ଆମେରିକୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା ସଂସ୍ଥା ନାସା (NASA) ର ଐତିହାସିକ ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ (Artemis 2) ମିଶନ ଏବେ ଚନ୍ଦ୍ର ପରିକ୍ରମା ସାରି ପୃଥିବୀ ଅଭିମୁଖେ ଫେରୁଛି। ତେବେ ଏହି ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଓରିଅନ୍ (Orion) ମହାକାଶଯାନରେ ଥିବା ପ୍ରାୟ ୨୩ ନିୟୁତ ଡଲାର୍ ମୂଲ୍ୟର ସ୍ପେସ୍ ଟଏଲେଟ୍ ବା ଶୌଚାଳୟରେ ବଡ଼ ଧରଣର ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଶୌଚାଳୟର ୱେଷ୍ଟୱାଟର୍ (ବର୍ଜ୍ୟଜଳ) ସିଷ୍ଟମ୍ ଜାମ୍ ହୋଇଯାଇଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

କାହିଁକି ବନ୍ଦ ହେଲା ଶୌଚାଳୟର ସିଷ୍ଟମ୍?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଓରିଅନ୍ ମହାକାଶଯାନର ଶୌଚାଳୟରୁ ପରିସ୍ରାକୁ ମହାକାଶକୁ ନିଷ୍କାସନ କରୁଥିବା ପାଇପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି। ନାସା ଅନୁମାନ କରୁଛି ଯେ ୟୁରିନ୍ ଟ୍ରିଟମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରେ କୌଣସି ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା କାରଣରୁ ଏହି ବ୍ଲକେଜ୍ ବା ଅବରୋଧ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ପ୍ରଥମେ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଭାବିଥିଲେ ଯେ ବରଫ ଜମିଯିବା କାରଣରୁ ପାଇପ୍ ଜାମ୍ ହୋଇଛି, କିନ୍ତୁ ମହାକାଶଯାନକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ବୁଲାଇବା ଏବଂ ହିଟର୍ ଅନ୍ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରିନଥିଲା। ତେବେ ଆଶ୍ୱସ୍ତିର କଥା ହେଉଛି, ଶୌଚାଳୟର ମଳ ନିଷ୍କାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ କାମ କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।

ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା

ଏହି ମିଶନରେ ସାମିଲ ଥିବା ମହାକାଶଚାରୀ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିନା କୋଚ୍ (Christina Koch) ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ନିଜକୁ ମଜାରେ ଜଣେ 'ସ୍ପେସ୍ ପ୍ଲମ୍ବର' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ୱେଷ୍ଟ୍ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରୁ କିଛି ପୋଡ଼ା ଗନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ଆସୁଥିଲା। ଶୌଚାଳୟ ଖରାପ ହେବା ପରେ ମହାକାଶଚାରୀମାନେ ପ୍ଲାନ୍-ବି (Plan-B) ଆପଣାଇଛନ୍ତି। ସେମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ରା କରିବା ପାଇଁ 'କୋଲାପ୍ସିବଲ୍ କଣ୍ଟିଜେନ୍ସି ୟୁରିନ୍ ଡିସ୍ପୋଜାଲ୍ ଡିଭାଇସ୍' ନାମକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ୟାକେଟ୍ ବା ବ୍ୟାଗ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ନାସାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ

ଆର୍ଟେମିସ୍-୨ ମିଶନର ଫ୍ଲାଇଟ୍ ଡାଇରେକ୍ଟର୍ ରିକ୍ ହେନଫ୍ଲିଙ୍ଗ୍ (Rick Henfling) କହିଛନ୍ତି ଯେ ଟଏଲେଟ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ବି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ବର୍ଜ୍ୟଜଳ ଟ୍ୟାଙ୍କି ଖାଲି କରିବାରେ ଆମେ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛୁ। ରାସାୟନିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଯୋଗୁଁ କିଛି ଆବର୍ଜନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଫିଲ୍ଟରକୁ ଜାମ୍ କରିଦେଇଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଉଛି। ଆସନ୍ତା ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଓରିଅନ୍ ମହାକାଶଯାନ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠକୁ ଫେରି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରରେ ଅବତରଣ କରିବା ପରେ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନେ ଏହି ସମସ୍ୟାର ମୂଳ କାରଣ ଖୋଜି ବାହାର କରିବେ ବୋଲି ନାସା ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି ।

ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଭାରି କାର୍ଗୋ ଡ୍ରୋନ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଚୀନ୍ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛି। ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ମଧ୍ୟ ଚୀନର ହେନାନ ପ୍ରଦେଶ ସ୍ଥିତ ଝେଙ୍ଗଝୋଉ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡ୍ରୋନର ସଫଳ ପରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଡ୍ରୋନର ନାମ Changying-8 (CY-8) ରଖାଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏହାକୁ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ମଲ୍ଟି-ଟେରେନ୍ କାର୍ଗୋ ଡ୍ରୋନ୍ ବା "ମାନବବିହୀନ ଉଡ଼ନ୍ତା ଟ୍ରକ୍" ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

"ଉଡ଼ନ୍ତା ଟ୍ରକ୍" ର ବିଶାଳ କ୍ଷମତା

ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡ୍ରୋନ୍ ଆକାର ଏବଂ କ୍ଷମତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବେଶ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। Changying-8 ର ନିଜସ୍ୱ ଓଜନ ୩.୫ ଟନ୍ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଏହା ଅତିରିକ୍ତ ୩.୫ ଟନ୍ ପେଲୋଡ୍ ବା ସାମଗ୍ରୀ ବହନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ଫଳରେ ଏହାର ସର୍ବମୋଟ ଟେକ୍-ଅଫ୍ ଓଜନ ୭ ଟନ୍ ରେ ପହଞ୍ଚିପାରିଛି। ଏହି ଡ୍ରୋନଟି ୧୭ ମିଟର ଲମ୍ବ ଏବଂ ଏହାର ଡେଣାର ବିସ୍ତାର (wingspan) ୨୫ ମିଟର ରହିଛି। ଏଥିରେ ୧୮ କ୍ୟୁବିକ୍ ମିଟର ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବିଶାଳ କାର୍ଗୋ ବେ' ରହିଛି ଯାହା ଏହାକୁ ଅଧିକ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ କରିଥାଏ।

ସ୍ୱଳ୍ପ ରନୱେରେ ଉଡ଼ାଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ

ଏହି କାର୍ଗୋ ଡ୍ରୋନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଯେ ଏହା ସ୍ୱଳ୍ପ ଦୂରତାରେ ମଧ୍ୟ ଉଡ଼ାଣ ଭରିପାରିବ। ପରୀକ୍ଷଣ ସମୟରେ ଏହା ମାତ୍ର ୨୮୦ ମିଟର ରନୱେ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ୩୦ ମିନିଟ୍ ର ସଫଳ ଉଡ଼ାଣ ପରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା। ଏହି ଡ୍ରୋନ୍ ଥରକେ ୩,୦୦୦ କିଲୋମିଟର ରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିପାରିବ। ସାମଗ୍ରୀ ଲୋଡିଂ ଏବଂ ଅନଲୋଡିଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଏହାର ଆଗ ଏବଂ ପଛ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦ୍ୱାର ରହିଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମାତ୍ର ୧୫ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସାମଗ୍ରୀ ରଖାଯାଇପାରିବ ବା ବାହାର କରାଯାଇପାରିବ।

ସାମରିକ ତଥା ବେସାମରିକ ବ୍ୟବହାର

ଏହି ଡ୍ରୋନକୁ ଚୀନର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସଂସ୍ଥା China North Industries Group Corporation Limited (Norinco) ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ଏହା କେବଳ ସାଧାରଣ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାମରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ବହୁ ଉଚ୍ଚରେ ଥିବା ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ଭଳି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ। ବିଶେଷ କରି ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ତିବ୍ବତୀୟ ମାଳଭୂମିରେ ଏହି ଡ୍ରୋନର ବ୍ୟବହାର ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିପାରେ ବୋଲି ପ୍ରତିରକ୍ଷା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।

ଆପଲ୍ (Apple) ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଏବଂ ସ୍ମାର୍ଟୱାଚ୍ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଖବର। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି CERT-In (Indian Computer Emergency Response Team) ପକ୍ଷରୁ ଆପଲ୍ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସତର୍କ ସୂଚନା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଆଇଫୋନ୍, ଆଇପ୍ୟାଡ୍, ମ୍ୟାକ୍ ଏବଂ ଆପଲ୍ ୱାଚରେ ଥିବା କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ତ୍ରୁଟିକୁ ନେଇ ଏହି ହାଇ-ସିଭିୟରିଟି (High-Severity) ଆଲର୍ଟ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ସାଇବର ଆକ୍ରମଣରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଡିଭାଇସକୁ ଲାଟେଷ୍ଟ ଭର୍ସନରେ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

କାହିଁକି ଜାରି ହେଲା ଏହି ସତର୍କ ସୂଚନା?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆପଲ୍ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମର ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପୋନେଣ୍ଟରେ ଏକାଧିକ ସୁରକ୍ଷା ତ୍ରୁଟି (Vulnerabilities) ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଏହି ତ୍ରୁଟିର ଫାଇଦା ଉଠାଇ ହ୍ୟାକର୍ସମାନେ ସହଜରେ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିପାରିବେ କିମ୍ବା ଡିଭାଇସ୍ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିପାରିବେ। ଏହାବ୍ୟତୀତ, ରିମୋଟ୍ କୋଡ୍ ଏକ୍ସିକ୍ୟୁସନ୍ ଜରିଆରେ ବିନା ଅନୁମତିରେ ଅନେକ ମାଲୱେର୍ ଇନଷ୍ଟଲ୍ କରିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଥିବା CERT-In ପକ୍ଷରୁ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି।

କେଉଁ ସବୁ ଡିଭାଇସ୍ ଉପରେ ରହିଛି ବିପଦ?

କେବଳ ଆଇଫୋନ୍ (iPhone) ନୁହେଁ, ବରଂ ଆଇପ୍ୟାଡ୍ (iPad), ମ୍ୟାକ୍ ଲାପଟପ୍ (Mac), ଆପଲ୍ ୱାଚ୍ (Apple Watch) ଏବଂ ଭିଜନ୍ ପ୍ରୋ (Vision Pro) ଭଳି ଡିଭାଇସରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଛି। ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଣା ସଫ୍ଟୱେର୍ ଭର୍ସନ୍ (ଯେପରିକି ପୁରୁଣା iOS କିମ୍ବା macOS) ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଡିଭାଇସ୍ ଅଧିକ ବିପଦରେ ରହିଛି। ଆପଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ୱେବ୍-ଆଧାରିତ ଆକ୍ରମଣ ନେଇ ପୂର୍ବରୁ ସତର୍କ କରାଯାଇଥିଲା।

କିପରି ରହିବେ ସୁରକ୍ଷିତ?

ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ CERT-In ଏବଂ ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି:

* ସର୍ବପ୍ରଥମେ ନିଜ ଆପଲ୍ ଡିଭାଇସର ସେଟିଂସକୁ ଯାଇ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ (Software Update) ଚେକ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ତୁରନ୍ତ ନୂଆ ଭର୍ସନକୁ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ।

* କୌଣସି ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଆସିଥିବା ସନ୍ଦେହଜନକ ଲିଙ୍କରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଅସୁରକ୍ଷିତ ୱେବସାଇଟ୍ ଭିଜିଟ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

* କେବଳ ଆପଲ୍ ଆପ୍ ଷ୍ଟୋରରୁ ହିଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଡାଉନଲୋଡ୍ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜ ଡାଟାକୁ ବ୍ୟାକ୍ଅପ୍ (Backup) ରଖନ୍ତୁ।

ଆପଲ୍ ପକ୍ଷରୁ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଇତିମଧ୍ୟରେ ନୂଆ ସିକ୍ୟୁରିଟି ପ୍ୟାଚ୍ ଜାରି କରାଯାଇସାରିଛି, ତେଣୁ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯଥାଶୀଘ୍ର ଡିଭାଇସ୍ ଅପଡେଟ୍ କରିବା ନିହାତି ଆବଶ୍ୟକ।

ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ କିମ୍ବା ଏଆଇ (AI) ର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ମଣିଷ କିମ୍ବା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ହୋଇ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ଏବେ ଆମ ଘରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବଡ଼ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଆଜିକାଲି ଏସି (AC), ଟିଭି (TV) ଏବଂ ଭ୍ୟାକ୍ୟୁମ୍ କ୍ଲିନର୍ ଭଳି ହୋମ୍ ଆପ୍ଲାଏନ୍ସରେ ଏଆଇ (AI) ର ବ୍ୟବହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପାୱାର୍ ସେଭିଂଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉନ୍ନତ କୁଲିଂ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ସୁବିଧା ମିଳୁଛି। ତେବେ ଏଆଇ ଯୁକ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ବିଶେଷ କରି ୫-ଷ୍ଟାର୍ ଏସି (5-Star AC) କିଣିବା କାହିଁକି ମହଙ୍ଗା ହେବାକୁ ଯାଉଛି, ସେ ନେଇ ହାଇସେନ୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ (Hisense India) ର ସିଇଓ ପଙ୍କଜ ରାଣା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଏସି ଏବଂ ଟିଭିରେ ଏଆଇର କମାଲ୍

ପଙ୍କଜ ରାଣାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଏବେ ହାଇସେନ୍ସର ଅଧିକାଂଶ ଟିଭି ଏବଂ ଏସିରେ ଏଆଇ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି। ଏସିରେ ଥିବା ଏଆଇ ୟୁଜରଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ବୁଝିପାରେ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ନିଜେ କୁଲିଂ ଆଡଜଷ୍ଟ କରିଥାଏ। ଏଥିରେ ଭଏସ୍ କଣ୍ଟ୍ରୋଲ୍ ଏବଂ ପାୱାର୍ ସେଭିଂ ଫିଚର୍ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ରହିଛି, ଯାହା ଭାରତୀୟ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁ ପାଇଁ ବେଶ୍ ଉପଯୋଗୀ। ଏହି ଏଆଇ ଫିଚର୍ସ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୨୦ ରୁ ୩୦ ପ୍ରତିଶତ ଶକ୍ତି (Energy) ସଞ୍ଚୟ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ କମାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

୫-ଷ୍ଟାର୍ ଏସି କାହିଁକି ହେବ ମହଙ୍ଗା?

ଗୋଟିଏ ପଟେ ଏଆଇ ସୁବିଧା ଦେଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ଏହା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ସାମଗ୍ରୀର ଦର ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି। ନୂତନ ବିଇଇ (BEE) ନିୟମ ଏବଂ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଏଆଇ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ କାରଣରୁ ୫-ଷ୍ଟାର୍ ଏସି ଗୁଡ଼ିକର ଦାମ୍ ପ୍ରାୟ ୭ ରୁ ୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ କପର୍ (ତମ୍ବା) ର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ଏସି, ଟିଭି ଏବଂ ରେଫ୍ରିଜରେଟର ଦର ପ୍ରଭାବିତ ହେଉଛି ବୋଲି ହାଇସେନ୍ସ ସିଇଓ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଗ୍ରୀନ୍ ମ୍ୟାନୁଫ୍ୟାକ୍ଚରିଂ ଏବଂ 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ'

ଏଆଇ କେବଳ ପ୍ରଡକ୍ଟରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗ୍ରୀନ୍ ମ୍ୟାନୁଫ୍ୟାକ୍ଚରିଂ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛି। ଜିରୋ କାର୍ବନ ଫ୍ୟାକ୍ଟ୍ରି ଏବଂ ଆଡଭାନ୍ସ ଇନଭର୍ଟର ଏସି ନିର୍ମାଣରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି। 'ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ' ଅଧୀନରେ ହାଇସେନ୍ସ ନିଜର ଆସେମ୍ବ୍ଲି ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଜରିଆରେ ସପ୍ଲାଏ ଚେନ୍ ଏମିସନ୍ କମ୍ କରିବାକୁ ପ୍ରୟାସ କରୁଛି, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଏବଂ ଏନର୍ଜି ଏଫିସିଏଣ୍ଟ୍ ଉତ୍ପାଦ ମିଳିପାରିବ।

ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ କୋଟି କୋଟି ଆଇଫୋନ୍ (iPhone) ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସାଇବର ବିପଦ ଦେଖାଦେଇଛି। 'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' (DarkSword) ନାମକ ଏକ ଭୟଙ୍କର ସ୍ପାଇୱେର୍ ବା ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ପରିସ୍ଥିତିର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଟେକ୍ ଜାଏଣ୍ଟ ଆପଲ୍ (Apple) ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା ଚେତାବନୀ ଜାରି କରାଯାଇଛି ଏବଂ ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ନିଜ ଫୋନ୍‌ର ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' (DarkSword) ହ୍ୟାକିଂ କ’ଣ?

ସାଇବର ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, 'ଡାର୍କସୋର୍ଡ' ହେଉଛି ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଫାଇଲ୍-ଲେସ୍ ହ୍ୟାକ୍ (Fileless hack)। ଯଦି କୌଣସି ଆଇଫୋନ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଭୁଲ୍‌ରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ୱେବସାଇଟ୍ କିମ୍ବା ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହି ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଭାବେ ଫୋନ୍‌ରେ ଇନ୍‌ଷ୍ଟଲ୍ ହୋଇଯାଏ। ବ୍ୟବହାରକାରୀ କିଛି ବୁଝିବା ପୂର୍ବରୁ ଏହା ଫୋନ୍‌ର କ୍ୟାମେରା, ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍, ମେସେଜ୍, ଲୋକେସନ୍ ଏବଂ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ତଥ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହ୍ୟାକର୍‌ମାନଙ୍କ ହାତକୁ ଦେଇଦିଏ। ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିବା ପରେ ଏହା ନିଜର ସମସ୍ତ ପ୍ରମାଣ ଫୋନ୍‌ରୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବାର କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ରଖିଛି।

ବିପଦରେ କୋଟି କୋଟି ବ୍ୟବହାରକାରୀ

ଗୁଗୁଲ୍ (Google), ଲୁକଆଉଟ୍ (Lookout) ଏବଂ ଆଇଭେରିଫାଇ (iVerify) ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବେ ଏହି ନୂତନ ହ୍ୟାକିଂ ଟୁଲ୍‌କୁ ଠାବ କରିଛନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ସାଇବର ଆକ୍ରମଣ ବିଶେଷ କରି ପୁରୁଣା ଆଇଓଏସ୍ (iOS) ଭର୍ସନ, ଯେପରିକି iOS 18 ରୁ 18.7 ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ୍ କରୁଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଆଇଫୋନ୍ ଏହି ବିପଦ ଘେରରେ ଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୭ କୋଟି ୟୁଜର୍ସ ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି।

ଆପଲ୍‌ର କଡ଼ା ଚେତାବନୀ ଓ ସମାଧାନ

ଏହି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆପଲ୍ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି। କମ୍ପାନୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଫୋନ୍‌କୁ ସର୍ବଶେଷ ତଥା ଲାଟେଷ୍ଟ୍ iOS 26 କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ। ତେବେ ଯେଉଁମାନେ ପୁରୁଣା ଭର୍ସନ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ବିପଦ ରହିଛି। ଆପଲ୍ ପୁରୁଣା ଫୋନ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ (ଯେଉଁଥିରେ iOS 26 ସପୋର୍ଟ କରୁନାହିଁ) ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ୟାଚ୍ ଜାରି କରିଛି। iOS 13 କିମ୍ବା 14 ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ନିଜ ସିଷ୍ଟମ୍‌କୁ ତୁରନ୍ତ iOS 15 କିମ୍ବା 16 କୁ ଅପଗ୍ରେଡ୍ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ନିଜକୁ କିପରି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବେ?

* ତୁରନ୍ତ ଅପଡେଟ୍ କରନ୍ତୁ: ନିଜ ଆଇଫୋନ୍‌ର 'Settings > General > Software Update' କୁ ଯାଇ ସର୍ବଶେଷ ଅପଡେଟ୍ ଇନ୍‌ଷ୍ଟଲ୍ କରନ୍ତୁ।

* ଅଜଣା ଲିଙ୍କ୍ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ: ଏସ୍‌ଏମ୍‌ଏସ୍ (SMS), ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp) କିମ୍ବା ଇମେଲ୍‌ରେ ଆସୁଥିବା କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ଲିଙ୍କ୍ ଉପରେ ଆଦୌ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।

* ଅଟୋମେଟିକ୍ ଅପଡେଟ୍ (Automatic Updates): ଭବିଷ୍ୟତର ସାଇବର ବିପଦରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ସଫ୍ଟୱେର୍ ଅପଡେଟ୍ ସେଟିଂରେ ଯାଇ 'Automatic Updates' ଅନ୍ (ON) ରଖନ୍ତୁ।

ଲୋକପ୍ରିୟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ WhatsApp ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଅନେକ ୟୁଜର୍ସଙ୍କୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡୁଛି। କେବଳ ଭାରତରେ ନୁହେଁ, ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଅନେକ ୟୁଜର୍ସ ଏହି ସମସ୍ୟା ଭୋଗୁଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍‌ରେ ନା ମେସେଜ୍ ଆସୁଛି, ନା ଯାଉଛି। ଏପରିକି ଆପ୍ ହଠାତ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ (କାମ ନକରିବା) ହୋଇଯାଉଥିବା ନେଇ ଅନେକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ହଠାତ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ ହେଉଛି ଆପ୍

ୟୁଜର୍ସଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ସେମାନେ ନିଜ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଅନେକ ଅସୁବିଧା ଦେଖିବାକୁ ପାଉଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ମେସେଜ୍ ପଠାଇବା କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ ଆପ୍ ଅଟକି ଯାଉଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ରେଡିଟ୍ (Reddit) ରେ ଜଣେ ୟୁଜର୍ ଏହି ସମସ୍ୟାକୁ ନେଇ ଏକ ପୋଷ୍ଟ କରିଥିଲେ। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କର ମେସେଜିଂ ଆପ୍ କିଛି ଦିନ ହେବ ସଠିକ୍ ଭାବେ କାମ କରୁନାହିଁ। ମେସେଜ୍ ରିସିଭ୍ କରିବା କିମ୍ବା ସେଣ୍ଡ୍ କରିବା ପରେ ହଠାତ୍ କିଛି ସେକେଣ୍ଡ୍ ପାଇଁ ଆପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେଉଛି ବା ଅଟକି ଯାଉଛି।

ଅନ୍ୟ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

ଏହି ପୋଷ୍ଟ ପରେ ଅନ୍ୟ ଅନେକ WhatsApp ୟୁଜର୍ସ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଅନୁଭୂତି ସେୟାର କରିଛନ୍ତି। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବା ମାନିଛନ୍ତି। ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ବାରମ୍ବାର କ୍ରାସ୍ କିମ୍ବା ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାରେ ବହୁତ ଅସୁବିଧା ହେଉଛି। ତେବେ, ଏହି ସମସ୍ୟା କାହିଁକି ଉପୁଜିଛି ସେ ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ସୂଚନା ମିଳିପାରି ନାହିଁ।

ସମସ୍ତ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ ଏହି ସମସ୍ୟା

ଧ୍ୟାନ ଦେବାର କଥା ହେଉଛି, ଏହି ଅସୁବିଧା ସମସ୍ତ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ୟୁଜର୍ସଙ୍କ ସହ ହେଉନାହିଁ। କେବଳ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ଏହି ବୈଷୟିକ ତ୍ରୁଟି (Technical Glitch) ର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ଯଦି ଆପଣଙ୍କର ବି ଆପ୍ ହ୍ୟାଙ୍ଗ୍ କରୁଛି କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ଯିବା-ଆସିବାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି, ତେବେ ଆପ୍‌କୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବା କିମ୍ବା ଫୋନ୍ ରିଷ୍ଟାର୍ଟ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକାର ହୋଇପାରେ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

ଦେଶରେ ସାଇବର ଠକେଇ ରୋକିବା ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ଆସନ୍ତା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧ ତାରିଖରୁ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ (WhatsApp), ଟେଲିଗ୍ରାମ୍ (Telegram) ଏବଂ ସିଗନାଲ୍ (Signal) ଭଳି ମେସେଜିଂ ଆପ୍ ଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ‘ସିମ୍ ବାଇଣ୍ଡିଂ’ (SIM Binding) ନିୟମ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ଲାଗୁ ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ଏହି ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ୟୁଜରମାନେ ମୋବାଇଲରୁ ସିମ୍ କାର୍ଡ କାଢ଼ିଦେଲେ ଆଉ ଏହି ଆପ୍ ଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।

କ’ଣ ଏହି ‘ସିମ୍ ବାଇଣ୍ଡିଂ’ ନିୟମ?

ଦୂରସଞ୍ଚାର ବିଭାଗ (DoT)ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ୟୁଜରମାନେ ଆକାଉଣ୍ଟ ଖୋଲିବା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଫୋନ୍ ନମ୍ବର ବା ସିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବେ, ସେହି ସିମ୍ ମୋବାଇଲ୍ ଡିଭାଇସ୍ ଭିତରେ ରହିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଯଦି ଆପଣ ଫୋନରୁ ସିମ୍ କାଢ଼ି ଦିଅନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଆପଣଙ୍କର ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମେସେଜିଂ ଆପ୍ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦେବ। ପୂର୍ବରୁ ସିମ୍ କାଢ଼ି କେବଳ ୱାଇ-ଫାଇ (Wi-Fi) ମାଧ୍ୟମରେ ଆପ୍ ଚଲାଇବାର ଯେଉଁ ସୁବିଧା ଥିଲା, ତାହା ଏବେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।

ୱେବ୍ ୟୁଜରଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ସର୍ତ୍ତ

କେବଳ ମୋବାଇଲ୍ ନୁହେଁ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବା ଲାପଟପରେ ହ୍ୱାଟ୍ସଆପ୍ ୱେବ୍ (WhatsApp Web) ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ନିୟମ ବଦଳିଛି। ସୁରକ୍ଷା ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ଏବେ ପ୍ରତି ୬ ଘଣ୍ଟାରେ ଆପେ ଆପେ ୱେବ୍ ସେସନ୍ ଲଗ୍-ଆଉଟ୍ ହୋଇଯିବ। ୟୁଜରମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର କ୍ୟୁଆର୍ କୋଡ୍ (QR Code) ସ୍କାନ୍ କରି ଲଗ୍-ଇନ୍ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

ସମୟସୀମା ବଢ଼ାଇବାକୁ ମନା କଲେ ମନ୍ତ୍ରୀ

ଟେଲିକମ୍ କମ୍ପାନୀ ଏବଂ ଆପ୍ ନିର୍ମାତାମାନେ ଏହି ନିୟମ ପାଳନ ପାଇଁ ଅଧିକ ସମୟ ମାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର ଦୂରସଞ୍ଚାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଜ୍ୟୋତିରାଦିତ୍ୟ ସିନ୍ଧିଆ ଏହାକୁ ଖାରଜ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସୁରକ୍ଷା ସହ କୌଣସି ବୁଝାମଣା କରାଯିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଫେବୃଆରୀ ୨୮ ସୁଦ୍ଧା ସମସ୍ତ କମ୍ପାନୀକୁ ଏହି ନିୟମ ପାଳନ କରିବାକୁ ହେବ। ସାଇବର ଅପରାଧୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ନକଲି ସିମ୍ ବ୍ୟବହାର କରି ଠକେଇ କରୁଥିବାରୁ ସରକାର ଏହି କଡ଼ା ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ମହାକାଶ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଉ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ଯୋଡ଼ି ହେବାକୁ ଯାଉଛି। ୨୦୨୬ ଡିସେମ୍ବର ମାସ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ମହାକାଶରେ ନିଜର ପ୍ରଥମ 'ଅର୍ବିଟାଲ୍ ଏଆଇ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର' ସ୍ଥାପନ କରି ଇତିହାସ ରଚିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ମହାକାଶ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା (AI) କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶକୁ ପଛରେ ପକାଇଦେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।

ଏହି ଐତିହାସିକ ମିଶନ ପାଇଁ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁର ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ନିଓଭିକ୍ଲାଉଡ୍ (NeovCloud) ଏବଂ ଚେନ୍ନାଇ ସ୍ଥିତ ଅଗ୍ନିକୂଳ କସ୍‌ମସ୍ (Agnikul Cosmos) ହାତ ମିଳାଇଛନ୍ତି। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀର ଭାରତ ମଣ୍ଡପମ୍ ଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ 'ଏଆଇ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ସମିଟ୍ ୨୦୨୬'ରେ ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟରର ପ୍ରଥମ ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ମହାକାଶରେ ସୌରଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେବ।

ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଚଳାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ବିଜୁଳି ଏବଂ ପାଣିର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ମହାକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ ମାଗଣାରେ ଶକ୍ତି ମିଳିବା ସହ ମହାକାଶର ଶୀତଳ ପରିବେଶ (Vacuum) କୁଲିଂ ବା ଥଣ୍ଡା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଖର୍ଚ୍ଚ କମିବା ସହ ଡାଟା ପ୍ରବାହର ବେଗ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଲା, ପୃଥିବୀରେ ହେଉଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବ।

ନିଓଭିକ୍ଲାଉଡର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ସିଇଓ ଏ ନରେନ୍ଦ୍ର ସେନ୍ କହିଛନ୍ତି, "ଆମେ କେବଳ ମହାକାଶରେ ଏକ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ନିର୍ମାଣ କରୁନାହୁଁ, ବରଂ 'ଅର୍ବିଟାଲ୍ ଇନଫରେନ୍ସିଂ ଇନଫ୍ରାଷ୍ଟ୍ରକଚର୍'ର ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୂତନ ସ୍ତର ସୃଷ୍ଟି କରୁଛୁ।" ଏହି ମିଶନ ସଫଳ ହେଲେ ଭାରତ ମହାକାଶ ତଥା ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଦୁନିଆରେ ଏକ ନୂତନ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ସ୍ଥାପନ କରିବ।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମାଇକ୍ରୋବ୍ଲଗିଂ ସାଇଟ୍ ଏକ୍ସ (ପୂର୍ବର ଟ୍ୱିଟର) ସୋମବାର ଦିନ ବଡ଼ ଧରଣର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛି। ଫେବୃଆରୀ ୧୬ ତାରିଖରେ ଏହି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଟି ହଠାତ୍ ଡାଉନ୍ ହୋଇଯିବା ଫଳରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାନ୍ତର ଶତାଧିକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ନାହିଁ ନଥିବା ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଛନ୍ତି। ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଲଗଇନ୍ କରିବା ସହ ନୂଆ ପୋଷ୍ଟ କରିବା ଏବଂ ଫିଡ୍ ରିଫ୍ରେଶ୍ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡିଛି। ଆଉଟେଜ୍ ଟ୍ରାକିଂ ୱେବସାଇଟ୍ 'ଡାଉନଡିଟେକ୍ଟର' ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ସମସ୍ୟା ବହୁ ସମୟ ଧରି ଜାରି ରହିଥିଲା।

ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ବଢିଲା ସମସ୍ୟା ଆଜି ସକାଳୁ ଏକ୍ସ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଟାଇମଲାଇନ୍ ଲୋଡ୍ ହେଉନଥିବା ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ। ଅନେକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ପୋଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇନଥିଲା। କେବଳ ମୋବାଇଲ୍ ଆପ୍ ନୁହେଁ, ବରଂ ଡେସ୍କଟପ୍ ଭର୍ସନରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଡାଉନଡିଟେକ୍ଟରର ରିପୋର୍ଟ ମୁତାବକ, ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଲଗଇନ୍ ସମସ୍ୟା ଏବଂ ସର୍ଭର କନେକ୍ସନକୁ ନେଇ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।

ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଭାବ ଏହି ଆଉଟେଜ୍ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ସୀମିତ ନରହି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଥିବା ବେଳେ କମ୍ପାନୀ ପକ୍ଷରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା କୌଣସି ଆଧିକାରିକ ସ୍ପଷ୍ଟିକରଣ ମିଳିନାହିଁ। ସେବା ପୁନଃ ସ୍ୱାଭାବିକ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ ମାଲିକାନାରେ ଥିବା ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଅନେକ ଥର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟିର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ନଜିର ରହିଛି।

ଭାରତୀୟ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ନିର୍ମାତା କମ୍ପାନୀ ଲାଭା ମୋବାଇଲ୍ସ ପକ୍ଷରୁ ଏକ ଅଭିନବ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। କମ୍ପାନୀ ନିଜର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ଭିସ ସେଣ୍ଟର ସେ ଆଜାଦି ନାମକ ଏକ ନୂଆ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି ଅଭିଯାନ ଅଧୀନରେ କମ୍ପାନୀର ଅଗ୍ନି ଏବଂ ବ୍ଲେଜ୍ ସିରିଜ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ଏବେ ଘରେ ବସି ମାଗଣାରେ ମୋବାଇଲ ମରାମତି ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ।

ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁବିଧା ପାଇଁ ଘରୋଇ ସେବା

ଅନେକ ସମୟରେ ମୋବାଇଲ ଖରାପ ହେଲେ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ସର୍ଭିସ ସେଣ୍ଟର ଯାଇ ଲମ୍ବା ଧାଡ଼ିରେ ଛିଡ଼ା ହେବାକୁ ପଡିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଲାଭା ପକ୍ଷରୁ ଏହି ଡୋରଷ୍ଟେପ ସର୍ଭିସ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି। ଗ୍ରାହକମାନେ କେବଳ ଅନଲାଇନ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜର ସ୍ଲଟ୍ ବୁକ୍ କରିବେ ଏବଂ କମ୍ପାନୀର ଜଣେ ବୈଷୟିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସିଧାସଳଖ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଘରକୁ ଆସି ମୋବାଇଲ ଫୋନଟିକୁ ମରାମତି କରିବେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସମୟ ବଞ୍ଚିବା ସହ ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଅତିରିକ୍ତ ଦେୟ ଦେବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ।

ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଚର୍ଚ୍ଚା

ଏହି ଅଭିଯାନକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା କମେଡିଆନ ତନ୍ମୟ ଭଟ୍ଟଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଜ୍ଞାପନରେ ସର୍ଭିସ ସେଣ୍ଟରଗୁଡ଼ିକରେ ହେଉଥିବା ଅସୁବିଧାକୁ ବେଶ୍ ଚମତ୍କାର ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ସାମାଜିକ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ଏହାକୁ ନେଇ ବେଶ୍ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଥିବା ବେଳେ ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ କମ୍ପାନୀର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସ୍ୱାଗତ କରିଛନ୍ତି।

2026 mein do cheezein ghar aayengi
1️⃣ ek T20 World Cup Trophy🏆
2️⃣ aur Lava ki Free Home Service📱👨‍🔧#ServiceCentreSeAzaadi #FreeServiceAtHome #ProudlyIndian #LavaMobiles

*Creative visualisation for illustrative purposes only pic.twitter.com/VFLNHKBeeK

— Lava Mobiles (@LavaMobile) February 5, 2026

ବଜାରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ରଣନୀତି

୨୦୨୬ ମସିହାର ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ ବଜାରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବା ବେଳେ ଲାଭାର ଏହି ରଣନୀତି ସାମସଙ୍ଗ ଏବଂ ସାଓମି ଭଳି ବଡ଼ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକୁ ଚିନ୍ତାରେ ପକାଇଛି। ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଭାରତୀୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମାଗଣା ଡୋରଷ୍ଟେପ ସର୍ଭିସ ଏକ ବଡ଼ ଆକର୍ଷଣ ହୋଇପାରେ। ମେଡ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଗର୍ବକୁ ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ଲାଭା ନିଜର ବ୍ରାଣ୍ଡ ପ୍ରତି ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିବା ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି।

ଚୀନ୍ ଏକ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ତଥା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଇକ୍ରୋୱେଭ୍ ଅସ୍ତ୍ର ବିକାଶ କରିଛି, ଯାହାକୁ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ 'ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ କିଲର୍' (Starlink Killer) ବୋଲି ଆଖ୍ୟା ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରର ନାମ TPG1000Cs ରଖାଯାଇଛି। ଏହା ମହାକାଶରେ ଥିବା ଉପଗ୍ରହ ଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ବିସ୍ଫୋରଣ ବିନା ଅଚଳ କରିଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖିଛି। ବିଶେଷକରି ଏଲନ୍ ମସ୍କଙ୍କ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଭଳି ବୃହତ ସାଟେଲାଇଟ୍ ନେଟୱାର୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ବୋଲି କୁହାଯାଉଛି।

କିପରି କାମ କରେ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର?

ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଟି ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ମାଇକ୍ରୋୱେଭ୍ (High-Power Microwave) ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ମାତ୍ର ଏକ ସେକେଣ୍ଡରେ ୨୦ ଗିଗାୱାଟ୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହିତ କରିପାରେ ଏବଂ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ୬୦ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରହିପାରିବ। ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତରଙ୍ଗ ଉପଗ୍ରହ କିମ୍ବା ଡ୍ରୋନ୍‌ର ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଯନ୍ତ୍ରାଂଶକୁ ଜାଳି ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ, ଫଳରେ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଠପ୍ ହୋଇଯାଏ।

ଛୋଟ ଆକାର, ବଡ଼ ଧ୍ୱଂସକାରୀ କ୍ଷମତା

ଚୀନ୍‌ର ସିଆନ୍‌ସ୍ଥିତ ନର୍ଥୱେଷ୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିୟର ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଗବେଷକମାନେ ଏହାକୁ ବିକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଟି ଆକାରରେ ବେଶ୍ ଛୋଟ ଏବଂ ଏହାର ଓଜନ ମାତ୍ର ୫ ଟନ୍। ଫଳରେ ଏହାକୁ ସହଜରେ ଟ୍ରକ୍, ଯୁଦ୍ଧ ବିମାନ କିମ୍ବା ଯୁଦ୍ଧପୋତରେ ବହନ କରାଯାଇପାରିବ। ଏପରିକି ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏହାକୁ ମହାକାଶରେ ମଧ୍ୟ ମୁତୟନ କରାଯିବାର ଯୋଜନା ରହିଛି।

ଭବିଷ୍ୟତର ମହାକାଶ ଯୁଦ୍ଧ

ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଭଳି ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍‌ର ଗୁରୁତ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ତେଣୁ ଚୀନ୍ ଏହି 'ସଫ୍ଟ କିଲ୍' (Soft Kill) ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ଏକାସାଙ୍ଗରେ ଅନେକ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଉପଗ୍ରହକୁ ଅଚଳ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥିବାରୁ, ଏହା ମହାକାଶ ପ୍ରତିରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ନୂତନ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁରକ୍ଷା ସତର୍କତା ଜାରି କରିଛି ଗୁଗଲ୍। ବର୍ତ୍ତମାନ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କୋଟି ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି। କାରଣ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ୧୨ କିମ୍ବା ପୁରୁଣା ଫୋନ୍‌ଗୁଡିକ ଆଉ ସୁରକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ ପାଇବେନାହିଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି, ଏପରି ଡିଭାଇସ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ନୂତନ ମାଲୱେର ଏବଂ ସ୍ପାଏୱେର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହୋଇପାରନ୍ତି। ହ୍ୟାକରମାନେ ଏହି ଦୁର୍ବଳତାର  ସୁଯୋଗ ନେଇ ଡାଟା ଚୋରି କରୁଛନ୍ତି। ଫୋନ୍ ଅପଡେଟ୍ ହେଉ ନ ଥିଲେ ତାହାକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ଗୁଗୁଲ୍‌ ପକ୍ଷରୁ ୟୁଜରଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଗୁଗଲ୍ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିଶ୍ୱର ୪୦%ବା ୧୦୦ କୋଟି ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ବ୍ୟବହୃତ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ସାଇବର ଆକ୍ରମଣର ଶିକାର ହେବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି। ଏହି ଡିଭାଇସ୍ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍ (ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍ ୧୨ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ପୁରୁଣା) ଚଳାଇଥାନ୍ତି, ଯେଉଁଗୁଡିକୁ ଏବେ କମ୍ପାନୀଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ ପାଇବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ ପ୍ରାୟ ୫୭.୯% ଡିଭାଇସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ୧୩ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଭର୍ଜନରେ ଚାଲୁଛି। ସୁରକ୍ଷା ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ବାକି ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକୁ ଅଚଳ କରାଯାଇଛି। ଡିସେମ୍ବର ସୁଦ୍ଧା ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ସାରା ବିଶ୍ୱରେ କେବଳ ୭.୫% ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ୧୬ରେ ଚାଲୁଛି। ଏହି ସମୟରେ, ୧୯.୩% ଡିଭାଇସ୍ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ୧୫, ୧୭.୯% ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ୧୪ ଏବଂ ୧୩.୯% ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ୧୩ ଦ୍ବାରା ଚାଳିତ।  ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଉପଭୋକ୍ତା ଏବେ ବି ପୁରୁଣା ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ୍‌ ଓଏସ୍‌ ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସମୟାନୁସାରେ ସୁରକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ ପାଉନାହାଁନ୍ତି। ସୁରକ୍ଷା ଅପଡେଟ୍ ପୁରୁଣା ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ୍‌ରେ ଥିବା ବଗ୍, ଦୁର୍ବଳତା ଏବଂ ସାଇବର ତ୍ରୁଟିକୁ ସମାଧାନ କରେ। ହ୍ୟାକର୍ସ ଏହି ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍‌ରେ ଅନୁପ୍ରବେଶ କରିବା, ଡାଟା ଚୋରି କରିବା, ଫୋନ୍ ହ୍ୟାକ୍ କରିବା କିମ୍ବା ସ୍ପାଏୱେୟାର ସଂସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବେ।