ଇରାନରୁ ତେଲ କିଣିବାକୁ ନେଇ ଆମେରିକା ଏବଂ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆମେରିକାର ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍କଟ୍ ବେସେଣ୍ଟ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ୱାଶିଂଟନ୍ କୌଣସି ପରିସ୍ଥିତିରେ ବି ଚୀନ୍‌କୁ ଇରାନରୁ ତେଲ କିଣିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ ନାହିଁ। ବର୍ତ୍ତମାନର ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ବେଜିଂର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ସେ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।

ଚୀନ୍ ଏକ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ଅଂଶୀଦାର

ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ ସୂଚନା ଦେଇ ସ୍କଟ୍ ବେସେଣ୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଆମେରିକା-ଇସ୍ରାଏଲ୍ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଚୀନ୍ ବ୍ୟାପକ ମାତ୍ରାରେ ତେଲ ମହଜୁଦ କରୁଛି। ଫଳରେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ଦର ପ୍ରାୟ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ସହ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ବ୍ୟାହତ ହୋଇଛି। ସେ ଚୀନ୍‌କୁ ଏକ ଅବିଶ୍ୱସନୀୟ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅଂଶୀଦାର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ଅତୀତର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ମହଜୁଦ କରିବା ଏବଂ ବିରଳ ମୃତ୍ତିକା (rare earth) ରପ୍ତାନି ଉପରେ କଟକଣା ଲଗାଇବା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଚୀନ୍ ନିଜର ଅବିଶ୍ୱସନୀୟତାର ପ୍ରମାଣ ଦେଇସାରିଛି।

ଇରାନ ତେଲ ଉପରେ କଡ଼ା କଟକଣା

ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ ଯୋଗାଣ ହେଉଥିବା ହର୍ମୁଜ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଚୀନ୍ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଯିବାକୁ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆମେରିକା ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି। ବେସେଣ୍ଟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଚୀନ୍ ଅନ୍ୟ ଦେଶରୁ ତେଲ କିଣିପାରିବ, କିନ୍ତୁ ଇରାନରୁ ନୁହେଁ। ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଚୀନ୍ ଏହାର ବାର୍ଷିକ ଆବଶ୍ୟକତାର ୮ ପ୍ରତିଶତ ତେଲ ଇରାନରୁ କିଣିଥାଏ, ଯାହାକି ଇରାନର ମୋଟ ତେଲ ରପ୍ତାନିର ୯୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଅଟେ।

ପ୍ରଭାବିତ ହେବ ନାହିଁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଗସ୍ତ

ଏହି ବିବାଦ ସତ୍ତ୍ୱେ ଆଗାମୀ ମେ' ମାସ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବେଜିଂ ଗସ୍ତ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ ନାହିଁ ବୋଲି ବେସେଣ୍ଟ ସୂଚାଇଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ କାର୍ଯ୍ୟଗତ ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ଏବଂ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରାଯିବ। ତେବେ ଇରାନର ତେଲ କିଣିବାକୁ ନେଇ ଆମେରିକାର ଏହି ଧମକ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ କି ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ, ତାହା ଦେଖିବାକୁ ବାକି ରହିଲା।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଲାଗି ରହିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାର ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ଭାରତ ଏବେ ଋଷିଆ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର କରୁଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତକୁ ଋଷିଆର ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି।

ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ବାଧା

ଭାରତ ନିଜର ମୋଟ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୮୮ ରୁ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ପୂର୍ବରୁ ସାଉଦି ଆରବ, ଇରାକ ଏବଂ ୟୁଏଇ ଭଳି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଓ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ସାମରିକ ଉତ୍ତେଜନା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା କାରଣରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Strait of Hormuz) ଦେଇ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହାର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀ ଗୁଡ଼ିକ ଋଷିଆରୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

ଋଷିଆରୁ ରେକର୍ଡ ତୈଳ ଆମଦାନୀ

ନିକଟରେ ପ୍ରକାଶିତ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ୨୦୨୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଋଷିଆରୁ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପ୍ରତିଦିନ ୨.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିଛି, ଯାହାକି ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଥିବା ୧.୦୬ ନିୟୁତ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତୁଳନାରେ ୯୪ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ତୈଳ ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ରଣନୀତିଗତ ଭାବେ ନିଜର ଆମଦାନୀ ଉତ୍ସକୁ ବଦଳାଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତର ମୋଟ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ଋଷିଆର ଅଂଶବିଶେଷ ପୂର୍ବରୁ ୨୦.୪ ପ୍ରତିଶତ ଥିବାବେଳେ ଏବେ ତାହା ୪୬.୮ ପ୍ରତିଶତ କୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

ଦର ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଆଗାମୀ ଆହ୍ୱାନ

ଯଦିଓ ଋଷିଆ ଭାରତକୁ ବିପୁଳ ପରିମାଣରେ ତୈଳ ଯୋଗାଉଛି, ତଥାପି ବିଶ୍ୱ ସ୍ତରୀୟ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିବାରୁ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିଛି। ପୂର୍ବରୁ ଋଷିଆ ତୈଳ ଉପରେ ବ୍ୟାରେଲ୍ ପିଛା ୮ ରୁ ୧୦ ଡଲାର ର ରିହାତି ମିଳୁଥିବା ବେଳେ ଏବେ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ୬ ରୁ ୭ ଡଲାର ଅଧିକ ପ୍ରିମିୟମ୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ୁଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ, ଯଦି ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ସ୍ଥିତି ଶୀଘ୍ର ସ୍ୱାଭାବିକ ନହୁଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ରନ୍ଧନ ଗ୍ୟାସ୍ (LPG) ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ସାମଗ୍ରୀର ଯୋଗାଣ ତଥା ଦର ଉପରେ ବଡ଼ ଧରଣର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିପାରେ।

ଆମେରିକା ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ୍ ସହିତ ଇରାନର ଯୁଦ୍ଧ (US-Iran War) ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଏହି ସଂଘର୍ଷର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବା କ୍ରୁଡ୍ ଅଏଲ୍ (Crude Oil) ଉପରେ ପଡୁଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି। ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ (Hormuz Strait) ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବାରୁ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ରହିବ ପ୍ରଭାବ?

ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଏହି ଉତ୍ତେଜନା ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତିକର ଖବର ରହିଛି। ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଭାରତ ଉପରେ କୌଣସି ତତକ୍ଷଣାତ୍ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ। ଯଦିଓ ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପାଇଁ ବନ୍ଦ ରୁହେ, ତଥାପି ଭାରତ ନିଜର ଘରୋଇ ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବ। ଏଥିପାଇଁ ସରକାର ଏକ ‘ପ୍ଲାନ୍-ବି’ (Plan-B) ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖିଛନ୍ତି।

ସରକାରଙ୍କ ‘ପ୍ଲାନ୍-ବି’ କ’ଣ?

ମୋଦୀ ସରକାର ବିଗତ କିଛି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ କେବଳ ଗୋଟିଏ କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ନିର୍ଭର ନକରି ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ବିବିଧିକରଣ (Diversification) କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳାରେ ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁଁ ଆଜି ଭୂ-ରାଜନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନା ସତ୍ତ୍ୱେ ଭାରତ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଛି। ଋଷିଆ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ସଙ୍କଟ ଭାରତକୁ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣର ରିଜର୍ଭ ଷ୍ଟକ୍

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ପାଖରେ ଯେକୌଣସି ସ୍ୱଳ୍ପମିଆଦି ବାଧାବିଘ୍ନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ବଫର୍ ଷ୍ଟକ୍ ମହଜୁଦ୍ ଅଛି।

- ଏଲପିଜି (LPG) ଓ ଏଲଏନଜି (LNG): ପ୍ରାୟ ୧୫ ଦିନର ଚାହିଦା ପୂରଣ ପାଇଁ ଷ୍ଟକ୍ ରହିଛି।

- ଅଶୋଧିତ ତୈଳ (Crude Oil): ଯୋଗାଣ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୪୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବା ଭଳି ରିଜର୍ଭ ଭାରତ ପାଖରେ ରହିଛି।

ହୋରମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୈଳ ପରିବହନ ମାର୍ଗ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ବନ୍ଦ ହେଲେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତର ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏହି ସଙ୍କଟକୁ ମୁକାବିଲା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇସ୍ରାଏଲ୍‌-ହମାସ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ ଅଶୋଧିତ ବିଶ୍ବ ବଜାରର ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଦିନକରେ ୪.୫%ରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଶ୍ବକୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ବାନ ହୋଇପାରେ। ଗତ ସପ୍ତାହରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୮ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସର ଏହା ବିପରୀତ ସ୍ଥିତି। ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଏବଂ ରପ୍ତାନି କେନ୍ଦ୍ର ଭାବରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଇରାନ ଏବଂ ସାଉଦି ଆରବ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ତୈଳ ଦର ବୃଦ୍ଧିର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ। ଇସ୍ରାଏଲ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକ୍ରମଣରେ ଇରାନ୍‌ର ସମ୍ପୃକ୍ତି ଥିବା ନେଇ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରକାଶ ପାଇବା ପରେ ଏହି ଚିନ୍ତା ଅଧିକ ବଢ଼ିଯାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ବାହାରିନ୍‌, ଇରାକ୍‌, କୁଏତ୍‌, ଓମାନ୍‌, ୟୁଏଇ ଏବଂ ସାଉଦିଆରବ ସମେତ ବିଶ୍ବର ଅନେକ ପ୍ରମୁଖ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ ବିଶ୍ବ ଶକ୍ତି ବଜାରକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକୁ ସଜାଡିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି। ଯୋଗାଣରେ ଯେ କୌଣସି ପ୍ରକାର ବ୍ୟାଘାତକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଭୌଗୋଳିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା ସମୟରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ସ୍ଥିର ରଖିବାରେ ଏହି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନିଭାଇଥାନ୍ତି।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ କହିବାନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ସହ ଇସ୍ରାଏଲର ବାଣିଜ୍ୟ ୧୦ ବିଲିୟନ ଡଲାରରୁ ଅଳ୍ପ ଅଧିକ। ୨୦୨୩ ଆର୍ଥିକବର୍ଷରେ ଇସ୍ରାଏଲକୁ ଭାରତର ରପ୍ତାନି ୮.୫ ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର ଏବଂ ସେଠାରୁ ଆମଦାନୀ ୨.୩ ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପିଛି। ଏହା ସହିତ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହୋଇପାରନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ମୂଲ୍ୟ ୪.୦୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ସହିତ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍‌ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୭.୭୯ ଡଲାର ରହିଛି। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ଏଭଳି ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଅଧିକ ଭାରତ ପାଇଁ ଆଗକୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ବିଲ୍ ବଢ଼ିପାରେ ବୋଲି ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏବେଠାରୁ ଆକଳନ କରିଲେଣି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବର୍ଷର ପ୍ରଥମାର୍ଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୧୪ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଯଦି ଆମେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଗତ ୫ଟି କାରବାର ଦିବସକୁ ଦେଖିବା ତେବେ ଜଣାପଡିବ ଯେ, ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଏବଂ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୩.୫ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ବିଶ୍ବର ସମସ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆସନ୍ତା ମାସରେ ସୁଧ ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇବା ନେଇ ସୂଚନା ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସ୍ବରୂପ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ଆହୁରି ହ୍ରାସ ପାଇପାରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତ ତେଲର ମୂଲ୍ୟ ବର୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ୬୫ରୁ ୭୦ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ କାବରାର କୁଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ମୂଲ୍ୟରେ ଲିଟର ପିଛା ୧୦ରୁ ୧୫ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି।

ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ହ୍ରାସ ଜାରି ରହିଛି। ଗତ ଦୁଇ ଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ଗୁରୁବାର ଏବଂ ଶୁକ୍ରବାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୩ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସପ୍ତାହ ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଗଲେ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ଏବଂ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇର ମୂଲ୍ୟରେ ୩.୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ତେବେ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଚଳିତବର୍ଷ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୨୩ ରେ ଉଭୟ ପ୍ରକାରର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୧୪ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ରେଣ୍ଟ ଅଶୋଧିତର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୭୩.୮୫ ଡଲାରକୁ ଓ ଡବ୍ଲ୍ୟୁଟିଆଇର ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୬୯.୧୬ ଡଲାରକୁ ଖସିଆସିଛି।

ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ଦ୍ବାରା ସୁଧ ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ହେତୁ ଦେଖାଯାଉଛି। ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଂଲଣ୍ଡ ସୁଧ ହାରକୁ ଆଶାଠାରୁ ଅଧା ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପରେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩ଡଲାର ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ନରୱେ ଏବଂ ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟ ସୁଧହାରରେ ବୃଦ୍ଧି କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ଆମେରିକୀୟ ଫେଡେରାଲ ରିଜର୍ଭ ସୁଧହାରରେ ଗତ ଦୁଇଥର ବୃଦ୍ଧି କରି ନ ଥିବାବେଳେ ଆସନ୍ତା ମାସରେ ସୁଧ ହାର ବଢ଼ାଇବା ନେଇ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଛି। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ ପାଇଛି ଏବଂ ମୂଲ୍ୟ କମିବାରେ ଲାଗିଛି।

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ହ୍ରାସ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗତ ଦୁଇ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏମ୍‌ସିଏକ୍ସରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୨୭୮ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ବୁଧବାର ବଜାର କାବରାର ଶେଷ ବେଳକୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୫୯୫୩ ଟଙ୍କା ରହିଥିଲା ଯାହା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ କାରବାର ଶେଷ ହେବା ପରେ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୫୬୭୫ ଟଙ୍କାକୁ ଖସିଆସିଛି। ଶୁକ୍ରବାର କାରବାରରେ ଏହା ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୫୫୪୬ ଟଙ୍କା ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି।

ଆଇଆଇଏଫ୍‌ଏଲ୍‌ର ଉପସଭାପତି କମୋଡିଟି ଆଣ୍ଡ ରିସର୍ଚ୍ଚ, ଅନୁଜ ଗୁପ୍ତାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକ ଦ୍ୱାରା କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ସୁଧହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ କଡ଼ା ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ ପୂର୍ବକ କରାଯାଉଛି। ଯେଉଁଥିପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଚାହିଦା ନକାରାତ୍ମକ ଭାବେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଧାରା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିପାରେ। ଯେଉଁ କାରଣରୁ ବ୍ରେଣ୍ଟ କ୍ରୁଡ୍‌ର ମୂଲ୍ୟ ବର୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୬୫ ରୁ ୭୦ ଡଲାର ମଧ୍ୟରେ ରହିପାରେ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏଡାର ପ୍ରଭାବରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର ମୂଲ୍ୟ ହ୍ରାସ ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଫଳରେ ବର୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲର ମୂଲ୍ୟ ଲିଟର ପିଛା ୧୦ରୁ ୧୫ ଟଙ୍କା ହ୍ରାସ କରାଯାଇପାରେ।

ୱାଶିଂଟନ୍‌: ଖାଉଟିଙକ ପାଇଁ ଖରାପ କବର। ଦୀର୍ଘ ଦିନ ହେବ ଖୁବ୍‌ ଉପରେ ରହିଥିବା ତେଲ ଦର ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଆହୁରି ମହଙ୍ଗା ହେବ। ଏହାଫଳରେ ଘରୋଇ ବଜାରରେ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଦରରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବ। ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଉପରମୁହାଁ ହୋଇ ବଜାର ମହଙ୍ଗା ହେବ। ତେଲ ଦର ବଢ଼ିଲେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଯଥେଷ୍ଟ ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏ ନେଇ ଚେତାଇ ଦେଇଛି ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (ଆଇଇଏ)। ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମୂହକୁ ନେଇ ଗଠିତ ସଂଗଠନ ଓପେକ୍‌ ପ୍ଲସ୍‌ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛି। ଯାହାପରେ ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
ଓପେକ୍‌ ପ୍ଲସ୍‌ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବଜାରରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟରେ ୧୫ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି କହିଛି ଯେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଓପେକ୍‌ ପ୍ଲସ୍‌ ନେଇଥିବା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ବିପଦଜନକ ହୋଇପାରେ। ଏଜେନ୍ସି କହିଛି ଯେ ଏହି କାରଣରୁ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ହେବାର ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି ଏବଂ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶର ଆମଦାନୀ ବିଲ୍‌ରେ ତୀବ୍ର ବୃଦ୍ଧି ଘଟିପାରେ। ପ୍ୟାରିସ ସ୍ଥିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସିର ମୁଖ୍ୟ ଫାତିହ ବିରୋଲ୍‌ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୨୦୨୩ର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧରେ ବିଶ୍ବ ତୈଳ ବଜାରରେ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଭଳି ସଙ୍କେତ ରହିଥିଲା, ଯାହାର ପ୍ରଭାବ ସ୍ବରୂପ ଯୋଗାଣ ଅଭାବ ଜନିତ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡିଥିଲା। ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ପରେ କେନ୍ଦ୍ର ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୀୟୁଷ ଗୋଏଲ ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଉତ୍ପାଦନରେ ଅତିରିକ୍ତ ହ୍ରାସ ହେତୁ ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଚାପ ବଢ଼ିପାରେ।

ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ବ ଅର୍ଥନୀତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି ଏବଂ ଅନେକ ଉଦୀୟମାନ ଅର୍ଥନୀତି ଅର୍ଥନୈତିକ ସଙ୍କଟର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଓପେକ୍‌ ପ୍ଲସ୍‌ ଦେଶଗୁଡିକ ନେଇଥିବା ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିଶ୍ବ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ଉପରକୁ ଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୮୫ ଡଲାରରେ ରହିଛି। ଚଳିତବର୍ଷର ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଦ୍ଧକୁ ବିଚାରକୁ ନେଲେ ମୂଲ୍ୟ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ତରଠାରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ। ଓପେକ୍‌ ଦେଶଗୁଡିକର ନିଷ୍ପତ୍ତି ହେତୁ ଭାରତର ଆମଦାନୀ ମହଙ୍ଗା ହୋଇପାରେ।

ଯାହାର ଭାର ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ ବହନ କରିବାକୁ ପଡିପାରେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ କେବଳ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବୃଦ୍ଧି କରିବନାହିଁ, ଏହା ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ। କାରଣ ଭାରତ ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଭାରତ ଏହାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରାୟ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଆମଦାନୀ କରିଥାଏ। ବିଶ୍ବର ତୃତୀୟ ବୃହତ ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ ହୋଇଥିବାରୁ ବ୍ୟବହାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ମଧ୍ୟ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ୨୦୨୨-୨୩ରେ ଭାରତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ୧୧୮ ବିଲିୟନ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲା।