ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆସନ୍ତା ଏକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ସୁନା ନକିଣିବାକୁ ଅପିଲ୍ କରିବା ପରେ ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ଏହାର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଗୋଟିଏ ପଟେ ସୁନା ଦର ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ରୁପା ଦର (Silver Prices) ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏଭଳି ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି । ଏହାପରେ ନିବେଶକ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକ ସୁନା ବଦଳରେ ରୁପା କିଣିବାକୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ।

ମୋଦୀ କାହିଁକି କଲେ ଏପରି ଅପିଲ୍?

ସମ୍ପ୍ରତି ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ଆକାଶଛୁଆଁ ହୋଇଛି । ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୦-୮୫% ତୈଳ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରୁଥିବାରୁ ଏଥିପାଇଁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା (ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର) ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡୁଛି । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବବୃହତ୍ ସୁନା ଉପଭୋକ୍ତା ଦେଶ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହାର ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚୁର ଡଲାର ବିନିମୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ତେଣୁ ଦେଶର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାରକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଏବଂ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ବିବାହ କିମ୍ବା ପର୍ବପର୍ବାଣୀରେ ଏକ ବର୍ଷ ଯାଏଁ ସୁନା ନକିଣିବାକୁ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି ।

ବଜାରରେ ରୁପା ଦରର ଲମ୍ଫ

ମୋଦୀଙ୍କ ଏହି ବୟାନ ପରେ ସୋମବାର ଦିନ ମଲ୍ଟି କମୋଡିଟି ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (MCX) ରେ ସୁନା ଦର ଖସିଥିବା ବେଳେ ରୁପା ଦରରେ ବଡ଼ ଉଚ୍ଛାଳ ଆସିଛି । ଲୋକେ ସୁନା କିଣିବା ବନ୍ଦ କରି ରୁପାକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ବିକଳ୍ପ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି । ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ଭାରତରେ ସୁନା ଚାହିଦା ୫୦% ବି କମିଯାଏ, ତେବେ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ ଏବଂ ଅରବ ଅରବ ଡଲାରର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ସଞ୍ଚୟ କରାଯାଇପାରିବ । ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ସ୍ୱରୂପ ରୁପା କିଣାବିକା ଏବେ ଜୋର୍ ଧରିଛି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ଆହୁରି ବଢିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ (Donald Trump) ଙ୍କ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ଓ ଟାରିଫ୍ ବୃଦ୍ଧିକୁ ସାମ୍ନା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତର ମୋଦୀ ସରକାର (Modi Government) ଏକ ବଡ଼ ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକାର ଚାପରେ ନଇଁବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଭାରତ ଗତ ୬ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୯ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ବା ଏଫ୍‌ଟିଏ (FTA) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିରେ ନିଜର ଦବଦବା ଜାହିର କରିଛି।

ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନୀତି ଓ ଭାରତର ରଣନୀତି

ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୫୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟାରିଫ୍ ଲଗାଯିବା ପରେ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ପ୍ରଭାବ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଥିଲା। ତେବେ ଏହାକୁ ବିଫଳ କରିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନିଜର ରପ୍ତାନି ବଜାରକୁ ବିବିଧକରଣ (Diversify) କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇ ଭାରତ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି।

୬ ବର୍ଷରେ ୯ଟି ବଡ଼ ଚୁକ୍ତି

ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ତଥା ସଙ୍ଗଠନ ସହିତ ଐତିହାସିକ ଚୁକ୍ତିମାନ କରିଛି। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ (EU), ବ୍ରିଟେନ (UK), ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ, ନ୍ୟୁଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଓମାନ ଏବଂ ଇଏଫ୍‌ଟିଏ (EFTA) ଭଳି ଦେଶ ଓ ସଙ୍ଗଠନ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଜରିଆରେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ବିନା କୌଣସି ବଡ଼ ଶୁଳ୍କ (Zero Tariff) ରେ ବିଶ୍ୱର ୭୦% ଜିଡିପି ଅକ୍ତିଆର କରୁଥିବା ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ

ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ ଆମେରିକାର ଟାରିଫ୍ ନୀତି ଭାରତର ରପ୍ତାନି ଉପରେ କୌଣସି ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରି ନାହିଁ। ବରଂ ନୂତନ ବଜାର ସନ୍ଧାନ ମିଳିବା ଫଳରେ ଭାରତର ମୋଟ ରପ୍ତାନି ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ବିଶେଷ କରି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ କୃଷିଜାତ ସାମଗ୍ରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଦେଶୀ ବଜାରରେ ଭାରତୀୟ ସାମଗ୍ରୀର ଚାହିଦା ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ରେପୋ ରେଟ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ । ରେପୋ ରେଟ୍ ୫.୨୫% ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଲା ଆରବିଆଇ । ଆରବିଆଇର ମନିଟାରୀ ପଲିସି କମିଟିର ବୈଠକରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ନେଇ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଛି । ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା ଏନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି । ସପ୍ତମ ଥର ପାଇଁ ରେପୋ ରେଟ୍ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଛି ଆରବିଆଇ ।

ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ର ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟି (MPC) ବୈଠକ ପରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା ଏକ ବଡ଼ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ବଜାରର ଆଶା ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେପୋ ରେଟ୍ (Repo Rate) ରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି ଏହାକୁ ୫.୨୫ ପ୍ରତିଶତରେ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରଖିଛି। ଛଅ ଜଣିଆ ମୁଦ୍ରାନୀତି କମିଟିର ଦୁଇ ଦିନିଆ ବୈଠକ ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ନିଆଯାଇଛି।

ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଇରାନ ସହିତ 'ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଯୁଦ୍ଧବିରାମ' ଘୋଷଣା କରିବାର କିଛି ଘଣ୍ଟା ପରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆସିଛି, ଯାହା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସାହ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାର ମଧ୍ୟ ଆଜି ବୃଦ୍ଧି ସହ ଖୋଲିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଅଗଷ୍ଟ, ଅକ୍ଟୋବର ଏବଂ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୬ ର ମୁଦ୍ରାନୀତିରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେପୋ ରେଟକୁ ସ୍ଥିର ରଖିଥିଲା।

ବ୍ୟବସାୟିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସହଜ କରିବା ଦିଗରେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। ବିଭିନ୍ନ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ଏମଏସଏମଇ (MSME) ଗୁଡିକ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା 'ଡ୍ୟୁ-ଡିଲିଜେନ୍ସ' ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ନିଲମ୍ବିତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମଲହୋତ୍ରା ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଭାରତର ମାକ୍ରୋ-ଇକୋନୋମିକ୍ ସ୍ଥିତି ଦୃଢ଼ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଇରାନ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ପରିସ୍ଥିତି ଆହ୍ୱାନପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା ବୋଲି ଆରବିଆଇ ଗଭର୍ଣ୍ଣର କହିଛନ୍ତି। ଶକ୍ତି ଦର ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପ୍ରତି ବିପଦ ଦେଖାଦେଇଛି। ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬-୨୭ (FY27) ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରକୃତ ଜିଡିପି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ୬.୯ ପ୍ରତିଶତ ରହିବା ନେଇ ଆକଳନ କରିଛି। ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକରେ ଏହା ୬.୮%, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ୬.୭%, ତୃତୀୟରେ ୭% ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ତ୍ରୈମାସିକରେ ୭.୨% ରହିବ ବୋଲି ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପଟେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ବର୍ତ୍ତମାନ ୬୯୭.୧ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ସୁଦୃଢ଼ ରହିଛି। ଏସଡିଏଫ (SDF) ରେଟ୍ ୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଥିବା ବେଳେ ଏମଏସଏଫ (MSF) ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କ ରେଟ୍ ୫.୫ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଲାଗିରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଆମେରିକା କଟକଣାରେ କୋହଳ ପରେ ଭାରତୀୟ ତୈଳ ବିଶୋଧନାଗାର କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଛି। ଦେଶର ଅଗ୍ରଣୀ କମ୍ପାନୀ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ (Reliance Industries) ଇରାନଠାରୁ ବଡ଼ ଧରଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିଛି। ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଇରାନରୁ ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣାଯାଇଛି।

ଆମେରିକା କଟକଣା କୋହଳର ପ୍ରଭାବ

ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି କଡ଼ା ଆମେରିକୀୟ କଟକଣା କାରଣରୁ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଇରାନରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ତେବେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଭୌଗୋଳିକ ରାଜନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ଏବଂ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ କାରଣରୁ ଆମେରିକା ନିଜର ନିୟମକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ କୋହଳ କରିଛି। ଏହାର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ପୁଣିଥରେ ଇରାନରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।

ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ବଜାର ଉପରେ ପ୍ରଭାବ

ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ଅସ୍ଥିର ରହିଥିବା ବେଳେ ଇରାନରୁ ରିହାତି ମୂଲ୍ୟରେ ମିଳୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଭାରତ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲାଭଦାୟକ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବ। ଏହି ୫୦ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହେବା ସହ ଆମଦାନୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ ପାଇବ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ଇନ୍ଧନ ଦରକୁ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ଏବଂ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।

ବିଗତ ତିନି ଦିନର କ୍ରମାଗତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପରେ ଗୁରୁବାର ଭାରତୀୟ ସେୟାର ବଜାରରେ ବଡ଼ ଧରଣର ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। କାରବାର ଶେଷ ବେଳକୁ ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (BSE) ସେନ୍‌ସେକ୍ସ ଏବଂ ନ୍ୟାସନାଲ ଷ୍ଟକ୍ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ (NSE) ନିଫ୍ଟି ରେଡ୍ ମାର୍କରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି। ଏହି ଅଚାନକ ହ୍ରାସ ଯୋଗୁଁ ନିବେଶକମାନଙ୍କର ପ୍ରାୟ ୭ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା କ୍ଷତି ହୋଇଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।

କେତେ ଖସିଲା ସେନ୍‌ସେକ୍ସ ଓ ନିଫ୍ଟି?

ବଜାର ବନ୍ଦ ହେବା ବେଳକୁ ସେନ୍‌ସେକ୍ସ ୧,୨୩୬ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇ ୮୨,୪୯୮ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଥିବା ବେଳେ, ନିଫ୍ଟି-୫୦ ୩୬୫ ପଏଣ୍ଟ ଖସି ୨୫,୪୫୪ ସ୍ତରରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଛି। ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ମେଟାଲ୍, ଅଟୋ ଏବଂ ଏଫଏମସିଜି (FMCG) ସେକ୍ଟରରେ ସର୍ବାଧିକ ବିକ୍ରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା।

ବଜାର ଖସିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ

ବଜାର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ ଏହି ହ୍ରାସ ପଛରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ବଡ଼ କାରଣ ରହିଛି:

୧. ମୁନାଫା ଅସୁଲି (Profit Booking): ଗତ ତିନି ଦିନ ଧରି ବଜାରରେ ଲଗାତାର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥିଲା। ତେଣୁ ଉଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ନିବେଶକମାନେ ଲାଭ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ ସେୟାର ବିକ୍ରି କରିଥିଲେ।

୨. ଆମେରିକା-ଇରାନ ଉତ୍ତେଜନା: ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଛି।

୩. ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧି: ଯୁଦ୍ଧ ଆଶଙ୍କା ଯୋଗୁଁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil) ଦର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ବଜାର ଉପରେ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ପ୍ରମୁଖ ସେୟାରର ସ୍ଥିତି

ଆଜିର କାରବାରରେ Trent, M&M, Bharat Electronics (BEL) ଏବଂ UltraTech Cement ଭଳି ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ସେୟାର ମୂଲ୍ୟରେ ବଡ଼ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, Infosys ଏବଂ TCS ଭଳି କିଛି ଆଇଟି ସେୟାର ସାମାନ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ସହ କାରବାର ଶେଷ କରିଛନ୍ତି।

ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନ ହ୍ୱାଇଟ୍ ହାଉସ୍ (White House) ଭାରତ ସହିତ ହୋଇଥିବା ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ନିଜର 'ଫ୍ୟାକ୍ଟ ସିଟ୍' ବା ତଥ୍ୟ ତାଲିକାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛି। ସଂଶୋଧିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ସେହି ତାଲିକାରୁ 'ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ' (Certain Pulses) ର ଉଲ୍ଲେଖକୁ ହଟାଇ ଦେଇଛି, ଯାହା ଉପରେ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ କମାଇବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତୀୟ କୃଷକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି।

ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ ଉପରୁ ହଟିଲା ସର୍ତ୍ତ

ପୂର୍ବରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିଲା ଯେ ଭାରତ ଆମେରିକାରୁ ଆସୁଥିବା ବିଭିନ୍ନ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଯଥା ବାଦାମ, ଫଳ ଏବଂ 'ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଡାଲି ଜାତୀୟ ଶସ୍ୟ' ଉପରୁ ଶୁଳ୍କ ହ୍ରାସ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବ। କିନ୍ତୁ ସଂଶୋଧିତ ଦସ୍ତାବିଜରେ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିବା ବେଳେ 'ଡାଲି' ଶବ୍ଦକୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଛି। ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଡାଲି ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଓ ଉପଭୋକ୍ତା ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଘରୋଇ ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅଟେ।

ଶବ୍ଦରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: 'ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି' ବଦଳରେ 'ଇଚ୍ଛା'

କେବଳ ଡାଲି ନୁହେଁ, ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତ ଆମେରିକାଠାରୁ $୫୦୦ ବିଲିୟନ ମୂଲ୍ୟର ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବାକୁ 'ପ୍ରତିଶ୍ରୁତିବଦ୍ଧ' (Committed)। କିନ୍ତୁ ନୂତନ ତଥ୍ୟରେ ଏହାକୁ ବଦଳାଇ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତ ଏହି ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବାକୁ 'ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ' (Intends) କରିଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଉପରେ କୌଣସି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ସର୍ତ୍ତ ରହିବ ନାହିଁ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି।

ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା କର ପ୍ରସଙ୍ଗ

ଏହା ସହିତ, ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା କର (Digital Services Tax) ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଭାଷା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି। ପୂର୍ବରୁ କୁହାଯାଇଥିଲା ଯେ ଭାରତ ଏହି କର ଉଚ୍ଛେଦ କରିବ, କିନ୍ତୁ ସଂଶୋଧିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉଭୟ ଦେଶ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ଜାରି ରଖିବେ। ଏହି ସଂଶୋଧନଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ ଭାରତ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ କୃଷକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆମେରିକା ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଦୃଢ଼ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜି ସଂସଦରେ ଆଗତ ହେବ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୫-୨୬। କେନ୍ଦ୍ର ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଆଜି ପୂର୍ବାହ୍ନ ୧୧ଟାରେ ସଂସଦରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟ ୨୦୨୫-୨୬ (Economic Survey) ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ହେବାକୁ ଥିବା କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟ୍ ୨୦୨୬ ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ସର୍ଭେ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତର ରୂପରେଖ ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବ। ବିଶ୍ୱର ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି ଭାବେ ଭାରତ ନିଜର ସ୍ଥିତି ମଜବୁତ କରିଥିବା ବେଳେ, ନିବେଶକ ଏବଂ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକମାନେ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି।

ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତିକ ପରାମର୍ଶଦାତା (CEA) ଭି. ଅନନ୍ତ ନାଗେଶ୍ୱରନ୍‌ଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ଦଲିଲରେ ୨୦୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଜିଡିପି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ୭.୩%ରୁ ୭.୫% ମଧ୍ୟରେ ରହିବା ନେଇ ପୂର୍ବାନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ। ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆକଳନ ଏବଂ IMFର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆହ୍ୱାନ ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଏକ ସୁଦୃଢ଼ ସ୍ଥିତି ବଜାୟ ରଖିଛି। ଉଚ୍ଚ ସୁଧ ହାର ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ଧାରା ବଜାୟ ରଖିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଛି।

ଚଳିତ ବର୍ଷର ଅର୍ଥନୀତିକ ସର୍ଭେରେ ''ଗୋଲ୍ଡିଲକ୍ସ'' (Goldilocks) ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ରୁତ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସହ ଦରଦାମ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରହିଛି। ୨୦୨୫ ଶେଷ ଭାଗରେ ଖୁଚୁରା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ୪% ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ ତଳକୁ ଖସିଥିଲା, ଯାହା ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ୱସ୍ତି। ଏହା ସହିତ ଘରୋଇ ଉପଭୋଗ (Domestic Consumption) ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ମେରୁଦଣ୍ଡକୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିଛି।

ଅର୍ଥନୀତିକ ସର୍ଭେ କୌଣସି ନୀତିଗତ ଦଲିଲ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହା ବଜେଟର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ସରକାରଙ୍କ ପାଖରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତଙ୍କୁ ଟିକସ ରିହାତି (Tax Relief) ଦେବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ବା ''ଫିସ୍କାଲ ସ୍ପେସ୍'' ଅଛି କି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ସରକାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିକାଶ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବେ, ସେନେଇ ଏଥିରୁ ସଙ୍କେତ ମିଳିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୟୁପିଆଇ ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ମେରୁଦଣ୍ଡ ପାଲଟିଛି। ଦେଶରେ ୟୁପିଆଇ କାରବାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି, କିନ୍ତୁ ସରକାରୀ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ହ୍ରାସ ପାଉଛି। ହେଲେ ଦେଶର ଫିନଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର କହିବା ହେଉଛି, ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ମଡେଲ୍ ବିନା, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ। ପନିପରିବା ବିକ୍ରେତାଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି କ୍ୟୁଆର୍‌ କୋଡ୍ ପେମେଣ୍ଟ ସାଧାରଣ ହୋଇଗଲାଣି। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ, ଏହି ମାଗଣା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ଫିନଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହାକୁ ନେଇ ବେଶ ଚିନ୍ତିତ। ଫୋନ୍‌ ପେ’ ସମେତ ଅନେକ ଫିନଟେକ୍ କମ୍ପାନୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ରାଜସ୍ୱ ନ ମିଳିଲେ ଆଗକୁ ୟୁପିଆଇ ଇକୋସିଷ୍ଟମ୍ ସ୍ଥାୟୀ ହେବ ନାହିଁ। ଫୋନ୍‌ ପେ’ ଅନୁଯାୟୀ, ୟୁପିଆଇ  ନେଟୱାର୍କ ଚଳାଇବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହଙ୍ଗା। ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଭିତ୍ତିଭୂମି, ସର୍ଭର, ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା, ଠକେଇ ରାକିବା, ଗ୍ରାହକ ସହାୟତା ଏବଂ ନୂତନ ଉପଭୋକ୍ତା ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଯୋଡିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ।  ଫିନ୍‌ଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ୟୁପିଆଇ କାରବାରରେ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (ଏମ୍‌ଡିଆର୍‌)ଲାଗୁ କରିବାକୁ ସରକାରଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଆଗକୁ ୟୁପିଆଇ କାରବାରରେ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଫୋନ୍‌ ପେ’ର କହିବାନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୩-୨୪ରେ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ କମ୍ପାନୀକୁ ୩୯୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ରାଶି ଆକାରରେ ମିଳିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେହି ପରିମାଣ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଳନାରେ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ନ ଥିଲା। ୨୦୨୪-୨୫ ରେ ଏହି ପରିମାଣ ୧୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ବଜେଟରେ କେବଳ ୪୨୭ କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଣ୍ଟିତ ହୋଇଛି। ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ଗଭର୍ଣ୍ଣର ସଞ୍ଜୟ ମାଲହୋତ୍ରା ମଧ୍ୟ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୟୁପିଆଇ ଦେଶକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରିଛି, କିନ୍ତୁ କାହାକୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ବହନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୟୁପିଆଇ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ମାଗଣା ରହିପାରିବନାହିଁ; ଏହାର ଏକ ମୂଲ୍ୟ ଅଛି, ଏବଂ କାହାକୁ ଏହା ଦେବାକୁ ପଡିବ। ପେମେଣ୍ଟସ୍ କାଉନସିଲ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ପିସିଆଇ) ମଧ୍ୟ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ମଡେଲ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସ୍ଥାୟୀ ନୁହେଁ। ଫିନ୍‌ଟେକ୍‌ ସଂଘ କହିଛି ଯେ ଯଦି ଶୀଘ୍ର ଏହାର ସମାଧାନ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଅନେକ ଫିନଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସୀମିତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟହେବେ। ବିଶେଷକରି ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଛୋଟ ସହରରେ କମ୍ପାନୀ କାମ ସୀମିତ ରଖÒବ। । ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ଭାବରେ, ଗୋଟିଏ ପଟେ ୟୁପିଆଇ ବ୍ୟବହାର ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଏନ୍‌ପିସିଆଇ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ କେବଳ ଅକ୍ଟୋବରରେ ୨୦.୭ ବିଲିୟନ ୟୁପିଆଇ କାରବାର ହୋଇଥିଲା, ଯାହାର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ୨୭.୨୮ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା। ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୮୫% ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବର୍ତ୍ତମାନ ୟୁପିଆଇ ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ। ଏହାର ପହଞ୍ଚ ଟାୟାର-୨ ଏବଂ ଟାୟାର-୩ ସହରଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଏହି ସମୟରେ ଫିନଟେକ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଦାବି କରୁଛନ୍ତି ଯେ ସରକାର ସବସିଡିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା ଏକ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (ଏମ୍‌ଡିଆର୍‌) ଲାଗୁ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ। ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଉଛି ଛୋଟ ଦୋକାନୀ ଏବଂ ସାଧାରଣ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ୟୁପିଆଇ ମାଗଣା ରଖିବା, କିନ୍ତୁ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କ (ଯେଉଁମାନଙ୍କର ବାର୍ଷିକ କାରବାର ୧୦ କୋଟି ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ) ଠାରୁ ୦.୨୫% ରୁ ୦.୩୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନାମମାତ୍ର ଏମ୍‌ଡିଆର୍‌ ଆଦାୟ କରିବା। କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଯୁକ୍ତି ଦେଖାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବୋଝ ହେବ ନାହିଁ ବରଂ ସିଷ୍ଟମକୁ ସ୍ଥାୟୀ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇବ। ୨୦୨୬ ବଜେଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଧିକ ଉଷ୍ମ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। 

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆସନ୍ତା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ପହିଲାରେ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ ଅନ୍ତରୀଣ ବଜେଟ୍‌କୁ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଲୋକସଭାରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ଜାରି କରିଛି। ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ‘ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି: ଏକ ସମୀକ୍ଷା’ ଶୀର୍ଷକ ଏକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ୭ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଏହାଫଳରେ ଭାରତ ବିଶ୍ବର ତୃତୀୟ ବୃହତ୍‌ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବ।, ଯାହା ରିପୋର୍ଟରେ ଅନୁମାନ କରାଯାଇଛି। ତେବେ ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତକୁ ବିକଶିତ ଦେଶ କରିବା ନେଇ ସରକାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି।

ପ୍ରତି ବର୍ଷ ସାଧାରଣ ବଜେଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥାଏ। ହେଲେ ଏଥର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏଭଳି ଏକ ସମୀକ୍ଷା ରିପୋର୍ଟ ଜାରି କରିଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଲୋକସଭା ନିର୍ବାଚନ କାରଣରୁ ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀ ନିର୍ମଳା ସୀତାରମଣ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ପହିଲାରେ ସଂସଦରେ ଅନ୍ତରୀଣ ବଜେଟ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବେ। ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବା ପରେ ନୂଆ ସରକାର ସାଧାରଣ ବଜେଟ୍ ଆଗତ କରିବେ। ମୁଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭି ଅନନ୍ତ ନାଗେଶ୍ୱରନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ଅଧିକାରୀମାନେ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଆର୍ଥିକ ସର୍ଭେକ୍ଷଣର ସ୍ଥାନ ନେଉ ନ ଥିବା ଶ୍ରୀ ନାଗେଶ୍ୱରନ କହିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି, ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣକାଳୀନ ବଜେଟ୍ ପୂର୍ବରୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ସର୍ଭେ ରିପୋର୍ଟ ଜାରି କରାଯିବ। ରିପୋର୍ଟରେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଆଗାମୀ ବର୍ଷକ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୀତି ୭% ହାରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଜାରି ରହିପାରେ। କେବଳ ଭ ଭୂ-ରାନୈତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଆଶଙ୍କା ଏକ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଅଧିକନ୍ତୁ, ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ୭ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ। ରିପୋର୍ଟରେ ମୋଦୀ ସରକାରଙ୍କ ୧୦ ବର୍ଷର ଯାତ୍ରା ଉଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତର ସଂକେତ ଦେଉଛି। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ ଭାରତ ଏବେ ୩.୭ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ସହ ଚତୁର୍ଥ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ କରୋନା ମହାମାରୀ ଏବଂ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବା ବେଳେ ମିଳିଥିବା ଏକ ଦୁର୍ବଳ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଜଭୁତ ଉତ୍‌ଥାନ ହାସଲ ହୋଇଛି। ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଘରୋଇ ଚାହିଦା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ନିବେଶରେ ଯେଉଁ ମଜଭୁତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି, ତାହା ଗତ ୧୦ ବର୍ଷରେ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଣାଯାଇଥିବା ସଂସ୍କାର ଏବଂ ଯୋଜନା ପାଇଁ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। ସରକାରଙ୍କ ନୀତିଗୁଡିକ ଉତ୍ପାଦନକୁ ବଢାଇବା ପାଇଁ ଫିଜିକାଲ୍‌ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ ନିବେଶ ସହ ଯୋଗାଣ ପକ୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ମଜଭୁତ କରାଯାଇଛି। ଏପରିସ୍ଥିତିରେ ଆର୍ଥିକବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ରେ ଦେଶର ଜିଡିପି ୭ ପ୍ରତିଶତ ରହିବା ନେଇ ସମ୍ଭାବନା ଅଛି । ଗତ ଜାନୁଆରୀ ୫ରେ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୪ରେ ଜିଡିପି ୭.୩ ପ୍ରତିଶତ ରହିବା ନେଇ ସରକାର ଅନୁମାନ କରିଥିଲେ ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଗୁରୁବାରଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ବିଶ୍ବ କ୍ରିକେଟ୍‌ର ମହାକୁମ୍ଭ ଆଇସିସି କ୍ରିକେଟ୍‌ ବିଶ୍ବକପ୍ ୨୦୨୩। ଚଳିତଥର ଭାରତ ଏହାର ଆୟୋଜକ ରାଷ୍ଟ୍ର ରହିଛି। ତେଣୁ ଦେଢ଼ ମାସରୁ ଅଧିନ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିକେଟ ଜ୍ବରରେ ପୀଡ଼ିତ ରହିବ ଭାରତ। ତେବେ ଏହି କ୍ରିକେଟ୍‌ ବିଶ୍ବକପ କେବଳ କ୍ରିକେଟପ୍ରେମୀ ନୁହଁନ୍ତି, ସମଗ୍ର ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଶୁଭଙ୍କର ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। କାରଣ ଏହି ବିଶ୍ୱକପ୍ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହେବ। ବିଶ୍ୱକପ୍‌ରୁ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି (ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ ବା ଜିଡିପି)କୁ ୨୨,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ବା ୨.୪ ବିଲିୟନ ଡଲାରର ବଳ ମିଳିବ ବୋଲି ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବରୋଦା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏକ ରିପୋର୍ଟରେ ଏହା କୁହାଯାଇଛି।

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ବକପ୍‌ରୁ ଟିଭି ପ୍ରସାରଣ ଅଧିକାର ବାବଦରେ ୧୨ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ମିଳିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାାଯାଇଛି। ଏହାଛଡା ଏଥିରେ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡର ବିଜ୍ଞାପନ ପାଇଁ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ୩ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଏଥିରେ ମୋଟ ୨୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବିଜ୍ଞାପନ ବାବଦ ଖର୍ଚ୍ଚ ରହିଛି। ରିପୋର୍ଟରେ ଆଉ ଏକ ଦିଗ ପ୍ରତି ଗୁରୁତ୍ବ ଦିଆଯାଇଛି। ତାହା ହେଉଛି ବିଶ୍ବକପ୍ ଯୋଗୁ ଭାରତରେ ଏକ ସୀମିତ ସମୟ ପାଇଁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବ। ମ୍ୟାଚ୍‌ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ସହରଗୁଡିକରେ ବିମାନ ଟିକଟଠାରୁ ହୋଟେଲ ରୁମ୍‌ ଭଡା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁକିଛି ମହଙ୍ଗା ହେବ। ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ବରୋଦାର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଜାହ୍ନବୀ ପ୍ରଭାକର ଓ ଅଦିତି ଗୁପ୍ତା ଏହି ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ଦେଶର ୧୦ଟି ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଷ୍ଟାଡିୟମଗୁଡିକରେ ଅତି କମରେ ୨୫ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ବିଶ୍ବ କପ୍‌ର ୪୮ଟି ମ୍ୟାଚ୍ ଲାଇଭ୍ ଦେଖିବେ। ଏହାସହିତ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ନିଜ ଘରେ ବସି ମ୍ୟାଚକୁ ଉପଭୋଗ କରିବେ। ଏହି ବିଶ୍ବସ୍ତରର ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ଆୟୋଜନ ସିଧାସଳଖ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଫାଇଦା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ୨୨ ହଜାର କୋଟି ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ୧୨ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ଟିଭି ପ୍ରସାରଣ ଅଧିକାର ଏବଂ ପ୍ରାୟୋଜକମାନଙ୍କଠାରୁ ଆସିବ। ସେହିପରି ସ୍କ୍ରିନିଂ ଓ ଫୁଡ ଡେଲିଭରି କ୍ଷେତ୍ରରୁ ୫ ହଜାର କୋଟି, ଟିକଟ ବିକ୍ରି ବାବଦରୁ ୨୨୦୦ କୋଟି, ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ୬୦୦ କୋଟି ଏବଂ ଇଭେଣ୍ଟ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ କ୍ଷେତ୍ରରୁ ୧୦୦୦ କୋଟି ଆସିବ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମହାମାରୀ କରୋନାର ଦ୍ବିତୀୟ ଲହରରେ ସାରା ଦେଶ ଥରହର ।ଏବେ ସଂକ୍ରମଣ ହାର କିଛି ମାତ୍ରାରେ କମିଛି ।ମାତ୍ର ମହାମାରୀ ଭୁତାଣୁ ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ କଣ ପ୍ରଭାବ ପଡିଛି ତା ଉପରେ ତଥ୍ୟ ରଖିଛି RBI ।କୋଭିଡ ଦ୍ବିତୀୟ ଲହରୀକୁ ନେଇ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଚିନ୍ତାଜନକ ତଥ୍ୟ ରଖିଛି । ଏହି ଲହରୀ କାଳରେ ଦେଶ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ ଗଭୀର ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୁଃସ୍ଥିତି । ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଦେଶ ୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ପ୍ରକାଶ କରିଛି ଆରବିଆଇ । ୨୦୨୧ ଜୁନ ଲାଗି ପ୍ରକାଶିତ ମାସିକ ବୁଲେଟିନରେ ଆରବିଆଇ କହିଛି- କୋଭିଡଜନିତ ବିଭିନ୍ନ କଣ୍ଟେନମେଣ୍ଟ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁ ବହୁ କ୍ଷୁଦ୍ର ସହର ଓ ଗ୍ରାମରେ ଚାହିଦା ବହୁମାତ୍ରାରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ।

କୋଭିଡର ଦ୍ବିତୀୟ ଲହରୀ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଚାହିଦାକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି । କରୋନା ଭାଇରସଜନିତ ମହାମାରୀ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ପୂର୍ବାବସ୍ଥା ଫେରି ଆସିବା ନେଇ ଏବେ ବି ସଂଶୟ ଜାରି ରହିଛି । ଏହି ବୁଲେଟିନରେ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଦେଶର ସାମଗ୍ରିକ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିର ଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରିଥିବାବେଳେ ଦେଶର ରାଜସ୍ବ ଫ୍ରେମୱର୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି- ଦ୍ବିତୀୟ ଲହର ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଦେଶରେ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଚାହିଦା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପଡିଛି । ଏହା ସତ୍ତ୍ବେ କୃଷି, ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ, ରପ୍ତାନି, ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସମ୍ପର୍କବିହୀନ ସେବା ଆଦି ଗତ ବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ।

ତେବେ ଦେଶରେ ପରିବର୍ଦ୍ଧିତ ଟିକାକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ପୂର୍ବାବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇବା ଦିଗରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇପାରିବ ବୋଲି ଆରବିଆଇ ଆଶା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛି । ରାଜସ୍ବ ଫ୍ରେମୱର୍କ ଓ ଗୁଣବତ୍ତାଭିତ୍ତିକ ବ୍ୟୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଆରବିଆଇ କହିଛି- ସାରା ବିଶ୍ବରେ କରୋନା ଭାଇରସ ଯୋଗୁ ଅନେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପଦକ୍ଷେପ ପରି ଭାରତରେ ମଧ୍ୟ ସମଅବସ୍ଥା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ।

କରୋନା କାଳରେ ୧୦ ବର୍ଷ ତଳକୁ ଗଲା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି । ବଢ଼ିଲା ଦାରିଦ୍ର୍ୟତା । ୧୧ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଚାକିରି ହରାଇଲେଣି । ଦେଶର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ମାଇନସ୍‌ ୭.୬ ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି । ଏଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ରର ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଦାୟୀ କରିଛି କଂଗ୍ରେସ । ତେବେ କରୋନାକୁ ବାହାନା କରିବା କଥାକୁ କଟାକ୍ଷ କରିଛି କଂଗ୍ରେସ। ଦଳ କହିଛି, ବିମୁଦ୍ରୀକରଣ ଯୋଗୁ ୪ ବର୍ଷ ତଳୁ ଅର୍ଥନୀତି ନିମ୍ନଗାମୀ ହୋଇଚାଲିଛି । ୨୦୧୯-୨୦୨୦ରେ ମହାମାରୀ ନଥିଲା। ସେ ସମୟରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଥିଲା ୪ ପ୍ରତିଶତ । ୨୦୧୪ରେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ଖରାପ ହେବାରୁ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମନମୋହନ ସିଂହଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଯୋଗୁ ୨୦୧୪-୧୫ରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ୪ଦଶମିକ ୧ ପ୍ରତିଶତ ଥିଲା। ଯଦି କରୋନା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତି ବିଗିଡ଼ିଥାନ୍ତା, ତେବେ ୧ଲକ୍ଷ ୩୧ ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କା ଜିଏସ୍‌ଟି କେମିତି ଏପ୍ରିଲରେ ସଂଗ୍ରହ ହେଲା ବୋଲି କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛି ।

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥନୀତି ଯୋଗୁ ୧୧ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଚାକିରି ହରାଇଲେଣି। ୨୩ କୋଟି ଲୋକ ପୁଣି ଗରିବୀ ସୀମାରେଖା ତଳକୁ ଗଲେଣି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଗରିବ ଆହୁରି ଗରିବ ହେବେ ବୋଲି ଆକଳନ କରିଛି ବିଜେଡି । ଅନ୍ୟପଟେ କରୋନା ଯୋଗୁ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବ୍ୟବହାର କମିଥିବାରୁ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର କମିଥିବା ଅନୁମାନ କରିଛି ବିଜେପି । ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଗତିଶୀଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ବଢ଼ିବ ବୋଲି ବିଜେପି ହିସାବ କରିଛି ।

ଅର୍ଥନୀତିର ବିକାଶ ଉପରେ ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିର ଜୀବନଜୀବିକା ନିର୍ଭର କରୁଛି। କରୋନା ଯୋଗୁ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବାରୁ ଦକ୍ଷତାଭିତ୍ତିକ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ । ଏଥିପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି।

ତେବେ ଜୁନ ଶେଷ ଯାଏ ମାଗଣା ରାସନ ବଣ୍ଟନ, ମନରେଗାରେ ଦିନ ଓ ବଜେଟ ବୃଦ୍ଧି ସହ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରୋଜଗାର ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବାକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି । ନୂଆ ଉଦ୍ୟୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଋଣ ଦେବାକୁ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଗାଇଡ୍‌ଲାଇନ୍‌ ଆଣିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଗତବର୍ଷ ପରି ରାଜ୍ୟ ସରକାର ମହାମାରୀ ପ୍ୟାକେଜ ଆଣିଲେ ରାଜ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତି ସୁଧୁରିବ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞ କହିଛନ୍ତି।