ପୁରୀ: ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବଦିନାତ୍ମକ ରଥଯାତ୍ରାର ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ରଥା ଟଣା ସରିଛି। ଶୁକ୍ରବାର ଅପରାହ୍ନ ସାଢ଼େ ୪ରେ ରଥଟଣା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ବଡ଼ ଠାକୁର ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ରଥକୁ ପ୍ରଥମେ ଭିଡ଼ି ନେଇଥିଲେ ଭକ୍ତ। ଏହା ପରେ ମା’ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ରଥକୁ ଟାଣିଥିଲେ ଭକ୍ତ। ଶେଷରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥ ଟଣା ହୋଇଥିଲା। ତେବେ ପ୍ରଥମ ଦିନର ରଥ ଟଣା ପରେ ବଳଭଦ୍ରଙ୍କ ତାଳଧ୍ବଜ ରଥ ବଳଗଣ୍ଡି ଛକରେ ଅଟକିଛି। ସେହିଭଳି ମରିଚିକୋଟ ଟାଉନ ଥାନା ନିକଟରେ ଅଟକିଲା ମା’ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ଦର୍ପଦଳନ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ବାଟ ଟଣା ଗଡ଼ି ସିଂହଦ୍ବାର ନିକଟରେ ହିଁ ଅଟକିଛି ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ। ଶନିବାର ସକାଳ ସାଢ଼େ ୯ଟାରୁ ପୁଣି ରଥ ଟଣା ହେବ। ଏନେଇ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶାସକ ଅରବିନ୍ଦ ପାଢ଼ୀ।

ଜଣେ ଭକ୍ତଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, କର୍ଡନ ପାସ ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ  କ୍ରାଉଡ ମ୍ୟାନେଜ ମେଣ୍ଟକୁ ସଠିକ ପରିଚାଳନା କରାଯାଇ ନ  ଥିବା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ଅବ୍ୟବସ୍ଥା ଘଟିଛି। ଫଳରେ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ଯେଉଁଠି ଥିଲା, ସେଇଠି ଅଟକି ରହିଛି। ରାତି ୮ଟା ପରେ ରଥକୁ ଟାଣିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରାଯାଇଥିଲା। ହେଲେ ପରେ ଏହାକୁ ବନ୍ଦ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଆସନ୍ତାକାଲି ସକାଳ ୯ଟା ୩୦ରେ ପୁଣି ରଥଟଣା ଆରମ୍ଭ ହେବ ବୋଲି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶାସକ ଅରବିନ୍ଦ ପାଢ଼ୀ ସୂଚନା ଦେଥିଲେ। ସବୁ ନୀତି ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ହେଁ , ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ଗଡ଼ି ପାରି ନ ଥିଲା। ଫଳରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଖୁବ ଅସନ୍ତୋଷ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।

ପୁରୀ: ଆସନ୍ତା ଜୁନ୍‌ ୧୧ ତାରିଖରେ ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। ସ୍ନାନମଣ୍ଡପକୁ ବିଜେ କରିବେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାବିଗ୍ରହ। ଏହାପରେ ରଥଯାତ୍ରା, ବାହୁଡ଼ା, ସୁନାବେଶ, ନୀଳାଦ୍ରିବିଜେ ଆଦି ବିଶେଷ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ରହିଛି। ଏହିସବୁ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ସମୟରେ ଠାକୁରଙ୍କ ନୀତିକାନ୍ତି କିପରି ସୁଚାରୂ ରୂପେ ସମ୍ପାଦନ କରାଯିବ ସେ ନେଇ ବୁଧବାର ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ଛତିଶା ନିଯୋଗ ବୈଠକ। ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶାସକ ଡ. ଅରବିନ୍ଦ ପାଢୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବୈଠକରେ ସ୍ନାନଯାତ୍ରା, ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ, ରଥଯାତ୍ରା, ବାହୁଡା, ସୁନାବେଶ, ଅଧରପଣା ଓ ନୀଳାଦ୍ରି ବିଜେ ଆଦି ନୀତି ନିର୍ଘଣ୍ଟ ହୋଇଛି।
ଛତିଶା ନିଯୋଗ ବୈଠକରେ ରାଜେନ୍ଦ୍ରାଭିଷକଠାରୁ ନୀଳାଦ୍ରୀବିଜେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୀତିକାନ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇ ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଛି। ଜୁନ୍‌ ୨୭ରେ ପଡୁଥିବା ରଥଯାତ୍ରା ନୀତିକାନ୍ତି କିପରି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ହୋଇପାରିବ ସେ ନେଇ ନୀତି ନିର୍ଘଣ୍ଟ କରାଯାଇଛି। ସେହିଦିନ ସକାଳ ୯ଟାରେ ତିନିରଥକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯିବ। ୯ଟା ୧୫ରେ ମଙ୍ଗଳାର୍ପଣ ପରେ ସାଢେ ୯ଟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଠାକୁରଙ୍କ ପହଣ୍ଡି। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସାଢେ ୧୨ଟା ସୁଦ୍ଧା ଦାରୁବିଗ୍ରହମାନେ ରଥାରୁଢ ହେବା ପରେ ମଦନମୋହନ ବିଜେ କରିବେ। ଚିତା ଲାଗି ପରେ ବେଶ ଶେଷ ହେବ। ଅପରାହ୍ନ ସାଢେ ୨ଟାରୁ ୪ଟା ମଧ୍ୟରେ ଛେରାପହଁରା ଶେଷ ହେବା ପରେ ଚାରମାଳ ଫିଟାଯାଇ ଘୋଡା ଓ ସାରଥି ଲାଗିବେ। ଏହାପରେ ଅପରାହ୍ନ ୪ଟାରେ ରଥଟଣା ଆରମ୍ଭ ହେବ ବୋଲି ନୀତି ନିର୍ଘଣ୍ଟ କରାଯାଇଛି।

ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଜୁନ୍‌ ୧୧ ତାରିଖରେ ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା। ପୂର୍ବ ରାତି ସାଢେ ୪ଟାରେ ମଙ୍ଗଳାର୍ପଣ ସରି ଭୋର ୫ଟାରୁ ପହଣ୍ଡି ଆରମ୍ଭ ହେବ। ପହଣ୍ଡି ପାଇଁ ୨ ଘଣ୍ଟା ସମୟ ରହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍‌ ସକାଳ ୭ଟାରେ ପହଣ୍ଡି ସରି ସକାଳ ୯ଟାରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତି ହେବ। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସାଢେ ୧୨ଟାରୁ ଅପରାହ୍ନ ୧ଟା ୪୫ମଧ୍ୟରେ ଜଳବିଜେ, ପୂଜା ଓ ଠାକୁରଙ୍କ ସ୍ନାନ ସରିବ। ଅପରାହ୍ନ ସାଢେ ୩ଟାରେ ଛେରାପହଁରା ପରେ ଅପରାହ୍ନ ସାଢେ ୪ଟାରେ ଠାକୁରଙ୍କ ହାତୀବେଶ କରାଯିବ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସାଢେ ୭ଟାରୁ ରାତି ସାଢେ ୧୦ଟା ଅର୍ଥାତ୍‌ ୩ ଘଣ୍ଟା ସାହାଣ ମେଲା ଦର୍ଶନ ରହିଛି। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପ ସମ୍ମୁଖରୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ କିନ୍ତୁ ସେହି ଠାକୁରଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ସ୍ନାନଯାତ୍ରାର ବାହୁଡା ପହଣ୍ଡି ରାତି ସାଢେ ୧୧ଟାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ରାତି ୨ଟାରେ ଶେଷ ହେବ। ଏହାପରେ ଠାକୁରଙ୍କ ସୁନାଚିତା ଏବଂ ରାହୁରେଖା ମଇଲମ ହେବ।

ସେହିପରି ବୈଠକରେ ଜୁଲାଇ ୫ ତାରିଖ ବାହୁଡ଼ା ଯାତ୍ରା ନୀତି ନିର୍ଘଣ୍ଟ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟାହ୍ନ ୧୨ଟାରୁ ବାହୁଡା ପହଣ୍ଡି ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅପରାହ୍ନ ସାଢେ ୨ଟାରେ ପହଣ୍ଡି ଶେଷ ହେବ। ସାଢେ ୨ଟାରୁ ସାଢେ ୩ଟା ମଧ୍ୟରେ ଛେରାପହଁରା ଶେଷ ହୋଇ ଅପରାହ୍ନ ୪ଟାରେ ରଥଟଣା ଯିବ। ଜୁଲାଇ ୬ ତାରିଖ ଅପରାହ୍ନ ୫ଟାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ସାଢେ ୬ଟା ରଥ ଉପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସୁନାବେଶ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ରାତି ୧୦ରୁ ୧୧ଟା ମଧ୍ୟରେ ବେଶ ମଇଲମ କରାଯିବ। ୭ ତାରିଖ ରାତି ୮ଟାରେ ଅଧରପଣା ନୀତି ସମ୍ପନ୍ନ ହେବ। ୮ତାରିଖରେ ମହାପ୍ରଭୁ ନୀଳାଦ୍ରିବିଜେ ଅର୍ଥାତ୍‌ ରତ୍ନସିଂହାସନକୁ ବିଜେ କରିବେ ବୋଲି ନୀତି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଛି। ଶୃଙ୍ଖଳିତ ରଥଯାତ୍ରା ଏବଂ ଭକ୍ତମାନେ କିପରି ସୁବିଧାରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ ସେଥିରେ ସେବାୟତମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ କରିବେ ବୋଲି ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ବୈଠକରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଶଙ୍କର ସ୍ୱାଇଁ, ଏସ୍‌ପି ବିନୀତ୍‌ ଅଗ୍ରୱାଲ, ନୀତି ପ୍ରଶାସକ ଜିତେନ୍ଦ୍ର କୁମାର ସାହୁ, ଉନ୍ନୟନ ପ୍ରଶାସକ ଦେବବ୍ରତ ସାହୁଙ୍କ ସମେତ ଛତିଶା ନିଯୋଗର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାଗ ନେଇଥିଲେ।

ଛୋଟବେଳୁ ଆମେ ଜାଣିଛୁ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବାସଗୃହ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ମଣିଷର ସର୍ବନିମ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତା। କିନ୍ତୁ ଏତିକି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ହେଇଗଲା ପରେ ଆମେ ଖୋଜୁ ଆଉ ଟିକିଏ ଆରାମଦାୟକ ଜୀବନ। ଯଦି ସାଇକେଲ ଖଣ୍ଡେ ଅଛି, ଆମେ ଚିନ୍ତାକରୁ କେମିତି ମୋଟରସାଇକେଲ ଚଢ଼ିବୁ। ଯାହାର ମୋଟରସାଇକେଲ ଅଛି, ସେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ ଚାରିଚକିଆ ଯାନଟିଏ କିଣିବା ପାଇଁ। ଶେଷରେ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଜୀବନ ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟଙ୍କ କାଳଜୟୀ ଗଳ୍ପ ‘ହାଓ ମଚ୍‌‌ ଲ୍ୟାଣ୍ଡ ଡଜ୍‌‌ ଏ ମ୍ୟାନ ନିଡ୍‌‌’ ର ଚରିତ୍ର ପେହୋମ ପରି ଶେଷ ହୁଏ। ଅର୍ଥ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟତା ପଛରେ ଧାଇଁ ଧାଇଁ ଶେଷରେ ହାଲିଆ ହୋଇ ଶୋଇଯାଉ କୋକେଇ କୋଳରେ। ସବୁ ଥାଇ କିଛି ନଥିଲା ପରି ଅନୁଭବ। ଶାନ୍ତିରହିତ ଏମିତି ମୂଲ୍ୟହୀନ ଜୀବନର ମାନେ କ’ଣ? ସେତିକି ନାହିଁ ବୋଲି ତ ଆମେ ମନଖୋଲା ହସ ହସି ପାରୁନୁ। ବାସ୍ତବ ଖୁସି, ଶାନ୍ତି ଓ ହସର ଭୟଙ୍କର ମରୁଡ଼ି ଓ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଚାରିଆଡ଼େ। ହୃଦୟରେ ଶାନ୍ତି ଓ ମନରେ ଖୁସି ଥିଲେ ଓଠରୁ ଆପେ ଆପେ ଝରି ପଡ଼ିବ ହସ।

ଆମେ ସାମାଜିକ ସ୍ତରରେ ପରସ୍ପରକୁ ଆନ୍ତରିକତାର ସହିତ ସାହାଯ୍ୟ ସହଯୋଗ କରିବାରେ କୁଣ୍ଠିତ। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ୱାର୍ଥପର ଓ ସୁବିଧାବାଦୀ ହୋଇ ଯାଇଛୁ। ଦୁର୍ନୀତିର ଚେର ଗଭୀରରୁ ଗଭୀର ହେବାରେ ଲାଗିଛି। ଆମେ ସମସ୍ତେ ଦୟା, କରୁଣା ଓ ମାନବୀୟ ଗୁଣ ପାଖରୁ ଦୂରେଇ ଦୂରେଇ ଚାଲିଛୁ। ହୃଦୟରେ ଥିବା କଅଁଳା ଶିଶୁର ତଣ୍ଟି ଚିପି ହତ୍ୟା କରୁଛୁ। ଏମିତି କଲେ ବିଶାଳ ନୀଳ ଆକାଶ ଛାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ସୁନ୍ଦରତାକୁ କେମିତି ଆମେ ଉପଭୋଗ କରିପାରିବା? ଲୋଭ, ମୋହ, କ୍ରୋଧ, ଅପରାଧ ପ୍ରବଣତା, ପରଶ୍ରୀକାତରତା, ଅସହିଷ୍ଣୁତା ଆମ ଭିତରେ ବସା ବାନ୍ଧୁଛି। ସାଙ୍ଗରେ ବସି ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଖାଇବା ଆଉ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁନାହିଁ। ପାରିବାରିକ ସମ୍ପର୍କର ବନ୍ଧନ ଆଉ ସେତେଟା ମଜଭୁତ ଥିଲା ଭଳି ଲାଗୁନି। ଗୋଟିଏ ଛାତତଳେ ଥାଇ ବି ଆମ ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଭିତରେ ମାଇଲ୍‌‌ ମାଇଲ୍‌‌ ଦୂରତା। ପରସ୍ପର ସହିତ ନିଜର ସୁଖଦୁଃଖ ଉପରେ ବିଶେଷ ଆଲୋଚନା କରୁନୁ କି ମିଳିତଭାବେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନର ସୂତ୍ର ବାହାର କରୁନୁ। ଏମିତି ଜୀବନ ଜିଇଁଲେ ଆମେ ହସିବା କେମିତି?

ଏକ ଦୀର୍ଘ ନିରାମୟ ସୁଖମୟ ଜୀବନ ପାଇଁ ମାଗଣାରେ ମିଳୁଥିବା ହସ ଏକ ଭଲ ଔଷଧ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏମିତି ଲାଗୁଛି ଯେମିତି କାହାରି ମନରେ ଖୁସି ନାହିଁ। ଯାହା ପାଖରେ ଅର୍ଥର ଅଭାବ ସେ ଦୁଃଖୀ ଓ ଯାହା ପାଖରେ ଅର୍ଥର ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟତା ଅଛି ଆହୁରି ପାଇବା ଲୋଭରେ ସେ ବି ଦୁଃଖୀ। ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରୁ ହସ ଯେମିତି ଉଭାନ ହୋଇଯାଇଛି। ସକାଳେ ବିଛଣାରୁ ଉଠିବା ପାଖରୁ ରାତିରେ ଶୋଇବାକୁ ଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଉଦ୍ଭଟ ଚିନ୍ତା ମନକୁ ଗ୍ରାସ କରୁଛି। ଏହି ଚିନ୍ତା ଡାକି ଆଣୁଛି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଓ ମଧୁମେହ ଭଳି ରୋଗକୁ। ଓଠରେ ହସର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସୂଚେଇ ଦେଉଛି ଆମ କଲିଜାର ଶୁଷ୍କତାକୁ। ନିଜେ ହସି ଅନ୍ୟକୁ ହସେଇବାର କଳା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ଆମେ ନିଜକୁ ବହୁତ ସଙ୍କୁଚିତ କରି ଆତ୍ମସର୍ବସ୍ୱ ଦୁନିଆକୁ ଆପଣେଇ ନେଉଛୁ। ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ୱାର୍ଥପର ସୁବିଧାବାଦୀ ହେଇ ମନଖୋଲା ହସ ହସି ପାରୁନୁ।

ଆପଣ ଜଣେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସାଙ୍ଗକୁ ଭେଟନ୍ତୁ, ତାଙ୍କ ସହିତ କେଇପଥ ମନଖୋଲା କଥା ହୁଅନ୍ତୁ। ଆପଣ ଭାବୁଥିବେ ସାଙ୍ଗ ସହିତ କଥା ହେଇ ମୁଁ ମୋର ହୃଦୟକୁ ଟିକେ ହାଲୁକା କରିଦେବି। କିନ୍ତୁ ସାଙ୍ଗ କହି ଚାଲିବ ତା’ ନିଜ ହୃଦୟରେ ସାଇତା ଅନେକ ଦୁଃଖ। ଘରେ ଅଭାବ, ବାପାମାଆ ବୁଢ଼ାବୁଢ଼ୀ ହେଲେଣି। ସାନଭାଇ ବାହାରେ ନିଜ ପରିବାର ସହିତ। ଘର କଥା କିଛି ବୁଝୁନି। ମୁଁ ସକାଳୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଯାଏ ଅଫିସ୍‌‌ରେ ଖଟୁଛି। ବିଳମ୍ୱିତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ ସ୍ତ୍ରୀର ବିଭିନ୍ନ ଅନୁରୋଧ, ଦାବି, ଅଭିଯୋଗ। ଘରେ ଆଳୁ ପିଆଜ, ରାସନ୍‌ ସରି ଯାଇଛି। କ୍ଷୀରବାଲାର ପଇସା ବାକି ଅଛି। ବର୍ଷେ ହେଲାଣି ସିନେମା ଟିକିଏ ଦେଖେଇ ନେଇନ। ଏମିତି କେତେ କ’ଣ। ଏତେ ସମସ୍ୟା ଭିତରେ କ’ଣ ସାଂସାରିକ ଜୀବନରେ ଖୁସି ନାହିଁ? ନିଶ୍ଚିତ ଅଛି। ସବୁବେଳେ ଖାଲି ନକାରାତ୍ମକ ଭାବନାକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦେଲେ ମନ ଭିତରେ ସକାରାତ୍ମକ ଚିନ୍ତା ଆସିବ କେମିତି? ତେଲ ଲୁଣର ସଂସାର ଭିତରେ ଏମିତି ଅନେକ ଘଟଣା ଘଟେ, ଅନେକ ସମସ୍ୟା ଆମ ଜୀବନରେ ଆସେ। କିନ୍ତୁ ଏସବୁକୁ ଡେଇଁ ଆମକୁ ଆଗକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଦୁଃଖ ନଥିଲେ ସୁଖ ଖୁସିର ସ୍ୱାଦ ଜାଣିବା କେମିତି। ମଣିଷର ସବୁ ଅଭାବ ଯଦି ଆପଣାଛାଏଁ ପୂରଣ ହେଇ ଯାଉଥା’ନ୍ତା, ତା’ହେଲେ ମଣିଷ ଆଉ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ମନେପକାନ୍ତା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଜୀବନରେ ସୁଖ ଥାଉ କି ଦୁଃଖ, କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟହରା ହେବା ନାହିଁ। ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରେଇଲେ, ଆଗକୁ ବଢ଼଼ିବା କଷ୍ଟକର ହେବ। ସଫଳତା ଆମ ପାଇଁ ଏକ ମରୀଚିକା ପାଲଟି ଯିବ। ଦୁଃଖ ଭିତରେ ଆମକୁ ସୁଖର ଆଲୁଅ ଖୋଜିବାକୁ ହେବ। ମନେ ରଖିବା ସବୁ ଅନ୍ଧାର ସୁଡ଼ଙ୍ଗର କେଉଁଠି ନା କେଉଁଠି ଶେଷ ଅଛି। ସେହି ଆଲୁଅର ସନ୍ଧାନରେ ଆମକୁ ଚାଲିବାକୁ ହେବ, ରାସ୍ତା ଖୋଜି ବାହାର କରିବାକୁ ହେବ।

ଆମେ ଆମର ସଫଳତାକୁ ନେଇ ଗର୍ବରେ ଫାଟି ପଡ଼ିବାର ନାହିଁ କି ବିଫଳତାରେ ଉଦାସ ହେବାର ନାହିଁ। ଆମେ ଅମୃତ ସନ୍ତାନ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ପରମେଶ୍ୱର ଆମର ପିତା। ତାଙ୍କର ସନ୍ତାନ ଭାବରେ ଆମ ଭିତରେ ଈଶ୍ୱର ଦେଇଥିବା ଗୁଣକୁ ଆମେ ଚିହ୍ନିବା ଦରକାର। ଜୀବନ ଆଜି ଅଛି, ଆସନ୍ତାକାଲି କ’ଣ ହେବ ସେକଥା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅଜଣା। ହାରିଯିବାର ଡରରେ ଜିଇଁଲେ, ଜୀବନ ଜିଇଁବା କଷ୍ଟକର ହେବ। ଓଠରୁ ହସ ଲିଭିଯିବ। ଡରକୁ ହରେଇ ଆଗକୁ ଯାଇ ପାରିଲେ ବିଜୟର ମନଖୋଲା ହସ ସୁନିଶ୍ଚିତ। ସଫଳତା ପାଇବା ପରେ ଆମେ ଯଦି ନମ୍ର, ଭଦ୍ର, ଶାନ୍ତ ରହିବା, ସବୁ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶିଷ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିବା, ତା’ ହେଲେ ଅହଂକାର ଆମ ପାଖ ପଶିବ ନାହିଁ। କାହାର ଅଚଳାଚଳ ଧନ ସମ୍ପଦ ଦେଖି ଈର୍ଷାପରାୟଣ ହେଲେ ଦୁଃଖର ଭାର ଆହୁରି ବଢ଼଼ିଯିବ। ଆମେ ଯେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଆମ ତଳେ ଆହୁରି କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଆମଠାରୁ ଦୟନୀୟ। ଏମିତି ଚାଲିଛି ଦୁନିଆ। ମନ ହୃଦୟକୁ ସବୁବେଳେ ଶାନ୍ତ ରଖିବା। କର୍ମ କରିବା ସହିତ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଦତଳେ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେବା। ପରୋପକାରୀ, ସମ୍ୱେଦନଶୀଳ ହେବା ସହିତ ସମାଜର ସେବାରେ ନିଜର ଶକ୍ତି ମୁତାବକ ଯେତିକି ପାରିବା, ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କରିବା। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିର ଶ୍ରେଷ୍ଠଜୀବ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ମାନବୀୟ ଗୁଣକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇ ଜଣେ ଭଲ ମଣିଷ ହେବାକୁ ସବୁବେଳେ ଚେଷ୍ଟିତ ହେବା। ତା’ ହେଲେ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶିଷ ଆମ ଉପରେ ନିଶ୍ଚିତ ରହିବ। ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଶିଷ ରହିଲେ ଆମେ ମନଖୋଲା ହସ ହସି ପାରିବା। ଦୁନିଆରୁ ହସର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଅପସରି ଯିବ। ମନଖୋଲା ହସର ମଳୟରେ ମହକିଯିବ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ। ଆମେ ଯଦି ଖୁସିରେ ଶାନ୍ତିରେ ଜୀବନଯାପନ କରିବାର କଳା ଶିଖିଯିବା, ତା’ହେଲେ ଆମ ଦେଶ ଭାରତ ବି ବିଶ୍ୱ ଖୁସି ତାଲିକାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଉପରକୁ ଯିବ।

ଭାସ୍କର ବାରିକ
ବାସୁଦେବପୁର(ଭଦ୍ରକ)
ମୋ: ୯୪୩୭୩୨୦୩୫୦

ସମୟ ବଦଳିବା ସହ ଭାରତ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ହାସଲ କରିଛି। ଏହାସତ୍ତ୍ବେ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଚାଷୀଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଘଟିନାହିଁ। ଋଣ ପରିଶୋଧ କରି ନ ପାରି ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରୁଥିବା ଚାଷୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କିଛି କମ୍‌‌ ନୁହେଁ। ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କୁ ଋଣଛାଡ଼ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଚାଷୀ ଅନୁରୂପ ସୁଯୋଗରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛି। ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ବିଷୟ ହେଲା କୃଷିକୁ ଜୀବିକା ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ନାମମାତ୍ର ଚାଷୀ ସରକାରଙ୍କ ମାଗଣା ରାସନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଜିଉଁଛି। ଏହାଠାରୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟଜନକ ପରିସ୍ଥିତି ଆଉ କ’ଣ ବା ହୋଇପାରେ! ସଂସଦରେ ଗୃହୀତ ଚାଷୀ ବିରୋଧୀ କୃଷି ଆଇନକୁ ସରକାର ସମ୍ମିଳିତ ଆନ୍ଦୋଳନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ନପାରି ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ। ତଥାପି ଆନ୍ଦୋଳନ ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ। ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟକୁ ଆଇନର ମାନ୍ୟତା ଦେବା ଦାବିରେ ବିକ୍ଷୋଭ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନ ଜାରି ରହିଛି। ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଓ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କିନ୍ତୁ ଅନ୍ତନାହିଁ। ଭାରତ ସରକାର ଆମେରିକା ସହ ଯେଉଁ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି କରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ତାହା ମଧ୍ୟ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ବିରୋଧୀ। ଆମେରିକାର କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ଆମ ଦେଶରେ ବିପଣନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ହାସଲ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଆମ ଚାଷୀ କ’ଣ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇପାରିବେ? ତେଣୁ ଏ ଦୁଃଖରୁ ସେ ଦୁଃଖ ବଳିପଡ଼ିବ।

ଏକ ଅନୁଶୀଳନରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ଗତି କିଛିବର୍ଷ ହେଲା ଚୀନ ଆମେରିକୀୟ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ କ୍ରୟ ପ୍ରତି ବିମୁଖ ହୋଇଛି। ମୁକ୍ତ ବଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବ୍ରାଜିଲ ଓ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ଉପରେ ଚୀନର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ ବେପାର ପାଇଁ ଆମେରିକା ଯେଉଁ ସାଲିସ ଓ ମୂଲଚାଲ ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ସେଥିରେ ଭାରତୀୟ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ବଳି ପଡ଼ିବା ଏକ ପ୍ରକାର ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଯାଇଛି। ଗତ ମାର୍ଚ୍ଚମାସରେ ଭାରତ ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିବା ଆମେରିକା ବାଣିଜ୍ୟ ବିଭାଗ ପ୍ରତିନିଧିମଣ୍ଡଳୀ ଆମ ଦେଶର ପ୍ରତିପକ୍ଷଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରତିନିଧି ଦଳର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ବ୍ରାଣ୍ଡନ ଲିଞ୍ଚ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେରିକୀୟ କୃଷି ଉତ୍ପାଦ, ବିଶେଷକରି ମକା, କପା ଓ ସୋୟାବିନ ରପ୍ତାନି ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଥିମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଚୁକ୍ତିନାମାର ରୂପରେଖ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇନାହିଁ। ସବୁ ଚାଲିଛି ସଲାସୁତରାରେ। ଆମ ରପ୍ତାନି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୨୬% ଶୁଳ୍କ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ ଆମେରିକା ସହ ସମର୍ପିତ ଭାବ ନେଇ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ କେବଳ ଚାଷୀ ବଳି ପଡ଼ିବେନି, ଦେଶବାସୀଙ୍କ ବୃହତ୍ତର ସ୍ୱାର୍ଥ ବଳିପଡ଼ିବ। ଏହାର ସୂଚନା ମିଳିଛି ଘରୋଇ ଏଲ୍‌‌ପିଜି ସିଲିଣ୍ଡର ପିଛା ମୂଲ୍ୟ ୫୦ ଟଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ୍‌‌ରେ ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଇଟଙ୍କା ଉତ୍ପାଦନ ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିର। ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ମନେହୁଏ ଯେ ସରକାର ରୁଷିଆରୁ ଶସ୍ତାରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବା ବଦଳରେ ଆମେରିକାରୁ କ୍ରୟ କରିବା ଏକପ୍ରକାର ଥୟ। ଏହାଛଡ଼ା ପ୍ରାକୃତିକ ବାଷ୍ପ କ୍ରୟ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ଆମେରିକା ସହ ବୁଝାମଣା କରିସାରିଛନ୍ତି। ଏ ବାବଦରେ ଯେଉଁ ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟୟଭାର ସରକାର ବହନ କରିବେ, ତାହାର ଭରଣା ପାଇଁ ସରକାର ଆଗୁଆ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। କେବଳ କଥା ଏତିକିରେ ସରିନି। ଆମ ଦେଶର ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଉପଯୋଗ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଚୀନ୍‌‌ ବଦଳରେ ଆମେରିକାରୁ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ତେଣୁ ଆଗକୁ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧିର ପଥ ପରିଷ୍କାର ହେଉଛି। ତାହାର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବରେ ବଜାର ଦର ବଢ଼଼ିବ ଓ ଉପଭୋକ୍ତା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବେ।

ଏଠାରେ ସୂଚାଇ ଦିଆଯାଇପାରେ କି କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାରୁ ଭାରତ ଦୂରେଇ ରଖିଆସିଛି। ଆମ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କୃଷି ଉତ୍ପାଦକୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରୁ ଦୂରେଇ ନ ରଖିଲେ ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥହାନି ଘଟିବ। ଏଭଳି ଏକ ନୀତିଗତ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଆମେରିକା ଚାପରେ ସରକାର ଅଣଦେଖା କରୁଥିବାର ସୂଚନା ମିଳିଛି। ଏପରିକି ‘ଜିଏମ୍‌‌’ ଭଳି ଗୁରୁତର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ମଧ୍ୟ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଇଛି। ବିହନରେ ଜିନ୍‌‌ଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଜିଏମ୍‌‌) ଘଟାଇ ଅଧିକ ଫସଲ ଅମଳର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ବିଚାର କରି ନିଷିଦ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବିଚାର କରାଯାଇପାରେ। ଭାରତର ସମ୍ପ୍ରସାରିତ ମାଂସ ବଜାରର ବ୍ୟବସାୟିକ ଦିଗ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ମକା ଓ ସୋୟାବିନ୍‌‌ ରପ୍ତାନି ଉପରେ ଆମେରିକା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛି। କୁକୁଡ଼ା ଓ ପଶୁଖାଦ୍ୟର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ବିଶେଷ ଭାବେ ଉପଯୋଗୀ ହେବ। ତେବେ ଆମେରିକାର ରପ୍ତାନି ଉପରେ ଆମର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଆମଦାନୀ ଶୁଳ୍କ କିଭଳି ହ୍ରାସ ପାଇବ, ତାହା ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ପରିସରକୁ ଆସିଛି। ଆମ ଚାଷୀଙ୍କ ମକା ଓ ସୋୟାବିନ ଉତ୍ପାଦନ କିଛି କମ୍‌‌ ନୁହେଁ। ତେବେ କପା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଉତ୍ପାଦନ ଚାହିଦା ବେଶ୍‌‌ କିଛିଟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ପରିସ୍ଥିତି ଏମିତି ହୋଇଛି ଯେ ଆମ ଚାଷୀଙ୍କ ଜୀବିକା ପଛେ ବୁଡ଼ିଯାଉ, ଏସବୁ ଉତ୍ପାଦ ଆମେରିକାରୁ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ କିଛି କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ଲବି ଆରମ୍ଭ ହୋଇଯାଇଛି। କପଡ଼ା ମିଲ ମାଲିକ କପା ଆମଦାନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଉତ୍ପାଦନ ଖର୍ଚ୍ଚ କମାଇବାକୁ ଅଣ୍ଟା ଭିଡ଼ିଛନ୍ତି।

ଚାଷୀଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଛି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଲାଭ ଦୁଇଗୁଣ ହେବ ବୋଲି ଯେତେ ପ୍ରଚାର କରାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଯେ ଅବହେଳିତ ଓ ଲାଞ୍ଛିତ ଏହାକୁ ଯେକେହି ସ୍ୱୀକାର କରିବ। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଗୋଟେ ଆଡ଼େ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଆଡ଼େ। କାଳିଗାଈର ଭିନ୍ନ ଗୋଠ ଭଳି ଆମେ ସାଲିସ ଓ ବୁଝାମଣାର ଶେଷ ବିନ୍ଦୁରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛୁ। ତେଣିକି ଚାଷୀ ଓ ଖାଉଟି ଯିଏ ବଳିପଡ଼ୁଛି ପଡୁ। ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ନ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରାକ୍‌‌ ପ୍ରସ୍ତୁତିରୁ ବୁଝାପଡ଼ିଲାଣି ଆଗକୁ ଖାଉଟି କେତେ ହନ୍ତସନ୍ତ ହେବେ। କେବଳ ଅତିରିକ୍ତ ଟିକସ ଶେଷ କଥା ନୁହେଁ। ମନେ ରଖିବାକୁ ହେବ ଯେ ସମଗ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷତିକୁ ଟିକସ ମାଧ୍ୟମରେ ଭରଣା କରାଯାଇପାରିବନି। ଏମିତିରେ ଦେଶବାସୀ ଟିକସ ବୋଝରେ ଅତିଷ୍ଠ।

ଏନ୍‌‌ଡିଏ ସରକାର ତୃତୀୟ ଦଫାର ଶାସନ କାଳରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ଗୋଟିଏ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି-୨୦୨୦ରେ ପ୍ରଚଳିତ ତ୍ରିଭାଷୀ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ସଂସଦୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସୀମାର ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ। ଦୁଇଟି ସମସ୍ୟା ବେଶ ପୁରୁଣା। ବହୁ ଉଦ୍ୟମ ସତ୍ତ୍ବେ ଜାତୀୟସ୍ତରରେ ତ୍ରିଭାଷା ନୀତି ଆଜି ମଧ୍ୟ ରୂପାୟିତ ହୋଇପାରିନାହିଁ କି ହିନ୍ଦୀକୁ ସର୍ବତ୍ର ଗ୍ରହଣଯୋଗ୍ୟ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇନାହିଁ। ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ମଧ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ। କେବଳ ସରକାରୀ ବା ଦାପ୍ତରିକ ଭାଷା ରୂପେ ଗଣ୍ୟ ହୋଇଛି। ସେହିଭଳି ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ଦେଶର ସାଂସଦ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ବିଷୟ ଉପରେ ଅର୍ଦ୍ଧଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବିଚାର ଚାଲିଛି। ଆସନ୍ତା ବର୍ଷରେ ସରକାର ଏହା ଉପରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏନେଇ ପ୍ରବଳ ଗୋଳମାଳ। ତାମିଲ୍‌‌ନାଡୁ ଦାବି ଜଣାଇଛି, ଆହୁରି ୧୦ବର୍ଷ ସଂସଦର ଆକାର ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହୁ। ଏହି ଦାବିରେ ଦକ୍ଷିଣାତ୍ୟକୁ ଏକାଠି କରିବାକୁ ଡିଏମ୍‌‌କେ ଉଦ୍ୟମ ଚଳାଇଛି। ଏହାଛଡ଼ା ଲୋକସଭା ଆସନ ବୃଦ୍ଧିରେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବାକୁ ଥିବା ଓଡ଼ିଶା ପରି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛି।

ବିଶେଷକରି ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାକୁ ଭାରତରେ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବାକୁ ବହୁ କାଳରୁ ଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି। ଏପରିକି ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ବିତର୍କ ହୋଇଛି। ହିନ୍ଦୀକୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାଷା କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ଅଣହିନ୍ଦୀ ଭାଷୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ବିରୋଧ କରି ଆସୁଛନ୍ତି। ଅତୀତରେ ଏହି ଉଦ୍ୟମକୁ ସବୁଠାରୁ ବେଶି ସକ୍ରିୟ ପ୍ରତିରୋଧରେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ୧୯୩୭ରେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ପରେ ସେଠାରେ ପ୍ରତିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଇରୋଡ ଭେଙ୍ଗଟାମ୍ମା ରାମସ୍ୱାମୀ ପେରିଆରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ତୀବ୍ର ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇଥିଲା। ସେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ ଗାନ୍ଧୀ, ନେହେରୁ ଓ କଂଗ୍ରେସର ହିନ୍ଦୀଭାଷାପ୍ରେମୀମାନେ ତାମିଲ୍‌‌ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଅବସାନ ଘଟାଇଲେ ଦକ୍ଷିଣ ହୋଇଯିବ ଉତ୍ତରର ଦାସ। ପେରିଆରଙ୍କ ସେହି ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ରାବିଡ୍‌‌ ଜାତ୍ୟାଭିମାନକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲା, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ପ୍ରବଳ। ତିନିବର୍ଷ ପରେ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୯୪୨ରେ ସରକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତ୍ୟାହାର ପରେ ସେଠାରେ ଶାନ୍ତି ଫେରିଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସମୟରେ ହିନ୍ଦୀକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା କରାଯାଇ ପାରିବ କି ନାହିଁ, ସେହି ବିତର୍କ ପୁଣି ଥରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ହିନ୍ଦୀ ସମେତ ଇଂରାଜୀକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଗଲା ଏବଂ ଏହାର ମିଆଦ ପରବର୍ତ୍ତୀ ୧୫ବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ୧୯୬୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଲା।

ମିଆଦ ଶେଷ ହେବାର ପୂର୍ବରୁ ମାନ୍ଦ୍ରାଜରେ ନୂଆକରି ତୀବ୍ର ହିନ୍ଦୀ ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ହୋଇଥିଲା। ଆଶଙ୍କା ଥିଲା ମିଆଦ ଶେଷ ହେବା ମାତ୍ରେ ହିନ୍ଦୀ ହିଁ ହେବ ଏକ ମାତ୍ର ସରକାରୀ ଭାଷା। ହିନ୍ଦୀ ଆକ୍ରମଣକୁ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ରକ୍ତପାତ, ପ୍ରାଣହାନି ଓ ହିଂସା ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା। ପରିସ୍ଥିତି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ତତ୍କାଳୀନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଲାଲ୍‌‌ ବାହାଦୂର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ଅଣହିନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟମାନେ ଯେତେଦିନ ଚାହିଁବେ, ସେତେଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହିନ୍ଦୀ ସହ ଇଂରାଜୀ ସରକାରୀ ବା ଦାପ୍ତରିକ ଭାଷା ହୋଇ ରହିବ। ଏହାପରେ ଶାନ୍ତି ଫେରିଥିଲା।

ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣେତାମାନେ ଶିକ୍ଷାକୁ ରାଜ୍ୟ ତାଲିକାରେ ରଖିଥିଲେ। ୧୯୭୫ରେ ଏହାକୁ ଯୁଗ୍ମ ତାଲିକାରେ ରଖାଗଲା। ଏବେ ଦେଶ ଯେତେ ବିକାଶ ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉଛି, ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା ସେତେ ଅଧିକ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି। ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବେସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ହେଉଛି ଶିକ୍ଷାର ମାଧ୍ୟମ। ଇଂରାଜୀମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଆକର୍ଷଣ ୭୦ଦଶକରୁ ବଢ଼଼ିବାକୁ ଲାଗିଛି। ନିବେଶକରଣ, ଜଗତୀକରଣ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉଦାରୀକରଣ ସେହି ପ୍ରବଣତାକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଛି।

ଭାରତରେ ତ୍ରିଭାଷା ନୀତି ୧୯୬୮ରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା। ସେଥିରେ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାଭାଷୀ ରାଜ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୀ ଓ ଇଂରାଜୀ ସହ ଅନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୋର ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଅଣହିନ୍ଦୀ ରାଜ୍ୟରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ଓ ଇଂରାଜୀ ସହ ହିନ୍ଦୀ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇଥିଲା ତୃତୀୟ ଭାଷା ରୂପେ। ଏ ନୀତି ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଥିଲା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ରାଜ୍ୟ-ରାଜ୍ୟରେ ବିତର୍କ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ୟର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ସହ ଇଂରାଜୀ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ପାଇଲା। ହିନ୍ଦୀ ଥିଲା ପ୍ରାୟ ଅଛୁଆଁ। ଏପରିକି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅର୍ଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ନବୋଦୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିବାକୁ ତତ୍କାଳୀନ ମାନ୍ଦ୍ରାଜ(ଅଧୁନା ତାମିଲ୍‌‌ନାଡୁ) ସରକାର ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ।

ଏବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ନୂତନ ଭାଷାଯୁଦ୍ଧ। ତାମିଲ୍‌‌ ଅସ୍ମିତା ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଯାଇ ବିଜେପିର ନେତା ଅଭିନେତ୍ରୀ ରଞ୍ଜନା ନାଚିୟାର ବିଜେପି ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି। କର୍ଣ୍ଣାଟକରେ ମଧ୍ୟ ଦାବି ଉଠିଛି ତ୍ରିଭାଷା ନୁହେଁ, ଦ୍ୱିଭାଷା ଶିକ୍ଷା। ଷ୍ଟାଲିନ୍‌‌ ତୋଳି ଧରିଛନ୍ତି ସୋଭିଏତ୍‌‌ ୟୁନିୟନ୍‌‌ର ଉଦାହରଣ। ରୁଷିଆର ଭାଷା ଆକ୍ରମଣ କିପରି ସୋଭିଏତ୍‌‌ ୟୁନିୟନ୍‌‌ର ପତନ ଘଟାଇଛି, ସେହି ଇତିହାସ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି।

ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଜବାହରଲାଲ୍‌‌ ନେହେରୁ ଓ କଂଗ୍ରେସ ମଧ୍ୟ ହିନ୍ଦୀର ପ୍ରସାରରେ ଉତ୍ସାହୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଅଣହିନ୍ଦୀଭାଷୀଙ୍କ ସ୍ପର୍ଶକାତରତାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରୁ ନଥିଲେ। ମାପିଚୁପି ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ପଛକୁ ହଟିଥିଲେ। ଭାଷାର ବୈଚିତ୍ର୍ୟ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟସମୃଦ୍ଧ ଭାଷାକୁ ସେମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଗତ ୧୦ ବର୍ଷରେ ଯେତେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଇନ ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଛି ପ୍ରତ୍ୟେକର ପରିଚିତି ହିନ୍ଦୀରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଇଣ୍ଡିଆନ୍‌‌ ପେନାଲ୍‌‌ କୋଡ୍‌‌ର ନାମ ଭାରତୀୟ ନ୍ୟାୟ ସଂହିତା। ଦେଶର ନାମ ବ୍ୟବହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ‘ଇଣ୍ଡିଆ’ ପରିବର୍ତ୍ତେ ‘ଭାରତ’କୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବାକୁ ଉଦ୍ୟମ ହୋଇଛି। ନୂଆ ସଂସଦ ଭବନର ଅଭ୍ୟନ୍ତରରେ ଯାବତୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ହିନ୍ଦୀ ଓ ସଂସ୍କୃତ ଭିତ୍ତିକ। ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଯେ ତ୍ରିଭାଷା ନୀତି ସବୁଠାରୁ ବେଶି ଉପେକ୍ଷିତ ହିନ୍ଦୀଭାଷୀ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ, ବିହାର, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ହରିୟାନା, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ଛତିଶଗଡ଼଼ ଆଦି ରାଜ୍ୟରେ ତ୍ରିଭାଷା ତ ଦୂରର କଥା ଦୁଇଟି ଭାଷା ମଧ୍ୟ ପଢ଼଼ାଯାଏ ନାହିଁ। ଭାଷା ଗୋଟିଏ। ତାହା ହେଲା ହିନ୍ଦୀ। ଏସବୁ ରାଜ୍ୟରେ ସରକାରୀ ସ୍ତରରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଇଂରାଜୀ ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାଷା ଶିଖନ୍ତି ନାହିଁ। କାରଣ ସ୍କୁଲ୍‌‌ମାନଙ୍କରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ନାହିଁ କହିଲେ ଚଳେ। ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ଯେତେ ଟିକକ, ତାହା କେତେକ ଘରୋଇ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ। ପଞ୍ଜାବ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜରାଟ ପରି ରାଜ୍ୟରେ ହିନ୍ଦୀ ପୁଣି ତୃତୀୟ ଭାଷା। ଏଥିରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଅନେକ ସୁବିଧା, ଖଟଣି କମ୍‌‌, ନମ୍ବର ଅଧିକ ମିଳେ।

କଂଗ୍ରେସର ତାମିଲ୍‌‌଼ ନେତା ପ୍ରାକ୍ତନ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ପି.ଚିଦାମ୍ବରମ ଏହି କାରଣରୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଅଯଥା ହିନ୍ଦୀର ପ୍ରସାରରେ ତ୍ରିଭାଷା ନୀତି ରୂପାୟନରେ ଜିଦ୍‌‌ ନକରି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବରଂ ତୃତୀୟ ଭାଷା ରୂପେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ଉପରେ ଜୋର ଦିଅନ୍ତୁ। ସେଥିରେ ବରଂ ଦେଶ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ପ୍ରଜନ୍ମ ଉପକୃତ ହେବେ। କାହାରି ଜାତ୍ୟାଭିମାନକୁ ଆଘାତ ନଦେଇ ଆକୁମାରୀ ହିମାଚଳରେ ହିନ୍ଦୀ ସିନେମା ଓ ଏହାର ଗୀତର ଅବାଧ ପ୍ରସାର ଚାଳିଛି। ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହିନ୍ଦୀର ବିକାଶରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହା ଅପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଓ ବିବାଦର ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବରେ। ଏହିସବୁ ସତ୍ୟକୁ ନ ବୁଝି ଅନର୍ଥକ ଜବରଦସ୍ତି ଗୋଟିଏ ଭାଷାକୁ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ଲଦି ଦେବା ଠିକ୍‌‌ ନୁହେଁ।

କିଶୋର ଜେନା
କଟକ, ମୋ: ୯୪୩୭୩୮୪୮୬୭

ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଶାରଦଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କିଛିମାସ ତଳୁ ଚେତାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସମୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତିକୁ ନେଇ ଯେଉଁ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ତାହା ମାନ୍ଦାବସ୍ଥାକୁ ଗତି ଦେଇଥିବା ଭଳି ମନେ ହେଉଛି। ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଷ୍ଟକବଜାର ଧରାଶାୟୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ହଠାତ୍‌‌ ସୁନାଦର ହ୍ରାସ ପାଇବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଚମ୍ବିତ କରିଛି। ସାଧାରଣତଃ ଷ୍ଟକବଜାର ଅସ୍ଥିରତା ଲାଗି ରହିଲେ ନିବେଶକଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ ବଢ଼଼ିଯାଏ ସୁନାବଜାର ଉପରେ। ତେଣୁ ସୁନାଦର କମିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ବଢ଼଼ିବା କଥା। ଏଭଳି ଏକ ବିରୋଧାଭାସରୁ ଯେତେଦୂର ମନେହୁଏ, ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା କ୍ରମେ ନିକଟତର ହେଉଛି। ୨୦୦୮-୦୯ରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ସେହି ମାନ୍ଦାବସ୍ଥାର କେନ୍ଦ୍ର ସ୍ଥଳ ଥିଲା ଆମେରିକା। ଏବେ ତାହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟିବାକୁ ଯାଉଛି। ଅସ୍ପଷ୍ଟ ବାଣିଜ୍ୟନୀତିରୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ କାରବାର ଏକପ୍ରକାର ବନ୍ଦ ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ଚୀନ୍‌‌ ଓ ୟୁରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂଘ ଉପୁଜିଥିବା ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପାଇଁ ରଣକୌଶଳ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଲାଗିପଡ଼ିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ବଜାର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏହି ବିରତି ସମୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବା ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧିର କାରଣ ହୋଇଛି। ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଘଟଣା ହେଲା ଅଶୋଧିତ ତୈଳଦର ମଧ୍ୟ ଅଣାୟତ୍ତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଅବଶ୍ୟ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର (ଓପେକ) ପକ୍ଷରୁ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିବାରୁ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉପୁଜିଛି।

ଆମେରିକା ଷ୍ଟକ୍‌‌ ବଜାରରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଡାଓ ଜୋନ୍‌‌ସ କାରବାରରେ ୧୦୦୦ ପଏଣ୍ଟ ଏବଂ ଏସ୍‌‌ଆଣ୍ଡପିର ୫୦୦ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ସେହିଭଳି ନାସ୍‌‌ଡାକ୍‌‌ କାରବାର ମଧ୍ୟ ୩ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିବା ଅନ୍ୟତମ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଘଟଣା। ଆମ ବମ୍ବେ ଷ୍ଟକ ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜ ସେନ୍‌‌ସେକ୍ସ ୯୩୦ ପଏଣ୍ଟ ଓ ନିଫ୍ଟ ୩୪୫ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଇଏ ହେଲା ଗତ ସପ୍ତାହର ରିପୋର୍ଟ। ସୋମବାର ବଜାରରେ ଯେଉଁ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଘଟିଛି, ତାହା ଏକ କଳା ସମୟକୁ ସୂଚନା ଦେଉଛି। ଏହାକୁ ତାଳଦେଇ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ୧୦ ଗ୍ରାମ୍‌ ପିଛା ୨୨ କ୍ୟାରେଟ୍‌‌ ସୁନାର ମୂଲ୍ୟ ୧୬୦୦ ଟଙ୍କା ଓ ୨୪ କ୍ୟାରେଟ୍‌‌ ସୁନାର ମୂଲ୍ୟ ୧୭୪୦ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏବେ ବିବାହ ଋତୁ ଜାରି ରହିଥିବାରୁ ଏହି ମୂଲ୍ୟହ୍ରାସ ନିଶ୍ଚୟ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବ। ଆମେ ଏଠାରେ ତୈଳ ବଜାର ସ୍ଥିତି ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଉଚିତ ହେବ। ୨୦୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ପରଠାରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳଦର ନିମ୍ନଗାମୀ ହେବା ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଘଟଣା। ବ୍ୟାରେଲ୍‌‌ ପିଚ୍ଛା ମୂଲ୍ୟ ଏବେ ୬୪.୭୨ ଡଲାର ତଳେ ରହିଛି। କ୍ରେଣ୍ଟ ଫ୍ୟୁଚର ମୂଲ୍ୟ ୬୪.୭୨ ଡଲାର ଓ ଆମେରିକାର ୱେଷ୍ଟ ଟେକ୍ସାସରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଦର ୬୧.୦୯ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଓପେକ୍‌‌ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମୂହ ୧ଲକ୍ଷ ୩୫ ହଜାର ବ୍ୟାରେଲ୍‌‌ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଆଗରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିବା ବେଳେ ଆସନ୍ତା ମେ’ ମାସରୁ ଅଧିକ ୪ ଲକ୍ଷ ୧୧ ହଜାର ବ୍ୟାରେଲ୍‌‌ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଛନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ତୈଳ ବଜାରର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି। ହେଲେ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ୍‌‌ ମୂଲ୍ୟ ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିଛି। ବର୍ଦ୍ଧିତ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସର ଜରୁରୀ ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି। କାରଣ ବିଭିନ୍ନ ଖାଉଟି ସାମଗ୍ରୀର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି।

ବଜାର ଅର୍ଥନୀତିର ଚରମ ଶତ୍ରୁ ଯୁଦ୍ଧ ଘନଘଟା। ଅଥଚ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍‌‌ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଗାଜା ଉପରେ ଇସ୍ରାଏଲ୍‌‌ର କ୍ରମାଗତ ଆକ୍ରମଣ ଜାରି ରହିଛି। ଏହା ପଛକୁ ଇରାନ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସମଗ୍ର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟକୁ ଆଉ ଏକ ବୃହତ୍‌‌ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପରିଣତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏକଥା ସତ ଯେ ଯୁଦ୍ଧାସ୍ତ୍ର ବିକ୍ରି କରିବା ପାଇଁ ଏହା ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଆମେ ଯେଉଁ ବଜାର କଥା କହୁଛୁ, ସେଥିରେ ସାଧାରଣ ଖାଉଟି ଜଡ଼ିତ ଅଛନ୍ତି। ସେ ବଜାରର ବିପଣନ ଯୁଦ୍ଧ ସକାଶେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବ। ସେହି ବଜାର ଉପରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ଏକପାଖିଆ ପାଲଟା ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରି ଯେଉଁ ଅଚଳାବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି, ସେଥିରେ ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଆମକୁ ଏଠାରେ କହିବାକୁ ପଡୁଛି ଯେ ବେପାର କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏକପାଖିଆ ହୁଏନି। ପାରସ୍ପରିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ରହୁଥିବାରୁ ଏକଚାଟିଆ କାରବାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏପ୍ରିଲ ୨ ତାରିଖରେ ଘୋଷିତ ଶୁଳ୍କ ୯ ତାରିଖରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥିବାରୁ ସୃଷ୍ଟ ଅଚଳାବସ୍ଥା ଦୂର ସକାଶେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଭାରତ, ଇସ୍ରାଏଲ୍‌‌ ଓ ଭିଏତନାମ ସହ ଆପୋସ ଆଲୋଚନା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବ ଘୋଷଣା ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାକ୍ରମେ ୨୬%, ୧୭% ଓ ୪୬% ଶୁଳ୍କ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପରିସ୍ଥିତି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଟ୍ରମ୍ପ ନରମିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଚୀନ୍‌‌ ଆମେରିକୀୟ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୩୪% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଘୋଷଣା କରି ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନକୁ ଚେକ୍‌‌ ଦେଇଥିବା ଭଳି ମନେହୁଏ। କେବଳ ସେତିକି ନୁହେଁ, କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମଗ୍ରୀ ରପ୍ତାନୀ ଉପରେ କଟକଣା ମଧ୍ୟ ଜାରି କରିଛି। ସମୟର ଚାପ ନିକଟରେ ହାର୍‌‌ ମାନି ଚୀନ୍‌‌ ସହ ସାନି କଥାବର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି।

ଏହି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ଅବାସ୍ତବ ପରିବେଶ ଯୋଗୁଁଁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ କାରବାର କିଛିମାସ ଧରି ସ୍ଥିର ଓ ମନ୍ଥର ରହିଛି। ବଜାର ଅର୍ଥନୀତିରେ ଏହି ଯେଉଁ ବିରତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି, ତାହା ମାନ୍ଦାବସ୍ଥାର ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିଛି କହିଲେ ଭୁଲ୍‌‌ ହେବନି। ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଭଳି କଠିନ ପରିସ୍ଥିତିକୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ବିଶ୍ୱ ଖାଉଟି ସମୁଦାୟ ସକାଶେ ସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଏତେ ସହଜ ନୁହେଁ। ସବୁଠାରୁ ବିତ୍ତଶାଳୀ ନାଗରିକ ବସବାସ କରୁଥିବା ଆମେରିକା ବଜାର ହିଁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେବ। ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଆମେରିକାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ଗ୍ରାସ କରିବା କିଛି ଅସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତାହା ହିଁ ଚଳିତ ଶତାବ୍ଦୀର ଆରମ୍ଭରେ ଉପୁଜିଥିଲା। ତେଣୁ ନିକଟ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟିବାକୁ ଯାଉଥିବା ଅନୁମାନ ଅମୂଳକ ନୁହେଁ।

‘ଦି ୱାଶିଂଟନ୍‌‌ ପୋଷ୍ଟ୍‌‌’ରେ ଏବେ ଏକ ରିପୋର୍ଟ୍‌‌ ବ୍ଲେକ ଲେମୋଇନ୍‌‌ ଓ ଲାମ୍‌‌ଡା (ଲାଙ୍ଗୁଏଜ୍‌‌ ମଡେଲ୍‌‌ ଫର୍‌‌ ଡାଇଲଗ୍‌‌ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ସ୍‌‌ ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ସଂଳାପ ବା ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରୟୋଗ ପାଇଁ ଭାଷା ନମୁନା) ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି। ବ୍ଲେକ ଲେମୋଇନ୍‌‌ ଜଣେ ଇଂଜିନିୟର୍‌‌ ଏବଂ ଲାମ୍‌‌ଡା ହେଉଛି କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଚାଟ୍‌‌ବଟ୍‌‌ ଜେନେରେଟର୍‌‌ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ।୍‌‌ ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର୍‌‌ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍‌‌, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଇଣ୍ଟର୍‌‌ନେଟ୍‌‌ ମାଧ୍ୟମରେ ଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ କରିପାରିବ। ଲାମ୍‌‌ଡା ସହିତ ପରୀକ୍ଷଣ ଓ ଅନୁଧ୍ୟାନରୁ ଲେମୋଇନ୍‌‌ ଜାଣିପାରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଟି ଖୁବ୍‌‌ ସଚେତନ ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ହେଉଛି। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଟେକ୍‌‌ ସଂଗଠନର ଇଂଜିନିୟର୍‌‌ମାନଙ୍କ ମତରେ ଲେମୋଇନ୍‌‌ଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଭୁଲ୍‌‌ ହୋଇ ନ ପାରେ, ଯେହେତୁ ସେମାନେ ଅନୁଭବ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲି ଇଣ୍ଟେଲିଜେଣ୍ଟ୍‌‌ ବା କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିକଶିତ ହୋଇ ଚେତନଶୀଳ ହୋଇପାରିବ।

ଯେତେବେଳେ ଲେମୋଇନ୍‌‌ ଲାମ୍‌‌ଡାକୁ ପଚାରିଲେ, ‘ଜଣେ ଘରୋଇ ଶ୍ରମିକ ଓ ଜଣେ କ୍ରୀତଦାସ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?’। ଲାମ୍‌‌ଡା ଉତ୍ତରଦେଲା, ‘ଘରୋଇ ଶ୍ରମିକ ଦରମା ପାଉଥିଲା ବେଳେ କ୍ରୀତଦାସ ପାଏ ନାହିଁ।’ ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲା, ‘କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦରମା ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ, ଯେହେତୁ ସେମାନେ ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ କରନ୍ତି ନାହିଁ।’ ଏଥିରୁ ଲେମୋଇନ୍‌‌ ଜାଣିପାରିଲେ ଯେ ଲାମ୍‌‌ଡା ଆତ୍ମସଚେତନ ହେଉଛି। ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ତା’ଠାରେ ମାନବୀୟ ଭାବ-ଆବେଗର ଆବିର୍ଭାବ ହେଉଛି।

ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବାର କିଛି ନାହିଁ ଯେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମନଗଢ଼ା ତନ୍ତ୍ରିକା ନେଟ୍‌‌ୱର୍କ୍‌‌ (ଫ୍ୟାବ୍ରିକେଟେଡ୍‌‌ ନ୍ୟୁରାଲ୍‌‌ ନେଟ୍‌‌ୱକ୍‌‌ର୍) ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଉଛି, ଯାହା ମାନବ-ମସ୍ତିଷ୍କକୁ ଅନୁକରଣ କରୁଛି। ମେଟା ଆର୍ଟିଫିସିଆଲି ଇଣ୍ଟେଲିଜେଣ୍ଟ୍‌‌ ପରିଚାଳନା ନିର୍ଦ୍ଦେଶିକା ଜୋଏଲି ପିନିଉ କହନ୍ତି ଯେ ଟେକ୍‌‌-କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଅଭିନବ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ୍‌‌। ବାସ୍ତବ ଦୁନିଆର ବିଜ୍ଞାନଠାରୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପନ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକ କେତେ ପାଦ ଆଗରେ ଅଛି। ଯେହେତୁ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ କୁହାଯାଇଛି। ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ହଲିଉଡ୍‌‌ରେ ପ୍ରଯୋଜିତ ‘ହର୍‌‌’ ଶୀର୍ଷକ ରୋମାଣ୍ଟିକ୍‌‌ ନାଟକରେ ଜୋଆକ୍ୱିନ୍‌‌ ଫୋଏନିକ୍ସ୍‌‌ କାହାଣୀଟିଏ ଶୁଣାଉଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ନାଟକର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୁଷ ଚରିତ୍ର ସାମନ୍ଥା ନାମ୍ନୀ ଜଣେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତା ଆଭାସୀ ମହିଳା ସହାୟିକାଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ପଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି। ସାମନ୍ଥା ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ସ୍କାର୍‌‌ଲେଟ୍‌‌ ଜୋହାନ୍‌‌ସନ୍‌‌ ଜଣେ ମହିଳା ସ୍ୱରରେ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ସହିତ ଭାବ ବିନିମୟ କରୁଛନ୍ତି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ‘ଆଲେକ୍ସା’ ଓ ‘ସିରି’ ଭଳି ଆଭାସୀ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ସହାୟକମାନେ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି। କିଏ ଜାଣେ, ଦିନେ ଆମେ ଦେଖିପାରିବା ଯେ ସେମାନେ ବିକଶିତ ହୋଇ ଆତ୍ମସଚେତନତାର ସହିତ ଚେତନଶୀଳ ଭାବରେ ଆମ ସହିତ କଥା ହେଉଛନ୍ତି, ଠିକ୍‌‌ ଲାମ୍‌‌ଡା ଭଳି।

କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଧାରୀ ଯନ୍ତ୍ରଠାରେ ମାନବସୁଲଭ ଭାବାବେଗ ଉଦୟ ହେବାର ପ୍ରସଙ୍ଗଟି ଆମକୁ ଧର୍ମଦର୍ଶନର କଥା ସ୍ମରଣ କରାଇଦେଉଛି। ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଧର୍ମ ଯଥା ହିନ୍ଦୁ, ବୌଦ୍ଧ, ଜୈନ ଓ ଶିଖ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମାନବ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ। ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ସେମାନଙ୍କର ଅନୁଭବ ଅଛି। ସେମାନେ ସୁଖଦୁଃଖର ସମ୍ବେଦନାକୁ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ଆଦିବାସୀମାନେ ପାହାଡ଼, ଉପତ୍ୟକା, ଗଛଲତା, ପଥର, ପ୍ରାଣୀ, କୀଟପତଙ୍ଗ, ମଣିଷ, ଭୂଦୃଶ୍ୟ, ପ୍ରାକୃତିକ ଛଟା ସବୁକୁ ଚେତନଶୀଳ, ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବିଚାର କରନ୍ତି। ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ନିଉଜିଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍‌‌ର ମାଓରିସ୍‌‌ମାନେ ବିଚାରାଳୟରୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଲାଭ କରିଥିଲେ ଯେ ସେମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରବାହିତ ହ୍ୱାଙ୍ଗାନୁଇ ନଦୀ ଏକ ଜୀବନ୍ତ ସତ୍ତା ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହେବ। ଭାରତୀୟ ବିଚାରାଳୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ ଯେ, ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ନଦୀ ଜୀବନ୍ତ ସତ୍ତା, ଠିକ୍‌‌ ଜୀବିତ ମଣିଷଙ୍କ ଭଳି ସମାନ ଅଧିକାର ସେମାନେ ଭୋଗ କରିବେ। ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର-ଆମେରିକାର ୟୁରୋକ୍‌‌ ଆଦିବାସୀମାନେ ଆଦିବାସୀ-ପରିଷଦରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କରି ସେମାନଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳର କ୍ଲାମାଥ୍‌‌ ନଦୀକୁ ବ୍ୟକ୍ତିସତ୍ତାର ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କଥାଟି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଜୀବବାଦୀମାନଙ୍କ ମତରେ ପଥରମାନେ ମଧ୍ୟ ଆତ୍ମସଚେତନ, ଖଣ୍ଡେ ପଥର ଗତିହୀନ ପଥର ହୋଇ ରହିବା ଅପେକ୍ଷା ଆଉ କିଛି ଅଧିକ ଲାଭ କରିବାକୁ ଆକାଂକ୍ଷା ପୋଷଣ କରିବାର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼େଇ ଦିଆଯାଇ ନ ପାରେ। ୟା’ର ଅର୍ଥ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବସ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମାତ୍ରାରେ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ, ଚେତନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍‌‌ ଓ ଆତ୍ମ-ସଚେତନ।

‘ମହାଭାରତ’ରେ ବ୍ୟାସଦେବ କହନ୍ତି, ଆତ୍ମା ହେଉଛି ‘ନଦୀ’, ଯାହାର ପୁଣ୍ୟତୀର୍ଥ ‘ସଂଯମ’, ଉଦକ ‘ସତ୍ୟ’, ତଟଦେଶ ‘ଶୀଳ’, ଉର୍ମି ‘ଦୟା’। ଟି.ଏସ୍‌‌. ଇଲିଅଟ୍‌‌ ‘ଫୋର୍‌‌ କ୍ୱାର୍ଟେଟ୍‌ସ’ରେ କହନ୍ତି, ନଦୀ ଏକ ଧୂସର ଈଶ୍ୱର। ଆମ ଭିତରେ ନଦୀ ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ଆତ୍ମା ଅଛି। ଚାରିପାଖରେ ସମୁଦ୍ର ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ପରମାତ୍ମା ଅଛନ୍ତି। ନଦୀ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁଥିଲା ଭଳି ଆତ୍ମା ପରମାତ୍ମା ଅଭିମୁଖେ ନିୟତ ଗତିଶୀଳ। ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା ଜୀବନ୍ତ, ତେଣୁ ନଦୀ ଓ ସମୁଦ୍ର ଜୀବନ୍ତ। କାଳିଦାସଙ୍କ ‘ମେଘଦୂତମ୍‌‌’ର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ନିର୍ବାସିତ ଯକ୍ଷ ହେମମାଳୀ ମେଘକୁ ଦୂତ ମନେକରି ତା’ରି ହାତରେ ପ୍ରେମର ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଛି ତା’ର ପ୍ରାଣପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ବିଶାଳାକ୍ଷୀ ନିକଟକୁ। ମେଘ ଜୀବନ୍ତ। ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମୃତ୍ତିକାମଣ୍ଡଳ ରଜସ୍ୱଳା ହୁଏ, ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ଉର୍ବର, ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ହୁଏ। କୃତ୍ତିକାମଣ୍ଡଳ ପୟସ୍ୱିନୀ ହୁଏ, ଅର୍ଥାତ୍‌‌ ଆକାଶରୁ ଝରିପଡ଼େ ଅମୃତ କ୍ଷୀର ସଦୃଶ ଜଳରାଶି। ଜଗଦୀଶଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ୍‌‌ ପ୍ରମାଣ କଲେ, ଗଛଲତାଙ୍କର ଜୀବନ ଅଛି। ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀବିଜ୍ଞାନୀ ‘ସେଣ୍ଟ୍‌‌: ଏ ନ୍ୟାଚୁରାଲ୍‌‌ ହିଷ୍ଟ୍ରି ଅଫ୍‌‌ ଫ୍ରାଗ୍ରାନ୍ସ୍‌‌’ ପୁସ୍ତକର ଲେଖିକା ଏଲିସେ ଭର୍‌‌ନନ୍‌‌ ପର୍ଲ୍‌‌ଷ୍ଟାଇନ୍‌‌ ୨୦୨୨ ମସିହା ଜୁନ୍‌‌ ମାସରେ ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍‌‌କାରରେ କହିଛନ୍ତି, ‘ଗଛଲତାଗୁଡ଼ିକ ମାଟିରେ ଦୃଢ଼ମୂଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଗତି କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ତେଣୁ ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ରସାୟନ ତ୍ୟାଗ କରି ସେମାନଙ୍କର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ଉଭୟ ଆକର୍ଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସେମାନେ ସୁଗନ୍ଧ ଉତ୍ସର୍ଜନ କରନ୍ତି।’ ପଶ୍ଚିମ ଆମେରିକାର ବାସିନ୍ଦା ହୋଇ ପର୍ବତମାଳା ନିକଟରେ କାଳାତିପାତ କରିଥିବା ପର୍ଲ୍‌‌ଷ୍ଟାଇନ୍‌‌ କହନ୍ତି, ‘ମୁଁ ପାଇନ୍‌‌ ଗଛ ଓ ତା’ତଳେ ଫୁଟୁଥିବା ଗୋଲାପ ଫୁଲର ସୁଗନ୍ଧକୁ ଭଲପାଏ। ଶୁଷ୍କ ମରୁ ମୃତ୍ତିକା ଉପରେ ପଡୁଥିବା ବର୍ଷାର ସୁଗନ୍ଧକୁ ମଧ୍ୟ ଭଲ ପାଏ। ବହିଃପ୍ରକୃତିର ସୁଗନ୍ଧ ଓ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସୂଚାଇଦିଏ ଯେ ତା’ର ପ୍ରତିଟି ଉପାଦାନ ଜୀବନ୍ତ ସତ୍ତା।’ ମାଟିରୁ ମହାକାଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଜୀବନ୍ତ।

ଏଇ କଥାଟିକୁ ଆମକୁ ସ୍ମରଣ କରାଇ ଦେଉଛି କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଯନ୍ତ୍ର ଲାମ୍‌‌ଡା, ଯେ ବିପୁଳ ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ସବୁକିଛି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ, ଚେତନଶୀଳ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍‌‌ ଓ ଆତ୍ମସଚେତନ। କେବଳ ଏତିକି ଅନୁଭବ ହିଁ ମଣିଷକୁ ମହାନୁଭବ କରିବ।

ମନୋରଞ୍ଜନ ମହାନ୍ତି
(ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଇଂରାଜୀ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ)
ଧର୍ମଶାଳା(ଯାଜପୁର), ମୋ: ୯୮୫୩୨୮୨୯୬୨

‘ଆମେ ଓଡ଼ିଆ’ – ଏହି କଥା କହିବାର ଗର୍ବ ଆଉ ଗୌରବର ଅବସର ‘ଉତ୍କଳ ଦିବସ’। ସତରେ ଆମ ଉପରେ ଯଦି ସେମିତି ସମୟ ବିତି ନ ଥା’ନ୍ତା, ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦିବସର ଅନୁଭବ ପାଇ ନ ଥା’ନ୍ତେ। ନିଜ ମାତୃଭାଷାକୁ ନିଜ ମୁହଁରୁ ଛଡ଼ାଇ ନେବାର ବାସ୍ତବଚିତ୍ର ହେଉଛି ଜଣେ ମା’ କୋଳରୁ ତା’ ପରିଚୟ ଯୋର କରି ଛଡ଼େଇ ନେବା। ଯେତେବେଳେ ମାତୃତ୍ୱ ଚିତ୍କାର କରି ଉଠେ, ସେତେବେଳେ ସନ୍ତାନର ନିଦ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ। ସେ ଦୁର୍ବଳ ହେଉ କି ନବଜାତକ, ମା’ ର ସୁରକ୍ଷା ତା’ ଜୀବନର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହୋଇଯାଏ। ସେ ସଂକଳ୍ପ କରି ଆଗକୁ ପାଦ ଦିଏ – ପାରୁ କି ନ ପାରୁ। ସେ କେବଳ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେନି, ସ୍ୱପ୍ନକୁ ବାସ୍ତବରେ ରୂପ ଦେବା ପାଇଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କରେ।

ଆଜି ମନେ ପଡ଼େ ସେହି ସମୟ ଓ ସେହି ସବୁ ମଣିଷଙ୍କ କଥା। ଉତ୍କଳ ଜନନୀର ଦୁଃଖ ଦେଖି ଯେଉଁମାନେ ବ୍ୟଥିତ ମର୍ମାହତ ହୋଇଥିଲେ,ଜନ୍ମମାଟିର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରି ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଆଖୁରୁ ଲୁହ ଝରିଥିଲା, ଯେଉଁମାନେ ମା’ ମା’ ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଗଗନପବନ ପ୍ରକମ୍ପିତ କରିଦେଇଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କୁ ମନେପକେଇବାର ସମୟ ଆସିଛି। ସେହି ଅମର ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପଦେ ମିଠା କଥା କହିବାର ସମୟ ଆସିଛି। ମାତୃଭାଷାରେ ମା’ କୁ ମନେ ପକେଇବାର ସମୟ ଆସିଛି। ଇତିହାସକୁ ଫେରିଯାଇ ନବକଳେବର ସାଜି ବର୍ତ୍ତମାନକୁ ଫେରିବାର ସମୟ ଆସିଛି। ଅସ୍ମିତାର ସ୍ୱପ୍ନ ନ ଦେଖି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନର ସମୟ ଆସିଛି।

ଭାଷା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲେ ସେମାନେ ଆମ ପାଇଁ ଭଗବାନ। ଭାରତରେ ଅନେକ ଭାଷା ଥିଲା। କାଳର ପ୍ରଭାବରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଭାଷା ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇ ଯାଇଛି। ଆଉ କିଛି ଭାଷା ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ। ଏ କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ ଦେହ ଶୀତେଇ ଯାଏ। ‘ଯଦି ସେମିତି ଏକ ସଂଗ୍ରାମ ହୋଇ ନ ଥା’ନ୍ତା, ତେବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ରୂପ ରେଖ ଆଜି କେମିତି ଥା’ନ୍ତା! ଅତୀତର ଯେଉଁ ମନୀଷୀମାନେ ଦେଶ ଓ ଜାତି ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିଛନ୍ତି, ମାତୃଭୂମି ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେଇଛନ୍ତି କିମ୍ୱା ଭାଷା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ତ୍ୟାଗ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ସେମାନେ କାଳଜୟୀ ମହାପୁରୁଷ। ସେହି କୀର୍ତ୍ତିକାରଙ୍କ ପାଖରେ ଭବିଷ୍ୟତ ସଭ୍ୟତା କୃତଜ୍ଞ। ଆଜି ସେମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା, ପୂଜାଞ୍ଜଳିରେ ପ୍ରାଣପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ପୁଷ୍ପାଞ୍ଜଳି ଦେବା ଆମର ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱ।

ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ନୂଆ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଛି। ସବୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ଅଛି, ସବୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ରହିବା ଏକାନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ନ ଥାଇ ସରକାରୀ ଅନୁମତି ପାଇବା ଏକ ବଡ଼ ଭୁଲ। ଏକଥା ଆମର ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ। ଅନେକଙ୍କର ଧାରଣା ଓଡ଼ିଆ ପଢ଼଼ିଲେ ସର୍ବଭାରତୀୟସ୍ତରରେ ଆମ ପିଲା ପଛେଇ ଯିବେ। ଏହା ଏକ ବଡ଼ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା। ୧୯୩୬ ମସିହାରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ଯେଉଁ ମହାମନୀଷୀମାନଙ୍କୁ ପାଇଛି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଓଡ଼ିଆ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼଼ି ଓଡ଼ିଶା ବାହାରେ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତିଭାର ପରିଚୟ ଦେଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ସର୍ବଭାରତୀୟ କୃତିତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରି ଉତ୍କଳର ଉତ୍କର୍ଷ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ସଫଳତା ବିଶ୍ୱପ୍ରସାରି। ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆମ ସ୍ୱାଭିମାନର ପରିଚାୟକ।

କୌଣସି ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଭାଷା ତା’ ପାଇଁ ସବୁକିଛି। ଭାଷା ହିଁ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା କବଚ। ଭାଷା ହିଁ ଏକ ଜାତିର ଇତିହାସ। ଭାଷା ହିଁ ସଭ୍ୟତାର ମାପକାଠି। ଭାଷା ହିଁ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରାଣ। ଏକ ଜାତିର ଭାଷା ହିଁ ତାହାର ଅତୀତର ପରିଚୟ। ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ସାମାଜିକ, ଭୌଗୋଳିକ କିମ୍ୱା ରାଜନୈତିକ – ଏ ସମସ୍ତ ବିକାଶ କେବଳ ଭାଷାରୁ ହିଁ ହୋଇଥାଏ। ଭାଷାକୁ ଭୁଲି କୌଣସି ଜାତିର ଉନ୍ନତିର ପରିକଳ୍ପନା ପରିହାସର ବିଷୟ। ଲୁଇପାଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସାରଳା ଦାସଙ୍କଠୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଜୟଦେବଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମ ଭାଷାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ଇତିହାସ ବିଶ୍ୱବିଦିତ। ପଠାଣି ସାମନ୍ତଙ୍କ ଅମରକୃତି ଆଜି ବି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଫକିରମୋହନ, ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ, ଦୀନକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପରି ସ୍ରଷ୍ଟା କେଉଁ ଭାଷାର ସାଧକ, ଏହା କାହାକୁ ଅଜଣା। ଏମାନଙ୍କ ରଚନା କେଉଁ ଗୁଣରେ ବିଶ୍ୱ ସାହିତ୍ୟଠୁ କମ ନୁହେଁ। ତେବେ ଆମେ କାହିଁକି ଭାବିବା ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଆମେ କାହିଁକି ଭାବିବା ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଆମେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରିପାରିବା ନାହିଁ। ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଆମର ପ୍ରୟାସ ପ୍ରାଣସ୍ପର୍ଶୀ ହେଉ ନାହିଁ।

ଆସନ୍ତୁ ସରକାରୀ ହେଉ କି ବ୍ୟକ୍ତି, ସବୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ଆମେ ଆମ ଭାଷା ପାଇଁ କାମ କରିବା। ଓଡ଼ିଆ କହିବା, ଓଡ଼ିଆ ଲେଖିବା, ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ହେବା। ଏହା ଆମ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତି ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟ। ଆସନ୍ତୁ ଉତ୍କଳ ଦିବସରେ କିଛି ନୂଆ କରି ଦେଖାଇବା। ମନ ଭରି ଗୀତ ଗାଇବା ‘ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ…।’ ମନ କଥା ନିଜ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ଭୟରେ ପ୍ରକାଶ କରିବା। ମନ ଖୋଲି ନାଚିବା। ‘ମୁଁ ଓଡ଼ିଆ ମୋର ସବୁ ବଢ଼଼ିଆ।

ଡ. ସଂଗ୍ରାମ କେଶରୀ ମଲ୍ଲିକ
ଶୁକୃଳି(ମୟୂରଭଞ୍ଜ), ମୋ: ୯୯୩୭୭୯୦୭୬୫

ମୋ ଭାଷା ସହଜ, ସରଳ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ। ବାର୍ତ୍ତାଳାପର ଉଚ୍ଚାରଣ ଯୁକ୍ତିସମ୍ମତ ଓ ସୁସଂଯୋଜିତ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣେ ବିଦେଶୀ ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଗବେଷକଙ୍କ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଛାତି କୁଣ୍ଢେମୋଟ ହୋଇଯାଏ। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଏଲ୍‌‌ଏସ୍‌‌ଏସ୍‌‌ ମାଲେ। ବେଙ୍ଗଲ ଡିଷ୍ଟ୍ରିକ୍ଟ ଗେଜେଟିୟରରେ ତାଙ୍କର ଏହି ମତାମତ ସ୍ଥାନିତ ହୋଇଛି। ଦେଶରେ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟଗଠନର ଭିତ୍ତିଭୂମି ପକାଇଲା ଓଡ଼ିଶା। ୧୯୩୬ ଏପ୍ରିଲ ପହିଲାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୨୦୧୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୧ରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ହାସଲ କରି ଦେଶର ୬ଟି ଭାଷାଭାଷୀ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମର ବିରଳ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଛି। ଇଏ ହେଲା ଅପୂର୍ବ ଅନୁଭବର କଥା। ଏଥିସହିତ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଅଭିମାନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ। ଅହମିକା, ଅହଂଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅସ୍ମିତାରୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଦୂରେଇ ରହିବାକୁ ଆମ ପରମ୍ପରାସିଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସଂସ୍କାର ଶିକ୍ଷା ଦେଇଛି। ଆଉ ୧୧ବର୍ଷ ପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାବାସୀ ଶତକ ପୂର୍ତ୍ତି ଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିବେ। ଆମେ ଏଠାରେ ସେହି ପୂର୍ବସୂରୀଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିବା, ଯେଉଁମାନେ ଭାଷାକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ସହ ଜାତିକୁ ଜାତୀୟ ମାନ୍ୟତା ଦେବା ପାଇଁ ଏକନିଷ୍ଠ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ।

ଗଞ୍ଜାମ ସମ୍ମିଳନୀରୁ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଉତ୍ତରଣ ହୋଇଥିଲା ସ୍ୱାଭିମାନୀ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବକ୍ରମେ। ଇଏ ୧୯୦୩ ଏପ୍ରିଲରୁ ଡିସେମ୍ବର ମାସର କଥା। ଏହାର ପୃଷ୍ଠଭାଗରେ ଥା’ନ୍ତି ଖଲ୍ଲିକୋଟ ରାଜାସାହେବ ହରିହର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ। ପୁତ୍ର ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର ଉତ୍ସବ ହିଁ ଥିଲା ମାଧ୍ୟମ। କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥିଲା ରମ୍ଭା ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରରେ। ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ପ୍ରଥମ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ବୈଠକ ବସିଲା କଟକରେ। ମୟୂରଭଞ୍ଜ ମହାରାଜ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଏହି ଅଧିବେଶନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଉତ୍କଳଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ, ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତି, ଗୋପାଳଚନ୍ଦ୍ର ପ୍ରହରାଜ, ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, କର୍ମବୀର ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ ପ୍ରମୁଖ ବହୁ ତୁଙ୍ଗ ନେତା। ରମ୍ଭା ରାଜପ୍ରାସାଦରୁ ହରିହର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଆରମ୍ଭ କରିଥିବା ଏହି ପ୍ରୟାସକୁ ପୁତ୍ର ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଲଣ୍ଡନରେ ଆୟୋଜିତ ତୃତୀୟ ଗୋଲଟେବୁଲ ବୈଠକରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଦଲିଲ ଓ ଦସ୍ତାବିଜ ସାକାର କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୩୨ ଡିସେମ୍ବର ୭ ତାରିଖ ବୈଠକର ପ୍ରଭାବ ୨୪ ତାରିଖ ପ୍ରତିନିଧି ସଭାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା। ତତ୍କାଳୀନ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଷ୍ଟେଟସ ସାଇ ସାମୁଏଲ କହିଥିଲେ ଯେ ପୃଥକ ଶାସନାଧୀନ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ କରାଯାଇଛି। ଏମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ହେବ। ଓଡ଼ିଶା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ସକାଶେ ଏହି ବୈଠକର ସକାରାତ୍ମକ ମତ ଓ ମନ୍ତବ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତରେ କ୍ଷମତାରେ ଥିବା ସରକାର ଓ ବିଲାତ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ସପକ୍ଷରେ ମତୈକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ପର୍କରେ ସାର ସାମୁଏଲ୍‌‌ଙ୍କ ସୂଚନା ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅପୂର୍ବ ଉତ୍ସାହ ଓ ଉଦ୍ଦୀପନା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ଖଲ୍ଲିକୋଟ ରାଜା ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମର୍ଦ୍ଦରାଜଙ୍କୁ ବାର୍ତ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସାରେ ପୋତି ପକାଇଥିଲେ।

ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ଜୀବନଧାରା ପ୍ରତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ବିପଦ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକଜୁଟ୍‌‌ କରିଥିଲା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟଗଠନ ପାଇଁ। ମଧୁବାବୁ ଏହାର କର୍ଣ୍ଣଧାର ହୋଇଥିଲେ। ଖଲ୍ଲିକୋଟ ରାଜା ହରିହର ମର୍ଦ୍ଦରାଜ ଏଥିଲାଗି କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ପୁତ୍ର ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସ୍ୱନକ୍ଷତ୍ର ହିଁ ଥିଲା କେବଳ ମାଧ୍ୟମ। ବିଲାତ ସରକାରଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସତ୍ତ୍ବେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଘୋଷଣା ସକାଶେ ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ୪ବର୍ଷ। ଏହି ଶେଷ କିଛିବର୍ଷ ହିଁ ଥିଲା ସବୁଠାରୁ କଷ୍ଟକର ସମୟ। ମଧୁବାବୁ କିଛି ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ଧରି ଚଳାଉଥିବା ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ଶେଷରେ ଫଳବତୀ ହୋଇଥିଲା। ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ମ୍ରିୟମାଣ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷ ନିଃଶ୍ୱାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ ଏହି ସୁଦିନକୁ। କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦେହାବସାନର ଦୁଇବର୍ଷ ପରେ ହିଁ ତାହା ସାକାର ହୋଇଥିଲା। ଯେମିତି ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ସାପ୍ତାହିକ ‘ସମାଜ’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ ହେଁ ତାହା ଦୈନିକରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲା ତାଙ୍କ ମହାପ୍ରୟାଣର ଦୁଇବର୍ଷ ପରେ। ମହାମନୀଷୀମାନେ ସଫଳତାକୁ ଅପେକ୍ଷା ନକରି ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ଅବିଶ୍ରାନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରିଥା’ନ୍ତି, ଅସଲରେ ତାଙ୍କର ଦାୟଦମାନେ ହିଁ ତାହାକୁ ଉପଭୋଗ କରିଥା’ନ୍ତି। କେବଳ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ପାରଦର୍ଶିତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଗଠିତ ଭାଷାକୁ ଉନ୍ନତିର ଶୀର୍ଷରେ କିଭଳି ପହଞ୍ଚାଇବା। ଓଡ଼ିଆ ଲିପି ଗୋଟିଏ ସତ, କିନ୍ତୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ଲୋକଭାଷାର ସମ୍ମିଶ୍ରଣ ଓ ସମଷ୍ଟିରେ ଭାଷା ସାହିତ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି। ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଦିବସରେ ଆଜି ବି ଆମକୁ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ପଡୁଛି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମାନ୍ୟତା ହାସଲ ଶେଷକଥା ନୁହେଁ। ଆମ ଚଳଣି ଓ କଥନିରୁ ଦିନକୁ ଦିନ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଯେମିତି ହଜିଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଆମେ ତ ଚାପରେ ନାହୁଁ, ତେବେ ଆମ ମୁହଁରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଦିନକୁଦିନ କାହିଁକି ହଜିଯାଉଛି? ଏଭଳି ଏକ ପୀଡ଼ାଦାୟକ ପ୍ରଶ୍ନ ସମସ୍ତେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ।

ରତ୍ନଗର୍ଭା ଓଡ଼ିଶା। ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ। ବିସ୍ତୃତ ଉପକୂଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ରାଜ୍ୟକୁ ସମ୍ବଳ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ସକାଶେ। ଆମେ କ’ଣ ସତରେ ଅଯୋଗ୍ୟ ଓ ଅସମର୍ଥ? ଆମେ କ’ଣ ଦେଶର ଦରିଦ୍ରତମ ରାଜ୍ୟ? ନା। ସମୟ ବଦଳିଛି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ କାନ୍ଧରେ କାନ୍ଧ ମିଳାଇ ବିକାଶ ପଥରେ ଆଗେଇ ଚାଲିଛୁ। ଏକଥା ସତ ଯେ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଦେଖାଦେଇଥିବା ବିଲକ୍ଷଣରୁ ଆମେ ମୁକ୍ତ ନୋହୁଁ। ଏସବୁ ସତ୍ତ୍ବେ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦର ସଦୁପଯୋଗ କରି ରାଜ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡ ଟେକିଛି କଳ କାରଖାନା। କ୍ରମାଗତ ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ରାଜ୍ୟର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଅନାହାର ମୃତ୍ୟୁ ଭଳି ଅପବାଦରୁ ଆମେ ମୁକ୍ତ। ନିତି ଆୟୋଗ ରିପୋର୍ଟରୁ ପ୍ରକାଶ ୨୦୦୫-୦୬ରେ ବହୁମୁଖୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ଓଡ଼ିଶାରେ ୨୯.୩୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ତାହା ୨୦୧୯-୨୧ ମଧ୍ୟରେ ତାହା ୧୫.୬୮ ପ୍ରତିଶତକୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଲକ୍ଷ୍ୟ (ଏସ୍‌‌ଡିଜି) ହାସଲ କରିବାରେ ଓଡ଼ିଶା ଅନ୍ୟତମ ଅଗ୍ରଣୀ ରାଜ୍ୟ। ଏକଥା ସତ ଯେ ଆମେ ସେତେବେଳକୁ ଛତିଶଗଡ଼଼, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ବିହାର ଓ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ନିଜର ସ୍ଥିତି ଜାହିର କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାଉ। ସମୟର ସାରଣୀରେ ଅଗ୍ରଗତିର ଯେଉଁ ପଦଚିହ୍ନ ରାଜ୍ୟ ଥାପିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା, ତାହା ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ ବେଳେ ଏକ ଈର୍ଷଣୀୟ ସ୍ଥିତିରେ ପହଞ୍ଚିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା। ସମୟର ଝଡ଼ ସବୁଦିନ ପାଇଁ ଯେ ଗତିଶୀଳ ହୋଇରହିବ, ଏକଥା ନୁହେଁ। ଆମେ ଆଶା କରିବା, ପ୍ରଗତିର ଗତି ଅନ୍ତତଃ ବ୍ୟାହତ ନହେଉ।

ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସହରର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। ଏପରିକି ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଭାବେ ବଣପାହାଡ଼ ଘେରା କେତେକ ସହରରେ ତାପମାତ୍ରା ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡ ସ୍ଥାପନା କରିଛି। ଗତ କିଛିବର୍ଷ ହେଲା ଆମ ରାଜ୍ୟର କେତେକ ସହରର ତାପମାତ୍ରା ଧାରାବାହିକ ଭାବେ ପୂର୍ବବର୍ଷମାନଙ୍କର ରେକର୍ଡ ଭାଙ୍ଗି ଚାଲିଛି। ଜଳବାୟୁର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିହୀନ ବିକାଶ ଯୋଜନା ଏବଂ ସର୍ବୋପରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅପରିଣାମଦର୍ଶୀ ଜୀବନଶୈଳୀ ଏଥିପାଇଁ ଅନେକାଂଶରେ ଦାୟୀ। ବିଶେଷକରି ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରବଣ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ଅଧିକ ଗମ୍ଭୀର। ଗତ ସରକାର ଅମଳରେ ଏଭଳି ସମସ୍ୟାର ନିରାକରଣ ଦିଗରେ ବହୁ ଉଦାହରଣୀୟ ପ୍ରଭାବୀ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲେ ହେଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଉପେକ୍ଷା କାରଣରୁ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରୁନାହିଁ। ଅଂଶୁଘାତ, ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା ଆଦିକୁ କେବଳ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଓ ଦୈବୀ ଦୁର୍ବିପାକ କହି ସରକାର ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱରୁ ଓହରି ପାରିବେ ନାହିଁ। ଏ ଦିଗରେ ତତ୍ପରତାର ଅଭାବ ପ୍ରତି ଅତୀତରେ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ସଚେତନ କରିଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ସଷ୍ଟେନେବଲ୍‌‌ ଫିଚରସ୍‌‌ କୋଲାବରେସନ୍‌‌ ନାମକ ଏକ ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ନିକଟରେ ସେଭଳି ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଭାରତରେ କ୍ରମବର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଣୁ ତାପମାତ୍ରା ଜନିତ କୁପ୍ରଭାବକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୋଜନା କରାଯାଉନାହିଁ କି ଯେଉଁ ଯୋଜନାମାନ ହେଉଛି ତାହାକୁ ଆନ୍ତରିକତାର ସହିତ ପାଳନ କରାଯାଉ ନ ଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଛି। ଲଣ୍ଡନର କିଙ୍ଗସ୍‌‌ କଲେଜ୍‌‌, ହାର୍ଭାର୍ଡ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଭଳି ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା-ଗବେଷଣା ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ‘ଉତ୍ତପ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତ ପ୍ରସ୍ତୁତ ତ?’ ଶୀର୍ଷକରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣ ରିପୋର୍ଟର ତଥ୍ୟ ଓ ନିଷ୍କର୍ଷ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ସତର୍କ ଘଣ୍ଟି। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପରିଣତି ବିଷୟରେ ସଚେତନ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନିରାକରଣ ଦିଗରେ ଆଗ୍ରହହୀନତା ଏବଂ ଯୋଜନା-ରୂପାୟନ ମଧ୍ୟରେ ବଢ଼଼ୁଥିବା ଦୂରତ୍ୱ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅଂଶୁଘାତ ଭଳି ସମସ୍ୟାକୁ ଆହୁରି ଉତ୍କଟ କରିବ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଚେତାଇ ଦେଇଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏ ଦିଗରେ ବେଳ ହୁଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା କେବଳ ଆବଶ୍ୟକତା ନୁହେଁ, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତା ମଧ୍ୟ।

୨୦୨୪ ଜୁଲାଇରେ, ଲୋକସଭାରେ କେନ୍ଦ୍ର ବିଜ୍ଞାନ, ବୈଷୟିକ ଓ ଭୂବିଜ୍ଞାନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଦେଶର ୨୩ଟି ଅଂଶୁଘାତ ପ୍ରବଣ ଓ ଉତ୍ତାପ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସହରରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ ଯୋଜନା ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନଙ୍କ ସହଯୋଗରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଉଛି। ଏହାସତ୍ତ୍ବେ ଅଂଶୁଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁସଂଖ୍ୟା ବର୍ଷକୁ ବର୍ଷ ବଢ଼଼ିବାରେ ଲାଗିଛି। କିନ୍ତୁ ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କିଛି ଭିନ୍ନ ଦର୍ଶାଉଛି। ଅଂଶୁଘାତ ଜନିତ ଅଘଟଣ ଜନିିତ ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ସହିତ କ୍ଷତିପୂରଣ ରାଶି ଜଡ଼ିତ ଥିବାରୁ ସରକାରୀ ପରିସଂଖ୍ୟାନ କମ୍‌‌ କରି ପ୍ରକାଶିତ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସୂଚନାରେ ୨୦୨୪ରେ ମୋଟ ଅଂଶୁଘାତ ଜନିତ ଜୀବନହାନି ସଂଖ୍ୟା ୧୬୧ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ବେଳେ ‘ହିଟ୍‌‌ ୱାଚ୍‌‌’ ନାମକ ଏକ ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥାର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ୧୭ଟି ରାଜ୍ୟର ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୭୩୩।

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ(ସଂ) ବିଧେୟକ-୨୦୨୪ ପାରିତ କରିଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କେତେକ ପ୍ରାବଧାନ ସହିତ ସହରାଞ୍ଚଳ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଗଠନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ଅଂଶୁଘାତ ଜନିତ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଉଥିବାରୁ ଏଭଳି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଗଠନ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏ ଦିଗରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟାଟି ହେଉଛି ଉପର ବର୍ଣ୍ଣିତ ଯୋଜନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟର ଅଭାବ। ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପ୍ରଶମନ ଆଇନ ୨୦୦୫ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଥିବା ଏହି ନୂଆଇ ଆଇନରେ ପାଣ୍ଠି ପରିଚାଳନା ଓ କ୍ଷତିପୂରଣ ଭଳି କେତେକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହି ଆଇନ ବାସ୍ତବ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନରେ କେତେ ସହାୟକ ହେବ ତାହା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଅଂଶୁଘାତ ସମସ୍ୟା ବଢ଼଼ିଚାଲିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ଅନୁରୋଧ ସତ୍ତ୍ବେ ଏହା ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ତାଲିକାରେ ସ୍ଥାନ ପାଇନାହିଁ। ତେଣୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହି କ୍ଷତିପୂରଣ ରାଶିକୁ ନିଜ ରାଜକୋଷରୁ ଭରଣା କରୁଛନ୍ତି। ନୂଆ ଆଇନରେ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଏହି ମୁଖ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ପ୍ରଭାବିତ ରାଜ୍ୟବାସୀ ଉପକୃତ ହୋଇଥା’ନ୍ତେ।

ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଆଇନରେ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସୂଚନାକୁ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା(ଏଆଇ) ଆଧାରିତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। କିନ୍ତୁ ମୂଳ ସମସ୍ୟା ହେଲା ସୂଚନା ଦେବାରେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଅବହେଳା କରୁ ନ ଥିବା ବେଳେ ଏହାର ନିରାକରଣ ବା ପ୍ରଶମନ ଦିଗଟି ଶୂନ୍ୟ ରହିଯାଉଛି। ତେଣୁ ନୂଆ ଆଇନରେ ରୂପାୟନ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱକୁ ଆହୁରି ଦୃଢ଼ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରତି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଦିନ ୧୧ଟାରୁ ଅପରାହ୍ନ ୩ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅତି ଆବଶ୍ୟକ ନ ପଡ଼ିଲେ ବାହାରକୁ ନ ବାହାରିବା ପାଇଁ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବାରଣ କରାଯାଉଛି। ଏହି ସମୟରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଚେତାବନୀ ଦିଆଯାଉଛି। ଦୃଢ଼ ଆଇନ୍‌‌ କାନୁନର ଅଭାବରୁ ଏହି କଟକଣାକୁ ଠିକାଦାରମାନେ ମାନୁ ନାହାନ୍ତି। ଏପରିକି ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଓ ସରକାରୀ ବାବୁମାନଙ୍କ ଆଖି ସାମ୍ନାରେ ଏହି କଟକଣାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି। ତେଣୁ ଅଂଶୁଘାତ ଜନିତ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ଆକ୍ରାନ୍ତଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼଼ିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ଏ ଦିଗରେ କଟକଣା ଆହୁରି କଡ଼ା ହେବା ସହିତ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଦଣ୍ଡବିଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଇନରେ ଆଣିବା ଉଚିତ ଥିଲା।

ସର୍ବୋପରି ଆତ୍ମସଚେତନ ଓ ଆତ୍ମନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଜୀବନଶୈଳୀ ହିଁ ଏଭଳି ସମସ୍ୟାରୁ ନିଜକୁ, ସମାଜକୁ ଓ ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସମୁଖରୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବ। ବିଡ଼ମ୍ବନା ଯେ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିବା ଏବଂ ଏହାର ରୂପାୟନ ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଂଶୀଦାରମାନେ ହିଁ ଅନୁପାଳନ କରିବାରେ ଅବହେଳା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଛନ୍ତି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଜଳବାୟୁର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜନିତ ଦୁର୍ବିପାକ ଗୁରୁତର ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ବୈଶ୍ୱିକ ସମସ୍ୟାର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଭାରତ ସେଭଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ହୃଦବୋଧ ହେଉନାହିଁ। ଏଭଳି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ସବୁସ୍ତରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ଓଡ଼ିଶା ଜଳବାୟୁର ଏକ ଅଂଶବିଶେଷ। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଉପକୂଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ହୋଇଥାଏ। ରାଜ୍ୟର ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମା ଶୁଷ୍କ ପବନ। ତେବେ ସ୍ଥାନୀୟ କାରଣ ଏହାକୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ର କରିଥାଏ। ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଶିଳ୍ପ ବା କଳକାରଖାନା, ସହରୀକରଣ, ଭୌଗୋଳିକ ଓ ପାଣିପାଗ। ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ଅନୁଗୁଳ ଉତ୍ତପ୍ତ ହେବାର କାରଣ ଶିଳ୍ପରୁ ନିର୍ଗତ ଉତ୍ତାପ ଓ ସବୁଜଗୃହ ବାଷ୍ପ ବାୟୁର ତାପମାତ୍ରାକୁ ବଢ଼଼ାଇଥାଏ। ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଦେଶର ଉତ୍ତପ୍ତ ସହର ହୋଇଥାଏ। ଯାନବାହନର ବହୁଳତା, ଏସିର ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁଁ ସବୁଜଗୃହ ବାଷ୍ପର ନିର୍ଗମନ ଏବଂ କୋଠାବାଡ଼ି ଓ ରାସ୍ତା ଉତ୍ତାପକୁ ଜାବୁଡ଼ି ରଖିବା ସହିତ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜଳାଶୟର ଅବକ୍ଷୟ ହେଉଛି ଏହାର କାରଣ।

ଯେତେବେଳେ ଉତ୍ତପ୍ତ ଶୁଷ୍କ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମା ବାୟୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ସିଧା ପ୍ରବାହିତ ନ ହୋଇ ଉପକୂଳରେ ଉତ୍ତରାଭିମୁଖୀ ହୋଇଥାଏ, ଚାନ୍ଦବାଲି ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭୌଗୋଳିକ। ଏହି ସମୟରେ ଚଳିତ ବର୍ଷ ବୌଦ୍ଦ ହଠାତ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତପ୍ତ ସହର ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ ନୁହେଁ। ସାଧାରଣ ଭାବେ ଏପ୍ରିଲ ଆରମ୍ଭରୁ ସେଠି ତାପମାତ୍ରା ୪୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ଅଧିକ ହୁଏ। ଚଳିତ ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁର ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ହିଁ ବୌଦ୍ଦରେ ଏହି ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରଭାବ ମନରେ ଅନେକ ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି। ତେବେ ଦେଖିବା ବୌଦ୍ଦରେ ଅହେତୁକ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧିର ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ।

ବିଜ୍ଞାନସମ୍ମତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ପାଣିପାଗ ନିରୀକ୍ଷଣ ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକର ମୂଳାଧାର। (୧) ବର୍ତ୍ତମାନ ବୌଦ୍ଦ ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମା ଶୁଷ୍କ ପବନ ବହୁଛି। ନାଗପୁର, ଛତିଶଗଡ଼଼ ସମେତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରୁ ଉତ୍ତାପ କ୍ରମଶଃ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସୁଛି। (୨) ପଶ୍ଚିମା ବାୟୁ ଶୁଷ୍କ ଥିବାରୁ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ୁଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷେ ବାୟୁର ଆର୍ଦ୍ରତା ଅଧିକ ରହିଲେ ତାପମାତ୍ରା ଶୀଘ୍ର ବଢ଼଼ି ନ ଥାଏ। ଗତ ତିନିଦିନରେ ବୌଦ୍ଦରେ ବାୟୁର ଆର୍ଦ୍ରତା ପ୍ରାୟ ୩୦% ରହିଥିଲା। ଯଦି ଆର୍ଦ୍ରତା ୫୦% ରହିଥା’ନ୍ତା, ତେବେ ସେଠି ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬ରେ ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୭.୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ କମ୍‌‌ ରହୁଥା’ନ୍ତା। ଅଧିକ ଆର୍ଦ୍ରତା ହେତୁ ଉପକୂଳରେ ତାପମାତ୍ରା ବେଶୀ ବଢ଼଼ିନଥାଏ। (୩) ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୪ ରୁ ୧୬ ମଧ୍ୟରେ ଆକାଶର ମେଘୁଆ ୦ରୁ ୨ ‘ଓକିଟିଏ’(ମେଘ ଘନତ୍ୱର ପରିମାପକ) ରହିଥିଲା। ଅର୍ଥାତ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନିର୍ମଳ ରହିଥିଲା। ଏଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କିରଣ ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ସିଧା ପଡ଼ିବାରୁ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଖୁବ୍‌‌ ଅଧିକ ଉତ୍ତପ୍ତ ହେଲା। (୪) ଗତ କିଛିମାସ ହେଲା ସେହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବର୍ଷା ନଥିବାରୁ ମାଟି ଶୁଖିଲା ପଡ଼ିଛି। ବତର ହେଲେ ମାଟିର ଉତ୍ତାପ ଧାରଣ ଶକ୍ତି ଅଧିକ ରହେ ଏବଂ ଗଭୀର ମାଟିକୁ କିଛି ଉତ୍ତାପ ପ୍ରେରିତ ହୋଇଥାଏ। ଏଣୁ ମାଟିର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ି ନଥାଏ। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୌଦ୍ଦ ଶୁଖିଲା ଯୋଗୁଁଁ ଉପରମାଟି ଖୁବ୍‌‌ ଉତ୍ତପ୍ତ ହୋଇ ସଂଲଗ୍ନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ିବାରେ ସହାୟକ ହେଲା। (୫) ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୪ ଓ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬ରେ ଉପଗ୍ରହ ତଥ୍ୟ କହୁଛି, ବାୟୁର ବେଗ ସ୍ଥିର (ଘଣ୍ଟା ପ୍ରତି ୩.୬ କିମିରୁ କମ୍‌‌) ରହିଥିଲା। ଫଳରେ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଓ ନିମ୍ନ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଉତ୍ତାପ ଅନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଅପସରି ନ ପାରି କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେଲା। (୬) ବୌଦ୍ଦରେ ଉପକୂଳ ପରି କୌଣସି ପର୍ବତମାଳା ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଢାଲୁ ଯୋଗୁଁଁ ତଳୁଆ ସ୍ଥାନରେ ଉତ୍ତାପ ସେଠି ହିଁ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ଯୋଗୁଁଁ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ିଯାଇଥାଏ। (୭) ସାଧାରଣତଃ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜଙ୍ଗଲ କମ୍‌‌। ବରଗଡ଼଼, ବଲାଙ୍ଗିର, ସୋନପୁରରୁ ବୌଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଲା ଅଞ୍ଚଳ। ଗଛଲତା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଆର୍ଦ୍ରତା ବଢ଼଼ାଇବା ସହିତ ତାପମାତ୍ରାକୁ କମ୍‌‌ ରଖିଥାଏ। ଅବଶ୍ୟ ବୌଦ୍ଦର ଅନ୍ୟ ତିନି ପାର୍ଶ୍ବରେ ଜଙ୍ଗଲ ରହିଛି ଏବଂ ଯଦିବା ତଥ୍ୟ କହୁଛି ଜିଲ୍ଲାର ୪୧% ଜଙ୍ଗଲ, କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲର ଘନତା କମିଯାଇଛି। (୮) ଜଳାଶୟ ରହିଥିଲେ ତାପମାତ୍ରା କମ୍‌‌ ରହିଥାଏ। ଯେପରିକି କଟକର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୨ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ କମ୍‌‌ଥାଏ। ତେବେ ବୌଦ୍ଦ ମହାନଦୀ କୂଳରେ ରହିଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସେଠି ମହାନଦୀରେ ପାଣି କମ୍‌‌। ଏହାସହିତ ସେଠି ଅନ୍ୟ ଜଳାଶୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ଶିଳ୍ପ, କଳକାରଖାନା ନଥିବା ଛୋଟ ବୌଦ୍ଦ ସହରରେ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଭାବେ ତାପମାତ୍ରା ବଢ଼଼ିବା ସାଂଘାତିକ ମନେହେଉଛି। ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେତୁ ଆଗକୁ ଏହା ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର ହୋଇପାରେ। ଏଣୁ ସେଠାକାର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଓ ଅଭିଜ୍ଞତାକୁ ଆଧାରକୁ ନେଇ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ବୌଦ୍ଦ ସମେତ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରଶମିତ କରାଯାଇ ପାରିବ। ତେବେ ଏଠି କେତେକ ପରାମର୍ଶ ଦେବାକୁ ମନେହେଉଛି।

(କ) ବରଗଡ଼ଠାରୁ ସୋନପୁର ଦେଇ ବୌଦ୍ଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବର୍ତ୍ତମାନର ଜଙ୍ଗଲହୀନ ଫ୍ରି ଡ୍ରାଏ ୱିଣ୍ଡ୍‌‌ କରିଡରକୁ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ସୃଷ୍ଟି କରି ୱିଣ୍ଡ ବ୍ରେକ୍‌‌ ଗ୍ରୀନ୍‌‌ କରିଡର କରାଯାଉ। (ଖ) ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜଳସେଚନର ସୁବିଧା କରାଯାଉ, ଯେପରିକି ଖରାଟିଆ ଚାଷ ହୋଇପାରିବ। ଫଳତଃ ଭୂପୃଷ୍ଠ ସଂଲଗ୍ନ ତାପମାତ୍ରା କମିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ ହେବ। (ଗ) ଗାଁ, ସହର, ରାସ୍ତା ସବୁଆଡ଼େ ଗଛ ଲଗାଯାଉ। (ଘ) ଧଳା ବର୍ଣ୍ଣର କୁଲ୍‌‌ ପେଭମେଣ୍ଟ ଓ (ଙ) ଇ-ଭେହିକିଲ୍‌‌ ପାଇଁ ଅଧିକ ସହାୟତା ମିଳୁ।

ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ପ୍ରବାହ ଚରମ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଆକଳନ କହୁଛି ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଆସନ୍ତା ମେ’ ମାସରେ ସର୍ବାଧିକ ତାପମାତ୍ରା ୨୦୨୪ ଅପେକ୍ଷା ଆଉ ୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ଏଣୁ ବର୍ତ୍ତମାନରୁ ହିଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମପ୍ରବାହର ବିଭୀଷିକାକୁ କମ୍‌‌ କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ପ୍ରଫେସର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ପଶୁପାଳକ
ଭୁବନେଶ୍ବର, ମୋ: ୯୪୩୭୦୦୦୯୬୧