଜର ବଜେଟ୍ ଭାଷଣ ଦେବା ସମୟରେ ଡକ୍ଟର ମନମୋହନ ସିଂହ ଫରାସୀ ଲେଖକ ଭିକ୍ଟର ହ୍ୟୁଗୋଙ୍କ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି କହିଥିଲେ ଯେ, "ପୃଥିବୀର କୌଣସି ଶକ୍ତି ସେହି ବିଚାରଧାରାକୁ ଅଟକାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ଯାହାର ସମୟ ଆସିଯାଇଛି। ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ଭାବେ ଉଭା ହେବା ହେଉଛି ସେହିଭଳି ଏକ ବିଚାର।" ସେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଥିଲେ, "ପୂରା ବିଶ୍ୱ ଆଜି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଏବଂ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଶୁଣୁ ଯେ ଭାରତ ଏବେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇଛି।"

ନୂଆ ଭାରତର ମୂଳଦୁଆ

ଆଜିର ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ବିକାଶ, ସେବା କ୍ଷେତ୍ରର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଏକ ମଜବୁତ ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ - ଏସବୁ କେବଳ ସେହି ଦିନ ନିଆଯାଇଥିବା ସାହସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। ୧୯୯୧ର ସେହି ଆର୍ଥିକ ସଂସ୍କାର ଭାରତକୁ ଏକ ବନ୍ଦ ଏବଂ ସମାଜବାଦୀ ଅର୍ଥନୀତିରୁ ବାହାର କରି ଆଜି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଦ୍ରୁତ ବିକାଶଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ କରିଛି। ୨୪ ଜୁଲାଇର ସେହି ବଜେଟ୍ କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ ଦଲିଲ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଥିଲା ଆଧୁନିକ ତଥା ସଶକ୍ତ ଭାରତର ମୂଳଦୁଆ।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ମଜବୁତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ବା ଫରେକ୍ସ ରିଜର୍ଭ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଟଙ୍କାକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଆରବିଆଇ ପକ୍ଷରୁ FCNR (ଫରେନ୍ କରେନ୍ସି ନନ୍-ରେସିଡେଣ୍ଟ) ଏବଂ NRE (ନନ୍-ରେସିଡେଣ୍ଟ ଏକ୍ସଟର୍ନାଲ୍) ଜମା ଉପରେ ଥିବା ସୁଧ ହାର ସୀମାକୁ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି।

ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ

ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଫଳରେ ଏବେ ଦେଶର ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟଙ୍କ (NRI) ଜମା ଉପରେ ଅଧିକ ସୁଧ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବେ। ଏହା ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦ୍ୱାରା ବିଦେଶରୁ ଭାରତକୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଠି ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଆରବିଆଇର ଏହି ଘୋଷଣା ପରେ ଅନେକ ସରକାରୀ ଏବଂ ଘରୋଇ ବ୍ୟାଙ୍କ ନିଜର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଏହି ସୁବିଧା ଦେବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଛନ୍ତି।

୭ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ମିଳିବ ସୁଧ

ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କର ଡଲାରଭିତ୍ତିକ FCNR ଜମା ରାଶି ଉପରେ ସୁଧ ହାରକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ କିଛି ବ୍ୟାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଅବଧି ପାଇଁ ଥିବା ଏହି ଜମା ଉପରେ ୬ ପ୍ରତିଶତରୁ ୭.୧୦ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକର୍ଷଣୀୟ ସୁଧ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି। ଫଳରେ ପ୍ରବାସୀ ଭାରତୀୟମାନେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ବିନିଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ ହେବେ।

ମଜବୁତ ହେବ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାକୁ ସ୍ଥିରତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ବିଦେଶୀ ପାଣ୍ଠିକୁ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଆକର୍ଷିତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର (Forex Reserves) ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ, ଯାହା ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସମୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା କବଚ ସାଜିବ।

ବର୍ତ୍ତମାନର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଘର କିଣିବା ଏକପ୍ରକାର ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିଲାଣି। ତେଣୁ ଆଜିକାଲିର ଯୁବପିଢ଼ି ଘର କିଣିବା ପାଇଁ ଅର୍ଥ ସଞ୍ଚୟ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଦାମୀ କଫି ପିଇବା ପରି ଛୋଟ ଛୋଟ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିନିଷ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି। ଲୋକପ୍ରିୟ ପଡକାଷ୍ଟର୍ ତଥା ଉଦ୍ୟୋଗୀ ରାଜ ଶମାନୀ (Raj Shamani) ଙ୍କ ଏଭଳି ଏକ ବୟାନ ଏବେ ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ନିକଟରେ ସେ ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଜେନ୍ ଜି (Gen Z) ବା ଆଜିର ଯୁବବର୍ଗଙ୍କ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଶୈଳୀକୁ ନେଇ ନିଜର ମତ ରଖିବା ପରେ ଏକ ନୂଆ ବିତର୍କ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।

ମହଙ୍ଗା କଫି ବନାମ ଘର କିଣିବା ସ୍ୱପ୍ନ

ବିଜନେସ୍ ପଡକାଷ୍ଟ 'ଫିଗରିଙ୍ଗ୍ ଆଉଟ୍' (Figuring Out) ର ୨୮ ବର୍ଷୀୟ ହୋଷ୍ଟ ରାଜ ଶମାନୀ ମାଇକ୍ରୋବ୍ଲଗିଂ ସାଇଟ୍ ଏକ୍ସ (X) ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ ଶେୟାର କରିଛନ୍ତି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଜେନ୍ ଜି କାହିଁକି ମହଙ୍ଗା କଫି ପରି ଛୋଟ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜିନିଷ ଉପରେ ଆରାମରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି ତାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି- ଏହି ଅର୍ଥନୀତିରେ ଘର କିଣିବା ଭଳି ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅପହଞ୍ଚ ମନେହେଉଛି। ତେଣୁ ସେମାନେ ଦୂରର କୌଣସି ଆର୍ଥିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ନିଜକୁ କଷ୍ଟ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନର ଜୀବନଶୈଳୀକୁ ଉନ୍ନତ କରିବାକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେଉଛନ୍ତି।

ଆକାଶଛୁଆଁ ରିଅଲ୍ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ଦର ଓ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଚିନ୍ତାଧାରା

ସାଧାରଣତଃ ପୂର୍ବ ପିଢ଼ିର ଲୋକେ ଯେପରି ଘର କିଣିବା କିମ୍ବା ଜମି କିଣିବା ଭଳି ବଡ଼ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସଞ୍ଚୟ କରୁଥିଲେ, ଏବେକାର ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ଶମାନୀ ଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆକାଶଛୁଆଁ ରିଅଲ୍ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ଦର ଏବଂ ସେହି ତୁଳନାରେ ଦରମା ନ ବଢ଼ିବା କାରଣରୁ ଯୁବକମାନେ ନିରାଶ ହେଉଛନ୍ତି। ଘର କିଣିବା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅସମ୍ଭବ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଭଳି ଲାଗୁଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନେ ଦୂରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରିବା ବଦଳରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଉପଭୋଗ କରିବା ପାଇଁ ସେହି ଅର୍ଥକୁ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଛନ୍ତି। ରାଜଙ୍କ ଏହି ପୋଷ୍ଟ ପରେ ବଢ଼ୁଥିବା ମହଙ୍ଗା ମାଡ଼, ପ୍ରପର୍ଟି ଦର ଓ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନାକୁ ନେଇ ଅନଲାଇନରେ ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ଆମେରିକା (US) ଏବଂ ଇରାନ (Iran) ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ପୁଣି ଥରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଖୋଲିଯାଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଲାଗି ରହିଥିବା ତିକ୍ତତାର ଅନ୍ତ ଘଟିବା ସହିତ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ତେବେ ଏହି ବୁଝାମଣା ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମାର୍ଗ ଖୋଲିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏହାର ୫ଟି ବଡ଼ ଏବଂ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବାକୁ ଯାଉଛି।

ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଶସ୍ତା

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବିଶ୍ୱର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ପରିବହନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମାର୍ଗ ଖୋଲିବା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ଦର ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଫାଇଦା ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ମିଳିବ ଏବଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଦର ବହୁମାତ୍ରାରେ କମିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଏଲପିଜି (LPG) ସିଲିଣ୍ଡର ଦରରେ ହ୍ରାସ

ପେଟ୍ରୋଲିୟମ ଉତ୍ପାଦର ଆମଦାନୀ ସହଜ ଏବଂ ଶସ୍ତା ହେବା ଫଳରେ ରୋଷେଇ ଗ୍ୟାସ ବା ଏଲପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର (LPG Cylinder) ଦରରେ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ଘଟିବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସାଧାରଣ ଖାଉଟି ଏବଂ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାରକୁ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିବ।

ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବା ଦରଦାମ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ

ଦେଶରେ ଇନ୍ଧନ ଦର କମିଲେ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ଫଳରେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀ ତଥା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ଶସ୍ତା ହେବ। ଏହା ଭାରତ ସରକାର ଏବଂ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) କୁ ଦେଶରେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି (Inflation) ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।

ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି

ଭାରତ ତାର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ତୈଳ ଦର କମିଲେ ଭାରତର ଆମଦାନୀ ବିଲ୍ ହ୍ରାସ ପାଇବ ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ମଜବୁତ ହେବ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ତୁଳନାରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କା (Indian Rupee) ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ।

ବାଣିଜ୍ୟ ନିଅଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି

ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କମିବା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ବାଣିଜ୍ୟ ନିଅଣ୍ଟ (Trade Deficit) କମିବ। କମ୍ ଇନ୍ଧନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଶିଳ୍ପକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ, ଯାହା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବିକାଶ କରିବ ଏବଂ ନିବେଶକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ଉତ୍ସାହ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ବଢୁଥିବା ଉତ୍ତେଜନା ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ରେ ଜାରି ରହିଥିବା ଅଶାନ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ନିଜର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା (Energy Security) ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଭାରତ ସରକାର ₹୪୦,୦୦୦ କୋଟି ($୪.୭ ରୁ ୪.୮ ବିଲିୟନ) ବ୍ୟୟରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଓମାନ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ସି ଗ୍ୟାସ୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (Oman-India Deep-Sea Gas Pipeline) ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ଗଲ୍ଫ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଭାରତକୁ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବରେ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ କରାଯାଇପାରିବ।

ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ବିଶେଷତ୍ୱ କ'ଣ?

ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟ-ଇଣ୍ଡିଆ ଡିପ୍-ୱାଟର୍ ପାଇପଲାଇନ୍ (MEIDP) ନାମରେ ପରିଚିତ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଓମାନ କୁ ସିଧାସଳଖ ଭାରତର ଗୁଜରାଟ ଉପକୂଳ ସହ ଯୋଡ଼ିବ। ଆରବ ସାଗର ତଳେ ପ୍ରାୟ ୨,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବର ଏହି ଅଣ୍ଡର-ସି (Undersea) ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଛାଯିବ। ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ ପ୍ରାୟ ୩,୪୫୦ ମିଟର ଗଭୀରରେ ନିର୍ମାଣ ହେବାକୁ ଥିବା ଏହି ପାଇପଲାଇନ୍ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଗଭୀରତମ ତଥା ଜଟିଳ ଜଳଭାଗ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। କୌଣସି ଯୁଦ୍ଧ, ବାଧାବିଘ୍ନ କିମ୍ବା ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ (Natural Gas) ଯୋଗାଣ ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି ଏହି ଡିଜାଇନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ

ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଅଧିକ ରହିଛି। ଭାରତର ଏଲଏନଜି (LNG) ଆମଦାନୀର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଏବଂ ଏଲପିଜି (LPG) ଆମଦାନୀର ୮୫ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଏହି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଜଳପଥ ଦେଇ ଆସିଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଉପୁଜୁଥିବା ଯେକୌଣସି ସାମରିକ ବିବାଦ ଭାରତର ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣକୁ ଗୁରୁତର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ବିକଳ୍ପ ପାଇପଲାଇନ୍ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛି।

ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ଆଗାମୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଏହି ବହୁମୂଲ୍ୟ ପ୍ରକଳ୍ପର ବାସ୍ତବ ରୂପାୟନ ପାଇଁ ଭାରତର ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ଗ୍ୟାସ୍ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି। ଗେଲ୍ (GAIL), ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOCL) ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟର୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ (EIL) କୁ ଏହି ମେଗା ପ୍ରକଳ୍ପର ସବିଶେଷ ସମ୍ଭାବ୍ୟତା ଆକଳନ (Detailed Feasibility Assessment) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଅର୍ପଣ କରାଯାଇଛି। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅଟକି ରହିଥିବା ଏହି ସାଉଥ୍ ଏସିଆ ଗ୍ୟାସ୍ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ୍ (SAGE) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ନିରାପତ୍ତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଏକ ଗେମ୍ ଚେଞ୍ଜର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି ବୈଠକ ପରେ ନୀତିଗତ ରେପୋ ହାରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇନାହିଁ। ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ଆର୍ଥିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ରେପୋ ରେଟକୁ ୫.୨୫ ପ୍ରତିଶତରେ ସ୍ଥିର ରଖାଯାଇଛି।

ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରାଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ତିନି ଦିନିଆ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି ବୈଠକ ବୁଧବାର ଦିନ ଶେଷ ହୋଇଛି। ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ତିକ୍ତତା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କମିଟି ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ସୁଧ ହାର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଏହାଫଳରେ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଡିପୋଜିଟ୍ ଫ୍ୟାସିଲିଟି (SDF) ରେଟ୍ ଏବଂ ମାର୍ଜିନାଲ ଷ୍ଟାଣ୍ଡିଂ ଫ୍ୟାସିଲିଟି (MSF) ରେଟ୍ ସମେତ ବ୍ୟାଙ୍କ ହାର ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବଭଳି ସ୍ଥିର ରହିଛି। ଆରବିଆଇ ନିଜର ନିରପେକ୍ଷ ବା 'ନ୍ୟୁଟ୍ରାଲ୍' ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବଜାୟ ରଖିଛି।

ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା ସତର୍କ କରାଇ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବ୍ୟାହତ ହେବା ଏବଂ ମୌସୁମୀର ଅନିଶ୍ଚିତତା କାରଣରୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବଢିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ମହଜୁଦ୍ ରହିଥିବାରୁ ଏହା ସାମାନ୍ୟ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଆଣିଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଗାମୀ ଦିନର ତଥ୍ୟ ଉପରେ ନଜର ରଖିବାକୁ ଏବଂ ସ୍ଥିତି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ କମିଟି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି ବୋଲି ସେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଦେଶରେ ପଲିମର ବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରିବାକୁ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ପୁରୁଣା ଯୋଜନାକୁ ପୁଣି ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନିକଟରେ ପାଟନା ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆରବିଆଇର ବୋର୍ଡ ବୈଠକରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଖୁବଶୀଘ୍ର ଦେଶରେ ପଲିମର ନୋଟର ଏକ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

କାହିଁକି ଆସିବ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍?

କାଗଜ ନୋଟ୍ ତୁଳନାରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ତିଷ୍ଠି ରହିପାରେ ଏବଂ ଏହାର ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ କମ୍ ଅଟେ। ଆରବିଆଇର ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ (FY25) ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ନୋଟ୍ ଛପା ଖର୍ଚ୍ଚ ୫,୧୦୧.୪ କୋଟି ଟଙ୍କା ରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୬,୩୭୨.୮ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ନଷ୍ଟ ବା ଚିରି ଯାଇଥିବା ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ଆରବିଆଇ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ପାଲଟିଛି। ୨୦୨୪-୨୫ ବର୍ଷରେ ପ୍ରାୟ ୨୩.୮ ବିଲିୟନ ଖରାପ ନୋଟକୁ ବଜାରରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଗତ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୧୨.୩ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିବା ନୋଟ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ୫୦୦ ଟଙ୍କିଆ ଏବଂ ୧୦୦ ଟଙ୍କିଆ ନୋଟ୍ ରହିଛି।

କ’ଣ ଏହି ପଲିମର ନୋଟ୍?

ପଲିମର ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ସାମଗ୍ରୀ ବା ବାଇ-ଆକ୍ସିଆଲି ଓରିଏଣ୍ଟେଡ୍ ପଲିପ୍ରୋପାଇଲିନ୍ (BOPP) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ନୋଟ୍ ଗୁଡ଼ିକରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଜାଲ୍ ନୋଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼େ। ଏହାସହ ଏହି ନୋଟ୍ ଜଳ ଏବଂ ଆର୍ଦ୍ରତା ନିରୋଧୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଶୀଘ୍ର ଚିରି ନଥାଏ କିମ୍ବା ଖରାପ ହୋଇନଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଏଟିଏମ୍ ମେସିନରେ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ।

ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟର ବ୍ୟବହାର

ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଦେଶରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ବା ପଲିମର କରେନ୍ସିର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ଭାବରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟ୍ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୯୬ ସୁଦ୍ଧା ସେଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କାଗଜ ନୋଟ୍ ବଦଳରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନୋଟର ବ୍ୟବହାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସିଙ୍ଗାପୁର, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, କାନାଡା ଏବଂ ମାଲେସିଆ ଭଳି ଦେଶ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଆପଣାଇଥିଲେ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ବଜାରରେ ନଗଦ ଟଙ୍କାର ଚାହିଦାକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆରବିଆଇ ଏହି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ଯାଉଛି।

କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ସୋମବାର ଦିନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ସରକାର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ ରଖିବା ପାଇଁ ସେ '୩ଏଫ୍' (3Fs) ଅର୍ଥାତ୍ ଇନ୍ଧନ (Fuel), ସାର (Fertiliser) ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର (Forex) ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି।

'୩ଏଫ୍' (3Fs) ଏବଂ ବାହ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ

ମୁମ୍ବାଇଠାରେ ଆୟୋଜିତ ସ୍ମଲ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (SIDBI) ର ୩୭ତମ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦିବସ ଅବସରରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବର୍ତ୍ତମାନର ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବାହ୍ୟ ପରିସ୍ଥିତି ଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ। କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ଏବଂ ସାରର ଆକାଶଛୁଆଁ ମୂଲ୍ୟ ଦେଶ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହା ସହିତ ସୁନାର ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବୈଦେଶିକ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଇନ୍ଧନ, ସାର ଏବଂ ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ପରିଚାଳନା ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

ଅର୍ଥନୀତିକୁ ନେଇ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅନୁଚିତ

ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିତି ବିଗିଡ଼ି ଯାଉଛି ବୋଲି ହେଉଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ସମାଲୋଚନା କରି ସୀତାରମଣ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅର୍ଥନୀତି ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ସକାରାତ୍ମକ, ସ୍ଥିର ଏବଂ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଜବୁତ ରହିଛି। "କିଛି ଲୋକ ସବୁକିଛି ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡୁଛି ବୋଲି ଦାବି କରି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ଖରାପ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଆଦୌ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ। ଭାରତରେ ଏଭଳି ଭୟର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଆମେ ବରଦାସ୍ତ କରିପାରିବୁ ନାହିଁ। ଆମକୁ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ," ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ୋକ୍ତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଟିକସ ହ୍ରାସ ଓ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ଅର୍ଥନୈତିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ନେଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସମ୍ପ୍ରତି ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଉପରୁ ଏକ୍ସାଇଜ୍ ଡ୍ୟୁଟି ବା ଉତ୍ପାଦ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କରାଯିବା ଫଳରେ ସରକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରାୟ ୧ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବୋଝ ପଡ଼ିବ। ତଥାପି, ଦେଶର ବିକାଶକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସରକାର ଏହି ସବୁ ପଦକ୍ଷେପକୁ ସୁଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଏକ ଦୀର୍ଘ ୪ ଘଣ୍ଟିଆ ବୈଠକ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଆମେରିକା-ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଭାରତର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ପଡ଼ୁଥିବା ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବକୁ ନେଇ ଏହି ବୈଠକରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ପରିସ୍ଥିତିର ସଫଳ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ୩ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଗତି, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ସେବା ପ୍ରଦାନ

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ବାର୍ତ୍ତା ଥିଲା ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତ୍ୱରିତ ବେଗ ବା ଗତି, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଢଙ୍ଗରେ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ସରକାରୀ ଯୋଜନାଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ନିକଟରେ ଶୀଘ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ସହ ପହଞ୍ଚାଇବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ତରରେ ଶୀଘ୍ର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ଲୋକଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ସେବା ଯୋଗାଇଦେବାକୁ ସେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା

ଦ୍ୱିତୀୟ ବାର୍ତ୍ତାରେ ଦେଶର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଛି। ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବରେ ଭାରତୀୟ ଟଙ୍କାର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇ ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ତେଣୁ ବିକଳ୍ପ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ଦେଶରେ ତୈଳ ଓ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣ ଅବ୍ୟାହତ ରଖିବାକୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

କେବଳ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ 'ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭'

ତୃତୀୟ ବାର୍ତ୍ତାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ 'ବିକଶିତ ଭାରତ ୨୦୪୭' କେବଳ ଏକ ସ୍ଲୋଗାନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ହେଉଛି ସରକାରଙ୍କ ଏକ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା। ଦେଶକୁ ଏକ ବିକଶିତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବା ପାଇଁ "ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ିର ସଂସ୍କାର" ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବାକୁ ସେ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀରେ ଉନ୍ନତି ଆସିବା ସହ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାର ସର୍ବାଧିକ ଲାଭ ସିଧାସଳଖ ହିତାଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ ବୋଲି ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି。