ଭାରତରେ ଏପରି ଅନେକ ମନ୍ଦିର ରହିଛି, ଯାହାର ରହସ୍ୟ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଭେଦ କରିପାରି ନାହାନ୍ତି। ସେହିଭଳି ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ରହସ୍ୟମୟ ମନ୍ଦିର ହେଉଛି ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ରାମଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଟୁଟି ଝରନା ମନ୍ଦିର। ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଶିବ ମନ୍ଦିରର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବିଶେଷତ୍ୱ ହେଉଛି ଯେ, ଏଠାରେ ଥିବା ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ବର୍ଷର ୧୨ ମାସ ଏବଂ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଲଗାତାର ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଜଳାଭିଷେକ ହେଉଥାଏ। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ମାତା ଗଙ୍ଗା ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ ଭୋଳାନାଥଙ୍କର ଏହି ଜଳାଭିଷେକ କରନ୍ତି।

ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରେ ହୋଇଥିଲା ଆବିଷ୍କାର

ଏହି ମନ୍ଦିରର ଇତିହାସ ବେଶ୍ ରୋଚକ। କୁହାଯାଏ ଯେ ୧୯୨୫ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରେଳ ଲାଇନ୍ ବିଛାଇବା କାମ ଚାଲିଥିଲା। ସେହି ସମୟରେ ଜଳ ସନ୍ଧାନରେ ଖୋଳାଯାଉଥିବା ବେଳେ ମାଟି ତଳୁ ଏହି ମନ୍ଦିରଟି ମିଳିଥିଲା। ଖୋଦେଇ ପରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା ଯେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ରହିଛି ଏବଂ ତା'ର ଠିକ୍ ଉପରେ ମାତା ଗଙ୍ଗାଙ୍କର ଏକ ଶ୍ୱେତ ରଙ୍ଗର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି। ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟର କଥା ହେଉଛି, ମାତା ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତିର ନାଭିରୁ ଜଳ ବାହାରି ତାଙ୍କ ହାତ ପାପୁଲି ଦେଇ ସିଧାସଳଖ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ପଡ଼ୁଛି। ସେବେଠାରୁ ଏହାକୁ ଏକ ଚମତ୍କାର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

ବିଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଅସମାହିତ ରହସ୍ୟ

ଶିବଲିଙ୍ଗ ଉପରେ ଅବିରତ ଖସୁଥିବା ଏହି ଜଳର ଉତ୍ସ କେଉଁଠି, ତାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଣାପଡ଼ିନାହିଁ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବାକୁ ଅନେକ ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ କୌଣସି ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ମିଳିପାରି ନାହିଁ। ଏହା ସହିତ ମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଏକ ହ୍ୟାଣ୍ଡପମ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ଚଳାଇବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ସେଥିରୁ ଆପେ ଆପେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ପାଣି ବାହାରୁଥାଏ। ଖରାଦିନେ ପାଖରେ ଥିବା ନଦୀ ଶୁଖିଯାଉଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଏହି ହ୍ୟାଣ୍ଡପମ୍ପରୁ କେବେହେଲେ ପାଣି ବାହାରିବା ବନ୍ଦ ହୁଏ ନାହିଁ।

ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକ ଏବଂ ଦୂରଦୂରାନ୍ତରୁ ଆସୁଥିବା ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ମନ୍ଦିର ଆସ୍ଥାର ଏକ ବଡ଼ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି। ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଯେଉଁଠି ସ୍ୱୟଂ ଗଙ୍ଗା ମାତା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କରୁଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ କାହାର ଜଳାଭିଷେକ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ବିଶେଷକରି ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ଏହି ଐତିହାସିକ ତଥା ରହସ୍ୟମୟ ମନ୍ଦିରରେ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କର ଭିଡ଼ ଜମିଥାଏ।

ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆଜି ଶ୍ରାବଣ ମାସର ଦ୍ୱିତୀୟ ସୋମବାର ଅବସରରେ ସାରା ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ତଥା ଭକ୍ତିମୟ ପରିବେଶ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ରାଜ୍ୟର କୋଣ ଅନୁକୋଣରେ ଥିବା ଶୈବପୀଠଗୁଡ଼ିକରେ ହଜାର ହଜାର ଭକ୍ତଙ୍କ ଗହଳି ଲାଗିଥିବା ବେଳେ ଚାରିଆଡ଼େ କେବଳ ‘ହର ହର ମହାଦେବ’ ଏବଂ ‘ବମ୍ ବମ୍ ଭୋଲେ’ ଧ୍ୱନି ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୋଇଛି। କାଉଡ଼ିଆମାନେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଭାର ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବଙ୍କ ନିକଟରେ ଲାଗି କରିଛନ୍ତି।

ଭୁବନେଶ୍ୱର, କଟକ, ପୁରୀ, ନୟାଗଡ଼ ଏବଂ ଢେଙ୍କାନାଳ ସମେତ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ପ୍ରମୁଖ ଶିବ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଭୋର ସମୟରୁ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଭକ୍ତଙ୍କ ଲମ୍ବା ଧାଡ଼ି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ବିଶେଷକରି ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର, ପୁରୀର ଲୋକନାଥ ମନ୍ଦିର, ନୟାଗଡ଼ର ଲାଡୁବାବା ମନ୍ଦିର, ଢେଙ୍କାନାଳର କପିଳାସ ମନ୍ଦିର ଏବଂ କଟକର ଧବଳେଶ୍ୱର ପୀଠରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ପ୍ରବଳ ଭିଡ଼ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି। ଏପରିକି, କଟକର ଧବଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରେ ରବିବାର ରାତି ପ୍ରାୟ ୯ଟା ସମୟରୁ ଅନେକ ଭକ୍ତ ପହଞ୍ଚି ଭଗବାନଙ୍କ ଦର୍ଶନ ଓ ଜଳାଭିଷେକ ପାଇଁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିବା ଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି।

ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାରରେ କାଉଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଅନନ୍ୟ ଭକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏକ କାଉଡ଼ିଆ ସଂଘ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଲିଙ୍କିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ସେଥିରେ ୧୦୮ କଳସ ଜଳ ଧରି ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ପବିତ୍ର ଋଷିକୂଲ୍ୟା ନଦୀରୁ ଜଳ ଉଠାଇ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କିଲୋମିଟର ଦୂର ପଦଯାତ୍ରା କରିବା ପରେ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ପାର୍ଲା ଗ୍ରାମର ମହାଦେବ ବାଲୁଙ୍କେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିରରେ ଜଳାଭିଷେକ କରିଥିଲେ। ଏହି ଲମ୍ବା ପଦଯାତ୍ରା ପ୍ରଭୁ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଅଗାଧ ଭକ୍ତିର ନିଦର୍ଶନ ପାଲଟିଛି।

ରାଜ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭିଡ଼କୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନେ ଯେପରି ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଭାବେ ଓ କୌଣସି ଅସୁବିଧା ବିନା ଦର୍ଶନ କରିପାରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ସୁରକ୍ଷାକର୍ମୀ ମୁତୟନ କରାଯାଇ ଭିଡ଼ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଏହିସବୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯୋଗୁଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ଉପଲକ୍ଷେ ଦର୍ଶନ ସୁରୁଖୁରୁରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇପାରିଛି।

ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଘରେ ମୂଷା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାନ୍ତି। ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମୂଷାକୁ ଭଗବାନ ଗଣେଶଙ୍କ ବାହନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଶକୁନ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଘରେ ମୂଷାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହଠାତ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଆଚରଣ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଘଟିବାକୁ ଥିବା ଅନେକ ଶୁଭ ଓ ଅଶୁଭ ଘଟଣାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ମୂଷାଙ୍କ ସହ ଜଡିତ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶକୁନ ଏବଂ ଅପଶକୁନ ସମ୍ପର୍କରେ।

ଘରେ ହଠାତ୍ ମୂଷାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି

ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ଘରେ ହଠାତ୍ ମୂଷାମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଯାଏ ଏବଂ ଅନେକ ଚେଷ୍ଟା ସତ୍ତ୍ୱେ ସେମାନେ ଘରୁ ନଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଏକ ବଡ଼ ଅପଶକୁନ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଏହା ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ ଯେ ଘର ଉପରକୁ କୌଣସି ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ବା ବିପଦ ଆସିବାକୁ ଯାଉଛି। ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ପରିବାର ସଦସ୍ୟମାନେ ସତର୍କ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ବଡ଼ ବଡ଼ ଗାତ କରିବା ଓ ଶତ୍ରୁ ଭୟ

ମୂଷାମାନେ ଯଦି ଘର ଭିତରେ ବଡ଼ ବଡ଼ ବିଳ ବା ଗାତ କରି ରହୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଘଉଡାଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯାଉନାହାଁନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଚିନ୍ତାଜନକ ସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଶକୁନ ଶାସ୍ତ୍ର ମୁତାବକ, ଏହା ସୂଚାଇଥାଏ ଯେ କୌଣସି ଗୁପ୍ତ ଶତ୍ରୁ ଆପଣଙ୍କର ବଡ଼ କ୍ଷତି କରିପାରନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହି ସମୟରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଅଧିକ ସାବଧାନ ରହିବାକୁ ପଡିବ।

ଆସବାବପତ୍ର କାଟିବା ଓ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି

ମୂଷାମାନେ ଯଦି ଘରର ଦରକାରୀ ଜିନିଷ, କାଗଜପତ୍ର କିମ୍ବା ଲୁଗାପଟା କାଟିବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଶୁଭ ବୋଲି ଧରାଯାଏ। ଏହା ସଙ୍କେତ ଦିଏ ଯେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଘରର ସୁଖ-ସମୃଦ୍ଧି ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ଘଟିପାରେ। ଘରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟତା ଆସିବାର ଏହା ଏକ ପୂର୍ବ ସୂଚନା ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

ଛଚୁନ୍ଦ୍ରା ଦେଖାଯିବା ଶୁଭ ନା ଅଶୁଭ?

ଘରେ ସାଧାରଣ ମୂଷାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧି ଅଶୁଭ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ଛଚୁନ୍ଦ୍ରା ଦେଖାଯିବା ଏକ ଶୁଭ ସଙ୍କେତ ଅଟେ। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ଛଚୁନ୍ଦ୍ରା ହେଉଛନ୍ତି ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ। ଯଦି ସେମାନେ ଧାଡ଼ି ବାନ୍ଧି ଘରକୁ ଆସନ୍ତି, ତେବେ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଭ ହୋଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ରାତି ସମୟରେ ଘରେ ସେମାନଙ୍କର ଶବ୍ଦ କରିବା ବା କାନ୍ଦିବା ଅଶୁଭ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯାହା କୌଣସି ବଡ଼ ସମସ୍ୟାକୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ।

ଏହିପରି ଭାବରେ, ଘରେ ମୂଷାମାନଙ୍କର ଗତିବିଧିକୁ ନଜରଅନ୍ଦାଜ ନକରି ବାସ୍ତୁ ଟିପ୍ସ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାର ପ୍ରତିକାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଘରକୁ ସଫା ସୁତୁରା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଅଶୁଭ ଘଟଣାରୁ ବର୍ତ୍ତି ହେବ।

ଆଜି ଅର୍ଥାତ୍ ଅଗଷ୍ଟ ୩ ତାରିଖ ହେଉଛି ପବିତ୍ର ଶ୍ରାବଣ ମାସର ପ୍ରଥମ ସୋମବାର। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଏବଂ ସୋମବାର ବ୍ରତର ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଦେବ ଦେବ ମହାଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଆଜିର ଦିନରେ ଭକ୍ତମାନେ ବ୍ରତ ରଖିବା ସହ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି। ମାନ୍ୟତା ରହିଛି ଯେ ଏହି ଦିନ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କଲେ ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ।

ଶ୍ରାବଣ ସୋମବାର ବ୍ରତର ମହତ୍ତ୍ୱ

ଶ୍ରାବଣ ମାସ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ମାସ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ମାସର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋମବାରରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଜଳାଭିଷେକ ଏବଂ ରୁଦ୍ରାଭିଷେକ କରିବାର ବିଧାନ ରହିଛି। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସୋମବାର ଦିନ ବ୍ରତ ପାଳନ କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଜୀବନରୁ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ କଷ୍ଟ ଦୂର ହୋଇଥାଏ। ବିଶେଷକରି ଅବିବାହିତ ଯୁବତୀମାନେ ଭଲ ଜୀବନସାଥୀ ପାଇବା ପାଇଁ ଏବଂ ବିବାହିତ ମହିଳାମାନେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘାୟୁ କାମନା କରି ଏହି ବ୍ରତ ରଖିଥାନ୍ତି।

ଶିବ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରିବାର ଚମତ୍କାରିତା

ପୂଜା ସମୟରେ କେବଳ ମନ୍ତ୍ର ଜପ ନୁହେଁ, ବରଂ ଶିବ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇଥାଏ। ଭଗବାନ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୟାଳୁ; ସେ ଭକ୍ତର ଟିକିଏ ଭକ୍ତିରେ ହିଁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ପୂଜା ଶେଷରେ ସ୍ତୁତି, ଆଳତୀ ଏବଂ ଚାଳିଶା ପାଠ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର ସଞ୍ଚାର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ମିଳିଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଆଜିର ଦିନରେ ନିଷ୍ଠାର ସହ ଶିବ ସ୍ତୁତି ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଭୋଳାନାଥଙ୍କର ଅପାର କୃପା ବର୍ଷିଥାଏ।

ପୂଜା ବିଧି ଓ ନିୟମ

ଆଜି ସକାଳୁ ଉଠି ସ୍ନାନ ସାରିବା ପରେ ନିକଟସ୍ଥ ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇ ଶିବଲିଙ୍ଗରେ ଗଙ୍ଗାଜଳ ଓ କ୍ଷୀର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହାପରେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଜିନିଷ ଯେପରିକି ବେଲପତ୍ର, ଧୁଦୁରା ଫୁଲ, ଭାଙ୍ଗ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତୁ। ପୂଜା ସମୟରେ 'ଓମ୍ ନମଃ ଶିବାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବା ସହ ଆଳତୀ ଏବଂ ସ୍ତୁତି ଗାନ କରନ୍ତୁ। ଏଭଳି କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରିବାରରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ।

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥ ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣରେ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସାମ୍ପ୍ରତିକ ରାଜନୈତିକ ଏବଂ ସାମାଜିକ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଏଥିରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ରାଜଧର୍ମ ବା ଶାସକଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ଏହି ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ରାଷ୍ଟ୍ରମୁଖ୍ୟ କିମ୍ବା ଶାସକଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ କେବଳ କ୍ଷମତା ଉପଭୋଗ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ପ୍ରଜାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା।

ରାଜଧର୍ମ କ'ଣ?

ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜଧର୍ମ ହେଉଛି ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାର ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା। ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଯେଉଁ ଶାସକ ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକର କଠୋର ପାଳନ କରନ୍ତି, ସେ ନିଜ ଦେଶକୁ ସମୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦିଗରେ ଆଗେଇ ନିଅନ୍ତି। ଜଣେ ରାଜା ବା ନେତାଙ୍କର ସର୍ବପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ହେଉଛି ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା।

ଉତ୍ତମ ଶାସନର ମୂଳମନ୍ତ୍ର

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ରଚିତ ଏହି ପୁରାଣରେ ଉତ୍ତମ ଶାସନ ପାଇଁ ଅନେକ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି। ଏଥିରେ ଥିବା ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଏବଂ ଚେତାବନୀ ଆଜିର ସମୟରେ ସତ୍ୟ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳୁଛି। ଦୁର୍ନୀତିମୁକ୍ତ ଶାସନ, ଯୋଗ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଚୟନ ଏବଂ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତା ଉପରେ ଏଥିରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଶାସକଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ସତର୍କ ଏବଂ ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ଏଥିରେ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।

ଆଧୁନିକ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏହାର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା

ଆଜିର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣର ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ଉପଯୋଗୀ। ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସୁରକ୍ଷା, ଦୁର୍ବଳ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ସମାନତା ଭିତ୍ତିକ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ଏଥିରେ ଥିବା ସୂତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଧୁନିକ ନେତାମାନେ ଅନୁସରଣ କରିପାରିବେ। ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକତା ନୁହେଁ, ବରଂ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନର ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର ଅଟେ।

ମଣିଷ ଜୀବନର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସତ୍ୟ ହେଉଛି ମୃତ୍ୟୁ। ତେବେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆତ୍ମାର କ'ଣ ହୁଏ? ଏହା ଏପରି ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଆସିଥାଏ। ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଅଷ୍ଟାଦଶ ମହାପୁରାଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ଜୀବନ, ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆତ୍ମାର ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ନିକଟରେ ଜଣେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଜ୍ୟୋତିଷ ଏହି ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର କିଛି ରହସ୍ୟ ଉନ୍ମୋଚନ କରିଛନ୍ତି।

ଆତ୍ମାର ୧୩ ଦିନର ଯାତ୍ରା

ଜ୍ୟୋତିଷଙ୍କ ମତରେ, ବ୍ୟକ୍ତିର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଆତ୍ମା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଯମଲୋକ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରେ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମ ୧୩ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ନିଜର ପରିବାର, ଘର ଏବଂ ସମ୍ପର୍କୀୟଙ୍କ ଆଖପାଖରେ ହିଁ ରହିଥାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଆତ୍ମା ନିଜର ପ୍ରିୟଜନଙ୍କୁ ଦେଖିପାରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଶୋକ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶାରୀରିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିବାରୁ କିଛି କହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାଏ। ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ପିଣ୍ଡଦାନ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମ ହିଁ ଏହି ସମୟରେ ଆତ୍ମାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇଥାଏ।

ପିଣ୍ଡଦାନ ଓ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ

ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ପିଣ୍ଡଦାନ ଏବଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଦଶାହ ଏବଂ ଏକାଦଶାହ କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଏକ ନୂତନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଶରୀର ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯଦି କୌଣସି ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଏହି କର୍ମ କରା ନ ଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରେତ ଯୋନିରେ ଭଟକିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ ବୋଲି ପୁରାଣରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ତେଣୁ ମୃତକଙ୍କ ଶାନ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଏହି ବିଧିଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଳନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।

ଯମଦୂତ ଏବଂ କର୍ମର ହିସାବ

୧୩ ଦିନ ପରେ ଯମଦୂତ ଆସି ଆତ୍ମାକୁ ଯମଲୋକକୁ ଘେନି ଯାଆନ୍ତି। ଯମଲୋକ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଆତ୍ମାକୁ ନିଜ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଅନେକ ବାଧାବିଘ୍ନର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଯମରାଜ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହାୟକ ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତ ମୃତ ବ୍ୟକ୍ତିର ପାପ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟର ହିସାବ କରିଥାନ୍ତି। ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଜୀବନ କାଳରେ କରିଥିବା ସତ୍କର୍ମ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍କର୍ମ ଆଧାରରେ ହିଁ ତାକୁ ସ୍ୱର୍ଗ, ନର୍କ କିମ୍ବା ପୁନର୍ଜନ୍ମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥାଏ।

ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ପବିତ୍ର ସମ୍ବାଦ

ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ ଯେ, ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ ମୁଖ୍ୟତଃ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ତାଙ୍କ ବାହନ ପକ୍ଷୀରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଉପରେ ଆଧାରିତ। କେବଳ ମୃତ୍ୟୁକୁ ନେଇ ଭୟଭୀତ କରିବା ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ; ବରଂ ମଣିଷକୁ ସତ୍କର୍ମ କରିବାକୁ ଏବଂ ଧର୍ମ ମାର୍ଗରେ ଚାଲିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ହେଉଛି ଏହାର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।

ସନାତନ ଧର୍ମ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ‘ବାମାଙ୍ଗୀ’ (Vamangi) କୁହାଯାଇଥାଏ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଶରୀରର ବାମ ଅଂଶ। କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଥାଏ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପତ୍ନୀ ସର୍ବଦା ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବା Left side ରେ ବସିବା ଉଚିତ କି? ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବାସ୍ତୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ପୂଜାପାଠ ଏବଂ ମାଙ୍ଗଳିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ ସ୍ୱାମୀ-ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ବସିବାର ଦିଗକୁ ନେଇ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନିୟମ ରହିଛି।

ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣର ନିୟମ

ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଳୋକ ରହିଛି- "ବିବାହେ ସଗ୍ରହେ ଚୈବ ଭୋଜନେ ଶୟନେ ତଥା। ବାମପାର୍ଶ୍ୱେ ଭବେଦ୍ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଦକ୍ଷିଣୋ ଯଜ୍ଞକର୍ମଣି॥"। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିବାହ (ଫେରା ପରେ ଗୃହ ପ୍ରବେଶ ସମୟରେ), ଯାତ୍ରା, ଭୋଜନ ଏବଂ ଶୋଇବା ସମୟରେ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରହିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ଯଜ୍ଞ, ହବନ, ପୂଜାପାଠ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାଙ୍ଗଳିକ କର୍ମରେ ପତ୍ନୀ ସର୍ବଦା ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବା ବିଧେୟ।

କେତେବେଳେ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବେ?

ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଧାର୍ମିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ‘ସବ୍ୟ’ ବା ଡାହାଣ ଭାଗ ପ୍ରଧାନ ହୋଇଥାଏ। ଡାହାଣ ଭାଗକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ତେଣୁ, କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ଯଜ୍ଞ ବା ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଭଗବାନଙ୍କ କଥା, ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ପୂଜା, କୌଣସି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟର ସଂକଳ୍ପ ନେବା ସମୟରେ, ବିବାହ ବେଦୀରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବଚନ ସମୟରେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଦେବା ସମୟରେ ପତ୍ନୀ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଅଟେ। ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି ପତ୍ନୀ ଯେତେବେଳେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସଂକଳ୍ପ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ମାନିନିଆଯାଏ।

କେତେବେଳେ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବା ନିୟମ?

ସାଂସାରିକ ଏବଂ ପାରିବାରିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପତ୍ନୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବାର ବିଧାନ ରହିଛି। ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଅର୍ଦ୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ରୂପରେ ମାତା ପାର୍ବତୀ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବିରାଜମାନ ଅଟନ୍ତି, ଯାହା ଶକ୍ତି ଏବଂ ସାଂସାରିକ ସୃଜନର ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ବାମ ଭାଗଟି ପ୍ରେମ, ଦୟା ଏବଂ ମମତା (ଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱର) କୁ ସୂଚାଉଥିବା ବେଳେ ଡାହାଣ ଭାଗ କ୍ରିୟାଶୀଳତା, ନିୟମ ଏବଂ ପରାକ୍ରମ (ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱର) କୁ ଦର୍ଶାଇଥାଏ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଫଳ ସେବେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ନାହିଁ ଯେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପତ୍ନୀ ସେଥିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ନକରନ୍ତି।

ପବିତ୍ର ଅମରନାଥ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହେବାର ମାତ୍ର କିଛି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପବିତ୍ର ବରଫ ଶିବଲିଙ୍ଗ ବା 'ବାବା ବର୍ଫାନୀ'ଙ୍କ ଆକାର ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ତରଳିଯାଇଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି। ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ପୂଜା ପାଇ ଆସୁଥିବା ଏହି ପବିତ୍ର ବରଫ ଶିବଲିଙ୍ଗର ଏଭଳି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ତରଳିବା ଘଟଣା ଭକ୍ତ ଓ ପରିବେଶବିତ୍‌ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ପାଲଟିଛି।

ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼

ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଦ୍ରୁତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହିଁ ଦାୟୀ। ପିଡିପି ନେତ୍ରୀ ଇଲ୍ତିଜା ମୁଫ୍‌ତୀ ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଗଭୀର ଉଦ୍‌ବେଗ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ବିଶେଷ କରି ରେକର୍ଡ ସଂଖ୍ୟକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀଙ୍କ ଭିଡ଼ ଏବଂ ବଢ଼ୁଥିବା ତାପମାତ୍ରା ବରଫ ଶିବଲିଙ୍ଗର ଆକାର ହ୍ରାସ ପାଇବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରାଯାଉଛି।

କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଛି ଯାତ୍ରା

ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୩ ତାରିଖରୁ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ବଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଅମରନାଥ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଗତ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଭୟାବହ ପହଲଗାମ୍ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣରେ ୨୬ ଜଣ ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଚଳିତ ବର୍ଷ ଅମରନାଥ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ତଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଡ଼ା ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ତେବେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ତରଳିଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁମାନଙ୍କ ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଭକ୍ତିରେ କୌଣସି କମି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିନାହିଁ।

ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତକୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଫଳଦାୟୀ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଆଷାଢ଼ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏହି ବ୍ରତ ପାଳନ କରାଯାଏ। ଚଳିତ ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ୧୦ ତାରିଖରେ (ସ୍ମାର୍ତ୍ତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ) ଏବଂ ଜୁଲାଇ ୧୧ ତାରିଖରେ (ବୈଷ୍ଣବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ପାଇଁ) ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ଏହି ଦିନ ବିଧିବିଧାନର ସହ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ସହ ବ୍ରତ କଥା ପଢ଼ିଲେ ବା ଶୁଣିଲେ ଅନେକ ପୁଣ୍ୟ ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଏହି ବ୍ରତ କଥା ପାଠ କଲେ ୮୮ ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇବାର ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ।

ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କଥା

ପୌରାଣିକ କଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସ୍ୱର୍ଗଲୋକର ଅଳକାପୁରୀ ନଗରୀରେ ରାଜା କୁବେର ଶାସନ କରୁଥିଲେ। ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଜଣେ ପରମ ଭକ୍ତ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହେମ ମାଳି ନାମକ ଜଣେ ଯକ୍ଷ ନିତିଦିନ ପୂଜା ନିମନ୍ତେ ଫୁଲ ଆଣି ଦେଉଥିଲେ। ହେମ ମାଳି ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ୱରୂପାବତୀଙ୍କୁ ବହୁତ ଭଲ ପାଉଥିଲେ। ଦିନେ ହେମ ମାଳି ଫୁଲ ଆଣିବାକୁ ଯାଇ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସହ ସମୟ ବିତାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ ଏବଂ ରାଜା କୁବେରଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ନେବାରେ ବିଳମ୍ବ କରିଥିଲେ।

ରାଜା କୁବେର ରାଗିଯାଇ ହେମ ମାଳିଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ ଯେ, ସେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ହେବେ ଏବଂ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କଠାରୁ ଅଲଗା ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁଲୋକ (ପୃଥିବୀ)ରେ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବେ। ଅଭିଶାପ କାରଣରୁ ହେମ ମାଳି ସ୍ୱର୍ଗରୁ ବିତାଡ଼ିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ବହୁତ କଷ୍ଟ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଥିଲେ।

ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଉପଦେଶ

ଏହିପରି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗି ଭୋଗି ଦିନେ ସେ ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟଙ୍କ ଆଶ୍ରମରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ସମସ୍ତ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ଜଣାଇଲେ। ମହର୍ଷି ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଦୟାଳୁ ହୋଇ ତାଙ୍କୁ ଆଷାଢ଼ ମାସ କୃଷ୍ଣ ପକ୍ଷର ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ବ୍ରତ ପ୍ରଭାବରେ ସମସ୍ତ ପାପ ଖଣ୍ଡନ ହୁଏ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟକୁ କୁଷ୍ଠ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୋଗରୁ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।

ବ୍ରତର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ଶୁଭଫଳ

ମହର୍ଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ହେମ ମାଳି ବିଧିପୂର୍ବକ ଯୋଗିନୀ ଏକାଦଶୀ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ। ଏହି ବ୍ରତର ପୁଣ୍ୟ ଫଳରୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ପାପ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେ କୁଷ୍ଠ ରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ପୁଣି ନିଜର ପୁରୁଣା ରୂପ ଫେରି ପାଇଲେ। ଏହାପରେ ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହିତ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପୁନର୍ବାର ସୁଖମୟ ଜୀବନ ବିତାଇଲେ।

ତେଣୁ ଏହି ଦିନ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ସହ ଏହି କଥା ପାଠ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସମସ୍ତ ମନସ୍କାମନା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଜୀବନରେ ସୁଖ-ଶାନ୍ତିର ବାସ ହୁଏ ବୋଲି ପଦ୍ମ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି।

ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର (Vastu Shastra) ଅନୁଯାୟୀ, ଆମ ଘରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ବିଶେଷ କରି ଘରର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଧନ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧିର ପ୍ରତୀକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ବାସ୍ତୁରେ 'କୁବେର କର୍ଣ୍ଣର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯଦି ଏହି ସ୍ଥାନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ସଜାଇ ରଖାଯାଏ ଏବଂ କିଛି ସରଳ ବାସ୍ତୁ ଉପାୟ ଆପଣାଯାଏ, ତେବେ ଘରେ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତିର ସଞ୍ଚାର ହେବା ସହ ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ଦୂର ହୋଇଥାଏ।

ଉତ୍ତର ଦିଗର ମହତ୍ତ୍ୱ

ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଭଗବାନ କୁବେରଙ୍କୁ ଧନର ଦେବତା କୁହାଯାଏ। ବାସ୍ତୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ଦିଗପାଳ ବା ରକ୍ଷକ ଅଟନ୍ତି। ତେଣୁ ଘରର ଉତ୍ତର ଦିଗଟିକୁ କୁବେରଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ, ଘରର ଏହି ଦିଗଟି ଯେତେ ପରିଷ୍କାର ଏବଂ ସନ୍ତୁଳିତ ରହିବ, ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସେତେ ଅଧିକ ଧନ ଲାଭର ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।

କୁବେର କର୍ଣ୍ଣରରେ କ'ଣ ରଖିବେ?

ଯଦି ଆପଣ ଘରେ ଧନର ବର୍ଷା ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ କୁବେର କର୍ଣ୍ଣରରେ କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜିନିଷ ରଖିବା ଉଚିତ୍:

* କୁବେର ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ମୂର୍ତ୍ତି: ଘରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ଛୋଟ କୁବେର ଯନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଭଗବାନ କୁବେରଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଘରକୁ ସିଧାସଳଖ ଧନ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ।

* ଟଙ୍କା ବାକ୍ସ କିମ୍ବା ଲକର: ଆପଣଙ୍କର ଟଙ୍କା ପଇସା, ଗହଣା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ ରଖୁଥିବା ଆଲମିରା ବା ଲକରକୁ ଏପରି ରଖନ୍ତୁ ଯେପରି ଏହାର ଦ୍ୱାର ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଖୋଲୁଥିବ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସଞ୍ଚିତ ଧନରେ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଥାଏ।

* ମନି ପ୍ଲାଣ୍ଟ: ବାସ୍ତୁରେ ମନି ପ୍ଲାଣ୍ଟକୁ ଆର୍ଥିକ ସମୃଦ୍ଧି ସହ ଯୋଡ଼ାଯାଏ। ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଏକ ସବୁଜ ରଙ୍ଗର ମନି ପ୍ଲାଣ୍ଟ ଲଗାଇବା ଦ୍ୱାରା ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ।

* ପାଣିର ଉତ୍ସ: ଉତ୍ତର ଦିଗ ଜଳ ତତ୍ତ୍ୱର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତୀକ ଅଟେ। ତେଣୁ ଏହି ଦିଗରେ ଏକ ଛୋଟ ୱାଟର ଫାଉଣ୍ଟେନ୍ (ପାଣି ଝରଣା) କିମ୍ବା ଏକ ପାତ୍ରରେ ସଫା ପାଣି ରଖିଲେ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରବାହ ସୁଗମ ହୋଇଥାଏ।

କେଉଁ ସବୁ ଭୁଲ୍ କରିବେ ନାହିଁ

କୁବେର କର୍ଣ୍ଣରର ଶୁଭ ଫଳ ପାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଦିଗ ପ୍ରତି ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ:

* ସ୍ଥାନଟିକୁ ପରିଷ୍କାର ରଖନ୍ତୁ: ଘରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ କେବେହେଲେ ଆବର୍ଜନା, ଅଦରକାରୀ ଜିନିଷ କିମ୍ବା ଡଷ୍ଟବିନ୍ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଏହା ଧନ ଆଗମନରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ।

* ଓଜନିଆ ଆସବାବପତ୍ର: ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଭାରି କିମ୍ବା ଓଜନିଆ ଆସବାବପତ୍ର (ଯେପରିକି ବଡ଼ ସୋଫା ବା ଖଟ) ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ଯେତେ ହାଲୁକା ଏବଂ ଖୋଲା ରଖିବେ, ସେତେ ଭଲ।

* ଶୌଚାଳୟ ନିର୍ମାଣରୁ ନିବୃତ୍ତ ରୁହନ୍ତୁ: ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଉଛି ଉତ୍ତର ଦିଗ ବା କୁବେର କର୍ଣ୍ଣରରେ କେବେହେଲେ ଶୌଚାଳୟ (Toilet) ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଘରେ ଦରିଦ୍ରତା ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ।

ଏହି ସବୁ ଛୋଟ ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବାସ୍ତୁ ନିୟମକୁ ପାଳନ କଲେ, ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ସୁଖ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ଧନର ଆଗମନ ହେବ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ।

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ କେବଳ ଜଣେ ମହାନ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଓ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ନଥିଲେ, ବରଂ ତାଙ୍କର ନୀତି ଶାସ୍ତ୍ର ମଣିଷକୁ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସଫଳତା ପାଇଁ ବାଟ ଦେଖାଇଥାଏ। ଧନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ତାଙ୍କର ବିଚାର ଆଜି ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ। ଯଦି ଆପଣ ନିଜ ଜୀବନରେ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱଚ୍ଛଳତା ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଏବଂ ଧନୀ ହେବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ତେବେ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଏହି ୭ଟି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରକୁ ନିଶ୍ଚୟ ଆପଣାନ୍ତୁ।

୧. କଠିନ ପରିଶ୍ରମର ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ

ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ସଫଳତା ଏବଂ ଧନ ପ୍ରାପ୍ତିର ଏକମାତ୍ର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ପରିଶ୍ରମ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କର୍ମ ପ୍ରତି ସଚ୍ଚୋଟ ଏବଂ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରନ୍ତି, ମାତା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସର୍ବଦା ତାଙ୍କ ଉପରେ କୃପା କରନ୍ତି। ଅଳସୁଆ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ କେବେବି ସ୍ଥାୟୀ ଧନର ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

୨. ଆୟରୁ ଅଧିକ ସଞ୍ଚୟ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ

ଅନେକ ଲୋକ ବହୁତ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଗରିବ ହୋଇ ରହିଥାନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନଙ୍କର ସଞ୍ଚୟ (Savings) କରିବାର ଅଭ୍ୟାସ ନଥାଏ। ଭବିଷ୍ୟତର ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ସଙ୍କଟ ସମୟ ପାଇଁ ଆୟର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଂଶ ସର୍ବଦା ସଞ୍ଚୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅଯଥା ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବା ଆର୍ଥିକ ସ୍ଥିରତା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

୩. ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନରେ ନିବେଶ କରନ୍ତୁ

କେବଳ ଟଙ୍କା ସଞ୍ଚୟ କରି ଘରେ ରଖିଦେଲେ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଧନକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ତାହାକୁ ସଠିକ୍ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନରେ ନିବେଶ (Investment) କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବୁଦ୍ଧିମାନର ସହ ଏବଂ ସଠିକ୍ ଯୋଜନା କରି ନିବେଶ କଲେ ଧନ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ ହୋଇଥାଏ।

୪. ନୂତନ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଏକାଧିକ ଆୟର ପନ୍ଥା

ବର୍ତ୍ତମାନର ସମୟରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ରୋଜଗାର ପନ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ। ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସର୍ବଦା ନୂତନ ଦକ୍ଷତା ଶିଖିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ଏକାଧିକ ଆୟର ଉତ୍ସ (Multiple Sources of Income) ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଦିଗରେ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଜ୍ଞାନ ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମ୍ପତ୍ତି।

୫. ସମୟର ସଠିକ୍ ଉପଯୋଗ

ସମୟ ହେଉଛି ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ମୂଲ୍ୟବାନ ଜିନିଷ। ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସମୟର ମୂଲ୍ୟ ବୁଝି ନିଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିନିଯୋଗ କରନ୍ତି, ଧନ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଆପେ ଆପେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଥାଏ। ସମୟ ନଷ୍ଟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଦରିଦ୍ରତା ଘେରିଯାଏ।

୬. ଦାନ ଏବଂ ପୁଣ୍ୟ

ସମ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଜନ ସହିତ ତାହାର କିଛି ଅଂଶ ଗରିବ ଏବଂ ଅସହାୟଙ୍କ ସେବାରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଚାଣକ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ, ଦାନ (Charity) କରିବା ଦ୍ୱାରା ଧନ ହ୍ରାସ ପାଏ ନାହିଁ ବରଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ। ଈଶ୍ୱର ଏବଂ ପ୍ରକୃତି ସେହି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରସନ୍ନ ରହନ୍ତି ଯିଏ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।

୭. ଖରାପ ସଙ୍ଗ ଏବଂ ବଦଭ୍ୟାସରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ

ଯେତେ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ, ଜୁଆ ଖେଳ କିମ୍ବା ଖରାପ ସଙ୍ଗତିରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କର ସର୍ବନାଶ ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥାଏ। ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ମତରେ, ବଦଭ୍ୟାସ ଏବଂ ମୂର୍ଖ ଲୋକଙ୍କ ସାଥୀ ଧନ ନାଶର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ। ତେଣୁ ସର୍ବଦା ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକଙ୍କ ସହ ରହିବା ଉଚିତ୍।

ଏହି ୭ଟି ନିୟମକୁ ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅପାର ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ସଫଳତାର ଅଧିକାରୀ ହୋଇପାରିବେ। ଆର୍ଥିକ ଅନୁଶାସନ ଏବଂ ସଠିକ୍ ପରିଚାଳନା ହିଁ ସୁଖୀ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ।

ମହାଭାରତ କେବଳ ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ନଥିଲା, ବରଂ ଏହା ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ, ନୀତି ଏବଂ ରାଜନୀତିର ଏକ ଜଟିଳ ଗାଥା ଅଟେ। ଏହି ମହାକାବ୍ୟରେ ଅନେକ ଏପରି ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧ କେବଳ ଶକ୍ତିରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଛଳନା ଏବଂ ଧୋକା ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଲଢ଼ାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ କେହି କେହି "ଧୋକା" କହୁଥିବା ବେଳେ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ "ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ରଣନୀତି" ବୋଲି ମାନନ୍ତି। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ମହାଭାରତର ୫ଟି ପ୍ରମୁଖ ଧୋକା ବା ରଣନୀତି ବିଷୟରେ, ଯାହା ଉପରେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥାଏ।

ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟାୟ ଏବଂ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ

ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅଭିମନ୍ୟୁ ବୀରତ୍ୱ ଏବଂ ସାହସର ପ୍ରତୀକ ଥିଲେ। କୌରବମାନେ ଯେତେବେଳେ ଚକ୍ରବ୍ୟୁହ ରଚନା କଲେ, ସେତେବେଳେ ଅଭିମନ୍ୟୁ ଏକାକୀ ସେଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଅନେକ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧର ନିୟମ ଭାଙ୍ଗି କୌରବମାନେ ଏକାକୀ, ନିସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଆହତ ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ଉପରେ ମିଳିତ ଭାବେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାକୁ ମହାଭାରତର ସବୁଠାରୁ କ୍ରୁର ଏବଂ ଲଜ୍ଜାଜନକ ଅଧ୍ୟାୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଯୁଦ୍ଧର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଭଙ୍ଗ କରାଯାଇଥିଲା।

ଜୟଦ୍ରଥ ବଧ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ଭ୍ରମ

ଅଭିମନ୍ୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ ଯେ ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ବଧ କରିବେ ନଚେତ୍ ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। କୌରବମାନେ ଜୟଦ୍ରଥଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଘେର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ। ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତର ସମୟ ପାଖେଇ ଆସିଲା, ସେତେବେଳେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜର ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ସାହାଯ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଘୋଡ଼ାଇ ଦେଇଥିଲେ। ଅନ୍ଧକାର ଛାଇଯିବାରୁ କୌରବମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ଭାବି ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଜୟଦ୍ରଥ ରଥରୁ ବାହାରକୁ ଆସିଯାଇଥିଲେ। ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଅର୍ଜୁନ ତାଙ୍କୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଏହା ଯୁଦ୍ଧର ସବୁଠାରୁ ଚତୁର ରଣନୀତି ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଭ୍ରମର ଉପଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା।

ଭୀଷ୍ମ ପିତାମହଙ୍କୁ ଶରାଘାତ

ଭୀଷ୍ମ ପିତାମହଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାମୃତ୍ୟୁର ବରଦାନ ପ୍ରାପ୍ତ ଥିଲା। ସେ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଥିଲେ ଯେ କୌଣସି ସ୍ତ୍ରୀ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇବେ ନାହିଁ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏହି ପ୍ରତିଜ୍ଞାକୁ ହିଁ ତାଙ୍କର ଦୁର୍ବଳତା ବନାଇ ଦେଇଥିଲେ। ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଅମ୍ବା ଥିବା ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ଆଗରେ ଛିଡ଼ା କରାଯାଇଥିଲା। ଫଳରେ ଭୀଷ୍ମ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ଉପରେ ଶସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ନଥିଲେ। ସେହି ସୁଯୋଗରେ ଅର୍ଜୁନ ଶିଖଣ୍ଡୀଙ୍କ ପଛରୁ ତୀର ଚଳାଇ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଶରଶଯ୍ୟାରେ ଶୁଆଇ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରମାଣିତ କରେ ଯେ, କେବେ କେବେ ଧର୍ମର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ହିଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରିବାର କାରଣ ପାଲଟିଯାଏ।

କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କବଚ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଛଡ଼ାଇ ନେବା

ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ର ତଥା ମହାନ ଦାନବୀର କର୍ଣ୍ଣ ଜନ୍ମରୁ ହିଁ ଦିବ୍ୟ କବଚ ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳ ସହିତ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଅଜେୟ କରୁଥିଲା। କର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିଦେବେ ବୋଲି ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟଭୀତ ଥିଲେ। ତେଣୁ ସେ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣର ରୂପ ଧାରଣ କରି ଦାନବୀର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କଠାରୁ ତାଙ୍କର କବଚ ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳ ଦାନ ସ୍ୱରୂପ ମାଗି ନେଇଥିଲେ। ନିଜର ଶକ୍ତି କମିଯିବ ବୋଲି ଜାଣି ମଧ୍ୟ କର୍ଣ୍ଣ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ସବୁକିଛି ଦାନ କରିଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ଜଣେ ମହାନ ଯୋଦ୍ଧା କିପରି ଛଳନା ଏବଂ ରାଜନୀତିର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ।

ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମାନସିକ ଧୋକା

ଗୁରୁ ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା। ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ମାନସିକ ସ୍ତରରେ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଧରଣର ଯୋଜନା କରାଯାଇଥିଲା। ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ ଯେ "ଅଶ୍ୱତ୍ଥାମା ନିହତ ହୋଇଛି" (ପ୍ରକୃତରେ ତାହା ଏକ ହାତୀ ଥିଲା)। ନିଜ ପୁତ୍ର ମରିଯାଇଛି ଶୁଣି ଦ୍ରୋଣାଚାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର ଶସ୍ତ୍ର ତ୍ୟାଗ କରି ଧ୍ୟାନରେ ବସିଯାଇଥିଲେ। ଠିକ୍ ସେହି ସମୟରେ ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କର ବଧ କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣାକୁ ମହାଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ମାନସିକ ଧୋକା ବୋଲି ଗଣନା କରାଯାଏ।