ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ଜନଜୀବନ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଭାରତୀୟ ପାଣିପାଗ ବିଭାଗ (IMD) ପକ୍ଷରୁ ବୁଧବାର ଦିନ ଦିଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଗୁରୁଗ୍ରାମ ପାଇଁ ଅରେଞ୍ଜ୍ ଏବଂ ୟେଲୋ ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଲଗାଣ ବର୍ଷା କାରଣରୁ ପ୍ରବଳ ଜଳବନ୍ଦୀ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଗୁରୁଗ୍ରାମ ପୋଲିସ କର୍ପୋରେଟ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ‘ୱାର୍କ ଫ୍ରମ୍ ହୋମ୍’ (Work from Home) ସୁବିଧା ଦେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛି। ଏହା ସହିତ ନରସିଂହପୁର ନିକଟରେ ଦିଲ୍ଲୀ-ଜୟପୁର ହାଇୱେ (NH-48)ର କିଛି ଅଂଶ ଦବି ଯିବାରୁ ଦୁଇଟି ଲେନ୍‌କୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବର୍ଷା ବିତ୍ପାତ ଓ ଜୀବନହାନି

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାଲଘର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜୁଲାଇ ୧ ତାରିଖରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଅତିକମ୍‌ରେ ୧୦ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ଗତ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୩ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣାରେ ଜଳଗାଓଁ ଜିଲ୍ଲାର ଅମଲନେର ଟାଉନ୍ ନିକଟରେ ସେଲ୍‌ଫି ନେବା ବେଳେ ଏକ ପାଣି ଭର୍ତ୍ତି ଖାଦାନରେ ବୁଡ଼ିଯାଇ ୩ ଜଣ ନାବାଳକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି। ସେହିପରି ମୁମ୍ବାଇରେ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଗଛ ପଡ଼ିବାର କାରଣ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବିଏମ୍‌ସି (BMC) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି। ଗତ ଏକ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ସହରରେ ଗଛ ପଡ଼ି ୩ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଛି।

କେରଳ ଓ ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶରେ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ

କେରଳର ୱାୟାନାଡରେ ଭୂସ୍ଖଳନ କାରଣରୁ ୩ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିବା ବେଳେ ୯ ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ନିଖୋଜ ଅଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଏନଡିଆରଏଫ୍ (NDRF), ପୋଲିସ ଓ ଅଗ୍ନିଶମ ବାହିନୀ ପକ୍ଷରୁ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ଭିତ୍ତିରେ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରହିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶର କୁଲ୍ଲୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ମେଘଫାଟା ବର୍ଷା ବା କ୍ଲାଉଡବ୍ରଷ୍ଟ (Cloudburst) ଯୋଗୁଁ ଆକସ୍ମିକ ବନ୍ୟା ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ କିଛି ସେତୁ ଓ କଲଭର୍ଟ ଭାସିଯାଇଛି।

ଏଲ୍ ନିନୋ ପ୍ରଭାବ ଉପରେ ପିଏମ୍‌ଓଙ୍କ ସମୀକ୍ଷା

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶରେ ବୃଷ୍ଟିପାତର ଅଭାବ ଏବେ ୧୨ ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି ଏବଂ ଜୁଲାଇର ପ୍ରଥମ ସପ୍ତାହରେ ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ଅଧିକ ବର୍ଷା ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (PMO) ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ସଚିବ ପି.କେ. ମିଶ୍ରଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ବୈଠକରେ ଖରିଫ ଋତୁର ଅଗ୍ରଗତି ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଏଲ୍ ନିନୋ (El Nino)ର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ନେଇ ସମୀକ୍ଷା କରାଯାଇଛି।

ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂ ବା ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ ବନ୍ୟା, ମରୁଡ଼ି କିମ୍ବା ବାତ୍ୟା ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର କାରଣ ସାଜୁନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ହିଂସା ଏବଂ ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଘର୍ଷକୁ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ାଉଛି। ନିକଟରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଏଲ୍-ନିନୋ (El Nino) ପ୍ରଭାବ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ହିଂସାତ୍ମକ ସଂଘର୍ଷ ଓ ଲଢ଼େଇର ଆଶଙ୍କା ଯଥେଷ୍ଟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ସଂଘର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ

ଆମେରିକାର ଟେକ୍ସାସ୍ ସ୍ଥିତ ରାଇସ୍ ୟୁନିଭର୍ସିଟି (Rice University) ର ଗବେଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟୟନ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ ପ୍ରୋସିଡିଙ୍ଗସ୍ ଅଫ୍ ଦି ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଏକାଡେମୀ ଅଫ୍ ସାଇନ୍ସେସ୍ (PNAS) ରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଜାଣିବାକୁ ପାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏଲ୍-ନିନୋ ଏବଂ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓସେନ୍ ଡାଇପୋଲ୍ (IOD) ଭଳି ବୃହତ୍ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପ୍ରଣାଳୀ ସମାଜରେ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି। ଗବେଷଣାରୁ ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ, ଲା-ନିନା (La Nina) ତୁଳନାରେ ଏଲ୍-ନିନୋ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଘର୍ଷର ବିପଦ ବହୁତ ଅଧିକ ଥାଏ।

୫୫୫ଟି ସଂଘର୍ଷର ହୋଇଛି ବିଶ୍ଳେଷଣ

ଏହି ଅଧ୍ୟୟନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଟାଇଲର୍ ବ୍ୟାଗୱେଲ୍ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ୧୯୫୦ ମସିହାରୁ ୨୦୨୩ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଘଟିଥିବା ପ୍ରାୟ ୫୫୫ଟି ସଂଘର୍ଷ ର ଏକ ଉଚ୍ଚ-ରେଜୋଲୁସନ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିଥିଲେ। ସଂଗୃହୀତ ତଥ୍ୟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ, ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ଏଲ୍-ନିନୋ ଯୋଗୁଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଶୁଖିଲା କିମ୍ବା ମରୁଡ଼ିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ବିଦ୍ରୋହ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିବାର ହାର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ।

ମରୁଡ଼ି ଏବଂ ଫସଲ ହାନି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ

ଗବେଷକମାନଙ୍କ ମତରେ, ଏଲ୍-ନିନୋ ପ୍ରଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ସେତେବେଳେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଜଳ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦିଏ। ଏହା ଫଳରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଜୀବିକା ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ। ଖାଦ୍ୟାଭାବ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ଯାହା ଶେଷରେ ହିଂସାତ୍ମକ ରୂପ ନେଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ ବିଶେଷ କରି ମଧ୍ୟ ଆମେରିକା (Central America) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା (Southern Africa) ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓସେନ୍ ଡାଇପୋଲ୍ ଯୋଗୁଁ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଏବଂ ଆଫ୍ରିକାର କେତେକ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ସଂଘର୍ଷର ବିପଦ ଲଗାତାର ବଢୁଛି।

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ୨୦୨୩ ଅପେକ୍ଷା ଆସନ୍ତା ୨୦୨୪ରେ ଅଧିକ ରହିବ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ତାପ। ସ୍ୱାଭାବିକ ଠାରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରୀଷ୍ମତାପ ସାଧାରଣ ଜନଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ। ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଲନିନୋ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରହିବାକୁ ଥିବାରୁ ପ୍ରବଳ ହିଟ୍‌ୱେଭରେ ଜନଜୀବନକୁ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ କରିଦେବ।ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ସମସ୍ୟା ଉଗ୍ର ହେବ ଓ ବର୍ଷାର ଅନିୟମିତତା ଚାଷ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। ବିଶ୍ୱ ତାପନ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏଲ୍‌-ନିନୋର ପ୍ରଭାବ ଯୋଗୁଁ ଏହି ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାକୁ ଥିବାରୁ ରାଜ୍ୟବାସୀ ଖରା ତାପରେ ତ୍ରାହିତ୍ରାହି ଡ଼ାକିବେ ବୋଲି ପୂର୍ବାନୁମାନ କରିଛନ୍ତି ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ।

୨୦୨୩ରେ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ତାତି ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ଖରା ଯୋଗୁଁ ଲୋକେ ନାହିଁ ନ ଥିବା ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ତେବେ ଆଗାମୀ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଏହି ସ୍ଥିତି ଆହୁରି ଉଦ୍‌ବେଗଜନକ ହେବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା କରାଯାଇଛି। ବରିଷ୍ଠ ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞ ପ୍ରଫେସର ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ପଶୁପାଳକ ୨୦୨୩ ତୁଳନାରେ ୨୦୨୪ ଆହୁରି ଅଧିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ରହିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି। ଏନ୍‌ଓଏଏ ତଥା ଟେକ୍ସାସ୍‌ ଏ ଆଣ୍ଡ ଏମ୍‌ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପାଣିପାଗ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଗବେଷଣାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୨୪ରେ ଅଧିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହେବା ପାଇଁ ୨ ଟି ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ରହୁଛି। ପ୍ରଥମତଃ ୧୯୮୦ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ତପ୍ତିକରଣ ଗତ କିଛି ବର୍ଷ ହେବ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ସେହିପରି ଏଲ୍‌-ନିନୋ ଆଗାମୀ ବର୍ଷ ବିଶ୍ୱକୁ ଉତ୍ତପ୍ତ କରିବାର ଯଥେଷ୍ଟ ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ୨୦୨୩ରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଏଲ୍‌-ନିନୋ ୨୦୨୪ ମାର୍ଚ୍ଚ କିମ୍ବା ଏପ୍ରିଲ୍‌ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ରହିବ। ପୂର୍ବ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏଲ୍‌-ନିନୋ ସରିବା ପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ୨୦୧୫ ବର୍ଷର ଏଲ୍‌-ନିନୋ ୨୦୧୬ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା, ତେଣୁ ୨୦୨୪ ବର୍ଷଟି ଏକ ଗରମ ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି ବୋଲି ପ୍ରଫେସର ପଶୁପାଳକ କହିଛନ୍ତି। ପାଣିପାଗର ଅନିୟମିତତା ହେତୁ ୨୦୨୩ରେ ଖରିଫ ଅମଳ କମିବା ସହିତ ୨୦୨୩-୨୪ ରବି ଫସଲ ବୁଣାବୁଣି କମିଛି ବୋଲି ପ୍ରଫେସର ପଶୁପାଳକ କହିଛନ୍ତି।

ପୂର୍ବରୁ ବିଶ୍ୱପାଣିପାଗ ସଂସ୍ଥା ଡବ୍ଲୁଏମ୍‌ଓ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆଶଙ୍କା କରି ସାରିଛି। ବିଶ୍ୱ ପାଣିପାଗ ସଂସ୍ଥାର ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ହିଟ୍‌ ୱେଭ୍‌ ଅର୍ଥାତ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ହୋଇଥାଏ, ସେଠାରେ ଏହାର ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯିବ। ଯେହେତୁ ପୂର୍ବ ଭାରତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମଧ୍ୟ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ତାପମାତ୍ରା ଅଧିକ ସହ ପ୍ରବଳ ଗରମ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ନିଆଁ ବ୍ୟାପିବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ବିଶ୍ୱ ପାଣିପାଗ ସଂସ୍ଥା ସହିତ ଆମେରିକୀୟ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ନାସାର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ବି ୨୦୨୪ର ପାଣିପାଗ ସ୍ଥିତିକୁ ନେଇ ସତର୍କ କରାଇଛନ୍ତି। ୨୦୧୬ ତୁଳନାରେ ୨୦୨୩ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୨୦୨୪ ସବୁଠାରୁ ଘାତକ ହେବ ବୋଲି ନାସାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆକଳନ କରିଛନ୍ତି। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଏଲନିନୋର ସକ୍ରିୟତା ପାଇଁ ବିଶ୍ୱରେ ଏଭଳି ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସଂସ୍ଥା କହିଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜୁନ୍‌ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଏଲନିନୋ ପ୍ରଭାବ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁଁ ମାର୍ଚ୍ଚ, ଏପ୍ରିଲ, ମେ ଏବଂ ଜୁନ୍‌ ମାସରେ ପ୍ରବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ହୋଇଥିଲା। ଲଗାତର ୧୬ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିଟ୍‌ୱେଭ୍‌ କଣ୍ଡିସନ୍‌ ଲାଗି ରହିବା ସହ ଜୁନ୍‌ଠାରୁ ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତାପମାତ୍ରା ସ୍ୱାଭାବିକଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଏଲ୍‌-ନିନୋ ଯୋଗୁଁ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ମୌସୁମୀ ବର୍ଷା କମ୍‌ ହେବା ସହ ରାଜ୍ୟରେ ଶୀତର ପ୍ରକୋପ ମଧ୍ୟ କମ୍‌ ରହିଛି।