ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ସମ୍ପ୍ରତି ଦେଶରେ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା ବା ଏଆଇ ଜରିଆରେ ଏବେ ବିଭିନ୍ନ ସେଲିବ୍ରେଟିଙ୍କ ଡିପଫେକ ଫଟୋ ଏବଂ ଭିଡିଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ପ୍ରତିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କ ଫଟୋ ଏବଂ ଭିଡିଓକୁ ବିକୃତ ଭାବେ ସୋଶାଲ ମିଡିଆରେ ଭାଇରାଲ ହେଉଛି। ଯାହାକୁ ନେଇ ଆଜି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି। କାରଣ ମୋଦୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଡିପଫେକ୍‌ରୁ ବର୍ତ୍ତି ନାହାନ୍ତି।

ବିଜେପିର ଦୀପାବଳି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଗୀତ ଗାଉଥିବା ବେଳର ଦୃଶ୍ୟକୁ ଭାଇରାଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଆଇ ଦ୍ୱାରା ଏପରି ଡିପଫେକ୍‌ ବିଷୟବସ୍ତୁ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ଡିପଫେକ୍‌ ଏବେ ନୂଆ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଚିନ୍ତାପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଏଭଳି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସମାଜରେ ଅରାଜକତା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।

ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି, “ନିକଟରେ ମୁଁ ଏମିତି ଗୋଟିଏ ଭିଡିଓକୁ ଦେଖିଛି ଯେଉଁଥିରେ ମୁଁ ଗରବା ଗୀତ ଗାଉଛି। ଏପରି ଅନେକ ଭିଡିଓ ସୋଶାଲ ମିଡିଆରେ ରହିଛି। ମୋତେ ଭଲ ପାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ଶେୟାର ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତେ ଭାବୁଥିଲେ ଯେ ମୁଁ ଗୀତ ଗାଇଛି। କିନ୍ତୁ ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଡିପଫେକ ବିଷୟବସ୍ତୁ। ଡିପଫେକର ବିପଦ ଦିନକୁ ଦିନ ଘନେଇବାରେ ଲାଗିଛି। ଏହା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିବ। ଡିପଫେକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ଏଆଇର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ୟାଜନକ।”ମିଥ୍ୟା ତଥ୍ୟର ପ୍ରଚାର କିମ୍ବା ମନ୍ଦ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖି ଡିପଫେକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି।

ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆହୁରୀ ମଧ୍ୟ  କହିଛନ୍ତି, ଇଣ୍ଟରନେଟରେ ଏହିପରି ଭିଡିଓ ପ୍ରସାରିତ ହେଲେ ଚାଟ୍‌ଜିପିଟି ଟିମକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଅବଗତ କରିବା ସହ ଚେତାବନୀ ଜାରି କରିବା ଦରକାର । ଗଣମାଧ୍ୟମ ଲୋକଙ୍କୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସଚେତନ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ମାମଲାରେ ପୀଡିତମାନଙ୍କୁ ପୁଲିସ ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ‘ଆଇଟି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଲବ୍ଧ ଉପାୟର ଉପଯୋଗ କରିବାକୁ’ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି। କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ଗତ ସପ୍ତାହରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ପ୍ରସାରକୁ ରୋକିବା ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ‘ଆଇନଗତ ଦାୟିତ୍ୱ’।

ଡିପ୍ ଫେକ୍ ଭିଡ଼ିଓ ସେୟାର କରିବା ନେଇ ସରକାର ପୂର୍ବରୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇସାରିଛନ୍ତି । ଏଭଳି ଭିଡ଼ିଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବଂ ପ୍ରସାର କଲେ କଠୋର ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି ବୋଲି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କହିଛନ୍ତି । ଏହାଛଡ଼ା ଏହି ଅପରାଧ ପାଇଁ ଏକ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଜରିମାନା ଓ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ ହୋଇପାରେ।

ନିକଟରେ ବଲିଉଡ୍ ଅଭିନେତ୍ରୀ ରଶ୍ମିକା ମନ୍ଦାନା, କ୍ୟାଟ୍ରିନା କୈଫ୍ ଓ କାଜୋଲଙ୍କ ଡିପ୍ ଫେକ୍ ଭିଡ଼ିଓ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏଭଳି ଭିଡ଼ିଓ ବନାଉଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କଠୋର ଦଣ୍ତ ଦେବାକୁ ବିଗ୍ ବି ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନ ମଧ୍ୟ ଦାବି କରିଥିଲେ ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ସମ୍ପ୍ରତି ଦେଶରେ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି। ନିକଟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଭିନେତ୍ରୀ ରଶ୍ମିକା ମନ୍ଧାନାଙ୍କ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓ ଅନ୍‌ଲାଇନରେ ଭାଇରାଲ ହୋଇଥିଲା। ମନ୍ଧାନାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ବଲିଉଡ୍ ଅଭିନେତ୍ରୀ କ୍ୟାଟ୍ରିନା କୈଫ୍, ସମେତ ଅନେକ ବଡ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓର ଶିକାର ହୋଇଛନ୍ତି। ନିକଟରେ ରାଜନେତାମାନଙ୍କର ‘ଡିପ୍ଫେକ୍’ ଫଟୋ-ଭିଡିଓ ଭଳି ସମସ୍ୟାର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ସରକାର କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଯେ, କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (ଏଆଇ) ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକୁ ଉପଯୋଗ କରି ଏସବୁ ନକଲି ଭିଡିଓ ସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ତେବେ କିପରି ଆମେ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା (ଏଆଇ) ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିବା ନକଲି ବିଷୟବସ୍ତୁଠାରୁ ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିପାରିବା। ପ୍ରତିଦିନ ଆମେ କିଛି ନା କିଛି ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ କଣ୍ଟେଣ୍ଟ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଥାଉ। ରଶ୍ମିକାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ତେଲେଙ୍ଗାନାରେ ମଧ୍ୟ ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ (ଏଆଇ) ଜରିଆରେ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇ ଭାଇରାଲ କରାଯାଇଛି।

‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି କ’ଣ ଏବଂ ଏହା ବିପଜ୍ଜନକ କାହିଁକି ?

ବାସ୍ତବରେ, ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ମାଧ୍ୟମରେ ନକଲି ଫଟୋ, ଭିଡିଓ କିମ୍ବା ଅଡିଓ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଚେହେରା, ସ୍ୱର ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ୟବହାର କରି ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ। ଏହି ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ପ୍ରାୟତଃ ନକଲି ଭିଡିଓ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏକ ଭିଡିଓରେ ରଶ୍ମିକା ମନ୍ଦନାଙ୍କ ଚେହେରା ଦେଖାଯାଇଛି ଯେଉଁଥିରେ ତାହାକୁ ଟ୍ୟାମ୍ପରିଂ କରାଯାଇଛି। ଏହି କାରଣରୁ, ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ବିଷୟରେ ବିତର୍କ ପୁଣି ଜୋରଧରିଛି।

‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ରେ ଫଟୋ-ଭିଡିଓର ମୂଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଫିଟ୍ କରି ରଖିଦିଆଯାଉଛି। ଡିପ୍‌ଫେକ୍ ଭିଡିଓଗୁଡିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାସ୍ତବ ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓ ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଡିଓରେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହାକୁ ନେଇ ଅନେକ ଲୋକ ଭ୍ରମରେ ପଡିଥାନ୍ତି। ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓ ଘଟଣା ବଢ଼ିବାରେ ଲାଗିଥିବା ଯୋଗୁ ସରକାର ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ନେଇ ବେଶ ଚିନ୍ତିତ। ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (ଆଇଟି) ଅଧିନିୟମ, ୨୦୦୦ ଅନୁଯାୟୀ ଏଭଳି ମାମଲାକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି। ଏହାବାଦ୍ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭିଡିଓ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏକ କଷ୍ଟକର କାର୍ଯ୍ୟ । ଏହାର ଶିକାର ହେବାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ, ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଆପଣଙ୍କର ଫଟୋ କିମ୍ବା ଭିଡିଓ ସେୟାର କରିବାବେଳେ ଟିକିଏ ସାବଧାନ ରୁହନ୍ତୁ। ଯଦି ଆପଣଙ୍କ ସହ ‘ଡିପ୍‌ଫେକ୍’ ଭଳି କିଛି ଘଟଣା ଘଟେ, ତେବେଜଣେ ତୁରନ୍ତ ପୁଲିସ କିମ୍ବା ସାଇବର ସେଲରେ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ।

ଭୁଲ ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣ ରୋକିବା ଅନ୍ଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପାଇଁ ଏକ ଆଇନଗତ ବାଧ୍ୟତା

ଭୁଲ ସୂଚନା ଏବଂ ଡିପ୍ ଫେକ୍ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (ଏମଇଆଇଟିଆଇ) ଗତ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା ଜାରି କରି ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ଡିପ୍‌ଫେକ୍ ପ୍ରସାରଣ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ କହିଛି। ଡିପଫେକ୍ ଏକ ବଡ଼ ଉଲ୍ଲଂଘନ ଏବଂ ବିଶେଷ କରି ମହିଳାମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାଏ। ସରକାର ସମସ୍ତ ନାଗରିକ, ବିଶେଷକରି ଏଭଳି ବିଷୟବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ଟାର୍ଗେଟ୍ ହେଉଥିବା ଆମର ଶିଶୁ ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିଶ୍ୱାସର ଦାୟିତ୍ୱକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହ ନେଉଛନ୍ତି।

ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା (ଆଇଟି) ନିୟମ, ୨୦୨୧ ଅନୁଯାୟୀ କୌଣସି ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୁଲ ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣକୁ ରୋକିବା ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପାଇଁ ଏକ ଆଇନଗତ ବାଧ୍ୟତା। ଉପଭୋକ୍ତା କିମ୍ବା ସରକାରୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଠାରୁ ରିପୋର୍ଟ ପାଇବା ପରେ ୩୬ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏଭଳି ବିଷୟବସ୍ତୁ ହଟାଇବାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ପାଳନ କରିବାରେ ବିଫଳତା ନିୟମ ୭ ଲାଗୁ କରେ, ଯାହା ପୀଡ଼ିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ଦଣ୍ଡବିଧି ସଂହିତା (ଆଇପିସି)ର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ ଅଦାଲତକୁ ନେବା ପାଇଁ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଡିପ୍‌ଫେକ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିକଟସ୍ଥ ପୋଲିସ୍ ଷ୍ଟେସନରେ ପ୍ରଥମ ସୂଚନା ରିପୋର୍ଟ (ଏଫଆଇଆର) ଦାଖଲ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।